Ka Lynnong 26 — Ki Mishan jong Ngi sha ki Ri Bar
GSAM 403.1“La thoh, Kito kiba ym shym la ïathuh ïa U kin ïohi; bad kito kiba ym shym la ïohsngew kin sngewthuh.”1
GSAM 403.2Ka mishan kaba nyngkong jong ngi sha ka thaiñ shabar United States la plie ha u snem 1874, haba la phah ïa u Tymmen J. N. Andrews sha Switzerland, bad hangta u la sdang ïa ka kam.
GSAM 403KA THAIÑ EUROPE KABA PDENG
GSAM 403.3Ha kata ka por la kynthup ïa phra tylli ki ri ha kane ka mishan; kata, Switzerland, France, Italy, Turkey, Belgium, Spain, Portugal, bad Greece, ka thaiñ kaba don 140,000,000 ngut ki briew.
GSAM 403.4Ka lah ban long kaba myntoi ban kdew hangne ïa ki jingjia kiba pynlong ïa ki briew jong ngi ban rung ha ka mishan kaba heh katno ha ka jingheh ka thaiñ, ha ka por ba ka jingïaid lynti jong ngi ka dang tlot ha ka jingkheiñ briew.
GSAM 403U Tymmen Czechowski
GSAM 403.5Ha u snem 1865, u Tymmen M. B. Czechowski, u lyngdoh Katholik Poland uba la kylla bad uba la pdiang ïa ka jingshisha jong mynta, u kwah ïa ki briew jong ngi ban phah ïa u kum u mishoneri sha Europe Kaba Pdeng. Namar ba kam lah ban long ha kata ka por, u la pyni ïa ka kam jong u ha ki Adventist jong ka sngi kaba nyngkong jong ka taïew ha Boston, Mass., kiba lehse ki ñiew ïa u kum uba la jingïapher lut na ki briew jong ngi. Watla katta, ki la lum ïa ki lad jingïarap kiba donkam bad ki la phah ïa u sha ka mishan kaba u kwah.
GSAM 404Ki Nongrakhe ïa ka Sngi Saitjain ha Switzerland
GSAM 404.1Ha u snem 1866, u la hikai ïa ka jingshisha jong ka sngi saitjain bad ka khubor jong u angel uba lai ha Tramelan, Switzerland, bad kane ka jingtrei ka la pynmih ïa ka kynhun jong ki nongrakhe ïa ka sngi saitjain. Hadien khyndiat por, u la iehnoh ïa ki ban hikai ïa ka khubor ha Hungary. Um shym la ïathuh ïa ka kynhun ha Tramelan shaphang ka kam jong ngi ha America, hynrei u Albert Vuilleumier, uba long uwei na ki, u lah ban pule ïa ka ktien English. Da ka jingjia bakyllain, u la ïohi ïa kawei ka kopi jong Ka Jingpeit Biang jong ka Jingwan. Da kane ka lynti la sdang ïa ka jingïathoh khubor hapdeng kine ki ri ar.
GSAM 404La Phah ïa u Tymmen Erzenberger sha America
GSAM 404.2Ha u snem 1869 la phah ïa u James Erzenberger, na Tramelan, sha America ban nang ïa ka ktien English bad ban tip kham bniah ïa ki jinghikai bad ki rukom jong ki Adventist jong ka sngi saitjain. U la poi ha Battle Creek ha ka 18 tarik u June, bad u la sah ha America shisnem shiteng. U la mih na New York ha ka jingïaidphai sha la ïing ha ka 9 tarik u September, 1870. Ha u June jong kajuh ka snem, u Ademar Vuilleumier u la wan jngoh ïa kane ka ri, ha kaba u la sah kumba saw snem. Haba u la leitphai sha la ka ri, u Tymmen Andrews u la synran ïa u. Ki la poi ha Neuchatel ha ka 16 tarik u October, 1874.
GSAM 404.3Ha u snem 1875, u Tymmen D. T. Bourdeau bad ka ïing jong u ki la mih na America sha France, ha kaba ka komiti ka la thung ïa ki ban trei.
GSAM 404La Sdang ïa ka Kot Khubor French
GSAM 404.4Ha u snem uba bud, ha u bnai July, 1876, la sdang ha Basel, Switzerland, ïa ka jingpynmih ïa ka kot khubor ha ka ktien French, kaba kyrteng Les Signes des Temps (Ki Dak jong ki Por). Ha ka 13 tarik u May, 1882, hadien hynriew snem, u Tymmen Haskell u la ñiewlynti na New York City sha Europe. Ha kane ka jingïaid mishoneri, u la pynlut bun ne khyndiat por ha Switzerland.
GSAM 405U Tymmen Whitney U Leit sha Basel—Ka jingïap jong u Tymmen Andrews
GSAM 405.1Ha ka 26 tarik u July, 1883, u Tymmen B. L. Whitney bad ka ïing jong u ki la poi ha Basel; ka komiti jong ka General Conference ka la thung ïa u ban shimti ïa ka mishan, ban pynjem ïa ka jingkitkam jong u Tymmen Andrews, uba ka koit ka khiah ka la nang hiar kloi. Hadien khyndiat bnai, ha October jong kata ka snem, u la khlad.
GSAM 405.2U Tymmen Andrews um shym la ïoh ïa ki jingïohmyntoi jong ki skul bah bad skulbah ha ki snem ba u dang samla, hynrei u la nang bha, u long u briew uba la hikai ïa lade hi, kumba ka pyrthei ka khot. Da ka jingtrei shitom ha ka pule, u la nang ïa ka Latin, Greek, bad Hebrew, bad ha ki snem kiba hadien ïa ka ktien French. U la nang ïa ka ktien French namar ba ka jingïarap jong ka ka long kaba donkam ban plie bad pynïaid ïa ka kam ha ka Mishan Europe Kaba Pdeng, ha kaba u la trei ha ki hynriew snem ba khatduh jong ka jingim, da kaba thoh bad pynmih ïa Ki Dak jong ki Por ha ka ktien French, bad ruh da kaba ïalap ha kata ka ktien. Haba u dang trei kumta, ka kti jong ka jingïap ka la khring ïa u.
GSAM 405U Dr. Kellogg ha Europe
GSAM 405.3Ha ka por lyer jong u snem 1883, u Dr. J. H. Kellogg u la leit jngoh ïa Europe namar ka jingmyntoi jong ka jingwad bniah ha ka kam sumar. U la pynlut khyndiat sngi ha man la ki mishan jong ngi, bad ki jingïajngoh jong u ki la long ka jingïarap bad jingïapynshlur kaba khraw ïa ki nongtrei; khamtam la sngewnguh bha ïa ka jingïasyllok jong u shaphang ka kam ha Basel da u Tymmen Andrews.
GSAM 405U Tymmen Butler U Jngoh ïa Europe
GSAM 405.4Ha ka General Conference kaba la long ha October, 1883, la ai jingmut ban sdang kloi katba lah ïa ka jingpynmih ïa ka kot khubor ha England. Namar ka rai kaba la shim ha kane ka jingïalang, ki Tymmen George I. Butler, M. C. Wilcox, bad A. C. Bourdeau ki la leit sha Europe ban ïarap ïa ka kam ha Europe bad England. U Tymmen Butler u la hiar ha Glasgow, Scotland, ha ka 27 tarik u February, 1884. Kawei na ki jingthmu jong ka jingïajngoh jong u ïa ki mishan shabar ri ka long ban tip da ka jingïohi hi ïa ki jingeh ha ka jingïapynïaid ïa ka kam ha ki ri shabar, bad kumno ban jop ïa ki. U ruh u la pynlut bun ne khyndiat por ha Basel bad ha ka thaiñ Europe Kaba Pdeng. U A. C. Bourdeau u la trei hapdeng ki briew French ha ki them jong ki Alps, hapdeng ki Waldenses; katba u M. C. Wilcox u la ïasoh bad ka kam shon kot bad ka kam pynbeit kot ha England, bad u la sah haduh kaba kut jong u snem 1886.
GSAM 406La Shna ïa ka Ïing Pynmih Kot ha Basel
GSAM 406.1Ha u snem 1884, la tei ha Basel ïa ka ïing pynmih kot Imprimerie Polyglotte (ka kyrteng kaba mut ka jingpynmih kot ha bun ki ktien). Ha u bnai March, 1885, u H. W. Kellogg u la ïoh bor na ka komiti jong ka General Conference ban leit jngoh ïa Basel bad thied ïa ki mashin kiba donkam na ka bynta ka ïing pynmih kot. U la leh ïa kane, bad kumta la seng ïa ka jaka shon kot kaba la pynkhreh bha, kaba long trai ki Adventist jong ka sngi saitjain, ha ka nongbah rim Basel.
GSAM 406.2Ha ka por jong ka jingïajngoh u Tymmen Butler ha Europe, la shon ha ka ophis Basel ïa ka kot khubor German kaba la khot Herold der Wahrheit (U Nongpynbna jong ka Jingshisha). Ha kajuh ka snem la pynmih ruh ha kane ka ophis ïa ka kot khubor Roumanian kaba kyrteng Adevărulu Prezentu (Ka Jingshisha jong Mynta). Bad sa kawei ha ka ktien Italian, kaba la khot L’Ultimo Messagio (Ka Khubor Kaba Khatduh). Kine ki kot khubor kiba la jer khatduh ki long ki kot khubor man la ki lai bnai, kiba don khadhynriew tylli ki sla. Ha ka jingïalang jong ki balang ha Switzerland, ha October, 1884, la pyntip ba ha kata ka snem la shon bad sam 146,000 kopi jong kine saw tylli ki kot khubor. Haduh u snem 1895, haba la pynkynriah ïa ka ophis shon kot (namar ka jingpynshitom ha Basel) na kata ka nongbah sha Hamburg, Germany, la pynmih ki kot bad kot lyngkot ha khadwei tylli ki ktien bapher; kata, French, German, Italian, Roumanian, Spanish, Bohemian, Russian, Dutch, Hungarian, Armenian, Turkish, bad Turkish-Greek. Kumta ka la long, kumba ka kyrteng ka pyni, ka seng “kaba shon kot ha bun ki ktien.”
GSAM 407Ka Mrs. White Ka Jngoh ïa Europe
GSAM 407.1Ha ka 3 tarik u September, 1885, ka Mrs. White, u khun jong ka, u W. C. White, bad ka ïing jong u ki la poi ha Basel. Ki la sah shisnem shiteng ha ki ri barim, da kaba leit jngoh ïa ki mishan kiba don ha ka thaiñ Europe Kaba Pdeng, ha kaba la ai ïa ka jingïarap kaba kordor bha ïa ki mishan bapher bapher.
GSAM 407La Pynbeit ïa ka Swiss Conference
GSAM 407.2Ha ka 10 tarik u September, 1885, la pynbeit ïa ka jingïalang jong ki balang ha Switzerland. Ha ka jingïathuh kaba la ai ha kata ka por la ong ba ka jingïalang ka kynthup ïa uwei u nongtrei balang ba la pynkyntang, hynñiew ngut ki nongtrei kiba la ïoh jingbit, shiphew tylli ki balang, bad 224 ngut ki dkhot. Kine ki la ai ka jingai shiphew bynta ha u snem uba la dep kaba long $1,645.11. Nalor kane, la ai ïa ka kam ki jingai sngewbha kaba $2,041.22.
GSAM 407U Tymmen Waggoner ha Europe
GSAM 407.3Ka Mrs. White, ryngkat bad u W. C. White bad ka ïing jong u, ki la leitphai sha America ha u snem 1887. Ha kajuh ka snem la khot ïa u Tymmen J. H. Waggoner ban ïasoh bad ka Mishan Europe Kaba Pdeng. U la trei palat ar snem ha kane ka thaiñ, bad ha kata ka por u la shong ha Basel. Ha kane ka nongbah ka jingïap jong u ka la jia, ha ka 20 tarik u April, 1889, kumba la ïathuh lypa.
GSAM 407.4Ka koit ka khiah jong u Tymmen Whitney ka la nang tlot, bad ka jingïap jong u hadien kata (ha ka 9 tarik u April, 1889) ka la long sa kawei ka jingsngewsih kaba khraw ïa kane ka mishan.
GSAM 407U Tymmen Robinson ha Europe
GSAM 407.5U Tymmen D. A. Robinson, uba la trei ha England, la jied kum u nongmih bujli ïa u Tymmen Whitney. U la trei bha ha kane ka thaiñ kumba hynriew snem, ynda kumta, da ka jingkhot jong ka General Conference, u la mih sha India ha u snem 1895. Ka jingpynkynriah ïa u ka la pynlong ban thung ïa uwei pat u nongpynïaid.
GSAM 408U Tymmen Holser U Long u Superintendent jong ka Thaiñ
GSAM 408.1U Tymmen H. P. Holser u long u briew uba la jied ïa kane ka kam, bad nalor kane ka kam la jied ïa u kum u nongpynïaid jong ka Mishan Europe Kaba Pdeng baroh kawei. Hangne u la trei khlem jingïapait bad da ka bor haduh u snem 1901, haba u ruh u la hap ban shahrem ha ki jingpang. U la ïap ha Canyon City, Colorado, ha ka 11 tarik u September, 1901.
GSAM 408.2Wat hapdeng kine ki jingjia kiba pyrshah, ka mishan ka la nangroi bad ka kam ka la nang ïaid shakhmat, kumba la pyni ha ka jingïathuh kaba la ai ha ka General Conference ha u snem 1895, kaba ong ba ka Conference Europe Kaba Pdeng ka kynthup ïa khadkhyndai tylli ki balang bad 484 ngut ki dkhot, kiba la ai ka jingai shiphew bynta ha u snem uba la dep kaba long $4,378.18. Ha kata ka por ki la don saw ngut ki nongtrei balang ba la pynkyntang bad san ngut ki nongtrei kiba la ïoh jingbit.
GSAM 408KA MISHAN GERMAN-RUSSIAN
GSAM 408.3Ha u snem 1870, u J. H. Linderman, u nongap jong ka balang kaba don hajan Elberfeld, Prussia, bad sawphew ngut na ki dkhot jong ka, ki la sdang ban rakhe ïa ka sngi saitjain kaba hynniew sngi da kaba pule ïa ka Baibl, khlem tip ba don sa kawei pat ka kynhun Khristan ha ka pyrthei kaba rakhe ïa kata ka sngi kum ka sngi saitjain. Ka jingtip shaphang kane ka kynhun ka la poi sha ki briew jong ngi da ka rukom kaba phylla. Uwei u nongpan jingïarap u la wan ha ka ïing mishan ha Basel ha ka sngi saitjain. Ka ïing ka dang pule ïa ka lynnong skul sngi saitjain bad ki Baibl ba la plie ha khmat jong ki. Kane ka jingjia ka la ktah ïa u briew, bad ka la pynlong ïa u ban kylli jingkylli.
GSAM 408Ka Kynhun ha Elberfeld
GSAM 408.4Haba u la tip ba kim dei ki Jiw hynrei ki Khristan kiba rakhe ïa ka sngi saitjain kaba hynniew sngi, u la ïathuh shaphang kane ka kynhun ha Elberfeld. U Tymmen Andrews u la ñiew ba ka long kaba stad ban tohkit ïa ka jingïathuh; namarkata, ryngkat bad u Tymmen Erzenberger, u la leit sha Prussia ha kaba sdang jong u snem 1875, ha kaba ki la shem ïa ka kynhun kumba la ïathuh. U Tymmen Erzenberger u la sah teng ban trei ha kata ka bynta jong Germany, bad ha ka 8 tarik u January, 1876, la pynbaptis ïa phra ngut ha Elberfeld, kaba long ka jingpynbaptis kaba nyngkong jong ki Adventist jong ka sngi saitjain ha Germany.
GSAM 409.1Ka jingshisha ka la ïoh jaka ha Russia naduh u snem 1882, lyngba ki kot kiba la phah da ki para German ha America sha ki paralok jong ki ha ki koloni German jong Russia.
GSAM 409U Tymmen Conradi ha Europe
GSAM 409.2Ha u snem 1885, u Tymmen L. R. Conradi u la mih na America sha ka thaiñ Europe Kaba Pdeng ban trei hapdeng ki German. Ha ka 28 tarik u June, 1886, u la mih na Basel sha Crimea, Russia. Hangta, ryngkat bad u Tymmen Perk, u la leit sha Berdebulat, ha kaba la pynbaptis ïa ar ngut ki hynmen kynthei bad la pynbeit ïa ka balang kaba don khadkhyndai ngut ki dkhot; kane ka long ka balang Adventist jong ka sngi saitjain kaba nyngkong ha Russia.
GSAM 409La Set Along ïa ki Tymmen Conradi bad Perk
GSAM 409.3Mar ïa jia kane, la kem ïa ki Tymmen Conradi bad Perk namar ba ki hikai pyrshah ïa ka jingngeit Orthodox, bad la set ïa ki san taïew ha Perekop. Hadien ba la pyllait ïa u (da ka jingïarap jong u nongmihkhmat sorkar jong United States), u Tymmen Conradi u la leit jngoh ïa Russia Mihngi, bad hadien kata u la leitphai sha Switzerland.
GSAM 409Ka Kam ha Volga, Russia
GSAM 409.4Ha kajuh ka snem u Tymmen Laubhan u la sdang ban trei ha Russia, hajan la ïing jong u, kaba don harud ka Wah Volga. Ha u snem 1880, u Tymmen Klein, na Kansas, u la rung ha ka kam ha German Russia, bad kumta la pynmih ïa ki nongtrei na ka bynta kane ka thaiñ kaba eh bad kaba jynjar; bad watla la beh shnong bad set along ïa ki nongngeit, U Trai u la kyrkhu phylla ïa ka kam.
GSAM 409Ka Jingjop jong ki Nongpynphriang Kot ha Germany
GSAM 409.5Ha u snem 1888, ki nongpynphriang kot ki la sdang trei ha Rheinish-Prussia, Württemberg, Baden, bad Alsace. Kine ki phra ne shiphew ngut ki nongtrei kiba trei shitom bad kiba ïaineh ki la jop haduh katta ba ha shisnem la die ïa kine ki jingdon kot: Ka Jingim jong U Khrist, 3,000; Na Eden sha Eden, 2,000; bad 12,000 tylli ki kot lyngkot. Namar kane ka kam, ha jan man la ka jaka ha kaba la die bad pule ïa ki kot, don kiba la pdiang ïa ka jingshisha.
GSAM 410La Plie ïa ka Mishan ha Hamburg
GSAM 410.1Ha u bnai May, 1889, la plie ïa ka kam mishan ha Hamburg, Germany, da u Tymmen Conradi, bad ha ka por kaba lyngkot bha la seng ïa ka skul hikai na ka bynta ki nongtrei. Ha u bnai October uba bud la pynbeit ïa ka skul sngi saitjain kaba don arphew phra ngut ki dkhot. Ha kane ka snem u Tymmen Haskell u la leit jngoh ïa ka mishan bad la pynbeit ïa ka balang kaba don arphew ngut ki dkhot, bad la seng ïa ka jaka buh kot.
GSAM 410.2Ha kata ka por u Tymmen J. T. Boettcher u la trei ha ka kam German ha Barmen. Ha u snem 1890 la ai ïa ka jingïathuh sha ka General Conference, kaba ong ba ha ka mishan German-Russian ki don khyndai tylli ki balang kiba la pynbeit, bad baroh ki dkhot ki long 422, nalor hynñiewphew san ngut ki nongrakhe ïa ka sngi saitjain kiba ym pat la pynbeit. Ha ka 7 tarik u April, ha kajuh ka snem, la pynbaptis sa khadar ngut, bad ki la ïasoh bad ka balang Hamburg. Ha December ka jingkheiñ dkhot jong kane ka balang ka la kiew sha sawphew ngut. Ka pisa kaba la ïoh na ka jingdie kot na ka jaka buh kot ha Hamburg, Holland, Russia, bad ki bynta bapher bapher jong Germany, ka long $5,000.
GSAM 410Ka Jingjop ha Europe
GSAM 410.3Suki pa suki hynrei da kaba tikna ka kam ka la nang ïaid shakhmat ha ka Mishan Europe Kaba Pdeng, kumba la pyni ha ka jingïathuh kaba la ai ha ka General Conference ha u snem 1891. Ha kata ka por ki don san tylli ki balang ha Germany, bad ki dkhot ki long shispah sawphew, na kine hynriewphew saw ki long ki dkhot jong ka balang Hamburg. Ka jingai shiphew bynta kaba la siew ka long $1,000. Ki kot kiba la die ha ki lieng, da u nongmishan lieng ha Hamburg, ki la kot sha $500, katba ki jingdie jong ki nongpynphriang kot ha kata ka snem, ha ka thaiñ baroh kawei, ki long $6,000. Shispah sanphew ngut ki la pdiang ïa ka jingshisha ha Austria, bad ha Russia ki don khadlai tylli ki balang bad sawspah ngut ki dkhot.
GSAM 411San ngut ki Nongrakhe ïa ka Sngi Saitjain na Russia la Beh Shnong
GSAM 411.1Hajan kane ka por (1891), san ngut na ki dkhot jong ka balang Russian, kynthup ïa u nongïalam, la kem namar ba ki hikai ïa ki jinghikai kiba pyrshah ïa ka balang kaba la pynshong nongrim, bad la rai ban beh shnong ïa ki san snem sha Trans-Caucasus. La hukum ïa ki ban shah teh kynjri lang bad la pynbor ïa ki ban ïaid san spah mile. Ha kane ka jingtynjuh, ka jingngeit jong ki ka la kyrshan ïa ki, bad ki la kmen ha U Trai. Ha kata ka snem la pynkhreh ïa ka kot lyngkot ha ka rukom ki jingpule Baibl ha ka ktien Russian, shaphang ki jingshah shitom jong U Khrist, ka jingïohthiah jong kiba iap, ka sngi aiu bad balei, bad ngi lah ne em ban tip?
GSAM 411.2Ha ka por jong ka General Conference ha u snem 1895, ka jingkheiñ dkhot ha Germany ka la kiew sha 368, bad ka jingai shiphew bynta jong u snem uba la dep ka long $2,327.43.
GSAM 411Kham Bun ki Nongrakhe ïa ka Sngi Saitjain ha Russia
GSAM 411.3Ha Russia, watla bun bha ki la mih noh sha kiwei ki ri, ka jingkheiñ dkhot ka la kiew sha 467, kiba la siew ka jingai shiphew bynta kaba $841.60.
GSAM 411.4Na ka jingïathuh jong u sekretari jong ka mishan shabar ri ha ka pule jong ka taïew jingduwai jong u snem 1896, ngi ïoh tip ba
GSAM 411.4“ha ka thaiñ German-Russian ha u snem uba la dep, ka jingkhlaiñ ha ka jingkheiñ briew ka la jan arsut; ïa ka jingkheiñ jong ki la pynbun da palat sawspah ngut. Ha Berlin, Germany, hynriewphew ngut ki la ïashim bynta ha ki jingïaseng sngi saitjain kiba ju long. Ka jingtei ïa ka chapel mishan ha Hamburg ka la pynkhlaiñ ïa ka kam hangta. Ha Munich, ha Bavaria, don kiba ap ïa ka jingpynbaptis. Ki don ki nongngeit ha Leipsic, Königsberg, Magdeburg, Posen, Stuttgart, bad ha kiwei ki shnong ba kongsan jong Germany. Don ruh ka kynhun ha Rotterdam, Holland.
GSAM 412.1“Ha Russia, ki nongpynphriang kot ki la ïoh ïa ki jingbit na ka sorkar. La pynkylla ïa ki kot ha ki ktien Lettish bad Esthonian. La pynkynriah ïa ka kot khubor German na Basel sha Hamburg, bad ha kata ka ophis ki la shon ïa ka jingshisha ha khadsaw tylli ki ktien.”
GSAM 412Ka Jingpynbaptis ha Hungary
GSAM 412.2Ha kata ka snem ka jingpynbaptis kaba nyngkong ka la jia ha Hungary, bad ka jingïalang niam kaba nyngkong ha Bohemia. La seng ïa ka mishan lieng ha Galatz, ha Roumania, na ka bynta ka wah Danube bad ka duriaw Black Sea.
GSAM 412Ka Kam Pynphriang Kot ha Germany
GSAM 412.3Ha ka kot khubor U Nongtrei Mishan Ing jong u bnai December, 1895, u Tymmen Spies u la kren shaphang ka kam pynphriang kot ha ka thaiñ German, u da ong ba,
GSAM 412.3“Kito kiba peit ïa ka kam pynphriang kot, haba la sdang ïa ka ha kane ka thaiñ, kim shym la sangeh ban pynïaid ïa ka, watla ki nongpynmih kot bad ki briew ba kham paw jong ka kam kot ha Leipsic ki la pynshisha ïa ki ba ‘ka jingdie kot da ka jingïaseng nongthied kan long ka jingpulom.’
GSAM 412.4“Ha u bnai August, 1887, la pynmih ïa ka jingïapynmih kaba nyngkong jong Ka Jingim jong U Khrist ha ka ktien German. Hajan ka por ba kane ka kot ka la long kaba la pynkhreh ban sam, la pynlong ïa ka jingïalang hikai ki nongpynphriang kot ha Basel; kane ka la dak ïa ka jingsdang jong ka kam pynphriang kot, ym tang ha Germany hynrei ha Europe baroh kawei. Ka jingïapynmih kaba hynniew jong kane ka kot ka la mih mynta na ka jaka shon kot ha ka ktien German.
GSAM 412.5“Naduh ka 1 tarik u January, 1895, ki nongpynphriang kot kiba thymmai khadar ngut ki la rung ha ka thaiñ. Ha June, 1895, ka jingïathuh ka la pyni ïa ka jingkiew ha ka jingdie kaba long sanphew na ka shispah. Mynta la pynlong ïa ka jingpyrshang kaba kyrpang bad Herold der Wahrheit (U Nongpynbna jong ka Jingshisha), ka kot khubor German jong ngi. Ki katto katne ki balang, watla kim long kiba heh, ki shim na sanphew haduh arspah kopi, kiba ki die. Bad ki ïoh ïa ki jingïashem kiba sngewtynnad bha bad ki nongthied. Ha Ka Jingpeit Biang jong ka 18 tarik u February, 1896, u Tymmen Conradi u la ong, ‘Ngi pynkut ïa u snem 1895 bad shihajar sanspah ngut ki nongrakhe ïa ka sngi saitjain ha ka thaiñ German-Russian.’”
GSAM 413KA MISHAN SHA KI RI SCANDINAVIA
GSAM 413.1Ka mishan sha ki briew Scandinavia la sdang da u Tymmen John Matteson ha u snem 1877. Ha ka sngi 6 jong u bnai Juun, u poi ha Vejle, ha Jyeland, Denmark. Haba u leit sha kata ka ri, don katto katne kiba la sdang ban rakhe ïa ka sngi saitjain lyngba ka pule ïa ki kot lyngkot bad ki kot rit kiba la phah sha ki da ki paralok ha America.
GSAM 413.2Haba ngi bud ïa ka jingsdang jong kane ka kam, ngi tip ba ha u snem 1850, saw ngut kiba la kynriah na Norway sha America ki la sdang ban rakhe ïa ka sngi saitjain jong U Trai. Ki shong ha Oakland, Wisconsin. Ar ngut na kine ki dei u kpa bad ka kmie jong u Tymmen O. A. Olsen. Ha u snem 1863 u Tymmen John Matteson u la sdang ban rakhe ïa ka sngi saitjain kaba hynniew. U shong ha Poysippi, Wisconsin. Ha ki hynriew bnai kiba bud, lyngba ki jingtrei jong u, kumba sawphew ngut ki Danish-Norwegian ki la pdiang ïa ki jinghikai jong ki Adventist jong ka sngi saitjain. U nongïalap uba nyngkong uba treikam bad u ha ka kam balang u dei u Tymmen J. F. Hanson na Minnesota.
GSAM 413KA KOT NYNGKONG BA LA PYNMIH HA KA KTIEN DANISH-NORWEGIAN
GSAM 413.3Ha u snem 1866, u Tymmen John Matteson u la kyrpad ïa ki nongpynïaid jong ka ophis Ka Jingpeit Biang bad ka Nongpynbna ban tip lada kin print na ka bynta ki Scandinavia ki kot lyngkot bad ki kot rit ha ka ktien jong ki. La ïathuh ha u ba ka ophis kam don pisa ban leh ïa kata; hynrei don ki briew jong ka jaitbynriew jong u ha Wisconsin bad Minnesota kiba kwah shisha ban pynmih ïa ka jingshisha ha ka ktien kmie jong ki, bad wat la ka ïoh ka kot jong ki ka long kaba pdeng bad ki don duna ïa ka sanphew ngut, ki la lum $1,000 ha ka pisa bad buh ha ki kti jong u na ka bynta kata. Da kane ka pisa bad da ka jingbun jong ka kot ba la thoh kaba la pynkhreh bha, u Tymmen Matteson u la wan sha Battle Creek bad u la kyrpad biang ïa ki kot ba la print. Namar ba u la pynkhreh ban jubab ïa ki jingpyrshah kiba la pynpaw mynshuwa, la pdiang ïa ka jingkwah jong u, bad ha ka 18 tarik Lber 1867 u la sdang ban pule ïa ka kot ba la thoh jong u, kaba la pynkhreh na ka bynta ka kot jong u, Liv og Død (Ka Jingim bad ka Jingïap), ha u Tymmen J. N. Andrews bad ha nga, kiba ha kata ka por ki long ki dkhot jong ka kynhun pynmih kot. Ha ki kyntien kiba suk, u la ïathuh ha ngi ha ka ktien Phareng ïa kaei kaba ka kot ba la thoh jong u ka ong ha ka Danish-Norwegian.
GSAM 414U TYMMEN MATTESON U LONG U NONGPRINT
GSAM 414.1Ha kata ka por ym don u nongprint uba lah ban shah pyllait ban pynbeit ïa ki dak print na ka bynta u; kumta u la kyrpad ïa ka lad ban nang ban pynbeit hi. U la bteng ïa kane ka kam haduh ba u la pynmih kumba hajar sla jong ki kot lyngkot bad ki kot rit ha ka ktien jong u hi.
GSAM 414.2Da kane ka lad kaba thymmai ban pynphriang ïa ka jingshisha hapdeng ki briew jong u, u la mih shakhmat da ka jingshlur kaba thymmai, u pynlong ïa ki jingïalang ha ki jylla bapher bapher. Naduh kata ka por ka kam ka la kiew stet bha hapdeng ki Scandinavia.
GSAM 414KA JORNAL BAR RI NYNGKONG
GSAM 414.3Ka kam hapdeng ki Danish-Norwegian ka la heh haduh ba la don ka jingdawa ïa ka kot kaba mih man u bnai, ha kaba ki briew jong kata ka jaitbynriew kin ïoh jinghikai bad jingpynshlur ha ka ktien jong ki hi. Namarkata, ha ka 1 tarik Kyllalyngkot 1872, la pynmih na ka ophis Ka Jingpeit Biang bad ka Nongpynbna ïa ka kot Danish kaba mih man u bnai, kaba don 24 sla ha ka rukom kot, kaba kyrteng Advent Tidende (Ki Khubor jong ka Jingwan Arsien). Ha u snem uba bud, la pynheh ïa ka kot sha 32 sla. Ka dei ka kot nyngkong kaba ki Adventist jong ka sngi saitjain ki la pynmih ha ka ktien bar ri.
GSAM 414.4Ha u snem 1874 ka jingsngewtynnad hapdeng ki riewngeit kiba kren Swedish ka la long kaba khraw haduh ba la sdang ïa ka kot kaba mih man u bnai, 16 sla, ha kata ka ktien, kaba kyrteng Svensk Härold (U Nongpynbna Swedish).
GSAM 414.5Haba u Tymmen Matteson u la rung sha ka mishan hapdeng ki briew Scandinavia (Juun 1877) ha ka ri bar ri, la phah man u bnai na America sha Denmark 266 tylli ki kopi jong Advent Tidende, bad sha Norway 60. Lyngba ka pule ïa kine ki kot, don lypa katto katne ngut kiba rakhe ïa ka sngi saitjain ha Scandinavia. Kum ka jingmih na ki jingtrei jong u ha Denmark shi snem, la pynmih ïa ki kynhun jong ki riewngeit ha bun ki jaka bapher bapher.
GSAM 415KA OPHIS PRINT HA NORWAY
GSAM 415.1Hadien kata u Tymmen Matteson u la leit sha Norway, ha kaba ha ka 7 tarik Jylliew 1879 u la pynbeit ïa ka balang kaba don 38 ngut ki dkhot, kum ka jingmih na ki jingtrei jong u ha Christiana. U Tymmen J. P. Jasperson na America u la ïasoh bad u ha ka kam balang ha kata ka por. Ha kata ka snem ruh la thaw ïa ka seng pynmih kot ha Norway, bad la thied ïa ka jingdon ha Christiana na ka bynta ka ophis print, ka kamra jingïalang na ka bynta ki jingshakri balang, bad ki kamra sah, ha ka dor $14,580. Ha ka por kaba katto katne, la pynmih man ka taïew na ka ophis Christiana ïa ka jingpynmih kaba rit jong ka kot Tidernes Tegn (Ki Dak jong ki Por).
GSAM 415.2Ha ka sdang jong ka synrai 1880, u Tymmen Matteson u la wan sha America ban ïoh jingïarap ban pynheh ïa ka kam Scandinavia. U la ïashim bynta ha ka jingïalang jong Ka General Conference jong kata ka snem, bad u la leit phai sha Europe ha u bnai Ïaïong 1881, da ka jingshlur kaba khraw. Hadien khyndiat por ba u la leit phai, la thied ïa ka press ba shon bad buh ha ka ophis Christiana.
GSAM 415KI JORNAL KOIT KA KHIAH HA KA DANISH BAD SWEDISH
GSAM 415.3Ki la sdang mar mar ban pynmih ïa ka kot koit ka khiah ha ka Danish, kaba kyrteng Sundheds Bladet (Ka Kot Koit ka Khiah). Ha u snem 1883 u la pynmih ïa ka kot kumjuh ha ka Swedish, bad ka kot niam kaba kyrteng Sanningens Härold (U Nongpynbna jong ka Jingshisha). Ha u snem 1884 ki la don ïa ki tiar ophis kiba shongdor $2,563. Ha kane ka snem la print bad pynphriang lang 115,000 tylli ki kot, nalor bun hajar ki kot rit bad katto katne ki kot.
GSAM 415U TYMMEN HASKELL HA SCANDINAVIA
GSAM 415.4Ka kam ha ki ri Scandinavia ka la ïoh jingïarap kaba khraw na ka jingleit jngoh jong u Tymmen Haskell ha u snem 1882, bad ha u snem 1884 ki la ïoh jingïarap kaba donkam lyngba ki jingtrei jong ki Tymmen Geo. I. Butler, B. L. Whitney, A. B. Oyen, bad E. G. Olsen.
GSAM 416KA MRS. WHITE KA ÏARAP SHISHA ÏA SCANDINAVIA
GSAM 416.1Ha u snem 1885, Mrs. White bad u khun jong ka, W. C. White, ki la leit jngoh ïa Scandinavia, kaba la long kaba kordor shisha na ka bynta ka kam ha kata ka bynta. Don kiba la ïoh ïa ka jingmut ba ki duk ha kata ka ri kim lah ban siew ïa ka jingai shiphew bynta, bad ba ka long lehnohei ban pyrshang ban pynphriang kot. Ka jingphla kaba Mrs. White ka la ai ka la wan ha ka por kaba biang, bad ki briew ki la pdiang bha ïa ka, kumba la pyni da ka jubab kaba ki la ai ha kine ki kyntien, “Baroh kaba U Trai u la ong, ngin leh bad ngin kohnguh.” Ha kane ka jingleit jngoh la pynkylla pura ïa ka kam Scandinavia, kaba la wanrah khamtam da ki jingtrei ba khlem shongthait jong Mrs. White.
GSAM 416LA PYNSENG ÏA KA ÏING OPHIS BA THYMMAI HA NORWAY
GSAM 416.2Ha u snem 1886 ki Tymmen O. A. Olsen bad N. Clausen ki la leit jngoh ïa ki ri Scandinavia, bad uta uba khatduh u la sah hangta slem bha. Ha u snem 1885 la pyneng ïa ka ïing ophis bathymmai ha Christiana, bad na ka bynta u snem uba la kut ha ka 1 tarik Nailur 1886, ka ophis ka la ïoh na ka jingdie ïa ki kot bad ki kot rit marwei ïa ka pisa $5,386.68, katba ka pisa ba la ïoh na ki subscription jong ki journal ka long $3,146.03.
GSAM 416ARPHEW SAN TYLLI KI BALANG HA SCANDINAVIA
GSAM 416.3Ka jingïathuh kaba la ai ha Ka General Conference ha u snem 1889 ka la ong ba ha ka bynta Scandinavia don 25 tylli ki balang, bad 926 ngut ki dkhot, kiba la siew ïa ka jingai shiphew bynta kaba $2,548.75; don ruh hynriew ngut ki nongtrei balang, saw ngut ki nongtrei ba la ai jingbit, bad 52 ngut ki nongpynphriang kot. Ka jingdie kot ha Norway bad Sweden ha ka shi bynta jong u snem ka long $2,161.26.
GSAM 416KA SKUL HA CHRISTIANA
GSAM 416.4Ha kata ka por ka skul ka la treikam ha Christiana, bad don 50 ngut ki khynnah pule. Ha u snem 1891 la pynlong ïa ka institute Baibl ha Christiana da ki Tymmen O. A. Olsen bad E. J. Waggoner, bad 100 ngut ki khynnah ki la wan. Ha kane ka institute la ai jinghikai pura halor ka kam pynphriang kot.
GSAM 417SAWPHEW KI BALANG HA SCANDINAVIA HA U SNEM 1895
GSAM 417.1Hadien hynriew snem, ha u snem 1895, ngi ïohi ïa ka jingïathuh kaba la ai da u Tymmen D. A. Robinson, uba ha kata ka por u long u nongpynïaid distrik jong ka bynta bar ri, kaba pyni shai ïa ka jingkiew kaba khraw ha ka kam ha kane ka por, kumta ngi sot ïa ka kumne: “Scandinavia ka don 40 tylli ki balang, bad 1,458 ngut ki dkhot. Ka jingai shiphew bynta jong ka snem ka long $5,585.55. Don 15 ngut ki nongtrei balang ba la pynkyntang, 11 ngut ki nongtrei ba la ai jingbit, bad ka jingdie kot jong ka snem ka poi sha $40,000. Kane ka pisa kaba khraw ka wan khamtam na ki jingtrei jong ki nongpynphriang kot, bad kata ruh ha ka ri kaba ha u snem 1885 ki nongdie kot, bad wat ki nongtrei balang jong ka jingngeit jong ngi, ki la ong ba ym lah ban die kot da ka jingpynphriang kot.”
GSAM 417LAI TYLLI KI CONFERENCE HA SCANDINAVIA
GSAM 417.2Ha ka bynta Scandinavia mynta don lai tylli ki jingïalang jong ki balang, bad ki tarik jong ka jingpynbeit jong ki ki long kumne: Denmark, 30 tarik Jymmang 1880; Sweden, 12 tarik Lber 1882; Norway, 10 tarik Jylliew 1887. U Tymmen John Matteson, uba la sdang nyngkong ïa ka Mishan Scandinavia bad uba la ïalam shakhmat ïa ka kam da ka jingjop kaba khraw, bad uba la trei da ka jingminot bad ka jingaiti met bad mynsiem na ka bynta ka jingroi jong kata ka jaitbynriew, u la shah ktah da ka jingpang ba ïap, ka tuberculosis, bad u la ïap ha El Monte, Cal., ha ka 30 tarik Lber 1896, haba u la 61 snem ka rta.
GSAM 417KA MISHAN BRITISH
GSAM 417.3William Ings, u briew tynrai jong Hampshire, England, hynrei uba long American ha ka mynsiem bad ha ka jingpule, namar ba u la im ha United States naduh ka khyllung, u la poi ha Southampton na Basel, Switzerland, ha ka 23 tarik Jymmang 1878. Ha kata ka por u la sah tang ar taïew, bad hadien kata u la leit phai sha Europe na ka bynta ka por kaba lyngkot. Hynrei shen hadien kata u la leit biang sha Southampton, ha kaba hadien saw bnai jong ka kam na ïing sha ïing, u pynphriang ïa ki kot rit bad leh ïa kano kano ka kam mishan kaba wan ha khmat jong u, u la ïathuh ba don shiphew ngut kiba rakhe ïa ka sngi saitjain. Ha ka 30 tarik Nohprah jong kata ka snem, nga bad ka tnga jong nga ngi la poi ha Southampton, bad ki jingtrei jong ngi ki la ïasoh bad jong u Tymmen Ings, ha kaba ngi pynlong jingïalang ha ka por tlang ha Shirley Hall bad ha ka ïing ba ngi la wai. Ha ka lyiur 1879, ngi la pynlong jingïalang ha ïingjaiñ ha Southampton. Ha kata ka por bad ha kata ka jaka Miss Maud Sisley (mynta Mrs. Boyd) ka la ïasoh bad ka kam, da kaba ai ki jingpule Baibl bad trei na ïing sha ïing. Kum ka jingmih na kane ka jingpyrshang, don katto katne kiba la pdiang ïa ka jingshisha. Ha ka tlang kaba bud ngi la pynlong jingïalang ha ka kamra jingïalang ha Ravenswood Villa, ka ïing ha kaba ngi shong bad don ka jaka buh kot jong ngi.
GSAM 418KA ÏALANG HA ÏINGJAIÑ HA ENGLAND
GSAM 418.1Ha ka lyiur 1880, u Tymmen Andrews, wat la ka koit ka khiah jong u ka tlot, u la wan na Switzerland ban ïarap ha ka jingïalang ha ïingjaiñ ha Romsey, ha kaba kiwei pat ki briew ki la pdiang ïa ka khubor.
GSAM 418.2Ha ka 11 tarik Kyllalyngkot 1880, la pynbeit ïa ka seng kot rit. Ha kane ka kam ki dkhot ki la sngewtynnad shibun, bad la pynphriang ïa ki kot shibun.
GSAM 418.3Ha ka 8 tarik Rymphang 1880, ka jingpynbaptis nyngkong jong ngi ka la jia bad la pynbaptis ïa hynriew ngut ki nongwad. Haduh ka 2 tarik Naitung 1881, la pynbaptis lyngba ka jingsum ïa 29 ngut ki nongwad ha Southampton.
GSAM 418KI NONGTREI KI KIEW HA ENGLAND
GSAM 418.4Da ka rai jong Ka General Conference kaba la long ha ka synrai 1881, u Tymmen A. A. John bad ka tnga jong u, Geo. R. Drew, bad Miss Jennie Thayer ki la leit sha England bad ki la ïasoh bad ka kam ha kata ka bynta mishan. Ha u snem 1882, u Tymmen Haskell u la leit jngoh ïa ka bynta Europe bad u la sah bun sngi bad ki nongtrei ha ka mishan ha England, da kaba ai jingïarap kaba kordor lyngba ka jingai buit bad ka jingsneng.
GSAM 418.5Ha u bnai Lber 1882, la sdang ban print ïa ka jingpynïar British kaba ar sla jong Ki Dak jong ki Por, bad la pynïasoh ïa ka bad 1,000 tylli ki kopi jong Ki Dak kiba la phah na America. La pyndonkam ïa kine ha ka kam mishan ha Great Britain. Ka jingïathuh jong ka kam ha ka 1 tarik Risaw 1883 ka pyni ba ha kata ka por don 100 ngut ki nongrakhe ïa ka sngi saitjain. Ka jingai shiphew bynta kaba la siew naduh ka jingplie ïa ka mishan ka long $2,078.71.
GSAM 419KA KAM MISHAN HA KI LIENG
GSAM 419.1Lyngba ka jingïasyllok jong ki nongsumar lieng, u Tymmen Ings u la ïoh jingbit ban phah khlem jingsiew ïa ki song jong ki kot rit bad ki kot sha 80 tylli ki kad kiba kongsan jong ka “Peninsular and Oriental Steam Ship Company,” ha South Africa, East bad West Indies, Central America, bad Bay Islands. Lyngba ka bor jong ki kot pule kiba la phah kumta, ka jingsngewtynnad ka la sdang nyngkong ha ka dewlynnong Demarara. Ngi la ïoh ïa kane ka jingtip lyngba ki shithi na kata ka dewlynnong.
GSAM 419LA BUH ÏA KA “HISTORY OF THE SABBATH” HA KI LIBRARY ENGLISH
GSAM 419.2La buh ruh ïa ka kopi jong ka kot Ka Ïathuhkhana jong ka Sngi Saitjain jong u Tymmen Andrews ha 60 tylli ki library paidbah bad ki kamra pule khlem jingsiew ha kylleng Great Britain, bad ki kot ki dang don hangta, ki ïathuh ïa ka jingïathuhkhana ha kito kiba mon ban pule.
GSAM 419.3Ha u snem 1884 u Tymmen Butler u la leit jngoh ïa England, ryngkat bad kiwei pat ki nongtrei na ka bynta kane ka bynta. Ki Tymmen S. H. Lane bad Robert Andrews ki la mih na Boston ban ïasoh bad ka mishan ha Great Britain ha ka 9 tarik Jymmang 1885. Ka jingleit jngoh jong Mrs. White sha England ka la long ka tyllong jong ka bor bad ka jingpynshlur ïa ki nongtrei. Mrs. White bad u khun jong ka ki la sah katto katne taïew hangta shuwa ba kin leit phai sha America na ka bynta Europe.
GSAM 419LA SDANG ÏA KA “JINGSHISHA JONG MYNTA”
GSAM 419.4Ha ka bynta ba nyngkong jong u snem 1884, shen hadien ka jingwan jong u Tymmen Butler sha England, la rai ban sdang ha Grimsby, bad M. C. Wilcox kum u nongpynbeit, ïa ka kot kaba 8 sla kaba mih arsien shi bnai, kaba kyrteng Ka Jingshisha jong Mynta. Mynta ïa ka la pynmih kum ka kot kaba 16 sla kaba mih man ka taïew ha London, England, bad ka jingpynmih man ka taïew ka long kumba 18,000 tylli ki kopi.
GSAM 420.1Ha u snem 1889, u Tymmen Holser u la ïathuh ba ka Mishan British ka kynthup ïa 8 tylli ki balang, bad 200 ngut ki nongrakhe ïa ka sngi saitjain, na kiba 65 ngut ki don ha London. Ka jingai shiphew bynta jong u snem uba la dep ka long $1,244.58. Don ar ngut ki nongtrei balang ba la pynkyntang, ar ngut ki nongtrei ba la ai jingbit, ar ngut ki nongmishan ha ki lieng, bad hynñiew ngut ki nongtrei Baibl. Ha ka por kum kata ki Tymmen Wm. Hutchinson bad Francis Hope ki la rung sha ka mishan ha England.
GSAM 420KA PACIFIC PRESS HA LONDON
GSAM 420.2Ha u snem 1890 ka Kompeni Pynmih Kot Pacific Press jong Oakland, California, ka la seng ïa ka ophis tnat ha 48 Paternoster Row, London, bad ïa ka ophis print ha 451 Holloway Road, London, N. Ka jingdie kot na ka ophis ha u snem nyngkong, ha ki dor die lang, ka long $9,556.89.
GSAM 420.3Ha u bnai Rymphang 1895, u Tymmen Robinson u la ai ïa kane ka jingïathuh:
GSAM 420.3“Ha Great Britain don khatwei tylli ki balang, 363 ngut ki dkhot, san ngut ki nongtrei balang, bad uwei u nongtrei ba la ai jingbit. Ka jingai shiphew bynta jong u snem ba la dep ka long $5,077.20, lane ka long $13.98 na ka bynta uwei u dkhot. Ka property jong ka ophis pynmih kot mynta ka long ka jong bad la pynïaid da ka International Tract Society, Limited, ka kompeni English.”
GSAM 420.4Ha u bnai Nohprah 1895, u nongthoh jingtip jong ka Mishan Bar Ri u la ïathuh ba ha Great Britain don 560 ngut ki dkhot. Ki jingai shiphew bynta ki la kiew ha kata ka snem da $1,000. Ha kata ka por, phra ngut ki kynhun ki la ïalang ha ka sngi saitjain ha ki jaka bapher bapher ha London.
GSAM 420.5Kumta ka kam ha kane ka bynta mishan ka la kiew, ha ki por kiba kumba ym shym la ïohi. Ki symbai kim mih stet ha ki jait khyndew baroh kumjuh. Ka jingmih jong ki ka long kaba suki, hynrei ka jingroi jong ki ka long kaba skhem bad kaba khlaiñ. Kumjuh ka long bad ka jingshisha jong ka khubor jong u angel uba lai ha kane ka hima. La bet ïa u symbai jong ka, u la suh tynrai bad u la roi suki suki haduh mynta ba u la poi sha ka jingheh kaba khraw.
GSAM 421KA MISHAN AUSTRALASIA
GSAM 421.1Ha ka 10 tarik Jymmang 1885, ki Tymmen S. N. Haskell, J. O. Corliss bad ka longïing jong u, M. C. Israel bad ka longïing jong u, Wm. E. Arnold, bad Henry Scott ki la leit na San Francisco ban plie ïa ka mishan ha ka bynta Australia. Khatwei snem shuwa kata, ha u snem 1874, ha ka jingïalang ha Battle Creek, Mrs. White ka la ong ba bun ki jaitbynriew kin dang pdiang ïa ka jingshisha, bad ba ka la ïohi ïa ki press kiba dang trei bad ïa ki kot bad ki kot khubor kiba dang print ha ki ri bapher bapher. Haba la kylli ïa ka ban kdew ïa kiei ki ri, ka la jubab ba Australia ka dei ka kyrteng kaba tang ma ka ka lah ban kynmaw.
GSAM 421KA ECHO BAIBL
GSAM 421.2Hapoh ki jingtrei kiba minot bad kiba jop jong u Tymmen Haskell bad ki paralok, ka khubor ka la kiew stet haduh ba la sngewdonkam ban print ïa ka kot ha Australia. Kumta la pynbeit ban pynmih kot, bad ha ka 1 tarik Kyllalyngkot 1886 la pynmih ha Melbourne ïa ka kot kaba 16 sla kaba mih man u bnai, kaba kyrteng Ka Echo Baibl bad Ki Dak jong ki Por. Na ka kopi nyngkong la print hynriew hajar tylli, katba ka jingpynmih man ka por ka long tang lai hajar.
GSAM 421LA PYNBEIT ÏA KA BALANG NYNGKONG HA AUSTRALIA
GSAM 421.3Ha ka sngi U Blei, 10 tarik Ïaïong 1886, la pynbeit ïa ka balang nyngkong jong ki Adventist jong ka sngi saitjain ha Australia. Don 18 ngut kiba la don hangta bad kiba la soi ïa ka jingïateh, bad hynñiew ngut kiwei pat ki la kyrpad ban pdiang ïa ki lyngba ka jingpynbaptis. La pynbaptis ïa kine ha ka sngi saitjain kaba bud, bad ha man ka sngi saitjain ha ki katto katne taïew la pynïasoh ïa ki dkhot haduh ba ka balang ka la don 55 ngut. Haduh u bnai Jymmang 1886, ka jingdonlang kaba la thoh ka long 90 ngut. Nalor kine, don kumba 35 ngut ha kiwei pat ki jaka kiba rakhe ïa ka sngi saitjain.
GSAM 421.4Ha ka ophis print don ar tylli ki press kiba bha bad ka mashini, baroh la dep siew bad ki long ki jong ki Adventist jong ka sngi saitjain ha kata ka ri kaba jngai—kumba hynñiew hajar mer na ka ophis kaba heh jong ngi ha Oakland, Cal.
GSAM 422.1Ha u snem 1886 ka khubor ka la poi sha New Zealand. Ka jingïathuh na ka bynta Australia ka ong ba don 50 ngut ki nongrakhe ïa ka sngi saitjain ha New Zealand. Ka pisa ba la ïoh na ka jingdie kot ha ka ophis ka long $700. Nalor kane, ki nongpynphriang kot ki la die 400 tylli ki kopi jong Ka Ïakajia kaba Khraw ha New Zealand, bad 1,000 tylli ki kopi jong Ki Jingmut halor U Daniel ha Australia.
GSAM 422Ka ïing treikam pynmih kot ha Australia
GSAM 422.2Na ka jingïathuh kaba la ai ha ka 19 tarik Naitung, 1889, ngi ïoh kine ki jingshisha: La dep tei ïa ka ïing treikam pynmih kot ha Melbourne, kaba don ruh ka ïingmane na ka bynta ki jingïaseng balang.
GSAM 422Ka kam ka la poi sha Tasmania
GSAM 422.3La pynbeit ïa ka jingïalang jong ki balang ha ka jylla ha Australia bad ha New Zealand, bad ki Tymmen Israel bad Steed ki la pynïar ïa ka kam sha Tasmania. Ha kata ka jaka la dep pynbeit ïa ki lai balang, kiba don lang 136 ngut ki dkhot. Nalor kine, don ruh kiwei ki nongrakhe ïa ka sngi saitjain kiba la phriang, kiba dang khlem pynbeit.
GSAM 422.4Ka jingai shiphew bynta jong u snem ha ka thaiñ Australia ka long $9,371. Don khatsan ngut ki nongpynphriang kot ha ka thaiñ, bad ka dor jong ki kot ba ki la die ka long $19,500.
GSAM 422.5Ha ka jingïaid paidbah kaba ar jong u Tymmen Haskell sawdong ka pyrthei, u la leit biang sha Australia, u la ïashim bynta ha ka jingïalang jong ki balang ha ka jylla kaba la long ha Nailar, 1889, bad u la ai jingïarap kaba seisoh ha kiba bun ki rukom, kaba kata ka kynhun kaba dang shu pynbeit ka la sngewnguh shibun. Ki nongtrei bapher bapher na America ki la ju wan man ka por sha Australia na ka bynta kata ka daw kaba khraw—ban pynïeng bad pynkhlaiñ ïa ka kam U Blei.
GSAM 422Mrs. White ha Australia
GSAM 422.6Ha ka Synrai jong u snem 1891, Mrs. E. G. White, u khun jong ka, W. C. White, u Tymmen Geo. B. Starr, bad kiwei ki la mih na California sha Australia, bad ki poi ha Nohprah—ha ka por lyiur bah ha kata ka ri. Ka jingphla jong Mrs. White, wat la ka met jong ka ka la tlot ha ka por ba ka trei hapoh kata ka ri khyndai snem, ka la ïarap bha ban buh ïa ka kam ha ka jingïadei kaba dei bad ka mynsiem bad ka rukom jong ka khubor jong u angel uba lai. Ha ka por ba ki don ha Australia, u Tymmen J. O. Corliss u la pynïasoh biang bad ka kam hangne, bad W. A. Colcord bad kiwei ki la rung sha ka thaiñ kum ki nongtrei balang, ki nonghikai bad kiwei de.
GSAM 423U Tymmen Olsen ha Australia
GSAM 423.1Ha ka por ba u Tymmen O. A. Olsen u long u nongïalam jong ka General Conference, u la leit jngoh ïa baroh ki skul bad ki jaka treikam kiba kongsan jong ngi ha kawei ka ri baroh kawei. Kane ka dawa ïa ka jingïaid jngai—ka jingïaid sawdong ka pyrthei. U la shim ïa kane khnang ban tip kham bha ïa ki jingdonkam jong ki bad ïa ka jinglong jong ki mishan bapher bapher, khnang ba un lah ban shakri ïa ki khlem jingïapher. Ha kane ka jingïaid, ha u snem 1893, u la pynlut khyndiat taïew ha Australia.
GSAM 423Ka jingïalang jingïasoh Australasian
GSAM 423.2Ha kata ka por la pynbeit ïa ka jingïalang jingïasoh Australasian, kaba kynthup ïa ki jingïalang jong ki balang ha ka jylla jong Australia bad New Zealand bad ïa ki thaiñ mishan Australia. Kane ka jingïalang ka ïalang shisien ha ki ar snem, bad la pynïaid katkum ka rukom jong ki jingïalang jingïasoh ha kiwei pat ki ri. Ha u snem 1893, ki khyndiat ngut ki nongpynphriang kot kiba don ha kane ka thaiñ ki la die ïa ka jingïoh-pynmih 5,000 tylli jong Ki Jingjam Sha U Khrist, bad la pynmih biang ïa ka jingïoh-pynmih kaba ïaryngkat. Ha ka lyiur jong 1894-95, ki la ïoh 4,000 tylli ki jingorder na ka bynta ki kot ba la thied lypa hapoh saw bnai.
GSAM 423U Tymmen Prescott ha Australia
GSAM 423.3Ha u snem 1895, u Tymmen W. W. Prescott, u sekretari Pule jong ka jingïaseng, u la pynlut bun bnai ha kane ka jingïalang, da kaba ai bun por bad jingmut ïa kane ka bynta jong ka kam. Ha kata ka por u la pynïaid ruh ïa ka skul hikai kaba la long kaba myntoi bha ïa ki.
GSAM 424.1Ka jingïathuh kaba la ai sha ka General Conference shaphang ka kam jong u snem la ai da u Tymmen W. C. White, bad ka long kumne:
GSAM 424.1“Ka jingïalang jingïasoh Australia ka kynthup ïa ki 17 balang bad 1074 ngut ki dkhot, kiba la ai ka jingai shiphew bynta ha u snem uba la dep kaba $9,810.10. Kane ka jingïalang ka don 12 ngut ki nongtrei balang ba la pynkyntang, 2 ngut ki nongtrei ba la ai jingbit, 3 ngut ki nongtrei Baibl, bad 50 ngut ki nongpynphriang kot, kiba ha kata ka snem ki la die ïa ki kot kiba don ka dor $28,731.11. Ha kata ka snem, ka bynta ri New South Wales, kaba don 6 balang bad 321 ngut ki dkhot, la pynïapher na ka jingïalang jong ki balang ha ka jylla Australia, bad la ai kyrteng ïa ka ka jingïalang jong ki balang ha ka jylla New South Wales.”
GSAM 424KA MISHAN AFRIKA SHATHIE
GSAM 424.2Ha ka General Conference kaba la long ha Battle Creek ha u snem 1886, la pyrkhat ïa ka jingplie ïa ka mishan ha Afrika Shathie. Namar la shim rai ban kyrshan ïa kane ka kam, ha ka jingsdang jong ka lyiur 1887 la pyrshang ban pynïeng ïa ka kam ha kata ka ri kaba jngai, ha kaba don katto katne ngut kiba la sdang ban rakhe ïa ka sngi saitjain bad ki la khot ïa ki nongtrei.
GSAM 424Ki Tymmen Boyd bad Robinson ha Afrika Shathie
GSAM 424.3Na ka bynta kane, ha ka 11 tarik Jymmang, u Tymmen C. L. Boyd bad ka longïing jong u, u Tymmen D. A. Robinson bad ka tnga jong u, ryngkat bad kiwei ki nongtrei, ki la shong lieng na New York City ban leit sha Afrika, lyngba Liverpool bad London. Hadien lai snem, ha ka General Conference, u P. W. B. Wessels u la ong ba haba kine ki nongtrei ki poi ha Afrika, don kumba sawphew ngut kiba la ju rakhe ïa ka sngi saitjain jong ka hukum kaba saw, namar ki la pule ïa ki kot pynbna halor kane bad ki la pule ïa ki Jingthoh Bakhuid.
GSAM 424.4Ki Tymmen Robinson bad Boyd ki la sdang ïa ka kam mishan ha Cape Town, bad na hangta ka la nangïar shaphang shatei lam mihngi haduh kumba phra spah mile sha Kimberley, ha ki thaiñ maw-diamon.
GSAM 424.5Haduh u snem 1889, don tang 2 ngut ki nongtrei balang, 1 u nongtrei ba la ai jingbit, 4 balang, bad 80 ngut ki dkhot; kine ki la ai ka jingai shiphew bynta kaba $2,798.36. Ha kane ka snem u Tymmen Ira J. Hankins, na America, u la trei ha Cape Town bad ki jingmih kiba bha, bad u Mr. bad Mrs. Druillard ki la wan na Nebraska ban pynïasoh bad ka kam ha kane ka jaka, bad ban ïasam ha ki jingtrei bad ki jingjynjar kiba wan hap ha kito kiba la khot ban long ki nongpynsdang ïa ka kam ha ka thaiñ kaba thymmai. Ka kam jong Mrs. Druillard ka la kham kyrpang ha ka jaka buh kot, ha kaba la aiti ïa ka kam jong kane ka tnat ha ka jingïalam jong ka; katba u Mr. Druillard u la trei ha ka kam mishan paidbah. Ha kata ka snem, ha ki lieng kiba wan sangeh ha kane ka jaka sangeh lieng, u la die ïa ki kot kiba don ka dor $750.
GSAM 425U Tymmen Haskell ha Afrika
GSAM 425.1Ha Nailar jong kane ka snem hi u Tymmen Haskell u la poi ha Cape Town. San bnai u la pyndonkam bha da kaba leit jngoh bad trei bad ki kynhun bapher bapher ha Afrika Shathie. Lyngba kane ka jingïajngoh la pynkhlaiñ bad pynïeng ïa ka daw, bad la pynshlur ruh ïa ka dohnud jong u namar u la ïohi ïa u soh jong ka jingtrei jong u. La pynmih ïa ka jingsngewtynnad ïa ka kam pule, haduh ba 12 ngut ki khynnah pule na Afrika ki la wan sha America ban leit skul ha ki skul jong ka jingïaseng.
GSAM 425.2Ha kajuh ka por, la ai ka jingïakitkhia kaba dei ïa ka kam pynphriang kot. La pynlong ïa ka skul hikai na ka bynta kane ka kam ha Cape Town, kaba la pynïaid da u E. M. Morrison, bad kane ka la ai jingim thymmai bad bor ïa kane ka bynta kaba kongsan jong ka khubor. Mar ïa kut ka jinghikai kaba la ai ha kane ka skul hikai, 13 ngut ki nongpynphriang kot, hapoh hynriew bnai, ki la die bad sam ïa ki kot kiba don ka dor $5,621.28. Shisha, ki order ki la bun haduh ba ki la “pynngam” pura ïa ka ïing treikam London, namar ym lah ban pynkhreh ïa ki kot da kaba sted ban pynbiang ïa ka jingdawa.
GSAM 425.3Ha u snem 1892, u Tymmen A. T. Robinson u la pynïasoh bad ka kam ha Afrika Shathie. Ha kata ka por ka kam ka la san haduh ba la donkam ïa ka jaka buh kot kaba thymmai ban shim ïa ka jaka jong ka kaba rim. Kumta la tei ïa ka ïing kaba thymmai, kaba heh biang ban don jaka na ka bynta ki jingïalang jong ka balang.
GSAM 426Ka ïing skulbah ha Afrika
GSAM 426.1Kumta ka kam ka la ïaid shakhmat step da step, haduh ba ha Claremont, kaba long ka shnong kaba marjan bad Cape Town, la tei ïa ka ïing skulbah kaba la lut $35,000. Ka jingïarap kaba la kwah na ki para bangeit America ka long tang ba kin phah ïa ki nonghikai kiba la bit ban hikai ïa ka jingpule skulbah, bad ki para bangeit ha Afrika Shathie hi kin siew ïa ka jinglut. Ynda la pdiang ïa kane ka jingdawa, ka skul ka la plie ha ka 1 tarik Rymphang, 1893.
GSAM 426Ka jingïalang jong ki balang ha ka jylla Afrika Shathie
GSAM 426.2La pynbeit ïa ka jingïalang jong ki balang ha ka jylla Afrika Shathie ha u snem 1892. Ha ka General Conference ha u snem 1893 la rai ban pynïasoh ïa ka sha ka General Conference. Ha kata ka por ka don 5 balang bad 138 ngut ki dkhot, kiba la ai ka jingai shiphew bynta ha u snem uba la dep kaba $34,077.32. Ha kane ka jingïalang, ka jingïalang jong ki balang ha ka jylla Afrika Shathie la mihkhmat da Peter Wessels, uba da ka mynsiem sbun u la ai sngewbha sha ka General Conference $16,000, kaba long kham bun ban ïa ka pisa kaba ka General Conference ka la lut ban plie ïa ka kam ha Afrika Shathie. Nalor kane ka jingai, u bad uwei na ki hynmen jong u ki la ai $40,000 ban sdang ïa ka kam dispensari khlem jingsiew ha ka nongbah Chicago.
GSAM 426.3Ha ka General Conference ha u snem 1895, u sekretari Mishan sha ki Ri Bar u la ong ïa kane shaphang ka thaiñ Afrika:
GSAM 426.3“La pynbeit ïa ka jingïalang ha Afrika Shathie tang ar snem mynshwa, hynrei ha kata ka por ka General Conference ka la phah 12 ngut ki nongtrei sha kata ka thaiñ. 2 ngut na kine ki la leit shapoh ri kum ki nongmishan kiba kyrshan ïa lade, katba kiwei ki la rung sha ka kam ha ki tnat bapher bapher. Kata ka jingïalang ka don ka skul kaba roi, ka ïing ki khunswet, bad ka jaka sumar kaba dang tei. Ki jingkheiñ ki pyni ba ki dkhot ki long 184.”
GSAM 426Ki kot khubor ba la pynmih ha Afrika Shathie
GSAM 426.4Ka mat jong ka jingïoh lait ha ka niam ha Afrika Shathie ka la pynkhih ïa ki briew jong ngi ha kine ki bnai ba la dep ban pynmih ar tylli ki kot khubor, kawei ha ka ktien Holland, kaba kyrteng De Wachter; kawei pat ha ka ktien Phareng, kaba kyrteng The South African Sentinel and Gospel Echo. Ka kaba khatduh ka don ka jingïaid paidbah kaba 4,000.
GSAM 427Ka jingïalang jingïasoh Afrika Shathie
GSAM 427.1Ha Kyllalyngkot, 1903, la pynbeit ïa ka jingïalang jingïasoh Afrika Shathie, kaba kynthup ïa ki jingïalang jong ki balang ha ka jylla Cape Colony bad Natal-Transvaal, bad ïa ki mishan Basutoland bad Matabeleland kiba hapoh ka jingsynshar jong ka jingïalang jingïasoh. Ha kata ka jingïalang ki don 15 balang ba la pynbeit bad 595 ngut ki dkhot, 9 kynhun kiba khlem pynbeit bad 90 ngut ki dkhot, bad 30 ngut ki nongrakhe ïa ka sngi saitjain kiba shimet,—lang baroh 715 ngut, kiba la ai ka jingai shiphew bynta kaba $7,850. Don 39 ngut ki nongtrei, na kine 21 ngut ki la don ha ka jingpdiang jingsiew jong ki jingïalang bapher bapher.
GSAM 427KA THAIÑ POLYNESIA
GSAM 427.2Ha u snem 1876, u Tymmen James White bad nga ngi la phah ïa kawei ka kot kaba heh jong Ki Dak jong ki Por bad katto katne ki kot lyngkot, ryngkat bad ka shithi, sha Pitcairn Island. La buh ïa kine ki kot ha ka lieng kaba leit sawdong Cape Horn sha New York. La pynthikna ïa ngi ba ka lieng kan sangeh ha Pitcairn, bad hangta yn sam ïa ka song. Ngim tip ïa uwei ruh u briew ha kata ka dewlynnong, bad ngim tip ei ei shaphang ka dewlynnong hi, lait noh ba la ïathuh ba ki nongshong shnong ki long ki briew kiba ïaineh ha ka jingngeit bad kiba sheptieng ïa U Blei. La phah ïa ki kot da kaba shu kyrmen.
GSAM 427Ka jingïajngoh ïa Pitcairn
GSAM 427.3Ngim ïohsngew ei ei na ki briew ne na ki kot jong ngi haduh ba u John I. Tay u la leit jngoh ïa ka dewlynnong ha u snem 1886, hadien shiphew snem, ha kaba ngi la tip ba namar ka jingpule ïa ka kot kaba heh jong Ki Dak bad ïa ki kot lyngkot, ka dewlynnong baroh kawei ha kawei ka por ka la jan rai ban pynkylla ïa ka sngi jingïaseng na ka sngi kaba nyngkong jong ka taïew sha ka sngi kaba hynniew, bad ban rakhe ïa ka sngi saitjain jong U Trai. Hynrei kim shym la leh ïa kane haduh ka por ba u Mr. Tay u la jngoh ïa ki. La long slem bha ba u la sngew khia ban leit jngoh ïa ka dewlynnong, hynrei u khlem tip ïa ki briew hi, ne ïa ka jingsngewtynnad jong ki kaba la meh lypa ha ka jingshisha.
GSAM 428.1Hadien ka jingïapoi phai sha America, u la kyrpad jur eh ban tei ïa ka lieng kaba ki nongmishan kin lah ban leit na kawei ka dewlynnong sha kawei pat ha duriaw Pacific. U la ïashim bynta ha ka General Conference kaba la long ha u snem 1889, bad kane ka jingmut ka kham don ha ka dohnud jong u; hangta u la kyrpad na ka bynta ki Dewlynnong Polynesia. Ka jingïalang, haba ka la ïohi ïa ka jingmyntoi jong kane ka kam, ka la rai ban pynlum, lyngba ki jingïasam, ïa ka pisa $12,000 ban tei ne thied ïa ka lieng ban trei hapdeng ki dewlynnong jong ka duriaw Pacific.
GSAM 428La tei ïa ka Pitcairn
GSAM 428.2Katkum kane ka rai la tei ïa ka lieng Pitcairn ha ka lyiur jong 1890, marjan Benicia, kumba 30 mile na Oakland, Cal., ha ka jinglut $12,035.22. Ha lai bynta na saw bynta jong ka snem la pynlum ïa kane ka pisa, bad ki skul sngi saitjain ki la ai ïa ka tang na ka bynta kane ka kam; ym ju don mynno mynno ka jingai kaba da sngewkmen bad da ka jingsngewtynnad kum kane. La pynkyntang ïa ka lieng ha Oakland, Cal., ha ka 25 tarik Nailur, 1890. Kumba 1,500 ngut ki briew ki la ïalum ha ka lieng bad ha ka bynta ba long jaka sangeh lieng ban peit ïa kane ka jingïaseng.
GSAM 428Ka jingïaid paidbah kaba nyngkong jong ka Pitcairn
GSAM 428.3Ka lieng ka la mih ha ka jingïaid paidbah kaba nyngkong na San Francisco sha ka thaiñ treikam kaba jngai, ha ka 20 tarik Risaw. Ha ka lieng, kum ki nongmishan, ki don u Tymmen E. H. Gates bad ka tnga jong u, u Tymmen A. J. Read bad ka tnga jong u, John I. Tay bad ka tnga jong u, ryngkat bad ka kynhun nongmishan hapoh u kaptan Marsh. Kane ka lieng ka la leit nyngkong sha Pitcairn Island, 4,000 mile shathie na San Francisco, bad ka la poi ha ka 25 tarik Naiwieng. Haba ka lieng ka mih noh na kata ka dewlynnong ha ka 17 tarik Nohprah, 82 ngut ki briew kiba la san ki la ïoh ïa ka jingpynbaptis bad la pynbeit ïa ki kum ka balang jong ki Adventist jong ka sngi saitjain. Nangta ka lieng ka la leit sha ki kynhun Society, Hervey, Samoan, Friendly bad Fiji, da kaba sam ki kot niam bad ki kot lyngkot shaphang ka koit ka khiah bad ka jingïada na ka dih buaid ïa ki briew kiba kren ïa ka ktien Phareng. Phra bnai, haduh Nailur, 1891, ki nongmishan ki la die ïa ki kot kiba don ka dor $1,900, nalor ba ki la sam ei ïa ka jingpule kaba bun.
GSAM 429.1La buh ïa ki nongmishan kumne: u Tymmen Read ha Tahiti; u Tymmen Gates u la sah ha Pitcairn ban pyndep ïa ka kam kaba la dep sdang hangta; katba u Mr. Tay u la jied ban trei ha ka dewlynnong Fiji. Ha Ka Jingpeit Biang bad ka Nongpynbna ha ka 14 tarik Iaïong, 1904, u Tymmen Fulton u ong shaphang ka kam ha Fiji: “Mynta don palat 150 ngut ki nongrakhe ïa ka sngi saitjain ha kane ka thaiñ mishan.” Na Fiji, ka lieng ka la leit sha Aukland, New Zealand, na ka bynta ki jingmaramot bad ki jingpynbha kiba donkam, bad ruh ban ïoh ïa ki kot kiba donkam.
GSAM 429Ka jingïap jong ki nongmishan
GSAM 429.2Hadien ka jingsah jngai kaba shi snem, khatwei bnai bad khatphra sngi, ka Pitcairn ka la wan phai sha San Francisco, ha kaba ka la poi ha ka 9 tarik Risaw, 1892. Ha kane ka por u kaptan Marsh u la khlad noh, bad la tep ïa u ha ka dewlynnong New Zealand. U Mr. Tay u la shah ktah da ka pneumonia, na kaba u khlem koit shuh. U ruh u la khlad noh ha ka jingsuk, bad la tep ïa u ha ka ri kaba jngai Fiji; kumta ar tylli ki jingim kordor ki la aiti noh kloi sha ka Mishan Polynesia.
GSAM 429.3Ki nongmishan kiba la shong ha ka dewlynnong Tahiti, ha Papaete, ki la ïoh jingïalehkmen haba ki la ïohi, hadien tang ka por kaba lyngkot eh, ïa ki soh jong ka jingtrei jong ki. Ki la lah ban phah sha la ka ri ïa ka jingïathuh kaba pynkmen, ba ha kata ka por 40 ngut ki briew ki la kylla bad la pynbeit ïa ki kum ka balang jong ki Adventist jong ka sngi saitjain.
GSAM 429Ka jingïaid paidbah kaba ar jong ka Pitcairn
GSAM 429.4Ka lieng ka la mih na San Francisco ha ka jingïaid kaba ar, ha ka 17 tarik Kyllalyngkot, 1893, ryngkat bad kine ki nongmishan: B. J. Cady bad ka tnga jong u, J. M. Cole bad ka tnga jong u, E. C. Chapman bad ka tnga jong u, bad M. G. Kellogg, M.D. Ka Miss Hattie Andre, na Ohio, ka la synran ïa ki kum ka nonghikai na ka bynta Pitcairn Island. Ha ka Synrai jong 1893, u Mr. Cady u la plie ïa ka skul ha Raiatea, jong ka kynhun Society, bad 60 ngut ki khynnah pule. Ha kaba kut jong ka term kaba nyngkong, ka jingdon jong ki khynnah pule ka la kiew sha 105 ngut. Ha ka jingsdang jong ka term kaba ar, don 120 ngut ki khynnah pule kiba wan skul.
GSAM 430Ka jingïaid paidbah kaba lai jong ka Pitcairn
GSAM 430.1La pynlong ïa ka jingïaid paidbah kaba lai jong ka lieng ha u snem 1893-94. Ki nongmishan na ka bynta kane ka jingïaid ki long G. O. Wellman bad ka tnga jong u bad Lillian White, baroh na Michigan, kiba la thmu ban leit sha Raiatea, ha kaba kin ïarap ïa u Tymmen Cady ha ka kam jong u. U Mr. Stringer bad ka tnga jong u ki la leit kum ki nongmishan kiba kyrshan ïa lade. Ki la sangeh ha Rurutu. Ha Raratonga (ha kaba ki briew ki rakhe ïa ka sngi Saitjaiñ ha ka jaka jong ka sngi U Blei), la buh ïa u Dr. Caldwell bad ka tnga jong u; katba u Tymmen Buckner bad ka tnga jong u, na California, la iehnoh ha Pitcairn. Ha ka por ba u la shong hapdeng kine ki briew, la wanrah ïa bun ki kam pynmih jingmyntoi kiba thymmai, kiba la long kiba myntoi ïa ki nongshong shnong ha ki rukom bapher bapher. Nyngkong eh, la tei ïa ka mashin ba ïaid da ka lyer ban tylliat ïa u riewhadem uba la pynmih mynta ha ka dewlynnong, bad da kajuh ka bor lyer la pynïaid ïa ki mashin kiba rit, kaba la pynmih sa kiwei ki kam kiba ki nongshong dewlynnong kim ju tip mynshuwa.
GSAM 430Ka jingïaid paidbah kaba saw jong ka Pitcairn
GSAM 430.2Ha ka 15 tarik Nohprah, 1895, u sekretari Mishan sha ki Ri Bar u la ong:
GSAM 430.3“Ka Pitcairn ka don mynta ha ka jaka sangeh lieng, hadien ka jingïaid paidbah kaba saw.... La pynïeng ïa ka kam ha khyndai tylli ki kynhun bapher bapher, bad kine ki nongtrei ki trei ha kine ki jaka:—”
GSAM 430.4“Ha Pitcairn Island, ki nonghikai, E. S. Butz bad ka tnga jong u, bad Hattie Andre. Norfolk Island, don katto katne ki nongmishan kiba kyrshan ïa lade kiba trei hangne, kiba la wan na Australia. Society Islands, u nongtrei balang, B. J. Cady; ki nongmishan sumar, u Mr. bad Mrs. R. A. Prickett. Raratonga, ki nongmishan sumar, u Dr. J. E. Caldwell bad ka tnga jong u, Miss Lillian White bad Maude Young; ki nonghikai, G. O. Wellman bad ka tnga jong u, u Tymmen J. D. Rice bad ka tnga jong u. Fiji, u Tymmen J. M. Cole bad ka tnga jong u. Friendly Islands, u Tymmen E. Hilliard bad ka tnga jong u. Rurutu, u Mr. bad Mrs. Stringer, ki nongmishan kiba kyrshan ïa lade. Hawaii, u Tymmen E. H. Gates bad ka tnga jong u; ki nonghikai, H. H. Brand bad ka tnga jong u. Samoa, u Dr. F. E. Braucht bad ka tnga jong u. U Tymmen D. A. Owen bad u khun shynrang bad ka khun kynthei jong u, ki nongmishan kiba kyrshan ïa lade.”
GSAM 431.1“Ka Pitcairn ka la die bad ai ei ïa ki kot ha ka jingbun kaba khraw ha ki saw jingïaid paidbah jong ka. Namar kane, ki nongrakhe ïa ka sngi saitjain ki la paw ha bun ki jaka. La pynbeit ïa ki balang ha Pitcairn Island, Norfolk bad Tahiti.”
GSAM 431La Die ïa ka Pitcairn
GSAM 431.2Namar ba mynta ki don ki lad ban poi sha ka jaka trei ha Polynesia kiba ym pat don ha ka por ba la shna ïa ka lieng, la die ïa ka lieng, bad la pyndonkam da kiwei pat ki lad ban bteng ïa ka kam. U Tymmen E. H. Gates u long mynta u nongpeit ïa ka jaka trei ha Polynesia, bad u ïathuh ba ka kam ka nang ïaid shaphrang ha ki kynhun dewlynnong bapher bapher.
GSAM 431KI WEST INDIES
GSAM 431.3Ha ka aiom tlang jong u snem 1889, u Bah Wm. Arnold, na America, u la sdang ïa ka kam nongpynphriang kot ha ki West Indies. Katba u dang trei kumne, u la ïoh lum ïa ki kyrteng bad ki jaka sah jong 1,200 ngut ki briew; la phah ïa kine sha ka Seng Kot Lyngkot jong ka Pyrthei ban pyndonkam ha ka kam mishan. Da ka jingïathoh shithi bad ka jingphah ïa ki kot pule sha kine ki jaka sah, la pynkhih ïa ka jingkwah tip ïa ka jingshisha, bad kumta la plie ka lynti ban pynphriang ïa ka khubor babha da ka jingïalap ïa ka Ktien.
GSAM 431.4Ha ka jingjubab ïa ka jingkhot na ka bynta ka kam jong ki nongïalap, u Tymmen D. A. Ball, ha u Naiwieng, 1890, u la leit sha Barbadoes bad sha kiwei pat ki jaka ban trei. Katto katne ngut ki briew ki la pdiang ïa ka jingshisha kum u soh jong ki jingtrei jong u. Ha u snem 1892, u Bah Patterson, na California, u la leit pynphriang ïa ka kot Ki Jingpule Baibl ha ki dewlynnong, bad u la ïoh jingjop bha. Ha u snem 1893, u B. B. Newman u la leit na Florida sha Jamaica ban peit ïa ka kam pynphriang kot ha ka por ba u Bah Arnold um don. U Bah Evans bad u Bah Hackett ruh ki la leit sha ki Indies ha ujuh u snem ban trei ha kane ka bynta jong ka kam. Ha u bnai Jymmang, u Tymmen Haysmer bad ka tnga jong u ki la rung sha kane ka jaka trei ban trei katba ka lynti ka plie. Shen hadien kane u Bah Arnold u la wanphai, ha kane ka kynti ban pynphriang ïa ki kot shaphang ka koit ka khiah. Haduh u Naitung, 1895, la die ïa ki kot kum kine ha Jamaica marwei haduh $8,200, katba ka jingdie ïa ki kot niam ka la kot sha $7,654, ne baroh $15,854. Ka jingpynphriang ïa ki kot shibun katta ka la ïarap shibun ban seng ha Kingston ïa ka balang ba la pynbeit bha, kaba don 75 ngut ki dkhot, bad ban plie ki lynti na ka bynta ka kam jong ki nongïalap ha kiwei pat ki bynta jong ka dewlynnong.
GSAM 432Trinidad
GSAM 432.1La wanrah ïa ka kam hangne ha ka rukom kaba ïasyriem bad kata ha Jamaica. Ha u snem 1889, la khot ïa u Bah F. B. Grant bad ka tnga jong u ban leit sha ka dewlynnong, khnang ban pynithuh ïa ki kot jong ka kynhun balang jong ngi; bad da ka jingkhot, u Tymmen Flowers bad ka tnga jong u ki la bud shen ïa ki ban trei katba ka lynti ka plie. Ki la ïoh jingjop bha, haduh ba u Tymmen Flowers u la shah kem ha ka pang khieshoh, kaba la pynïap ïa u ha ka 29 Jylliew, 1894. La jied ïa u Tymmen E. W. Webster ban shim ïa ka jaka jong u, bad u la mih da ka lieng na New York ha u Nailar, 1895.
GSAM 432.2Ha u snem 1896 ki nongtrei ha ki West Indies ki long kumne: Ha Jamaica, u Tymmen A. J. Haysmer bad u W. W. Eastman; bad katto katne ngut ki nongpynphriang kot ki don ha ki Dewlynnong Bahama. Ha ki Lesser Antilles ki don u Tymmen E. Van Deusen bad ka tnga jong u, lem bad u C. F. Parmlee bad ka tnga jong u kum ki nongtrei Baibl, bad u Bah Bean bad u Bah Hackett kum ki nongpynphriang kot. Ha Trinidad ki don u Tymmen E. W. Webster bad ka tnga jong u, lem bad ka samla Stella Colvin kum ka mishoneri ha ka kam sumar. Ki soh jong ka kam ki long—110 ngut ki nongrakhe ïa ka sngi Sabbaton ha Jamaica, bad 50 ngut ki nongrakhe ïa ka sngi Sabbaton ha Trinidad, kiba ïaseng sawdong Couva; kawei ka balang ha Barbadoes, bad kawei ka kynhun ha Antigua, ha ki Lesser Antilles.
GSAM 432AMERICA PDENG
GSAM 432.3U Tymmen F. J. Hutchins bad ka tnga jong u ki la mih na ki Ri America ba Ïatylli ban leit sha ki Dewlynnong Bay ha ka 16 Naiwieng, 1891. Ha kata ka por ki don kumba 20 ngut ki briew, khamtam ha Ruatan, kiba dang rakhe ïa ka sngi Sabbaton jong ka hukum kaba saw katkum ki Shiphew Hukum. La pynphai nyngkong ïa ka jingmut jong ki sha kane ka jingshisha da ki kot pule ba la phah sha ki lyngba ka dak. Lai snem hadien, ha u snem 1894, u W. A. Miller bad ka tnga jong u ki la mih na California sha Bonacca, ha kaba ki la ïasoh bad ka kam pule puthi kum ki nonghikai ha ka skul ba la plie ha ka 4 Naitung, 1894, ha ka ïing skul ba la tei da ki Adventist jong ka Sngi kaba Hynniew. Ka jingwan skul ha ka samoi nyngkong ka long, haba kheiñ pdeng, 34 ngut. Ha u snem 1895 la pynbna ba ka skul ka lah ban kyrshan ïalade, namar ba ka jingdon ki khynnah ka la kiew sha ka 45 ngut.
GSAM 433.1Ha ka General Conference ba la pynlong ha u snem 1895, u Tymmen Hutchins u la ïathuh ba ki don 100 ngut ki briew ha ki dewlynnong kiba kohnguh ïa ka khubor. U la ong ruh ba la tei ar tylli ki ïing jingïalang kiba long ka jingdon jong ki Adventist jong ka Sngi kaba Hynniew. Namar ba ka khyndew ka duna, bad kumta ka long kordor shibun na ka bynta ka rep ka riang, la tei ïa kawei na kine ki ïing mane halor ka um. La pynskhem da ki kot jinglong trai ba kine ki ar tylli ki ïing bad ka ïing skul ki long jong ka Seng jong ka General Conference. La antad ba ka dor jong ka jingdon jong ka jingïalang ha ka dewlynnong ka long $1,789.60. Ka dor jong ki kot ba la die haduh u snem 1895 ka long $2,243.
GSAM 433Ka Lieng Rit na ka bynta America Pdeng
GSAM 433.2Haba la pynphai ïa ka jingmut jong ka jingïalang sha ka jingsuk bad ki jingmyntoi jong ka jingdon ka lieng rit, da kaba lah ban kit ïa ki mishoneri na kawei ka dewlynnong sha kawei pat, la rai da ka jingïamynjur ban shna ïa kum kata ka lieng na ka bynta ka kam hapdeng ki Dewlynnong Bay, ha ka jinglut kaba ym dei ban palat ïa ka $3,000.
GSAM 433.3Ha u snem 1896, ki don tang saw ngut ki nongtrei ha America Pdeng: u Tymmen F. J. Hutchins bad ka tnga jong u, bad u Tymmen J. A. Morrow bad ka tnga jong u ha Honduras jong Spain. Ha Belize, ka nongbah jong Honduras jong Britain, ka don ka kynhun ki riewngeit kiba dang rakhe ïa ka sngi kaba hynniew katkum ka hukum kaba saw. La trei ïa ka bynta kaba kham bun jong ka kam ha kane ka jaka ha ki dewlynnong jong ka Duriaw Caribbean. Hangne la die ïa ki kot kiba shongdor da ki katto katne hajar dolar, bad 60 ngut ki briew ki la lehkmen ha ka jingshisha jong ka khubor jong u angel uba lai.
GSAM 434Ka Jingïap jong u Tymmen Hutchins
GSAM 434.1Kumba 12 snem u Tymmen F. J. Hutchins u la trei da ka jingïaineh bad ka jingshitrhem kaba khraw ha ka jaka trei ha America Pdeng. Ha kaba kut ka bor shah jong u ka la duh, bad u la ïap na ka jingpang. Mynta u shongthait ha ka jingïohthiah, u da ap ïa ka jingkhot na u Kynrad—kata ka jingkhot kaban pynkyndit ïa kiba ïaineh.
GSAM 434AMERICA SHATHIE
GSAM 434.2Dei lyngba ki jingthoh ba la shon ba la pynithuh nyngkong ïa ki jinghikai jong ki Adventist jong ka Sngi kaba Hynniew ha America Shathie. Ha u Risaw, 1891, ki Bah Snyder, Stauffer bad Nowlin ki la sdang ïa ka kam jong ki kum ki nongpynphriang kot ha Argentina. Ha u snem 1893, da ka rai lyngba ka jingïamynjur jong ka General Conference, u Tymmen F. H. Westphal, na Illinois, u nongïalap German, u la ïasoh bad ka kam ha kane ka jaka mishan. Ha u snem 1894, u Frank Kelley, na California, u la leit sha ki Ri Colombia ba Ïatylli kum u mishoneri uba kyrshan ïalade. Hadien katto katne bnai, kiwei pat ki nongtrei ki la bud ïa ki, bad kumta la sdang ïa kane ka mishan thymmai. Ha u snem 1896 la ai ïa kane ka jingïathuh shaphang ka kam ha kane ka jaka: Chile ka don uwei u nongïalap, u Tymmen G. H. Baber, uba la poi ha ka 19 Risaw, 1895; bad ar ngut ki nongpynphriang kot, u F. W. Richards bad u F. H. Davis. Argentina ka don ruh ar ngut ki nongïalap, u F. H. Westphal bad u Jean Vuilleumier; bad ar ngut ki nongpynphriang kot, u O. Oppegard bad u C. A. Nowlin. Nalor kine ki don saw ngut ki nongtrei Baibl, ka Lucy Post, u Bah Snyder bad ka tnga jong u, bad u John McCarthy. Brazil ka don ar ngut ki nongïalap, u Tymmen W. H. Thurston bad u H. F. Graf; bad lai ngut ki nongpynphriang kot, u A. B. Stauffer, u J. F. Berger bad u J. A. Berger. Guiana jong Britain ka don ar ngut ki nongïalap, u Tymmen W. G. Kneeland bad u Tymmen P. Giddings; bad ar ngut ki mishoneri ha ka kam sumar, u doktor B. J. Fercoit bad ka tnga jong u.
GSAM 435.1Haduh u snem 1896, la die ïa ki kot kiba shongdor 1,000 dolar ha Chile, bad 30 ngut ki nongrakhe ïa ka sngi Sabbaton ki la pdiang ïa ka sngi Sabbaton bad ki jingshisha kiba ïadei bad ka, da kaba pule ïa ki kot ba ki la thied na ki nongpynphriang kot. Ha Brazil bad Argentina la die ïa ki kot haduh 10,000 dolar; bad kaba kham bha shuh shuh, ki don 100 ngut kiba rakhe ïa ka sngi Sabbaton. La seng ïa kawei ka balang bad san tylli ki skul Sabbaton. Ha Argentina ki don lai tylli ki balang ba la pynbeit, ha Buenos Ayres, Crespo bad San Cristobal, kawei ha kawei pa kawei ka jaka. Ka don ruh kawei ka balang ba la pynbeit ha Guiana jong Britain, bad 50 ngut ki nongrakhe ïa ka sngi Sabbaton, kaba pynlong baroh 150 ngut ki Adventist jong ka Sngi kaba Hynniew ha America Shathie.
GSAM 435KA SENG MISHAN JONG KA SHATHIE
GSAM 435.2Ban kren thik, ym lah ban khot ïa kane ka seng ka seng jong ki ri bar, watla ka trei ïa ka kam pynphriang khubor babha hapdeng ki briew jong kawei pat ka jaid (ki briew Africa) ha la ka ri jong ngi. Ka jingnguh kaba khraw ka dei ïa ki jingtrei ba ïaineh jong u Tymmen J. E. White, hapoh ka jingkyrkhu jong U Blei, na ka bynta ki soh ba la ïoh lypa.
GSAM 435.3Ha ka aiom tlang jong u snem 1893, katba nga dang shakri kum u nongïalam jong ka jingïalang jong ki balang ha ka jylla Illinois, u Tymmen White u la wan sha nga da kaba kitkhia shibun na ka bynta ki briew iong ha ki jylla shathie. Katba u dang sah katto katne taïew ha Chicago, u la kyrpad ïa ka lad ban trei na ka bynta ki briew iong kiba sah ha kata ka nongbah. La pdiang ïa ka jingkyrpad da ka jingkmen kaba khraw, bad dei hangta ba ka kam jong u na ka bynta kine ki briew kiba shem lanot ka la sdang shisha.
GSAM 435Ka Lieng Mishan kaba Ïaid da ka Bor Tdem Um jong u Tymmen White
GSAM 435.4Naduh kata ka por u la duwai bad pynkhreh na ka bynta ka jaka trei ha ka shathie. Katba u dang pyrkhat bniah, ki jingthmu jong u ki la nang biang, haduh ba la shna ïa ka lieng kaba ïaid da ka bor tdem um hajan ka Pung Michigan, ba la khot U Khlur Step. Haba la ïoh ïa kane ka “Bethel” kaba per halor um, u la leit sha Chicago, nangta u la hiar lyngba ki Wah Illinois bad Mississippi, bad u la poi ha Vicksburg, Mississippi, ha ka 10 Kyllalyngkot, 1895. Hangne, lem bad katto katne ngut ki paralok, u la sdang ïa ki jingtrei jong u ha ka jaka ba ym pat shym la trei mynno mynno.
GSAM 436Ka Kam jong ka Seng Mishan jong ka Shathie
GSAM 436.1Ngi sot na ka jingïathuh ba u Tymmen White u la ai ha ka General Conference ha ka 9 Ïaïong, 1903, kaba ai ïa ki soh jong ka kam bad pyni ïa ka jinglong jong ka kam mishan ha ka shathie ha kata ka por:—
GSAM 436.2“Ka seng jong ngi ka la tei bad mynta ka pynïaid san tylli ki skul ha Mississippi.... Kine ki skul ki don ha Vicksburg, Yazoo City, Columbus bad Jackson.... Ki nongtrei jong ngi ki la bteng ruh ïa ki jingtrei ha Nashville, Memphis bad Edgefield Junction, ha Tennessee, bad ha Louisville bad Bowling Green, ha Kentucky.
GSAM 436Ki Nongtrei ha ka Shathie
GSAM 436.3“Ha kane ka por ki don 27 ngut ki nongtrei ha ki tnad bapher bapher jong ka seng. Na ka kam jong ka Seng Mishan jong ka Shathie la pynkhreh ïa san ngut ki nongïalap ba la pynkyntang.... La pynbit pynbiang ïa 13 ngut ki nonghikai skul na ka bynta ka kam jong ki ha ki rukom bapher bapher.... Ka seng ka dang ai jingpule ïa uwei u samla ban long u doktor ha ka Kolej Sumar Meharry, jong Nashville, bad ka dang ïarap ïa uwei pat ha ka jingpule jong u ha kajuh ka skul.... La pynkhreh ïa katto katne ngut ki nongtrei Baibl kiba bha. Katto katne na ki nonghikai ruh ki nang kylla long ki nongtrei kiba tbit ha kane ka tnad.
GSAM 436Ka Lieng kaba Ïaid da ka Bor Tdem Um “U Khlur Step”
GSAM 436.4“Ka lieng U Khlur Step ka long ka jingdon jong nga hi, ba la shna da la ka pisa jong nga. Nalor kane, baroh ki jinglut ban pynïaid ïa kane ka lieng la siew na ka jingïoh jong nga hi. Ngan ong ruh ba ïa ki jinglut ban im ha ka lieng, ma nga hi nga la siew man ka por. Bunsien ka kynhun ka don naduh 10 haduh 18 ngut ki nongtrei.... Wat ïa ki tulop jong baroh ki nongtrei ba la thung da ka seng la bun snem, ym shym la shim na ki jingai sngewbha, hynrei na la ka jingïoh jong nga hi.
GSAM 437Kumno la Ïoh Pisa na ka bynta ka Mishan ha ka Shathie
GSAM 437.1“Lah ban kylli, ‘Na shaei phi la ïoh ïa kane ka pisa?’ U Trai u la ai ïa ka ha ngi. La pynmih ïa katto katne tylli ki kot rit. Nyngkong ka Kot Sdang Pule ïa ka Khubor Babha, kaba la thmu naduh kaba sdang ban pyndonkam ha kaba hikai ïa ki briew iong. La khmih lynti ban die katto katne hajar tylli ki kot, hynrei ngi la sngewlyngngoh ba ka la jan kot sha ka 1,000,000 tylli.
GSAM 437.2“Ka kmie [ka Kong E. G. White] ka la ïarap ïa ngi da ka kot U Khrist u Nongpynim jong Ngi, ïa kaba la die 300,000 ne 400,000 tylli. La die 200,000 ne 300,000 tylli ki kot Ki Jingïathuhkhana Babha Tam. La antad ba la pynphriang ïa ki kot U Syiem Uban Wan bun kat ban pynlong ïa u païa uba jrong saw mer. Da ka bynta jingïoh na kine ki kot kaba dei ïa u nongthoh, nalor kaba kyrshan ïa bun kiwei pat ki jingtrei bad ki bynta jong ka kam, ngi la shna ïa ka lieng U Khlur Step.”
GSAM 437HA BUN KI RI
GSAM 437Mexico
GSAM 437.3Ka kam jong ngi ha kane ka ri ka la sdang ha u snem 1894, da kaba seng ïa ka mishan sumar ha Guadalajara. Ha u snem 1896 la ïathuh ba ka kynhun nongtrei ka long kumne: u Tymmen D. T. Jones bad ka tnga jong u, kiba peit ïa ka mishan. Ki nonghikai ki long ka Ora A. Osborne, ka Kong A. Cooper, ka Kate Ross bad uwei u nongïarap na kata ka ri. Ki mishoneri ha ka kam sumar ki long u doktor J. A. Neal, u A. Cooper, ka Kong A. J. Rice, ka Kong Bartlett bad ka Kong Rachel Flowers. 40 ngut ki nongpang ha ka shi sngi ki wan phah sumar ha ka mishan, bad 40 ngut ki khynnah ki wan pule ha ka skul mishan. Ha kata ka por la dang tei ïa ka ïing sumar thymmai, ha ka jinglut kaba long $12,000.
GSAM 437Africa Pdeng
GSAM 437.4Ha u snem 1893 ka kam jong ka khubor jong u angel uba lai ka la ïaid shaphrang haduh ba ka komiti jong ka General Conference ka la sngew ba ka dei ban ai jingmut ban seng ïa ka mishan ha Africa Pdeng. Namar kata la rai da ka jingïamynjur, “Ba ynda lah, dei ban plie noh ïa ka mishan ha Matabeleland.” Katkum kane ka rai, ha u snem 1894 ka kynhun ki Adventist jong ka Sngi kaba Hynniew ka la rung sha kata ka ri bad jied ïa ka jaka rep kaba heh 12,000 akar. Ha ka jingïalang ha u snem 1895, la jied ïa u Tymmen C. B. Tripp bad ka tnga jong u, u W. H. Anderson bad ka tnga jong u, bad u doktor A. S. Carmichael kum ki mishoneri na ka bynta kane ka jaka trei kaba jngai. Ki la sdang pynkhreh mar kumta ïa ka jingïaid lynti kaba jngai, bad hadien ka jingïaid lieng kaba ïaid beit ki la poi sha ka jaka ba ki thmu ha ka 26 Naitung, 1895.
GSAM 438Ka Rud Duriaw Ksiar
GSAM 438.1La katto katne snem ka jingkyrpad jingïarap kum ka jingkhot na Macedonia ka la wan sha ki Adventist jong ka Sngi kaba Hynniew na ka rud duriaw sepngi jong Africa. La pynkhih ïa ka jingkwah tip ïa ka jingshisha da kaba pule ïa ki kot jong ki Adventist, hynrei ym shym la phah jingïarap haduh kumba u snem 1894. Nangta ka komiti jong ka General Conference ka la khot ïa u Tymmen Sanford bad u Bah Rudolph ban shim ïa ka kam kaba la ap slem katta. Ki la rung sha ka jaka trei da ka jingshitrhem bad ka jingshlur. Hynrei ym slem hadien kata, u Tymmen Sanford u la shah kem ha ka pang khieshoh, kaba jyllei katta hangta ba ïa kata ka ri la khot “ka jingtep jong u briew lieh.” U la pang lai sien, bad nangta, khnang ban lait im, u la hap ban wanphai sha America. La phah ïa kiwei pat sha ka rud duriaw sepngi, bad hapdeng jong ki ki don u Tymmen D. U. Hale, u Geo. F. Kerr bad ka tnga jong u, bad u G. P. Riggs. Hynrei ïa une uba khatduh ka jingpang ka la pyntlot haduh ba ym shym la don jingkyrmen shuh ïa ka jingim jong u, bad u la phet sha England da kaba kyrmen ban ïoh jingmyntoi na ka jingkylla ka suin bneng; ha kane ma u bad ki paralok jong u ki la duh jingkyrmen, namar u la nang tlot suki suki, bad ha kaba kut u la ïap, bad la tep ïa u hangta. Ma u ruh u ap ïa ka jingwan jong u Nongai Jingim.
GSAM 438India
GSAM 438.2Ha ka 12 Kyllalyngkot, 1890, u Tymmen Haskell u la mih da ka lieng na ka Kad Lieng Durban, ha ka rud duriaw shathie mihngi jong Africa, ban leit sha Calcutta, India, China bad Japan. Shuwa kane ka sngi, u Percy T. Magan, u nongthoh jong u, u la ïasoh bad u. Ka jingthmu jong kane ka jingïaid lynti sha India ka long ban leit peit bad wad jingtip, khnang ba kin lah ban ai jingmut bad jingsneng ynda ki Adventist jong ka Sngi kaba Hynniew ki sdang ïa ka kam mishan kaba pura ha kata ka jaka. Da ka jingthmu ban seng ïa ka mishan ha India, ha u snem 1893 ka General Conference ka la ai jingmut ba u Wm. Lenker un leit sha kata ka ri kum u nongpynphriang kot. Da kaba kohnguh ïa kane ka jingai jingmut, u la leit sha India bad pynithuh ïa ki kot jong ki Adventist jong ka Sngi kaba Hynniew. Hadien kata, u Bah Lenker u la ïathuh ba ma u bad saw ngut kiwei pat ki la leit pynphriang kot ha ki bynta bapher bapher jong India haduh u snem 1896, bad ki la die ïa ki kot kiba shongdor $10,000. Ban pyni ïa ka jingkwah tip ba ki kot ba la die ki la pynmih, u la ong shuh shuh ba katba u dang pynphriang kot hajan Madras, ha ka rud duriaw sepngi jong India, “uwei u nongïalap na kata ka ri u la ïaid 60 mer ban thied kawei ka kot Ki Jingpyrkhat shaphang u Daniel bad ka Jingpynpaw.”
GSAM 439Ka Georgia Burrus ha India
GSAM 439.1Ha u snem 1895 ka samla Georgia Burrus ka la mih na California sha India. Haba ka la poi hangta ka la sdang mar kumta ban pule ïa ka ktien Bengali, bad shen ka la rung ha ka kam mishan. Haduh u snem 1896 katto katne ngut ki briew ki la sdang ban rakhe ïa ka sngi Sabbaton jong U Trai lyngba ka jingïadei bad ki nongtrei jong ngi.
GSAM 439.2Ki nongtrei ha kata ka jaka ha u snem 1896 ki long u Tymmen D. A. Robinson bad ka tnga jong u. Ka samla May Taylor bad ka samla Georgia Burrus ki long ki nongtrei Baibl. U Bah Lenker bad u Bah Masters ki long ki nongpynphriang kot. La ïoh ïa ka ïing kaba biang na ka bynta ka ïing sah jong ka mishan, bad la phah ki jingkyrpad sha la ka ri jong ngi na ka bynta ki doktor, ki nongsumar bad ka jingïarap shuh shuh, ban pyndap ïa ki jingdawa kiba ban khia halor jong ki. U Tymmen Brown, lem bad kiwei pat, u la jubab ïa kane ka jingkhot. Ma u bad u Tymmen D. A. Robinson baroh ar ki la ïap ha Karmatar, Bengal, India, ha kaba kut jong u Nohprah, 1899.
GSAM 439Hawaii, ki Dewlynnong Sandwich
GSAM 439.3Ha u snem 1884, u Bah La Rue bad u Henry Scott ki la leit kum ki mishoneri sha Hawaii da la ka jinglut jong ki hi. Ki la sdang ïa ka jingtrei jong ki da kaba trei ïa ka kam mishan hapdeng ki briew marwei marwei bad da kaba die kot. Kane ka la pynkhih ïa ka jingkwah tip ha ka dewlynnong haduh ba ka General Conference, ha u Naiwieng, 1885, ka la rai da ka jingïamynjur ba u Tymmen Wm. Healy un leit sha Hawaii ha ka aiom kaban wan ban trei, bad ba dei ban kyrpad ïa ka jingïalang jong ki balang ha ka jylla California ban ai shah ïa ka ïingjaiñ na ka bynta kane. Da kane ka jingpynbiang, u Tymmen Healy bad kito kiba la don lypa ha ka dewlynnong ki la pynlong ïa ka jingïalang ha ïingjaiñ ha ka aiom lyiur jong u snem 1886. Kum u soh jong kane ka jingtrei, katto katne ngut ki briew ki la pdiang ïa ka khubor. U Bah La Rue u la sah ha Honolulu haduh u snem 1889, haba u la mih da ka lieng sha Hong Kong, China.
GSAM 440Ka Kam hapdeng ki Briew China ha Hawaii
GSAM 440.1Tang khyndiat eh ka kam jong ki nongïalap la pynbiang na ka bynta ka dewlynnong haduh ba ka General Conference ka la ïaseng ha u Lber, 1895. Ha kata ka por la rai da ka jingïamynjur ba “u Tymmen Gates bad ka tnga jong u, lem bad u Bah Brand bad ka tnga jong u kum ki nonghikai na ka bynta ki briew China, kin leit sha Honolulu ban trei ïa ka kam mishan.” Ka kam hikai ka la sdang mar kumta, bad u Tymmen Gates, watla ka met jong u ka tlot, u la leh ïa kaba u lah ban pynïaid shaphrang ïa ka kam. Shen uwei u doktor bad ki nongsumar ki la bud ïa ki mishoneri, bad la sdang bha ïa ka kam ha kata ka bynta jong ka khubor.
GSAM 440Ka Jingkheiñ Kyllum ïa ki Mishan, 1 Kyllalyngkot, 1903
GSAM 440.2Ka jingïathuh jong u Nongthoh jong ka Kam Mishan sha ki Ri Bar, ba la ai ha ka 31 Nohprah, 1902, ka pyni ïa ka kam jong ka khubor kaba la trei shabar ki Ri America ba Ïatylli kumne:—
GSAM 440.3Ka jingïalang synrop jong ki balang ha Australia, kaba la kynthup ïa ki jingïalang jong ki balang ha Victoria, New South Wales, New Zealand, Queensland, Australia Shathie, Tasmania bad Australia Sepngi.
GSAM 440.4Ka General Conference jong Europe, kaba kynthup ïa ka jingïalang synrop jong ki balang ha Germany, Germany Sepngi, Germany Mihngi, Germany Shathie, Holland bad Belgium jong ki Flemish, Austria-Hungary bad ki jylla Balkan, Switzerland jong ki German, Russia Shathie, Russia Shatei bad Russia Pdeng.
GSAM 440.5Ka jingïalang synrop jong ki balang ha Scandinavia, kaba kynthup ïa Denmark, Norway, Sweden, Finland bad Iceland.
GSAM 441.1Ka jingïalang synrop jong ki balang ha Britain, kaba kynthup ïa England Shatei, England Shathie, Ireland, Scotland bad Wales.
GSAM 441.2Ka jingïalang synrop jong ki balang French Latin, kaba kynthup ïa Switzerland jong ki French, France bad Italy.
GSAM 441.3Ka Mishan Mihngi, kaba kynthup ïa Egypt, Syria bad Turkey.
GSAM 441.4Ka jingïalang synrop jong ki balang ha Africa Shathie, kaba kynthup ïa ka Koloni Cape, Natal-Transvaal, Basutoland bad Matabeleland.
GSAM 441.5Kiwei pat: Bermuda, Brazil, Guiana jong Britain bad jong Holland, America Pdeng (Shathie), China, Fiji, India, Jamaica, Japan, ki Lesser Antilles, Mexico, Nyassaland, Pitcairn, Porto Rico, River Plate, Raratonga, Samoa, ki Dewlynnong Society, Sumatra, Tonga, Trinidad, ka Rud Duriaw Sepngi (America Shathie), bad ka Rud Duriaw Sepngi (Africa).
GSAM 441.6Ka jingdon ki nongtrei kiba dang trei ha kine ki jaka trei bapher bapher, kynthup ïa ki nongïalap, ki nongïalap ba la ïoh bor ban ïalap, ki nongtrei Baibl, ki nongpynphriang kot bad ki nongpynphriang kot, ka long 754 ngut.
GSAM 441La Seng ïa ki Jaka Kongsan na ka bynta ka Kam
GSAM 441.7Na kine ki jingong lyngkot shaphang ki mishan jong ngi, ngi lah ban ong, kumba u Nongthoh jong ka Kam Mishan sha ki Ri Bar u la ong ha u snem 1896:
GSAM 441.7“Namar ba mynta ka khubor ka la poi sha kine ki jaka kongsan ha jan baroh ki bynta jong ka pyrthei, U Blei, da ka bor jong U kabym don pud, U lah ban pyndep ïa ka kam kaba khraw bad kaba donbor ha ka por kaba lyngkot eh. Un pyndep kloi ïa la ka kam ha ka hok.”
Notes
- Romans 15:21. ↩