Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
05 / 31
05 / 31

Ka Lynnong 2 — Ka Jingthmu jong ka Jingpynim La Pynpaw

John Norton Loughborough

GSAM 38.1“Ka jingkyrmen kaba slem ban urlong ka pynpang ïa ka dohnud; hynrei haba ka jingthrang ka la urlong, ka long u dieng ka jingim.”1 “Namar kumne u ong U Trai ki paid: Sa shisien, tang shibit, bad ngan pynkhynñiuh ïa ki bneng, bad ïa ka khyndew, bad ïa ka duriaw, bad ïa ka ryngkew; bad ngan pynkhynñiuh ïa ki jaitbynriew baroh, bad Uba ki jaitbynriew baroh ki thrang un wan; bad ngan pyndap ïa kane ka ïing da ka burom, u ong U Trai ki paid.”2

GSAM 38.2Naduh ka por ba la beh noh ïa u Adam na ka kper Eden bad na u dieng ka jingim, ki ktien ba la ong ha u Soitan shaphang u symbai jong ka kynthei—“Un pynlwet ïa ka khlieh jong me”—ki la ai jingkyrmen ïa ka jingjop kaba khatduh halor u ksuid, ïa ka jingpynjot ïa ki buit sianti jong u, bad ïa ka jingwan phai biang sha u dieng ka jingim. Kumta Uta uba la ap—u Symbai ba la kular—u la long “Uba ki jaitbynriew baroh ki thrang.”

GSAM 38.3Ha ka jingkdew na u Haggai haneng, ka paw ba ka jingwan jong Uta uba la thrang ka ïadei bad ka por ba U Trai un pynkhynñiuh ïa ka bneng bad ïa ka khyndew ruh. U Paul, haba u thoh sha ki Hebru, u la buh ïa kata ka jingpynkhynñiuh ha ka lawei, da kaba ong, “Sa shisien ngan pynkhynñiuh, ym tang ïa ka khyndew, hynrei ïa ka bneng ruh. Bad kine ki ktien, Sa shisien, ki mut ïa ka jingweng noh ïa kiei kiei kiba la pynkhynñiuh, kum ïa kiei kiei ba la thaw, khnang ba kiei kiei kiba ym lah ban pynkhynñiuh kin ïaineh. Namar kata, haba ngi pdiang ïa ka hima kaba ym lah ban pynkhynñiuh, to ngin don ka jingaiei, da kaba ngi lah ban shakri ïa U Blei ha ka rukom kaba pynsngewbha ïa u, da ka jingburom bad ka jingsheptieng ïa U Blei.”3 Kine ki ktien shaphang kata ka jingpynkhynñiuh kaba dang wan ki i kumba ki buh ïa ka hajan ka jingpynskhem kaba khatduh ïa ka hima U Blei, hapoh U Khrist, u Symbai ba la kular, “Uba ki jaitbynriew baroh ki thrang.”

GSAM 39.1Ka jingpynlong thymmai kaba yn pyndep lyngba U Khrist ka lah ban paw shai ha kine ki sngi kiba khatduh ha baroh kiba don ïa ka Baibl baroh kawei kaba la plie ha khmat jong ki. Kam shym la long kumta ïa ki briew hyndai. Ka ktien U Trai ka la wan sha ki, “ka hukum halor ka hukum, ka hukum halor ka hukum; ka lain halor ka lain, ka lain halor ka lain; hangne khyndiat, bad hangtai khyndiat.”4 Kumta ha ka jingpynpaw ha ki ïa ka jingthmu jong ka jingpynim, ka la long kum ka lynti jong kiba hok, “kum ka jingshai kaba phyrnai, kaba nang shai nang shai haduh ka sngi kaba pura.”5 Namar kata, ka long kaba sngewtynnad shibun ban bud lyngkot ïa ka jingpynpaw suki suki jong kata ka jingthmu ha ki briew jong u hyndai.

GSAM 39Ym Shym La Pynpaw ïa ka Jingslem ha Kaba Nyngkong

GSAM 39.2U Trai um shym la pynslem noh mar mar ïa ka jingkyrmen jong ki, bad pynpang ïa ka dohnud jong ki da kaba pynpaw ha ki ba kin hap ban ap da ki spah snem shuwa ba kin ïoh ïa ka jingpyndep jong ki jingkyrmen jong ki ha u Symbai ba la kular. Na kiei kiei ba la thoh, ngi lah ban sngewthuh ba la shah ïa ki ban pyrkhat ba u khun uba nyngkong ban kha un long uta u Symbai; bad ba shen eh, ha kano kano ka rukom, yn pynphai biang ïa ka Eden, bad kin ïoh rung biang sha u dieng ka jingim. Haba la kha ïa u Kain, ka Im ka la pyrta, “Nga la ïoh u briew na U Trai.”6 Don ki stad ktien Hebru kiba phla ba haba pynkylla beit bad pura ïa ka dkhot, ka ong, “Nga la ïoh u briew, U Trai.” Kata ka mut, Hangne u don u Symbai uban leh ïa kane ka kam syiem ban jop ïa u Soitan. Ym don jingthoh ïa kano kano ka jingong kum kane na ka Im haba la kha ïa u Abel. Ka lah, bad ka long kaba shongnia ba kan pyrkhat ba u khun nyngkong u long uta uban pyndep ïa ka jingkular. Katno ka jingkyrmen jong ka kan jin da la hiar, bad wat ïap noh, katba ka jinglong u Kain ka nang paw, bad ka la ïohi ïa ka lynti bymman jong u kaba la ïalam khatduh sha ka jingpynïap ïa u para jong u. Shuwa ba la pynïap ïa u Abel, ki dei ban la ïoh katto katne ka jingshai bad ka jingtip shaphang ka jingkñia ha ka lawei ka ban aiti na ka bynta jong ki; namar u Abel, katkum ka jinghikai U Blei, u la wallam ïa u khunlangbrot jong u kum ka jingkñia, katba u Kain, uba la ïoh ka juh ka jinghikai kum u para jong u, u la wallam ïa ka jingkñia na ki soh ka khyndew, bad wat ïa kane la pynkhleh bad ka mynsiem ka jingbitar bad ka jingbishni. Ka jingkñia u Abel ka la kham pdiang sngewbha ban ïa ka jong u Kain, namar la aiti ïa ka “da ka jingngeit,” bad shaphang jong ka u Paul u thoh, “Wat la u la ïap, u dang kren.”7

GSAM 40U Seth U Long U Symbai?

GSAM 40.1Hadien ka jingïap u Abel, la kha ïa u Seth, bad ka jingkyrmen ka la im biang; “namar U Blei,” la ong ka Im, “u la buh ïa nga da uwei pat u symbai ha ka jaka u Abel, ïa uba u Kain u la pynïap.”8 Hadien la kheiñ ïa u Seth ha ka pateng ba hiar na u Adam. (Peit Jenesis 5:3.) Ym shym la kheiñ ïa u Kain, u khun nyngkong shisha, ha ka thup pateng. Ka lah ban long ba ka Im ka la pyrkhat ba mynta u Seth u long u Symbai ba la kular. Na ka jingthoh ka paw ba hadien ba la kha ïa u Seth, ki briew ki la sdang ban khot ïa lade da ka kyrteng U Trai. (Peit ïa ka jingthoh harud ha Jenesis 4:26.) Lehse ki la leh ïa kane da kaba pyrkhat ba u Seth u long uta uban long u nongsynshar uba khatduh, U Trai, bad uban pynjot ïa ka jingsynshar kaba u Soitan u la knieh jubor.

GSAM 40Ka Jingkyrmen Ka La Shong ha u Noah

GSAM 40.2Ha ka jingthoh lyngkot shaphang kiei kiei kiba la jia naduh ka por u Adam haduh ka jingkha u Noah, la ai tang khyndiat eh nalor ka thup pateng jong ka jaitbynriew. Ha ka jingkha u Noah (“uba beit,” ha ka jingthoh harud), ka jingkyrmen ka la mih biang, bad ki briew ki la ong, “Une hi un pyntngen ïa ngi ha ka kam jong ngi bad ha ka jingtrei shitom ki kti jong ngi, namar ka khyndew kaba U Trai u la tim.”9 Ka ktien U Blei kam ong kumno, lane ha kano ka rukom, ki la khmih lynti ïa ka jingpyntngen; hynrei ki la don ka jingkyrmen ba ha kano kano ka rukom yn pynjem ïa ka jingtim kaba don halor ka khyndew. Ym shym la pynpaw ha ki ïa ka jingtip shaphang ka jingbymman ka ban don ha ki sngi u Noah, haba ki briew kin pyndap ïa ka pyrthei da ka pop bad ka jingleh jubor haduh ba yn pynjot noh ïa ka jaitbynriew na ka khyndew da ka jingshlei um, bad tang u Noah bad ka ïing jong u kin lait na ka jingpynjot; bad ym shym la pynpaw ruh ba un hap ban maham ïa ka pyrthei la shispah arphew snem shaphang ka jingpynjot kaba la jan wan.

GSAM 41La Tei ïa ka Babel

GSAM 41.1Hadien ka jingshlei um, la hikai ïa ki briew lyngba u Noah ban pyndap biang ïa ka khyndew; hynrei haba ki la sdang ban nang bun, ki la kyntait ïa ka jingthmu U Trai ban synshar ïa ki. U Nimrod u la seng ïa ka hima Babel (kaba hadien la khot Babilon, kaba nyngkong na ki jingsynshar ha ka pyrthei).10 Khyndiat hadien, ki briew ki la sdang ban tei ïa u mot Babel, ban pynlong kyrteng ïa lade, bad ban ïada ïa lade na ka jingsaphriang kylleng, kaba long pyrshah beit ïa kaba U Trai u la hikai ïa ki lyngba u Noah. Ha ka jaka ban ap da ka jingïaishah ïa U Trai ban pyndep ïa ki jingthmu jong u, ki la shim ïa kata ka kam ha ki kti lajong; kumta U Blei u la pynkulmar ïa ka ktien jong ki, bad kumne ki la saphriang.

GSAM 41U Abraham Un Long U Nongïohpateng ïa ka Pyrthei

GSAM 41.2Haba ngi bud ïa ka jingthoh lyngkot haduh ka pateng kaba shiphew na u Noah, ngi ïoh ïa ka jingkhot ïa u Abraham, ha uba U Trai u la ong, “Ka ri baroh kaba me ïohi, ngan ai ïa ka ha me, bad ha u symbai jong me junom. Bad ngan pynlong ïa u symbai jong me kum ka dewmet jong ka khyndew; kumta lada u briew u lah ban kheiñ ïa ka dewmet jong ka khyndew, yn lah ban kheiñ ruh ïa u symbai jong me. To ïeng, ïaid lyngba ka ri ha ka jingjrong bad ha ka jingpyngkiang jong ka; namar ngan ai ïa ka ha me.”11 Wat la la kular kumne ha u Abraham ba un ïoh long trai ïa ka ri, U Trai u la pyntikna ha u ba un ïap. U Paul u ong ba u la leit noh sha “ka jaka kaba un sa ïoh hadien kum ka jingïohpateng.”12 Khlem artatien, la pynshai ha u Abraham ïa kane ka kam shaphang ka jingpyndep ïa ka jingkular lyngba ka jingïohi-paw na U Blei, namar u la “khmih lynti ïa ka nongbah kaba don ki nongrim, ïa kaba U Blei u long u nongtei bad u nongthaw.”13 Ha Rom 4:13 la ong ba ka jingkular ka long “ba un long u nongïohpateng ïa ka pyrthei;” ym ha ka jinglong jong ka mynta, hynrei shen ne hadien, ynda u la im biang.

GSAM 42.1Na ka jingpyrkhat briew, u Abraham um shym la lah ban ïohi kumno u symbai ba la kular u lah ban long u khun jong u hi. Namar kata u la tyrwa ban khot ïa u Elieser, u nongpynïaid ïing jong u, u symbai. U Trai u la ong, Ym kumta; hynrei un long uwei uba “un mih na ka met jong me hi.” Mynta U Trai u sdang ban pynpaw ha u ba ka kam kaba khatduh jong u symbai jong u kan ym urlong mar mar. U la ong ha u Abraham, “U symbai jong me un long u nongwei ha ka ri kaba ym dei ka jong ki, bad kin shakri ïa ki briew jong kata ka ri; bad kita kin pynshitom ïa ki la sawspah snem.... Bad me men leit sha ki kpa jong me ha ka jingsuk; yn tep ïa me haba me la tymmen bha.”14

GSAM 42.2Ka tnga u Abraham ka la tyrwa ka jingthmu bym stad ban pynstet ïa ka jingpyndep ïa ka jingkular; hynrei hadien ba la kha ïa u Isaak, u khun shisha jong u Abraham bad ka Sarah, ka tnga kaba u la shongkurim katkum ka hukum, U Trai u la ong shaphang u Ishmael bad ka kmie jong u, ka Hagar, “To beh noh ïa kane ka mraw kynthei bad ïa u khun jong ka.”

GSAM 42.3Ha ka jingtynjuh ïa ka jingngeit u Abraham haba u aiti ïa u Isaak halor ka duwan, u la nang ka jinghikai shaphang ka jingmihpat jong kiba ïap. La ong shaphang jong u, “U da kheiñ ba U Blei u lah ban pynmihpat ïa u [u Isaak], wat na kiba ïap; bad na kata ruh u la pdiang biang ïa u ha ka dur pharshi.”15

GSAM 42U Symbai Shisha

GSAM 42.4Ha kawei ka por la hikai ïa u Abraham ba u Symbai shisha, lyngba uba yn kyrkhu ïa ki jaitbynriew baroh, wat la un mih na ka pateng jong u katkum ka doh, ha ka jingshisha un long U Khrist jong U Blei; namar U Trai um shym la ong ha u, “Ha ki symbai, kumba ïa kiba bun; hynrei kumba ïa uwei, Bad ha u Symbai jong me, uba long U Khrist.”16 U apostol Paul u la ong shaphang kane, “Ka Jingthoh Bakhuid, kaba la ïohi lypa ba U Blei un pynksan ïa ki Jentil da ka jingngeit, ka la ïalap lypa ïa ka khubor babha ha u Abraham, da kaba ong, Ha me yn kyrkhu ïa ki jaitbynriew baroh.”17 Ka jingkular ha u Abraham ka la shah pynthymmai ha u Isaak bad ha u symbai jong u,18 bad ruh ha u Jakob.

GSAM 42.5Namar ba u Jakob u la don khatar ngut ki khun shynrang, ka jingkylli kan mih mynta, Lyngba uei yn bud ïa ka pateng u Symbai shisha? Ha ka jingphla ba la ai da ka jingpyrsad mynsiem U Blei kaba u Jakob u la ai shaphang ki khun jong u, la pynbeit ïa kata ka kam: “U diengsynshar un ym mih noh na u Judah, lymne u nongai hukum na hapdeng ki kjat jong u, haduh ba un wan u Shiloh; bad ha u yn long ka jingïalang ki paid.”19 Ha ka jingpyndep ïa kane, ka long kaba bha ban kynmaw hangne ba ïa ki Israel, wat la ki la long hapoh ki jaitbynriew bapher bapher, la shah ban don ïa la ka jong ka Sanhedrin. Kumta u Judah—ka jait jong ki Jiw kaba la ïoh kyrteng na u Judah—u la don katto katne ka bynta ha ka jingsynshar jong ki haduh ba u Shiloh (U Khrist) u la wan shisha.

GSAM 43Ka Por Kaba La Buhrieh

GSAM 43.1Ki kpa tymmen hyndai ki la don katto katne ka jingtip shaphang ka jingpynlong thymmai bad u Symbai ba la kular; hynrei ka por ba un wan, lane katno slem shuwa ba un wan, ka dang long kaba la buhrieh na ki. Katba ki pateng u Jakob ki la nang bun ha Ijipt, bad u nong Assiria—u Pharaoh (Isaïah 52:4)—uba “um shym la ithuh ïa u Joseph,”20 u la banbeiñ ïa ki, ki jingmut jong ki ki la phai biang sha ki 400 (ha ka jingshisha 430) snem ba la kdew ha u Abraham kum ka por jong ka jingjynjar jong ki bad ka jingsah jong ki kum ki nongwei, da kaba kyrmen ba ka jingpynlait na kine kan ïalam sha ka jingïohpateng ba la kular.

GSAM 43.2Haba la kha ïa u Moses, ki kmie ki kpa jong u ki la ïohi ba “u long u khynnah uba itynnad.”21 Dei ban la ai ha ki ka jingshai ba un long, hapoh U Blei, u nongpynlait ïa ki Israel na ka jinglong mraw kaba shyrkhei jong ki. Khlem artatien, la pyntip ïa kane ha u Moses; namar haba, ha ka rta sawphew snem, u la rai skhem ban leit bad ki Israel kiba la shah banbeiñ, bad ban shah jynjar lang bad ki ban ïa kaba ïoh kyrteng u khun ka khun kynthei u Pharaoh bad u nongïohpateng ïa ka khet Ijipt,22 bad haba u la sdang ban ïasaid na ka bynta ki briew jong u, bad ha ka jingïada ïa ki u la pynïap ïa u nong Ijipt, u la lyngngoh shibun ba kim shym la ithuh ïa ka kam jong u; “namar u la pyrkhat ba ki para jong u kin sngewthuh kumno U Blei un pynlait ïa ki da ka kti jong u.”23

GSAM 44.1Haba ka por U Trai ka la poi ïa ki Israel ban mih noh na Ijipt, ki la mih noh, bad ha ka por ba la ïathuhlypa, ha kata ka sngi hi. Eksodos 12:40, 41. Kim lah ban la kheiñ ïa u Moses kum u nongsynshar uba khatduh jong ki bad u symbai ha uba la ai ka jingkular, namar u dei na ka jait u Lebi; bad ha ka jingïathuhlypa jong u kaba la ai da ka jingpyrsad mynsiem U Blei, u Jakob um shym la pynbna ba u Judah un long u nongsynshar jong ki haduh ba u Shiloh un wan?

GSAM 44“Ngan Ïohi ïa U, Hynrei Ym Mynta.”

GSAM 44.2Haba ki Israel ki dang ïaid sha Kanaan, u Balak, u syiem Moab (u khun pateng u Lot), u la khot ïa u Balaam ban tim ïa ki Israel. U Trai u la pynkylla ïa ka jingtim jong u sha ka jingkyrkhu, bad lyngba kata ki la ïoh shuh shuh ka jingshai, ka ban pynduh ïa ka jingpyrkhat ba ka jingpynlait kaba khatduh na ka jingknieh jubor u Soitan kan wan mar mar haba ki la rung sha Kanaan. Ka jingïathuh ha ka Jingthoh Bakhuid ka ong ba u Balaam, ha ka jingïohi-paw na U Blei, u la ong, “Ngan ïohi ïa u, hynrei ym mynta; ngan khmih ïa u, hynrei ym hajan: un mih u Khlur na u Jakob, bad un ïeng u Diengsynshar na ki Israel, bad un shoh ïa ki dong Moab, bad un pynjot ïa ki khun u Sheth baroh.”24

GSAM 44.3Ïa une u symbai uba bun paid uba la mih na u Abraham, u Paul u kren kumne: “Namar kata na uwei hi, bad uta ruh uba la kum u baïap, la mih kiba bun kum ki khlur ka bneng, bad kum u shyiap harud ka duriaw uba ym lah ban kheiñ. Kine baroh ki la ïap ha ka jingngeit, khlem da ïoh ïa ki jingkular, hynrei ki la ïohi ïa ki na jngai, bad ki la ngeit skhem ïa ki, bad ki la pdiang sngewbha ïa ki, bad ki la phla ba ki long ki nongwei bad ki nongleit nongwan ha ka khyndew.”25

GSAM 44.4Ka dohnud jong ki Israel kam shym la donkam ban tlot ne duh jingkyrmen namar ka jingïathuhlypa u Balaam ba ka jingpyndep ïa ka jingkyrmen jong ki ka long “ym mynta,” lymne “hajan”; namar U Trai, ym slem shuwa kane ka jingïathuhlypa, u la smai da la ka jong ka jingim ba kata ka jinglong kaba donburom kan wan khatduh. Lyngba u Moses u la ong, “Hynrei katba nga im shisha, ka khyndew baroh kan dap da ka burom U Trai.”26 Ha ki sngi u nongïathuhlypa Habakkuk, 863 snem hadien, la pynbna biang ïa ka juh ka jingshisha, hynrei la kren shaphang jong ka kum ka jingjia ka ban dang wan: “namar ka khyndew kan dap da ka jingtip ïa ka burom U Trai, kumba ki um ki tap ïa ka duriaw.”27

GSAM 45Ka Jingshakri ha ka Jaka Kyntang Ka Long Ka Dur Jingpynpaw ïa Kaba Shisha

GSAM 45.1Haba U Trai u la ïalam ïa ki Israel na Ijipt, u la pynbna ïa ka hukum jong u shaphang ki jinghikai ka jinglong hok ha kaba ki briew baroh ha ka jaka sah ki ïohsngew, bad u la ai ha ki ïa ka juh ka hukum ha ki maw, ba la thoh da la u jong u shympriahkti, khnang ba yn pynphai khmat ïa ki khlem sangeh sha uta u Nongpynim uban khatduh aiti ïa lade kum ka jingkñia na ka bynta jong ki; bad khnang ba da ka bor jong ka snam kordor jong u yn pynkhuid noh ïa ki pop jong ki, u la pynïeng ïa ka jaka kyntang ha ka ri khlaw. Ïa kane ka tabernakl, lane ka jaka kyntang, ha ka jingtei jong ka baroh, la kyntu ïa u Moses ban shna thik kum ka dur kaba U Trai u la pyni ha u ha u lum.28 Ka jingshakri ha kane ka jaka kyntang ka la long ka syrngiew jong ka jingshakri shisha U Khrist ha ka jaka kyntang ha bneng.29 Katba ka jingthmu U Blei ha ki jingainguh bad ki jingkñia jong ka jaka kyntang ka long ban buh ha khmat ki briew ïa ka syrngiew jong “kiei kiei kiba bha ki ban sa wan,”30 ka jingpyrshang u Soitan ka long ban ïalam ïa ki briew ban peit tang ïa ka jingainguh hi, ha ka jaka jong U Khrist bad ka jingshakri shisha jong u, ïa kaba kane ka long tang ka dur nuksa. Kumta u la pyrshang ban ïalam ïa ki ban shaniah ha la ki jong ki kam na ka bynta ka jingpynim.

GSAM 45.2Ka jingthmu U Trai ka long ban long u nongsynshar ïa ki briew jong u—ki Israel—ban ïaleh ïa ki thma jong ki bad ban pynkohnguh ïa ki jaitbynriew. U la don la ka jong ka rukom synshar, kumba la pyni da kane ka dkhot harum: “Haba u la pynjot noh ïa ki hynniew tylli ki jaitbynriew ha ka ri Kanaan, u la sam ïa ka ri jong ki ha ki da kaba kynting nusib. Bad hadien kata u la ai ha ki ïa ki nongbishar kumba sawspah sanphew snem, haduh u Samuel u nongïathuhlypa.”31

GSAM 45Ki Israel Ki Pan ïa U Syiem

GSAM 45.3Ka paw ba ki Israel kim shym la sngewtynnad ïa ka rukom U Trai ban synshar ïa ki. Hynrei ka la long ka jingthmu bad ka mon jong u ba kin long ki paid kiba kyrpang, kiba ïapher na kiwei baroh kiba don sawdong ïa ki. Lada ki la bud pyrkhing ïa ki jinghikai jong u, wat ki jaitbynriew kin da la ong shaphang jong ki, “Shisha kane ka jaitbynriew bakhraw ka long ki paid kiba stad bad kiba don jingsngewthuh. Namar kano ka jaitbynriew kaba khraw kumne, kaba don ïa U Blei hajan jong ki, kumba U Trai U Blei jong ngi u long ha kiei kiei baroh kiba ngi khot ïa u?”32

GSAM 46.1Ha ka jingbym sngewtynnad jong ki, ki la kyrpad ïa u Samuel ban thung ïa u syiem halor jong ki, bad U Trai u la ong ha u Samuel, “Ki la kyntait ïa nga, ba ngan ym synshar halor jong ki.”33 Ki la ong biang ha u Samuel, bad da ka jingbthah kaba kham tyngeh, “Mynta to buh ïa ngi u syiem ban bishar ïa ngi kum ki jaitbynriew baroh.”34 U Samuel u la pyni bniah ha ki ïa ka jingbanbeiñ ka ban wan halor jong ki lada ki don u syiem, hynrei “wat la katta, ki paid ki la kyntait ban kohnguh ïa ka ktien u Samuel; bad ki la ong, Em; hynrei ngin don u syiem halor jong ngi; khnang ba ngi ruh ngin long kum ki jaitbynriew baroh; bad ba u syiem jong ngi un bishar ïa ngi, bad un leit ha khmat jong ngi, bad un ïaleh ïa ki thma jong ngi.”35

GSAM 46.2Kumta ki la don ki syiem ban synshar ïa ki kumba sanspah snem, nyngkong kum kawei ka hima hapoh u Saul, u Dabid, bad u Solomon; nangta la phiah ha ki ar tylli ki hima, ka Israel bad ka Judah. Tang khyndiat eh na ki syiem jong ki ki la long kiba bha bad kiba hok, hynrei kiba bun na ki ki la long kiba bymman, kiba ïalam ïa ki paid sha ka jingmane bleithaw bad ki jingbymhok kiba shyrkhei. Kumta ki paid kim shym la long tang kum ki jaitbynriew sawdong ïa ki ha kaba don u syiem, hynrei ki la long kum ki ruh ha ka jingbymman, ha kaba iehnoh ïa U Blei ki kpa jong ki, bad ha kaba mane ïa ki bleithaw bad ïa ki paid ka bneng.

GSAM 46.3U Trai u la ong shaphang kane ka jingsynshar syiem, da ka shyntur u nongïathuhlypa Hosia, “Ko Israel, me la pynjot ïa lade; hynrei ha nga ka don ka jingïarap jong me. Ngan long u syiem jong me; hangno u don uwei pat uba lah ban pynim ïa me ha ki nongbah jong me baroh? Bad ki nongbishar jong me, ïa kiba me la ong, To ai ha nga u syiem bad ki rangbah? Nga la ai ha me u syiem ha ka jingbitar jong nga, bad nga la shim noh ïa u ha ka jingbitar shla jong nga.”36

GSAM 47Ka Hima La Pynkylla

GSAM 47.1Kane ka jingsynshar syiem ka bteng haduh ba ki Chaldea ki thang ïa ka Jerusalem, ki shim ïa ki khiew jong ka ïingmane, bad ki rah ïa ka Judah sha ka jinglong mraw ha Babylon, ha kaba ki la sah hynniewphew snem, kumba la ïathuhlypa pyrshah ïa ki. Haba la kut kane ka jingsynshar syiem, U Trai u la kren lyngba u nongïathuhlypa Ezekiel ha u Zedekiah, u syiem uba khatduh jong ki: “Ko u nongsynshar Israel uba pop bad uba bymman, uba la poi ka sngi jong phi, haba ka jingbymhok kan kut, kumne u ong U Trai U Blei: Shim noh ïa ka pansngiat, bad law noh ïa ka pansyiem; kane kan ym long kumjuh shuh: kyntiew ïa uba hapoh [u nongsynshar jong ka Babylon], bad pynhiar ïa uba halor [une u nongsynshar na ka jaid Judah uba la kyntiew ïalade palat]. Ngan pynkylla, ngan pynkylla, ngan pynkylla ïa ka; bad kan ym don shuh, haduh ba un wan uba dei hok ïa ka; bad ngan ai ïa ka ha u.”37

GSAM 47.2Une u nongsynshar uba dei hok, u Symbai uba shisha, u long U Khrist. Shaphang jong u u nongïathuhlypa Mikah u la thoh: “Ah me, ka kut jong ka kynhun ki langbrot, ka kut baskhem jong ka khun ka Sion, sha me kan wan, wat ka jingsynshar kaba nyngkong [ka jingsynshar halor ka pyrthei, kaba la pynphai ha U Khrist]; ka hima kan wan sha ka khun ka Jerusalem.”38

GSAM 47.3Haba ka Israel ka la duh ïa ka dieng synshar, ka la leit sha ki kti jong u syiem Babylon. Katba ki la hap hapoh ka jingsynshar jong ka Medo-Persia, Greece bad Rome ha ki por kiba bud, ka hima ka la shah pynkylla lai sien. Ha ka jingsynshar jong u Caesar Augustus, u emeperor Rome, la kha ïa U Khrist, u nongïoh bynta uba dei hok ïa ka khet jong u David—u Symbai uba shisha jong ka briew, jong u Abraham bad jong u David—bad ha ka rukom ba la ïathuhlypa.

GSAM 47.4Khnang ba ki briew kin tip ba u Nongsynshar uba dei hok, u Symbai uba shisha, u long kham palat ban ïa u briew ba ïap briew uba don ka hima kaba lyngkot, U Trai u la pynïaid ïa u nongrwai salm ban thoh kumne: “Ngan pynlong ïa u u khun nyngkong jong nga, uba kham halor ban ïa ki syiem jong ka pyrthei. Ka jingisynei jong nga ngan sumar ïa u junom, bad ka jutang jong nga kan skhem bad u. Ïa u symbai jong u ruh ngan pynneh junom, bad ïa ka khet jong u kum ki sngi jong ka bneng.” “U symbai jong u un neh junom, bad ka khet jong u kan long kum ka sngi ha khmat jong nga. Yn pynskhem ïa ka junom kum u bnai, bad kum u sakhi uba ïaineh ha bneng.”39

GSAM 48.1Ha ka jingïathuhlypa jong Isaiah ngi pule shuh shaphang une u Nongsynshar: “Naba ïa ngi la kha ïa u khynnah, ïa ngi la ai ïa u khun; bad ka jingsynshar kan long halor ka tyrpeng jong u; bad yn khot ïa ka kyrteng jong u, U Baphylla, U Nongsyllok, U Blei uba Khlaiñ, U Kpa ba bymjukut, U Syiem ka Jingsuk. Ka jingïar jong ka jingsynshar jong u bad ka jingsuk kan ym don kaba kut, halor ka khet jong u David bad halor ka hima jong u, ban pynbeit ïa ka bad ban pynskhem ïa ka da ka jingbishar bad ka hok naduh mynta bad junom. Ka jingsngewtynnad jong U Trai ki paid kan pynlong ïa kane.”40

GSAM 48Ka Jingpynkynriah ïa U Enoch bad U Elijah

GSAM 48.2La buh jingthoh ïa ki nuksa jong ki briew ha ki por barim kiba la pynkynriah sha bneng khlem mad ïa ka jingïap. Shaphang U Enoch, uba long uba hynniew na U Adam, la ong ba u “ïaid bad U Blei; bad um don shuh, naba U Blei u la shim noh ïa u.”41 “Da ka jingngeit la pynkynriah ïa U Enoch khnang ba un ym ïohi ïa ka jingïap; bad ym shym la shem ïa u, naba U Blei u la pynkynriah ïa u; namar shuwa ka jingpynkynriah jong u u la ïoh ïa kane ka jingphla, ba u la pynsngewbha ïa U Blei.”42

GSAM 48.3Shuh shuh, haba U Elijah bad U Elisha ki dang ïaid lang, “ka la jia, katba ki dang ïaid shaphrang bad jingïakren, ha khmih, la paw ka kali ding bad ki kulai ding, bad ki la pynïakhlad ïa ki arngut; bad U Elijah u la kiew sha bneng da ka lyer langthari. U Elisha u la ïohi ïa kata, bad u la pyrta, Ko u kpa jong nga, ko u kpa jong nga, ka kali Israel bad ki nongñiah kulai jong ka! Bad u khlem ïohi shuh ïa u.”43

GSAM 48.4U Enoch u la ïathuhlypa ïa ka jingwan jong U Khrist kum u nongbishar jong ka pyrthei baroh, ha kine ki kyntien: “Ha khmih, U Trai u wan bad ki shiphew hajar ngut ki riewkhuid jong u, ban pynlong ïa ka jingbishar halor baroh, bad ban pynshai ïa baroh kiba bymman hapdeng jong ki ïa ki kam bymman baroh kiba ki la leh da ka jingbymman, bad ïa ki ktien kiba eh baroh kiba ki nongpop kiba bymman ki la kren pyrshah ïa u.”44

GSAM 49U Job U La Hikai Shaphang ka Jingwan jong U Trai

GSAM 49.1U Job, uba la mutdur ba u la im ha ka por U Moses, u la tip khyndiat shaphang ka jingwan jong U Khrist bad ka jingmihpat; namar u la ong: “Ah ba yn thoh mynta ïa ki ktien jong nga! Ah ba yn shon ïa ki ha ka kot! Ba yn dur ïa ki da u pen nar bad ka sisa ha u maw junom! Namar nga tip ba U Nongpynim jong nga u im, bad ha ka sngi kaba khatduh un ïeng halor ka pyrthei; bad wat lada hadien ka snieh jong nga ki khniang kin pynjot ïa kane ka met, hynrei ha ka doh jong nga ngan ïohi ïa U Blei: ïa uba ngan ïohi hi ma nga, bad ki khmat jong nga kin peit, ym uwei pat.”45

GSAM 49Ka Khet jong U David, Ka Khet jong U Trai

GSAM 49.2La khot ïa ka khet jong U David ka khet jong U Trai. “U Solomon u la shong halor ka khet jong U Trai kum u syiem ha ka jaka jong u kpa jong u U David.”46 U Trai u la “smai da ka jingsmai ha u [U David], ba na u soh jong ka syngkai jong u, katkum ka doh, un pynmih ïa U Khrist ban shong halor ka khet jong u; u la ïohi ïa kane lypa bad u la kren shaphang ka jingmihpat jong U Khrist, ba ïa ka mynsiem jong u ym shym la ieh ha dujok, bad ka doh jong u kam shym la ïohi ïa ka jingpyut.”47 Bad la ong shuh shaphang ka jingsynshar jong U Khrist ha ka lawei, Un shong halor ka khet jong U David. (Peit Isaiah 9:7.) Sa shisien, “Ki syiem jong ka pyrthei ki pynbeit ïa lade, bad ki nongsynshar ki ïasyllok lang, pyrshah ïa U Trai bad pyrshah ïa Uba La Pynsleh jong u.... Hynrei nga la buh ïa u syiem jong nga halor ka lum kyntang jong nga ka Sion. Ngan pynbna ïa ka rai: U Trai u la ong ha nga, Me long U Khun jong nga; mynta nga la kha ïa me.”48 Sa shisien, “U Trai u la ong ha U Trai jong nga, Shong ha ka kti kamon jong nga, haduh ba ngan buh ïa ki nongshun jong me hapoh ki kjat jong me.”

GSAM 49Ki Jiw ki La Kulmar

GSAM 49.3Kine ki jingthoh ki la pynkulmar ïa ki Jiw. Hangne don ka jingeh kaba kim lah ban pynbeit: lada U David u khot ïa u U Trai, kumno u long pat u khun jong u? Kumno u lah ban long u khun ba la kha na u symbai U David, hynrei u long pat U Immanuel—U Blei bad ngi? Hynrei U Isaiah, u nongïathuhlypa jong ki hi, u la pynbna: “Ka theisotti kan pun, bad kan kha ïa u khun, bad kan khot ïa ka kyrteng jong u Immanuel.”49

GSAM 50.1U Khrist u la tip bha ïa ka jingkylli kaba yn pyndem jar ïa ki Pharisi kiba kren pyrshah, kumta u la kylli ïa ki: “Phi pyrkhat aiu shaphang U Khrist? U long u khun jongno? Ki la ong ha u, U khun U David. U la ong ha ki, Kumno te U David ha ka mynsiem u khot ïa u U Trai, da kaba ong, U Trai u la ong ha U Trai jong nga, Shong ha ka kti kamon jong nga, haduh ba ngan buh ïa ki nongshun jong me hapoh ki kjat jong me? Lada U David u khot ïa u U Trai, kumno u long u khun jong u?”50

GSAM 50.2Ïa kane ka mat la kdew biang ha Salm 45:6, 7: “Ka khet jong me, Ah U Blei, ka long junom bad junom: ka dieng synshar jong ka hima jong me ka long ka dieng synshar jong ka hok. Me ieit ïa ka hok, bad me shun ïa ka jingbymman: namarkata U Blei, U Blei jong me, u la pynsleh ïa me da ka umphniang ka jingkmen kham halor ban ïa ki paralok jong me.”51 Haba ki Jiw ki la don kine ki Jingthoh Bakhuid ha khmat jong ki, ki dei ban la don ki jingsngewthuh kiba khraw shaphang ka jinglong jong U Nongsynshar bad U Nongpynphai uba wan ha lawei. Ym lah ban long da kumwei pat.

GSAM 50U Symbai Na Ka Tynrai Blei

GSAM 50.3La ai ka jinghikai kaba bniah shaphang U Khrist bad ka jingkha jong u, namar U Trai lyngba u nongïathuhlypa Mikah u la pynpaw ïa ka tynrai Blei jong u, bad wat ïa ka shnong rit ha kaba yn kha ïa u: “Hynrei me, Bethlehem Ephratah, watla me rit hapdeng ki hajar jong ka Judah, hynrei na me un mih shakhmat sha nga uba dei ban long u nongsynshar ha Israel; kiba mih jong u ki long naduh mynbarim, naduh bymjukut” (ha ka bynta kaba sha shiliang, Hebru, “naduh ki sngi ka bymjukut”).52

GSAM 50Ka Jingdon U Blei La Pynpaw Ha Ka Shekinah Bad Ha U Lyoh

GSAM 50.4Hadien ha ka histori jong ki Israel, haba U Solomon u la pyndep ïa ka jingtei ïa ka ïingmane, kaba u la ong ba ka dei ban long kaba “khraw shibun,” ka shekinah jong ka burom U Blei ka la shim ïa ka jaka hapdeng ki cherubim halor ka khet isynei. Ka jingthoh ka ong ba ha ka sngi pynkyntang ïa ka ïingmane, haba ki lyngdoh ki mih noh na ka jaka kyntang, “u lyoh u la pyndap ïa ka ïing jong U Trai, kat haduh ba ki lyngdoh kim lah ban ïeng ban shakri namar u lyoh: naba ka burom jong U Trai ka la pyndap ïa ka ïing jong U Trai.”53 Ka jingdon U Trai ha kane ka ïingmane ka la paw ha ki khmat ki briew lyngba u lyoh ka burom. U Trai u la jubab ïa ka jingduwai U Solomon ha kane ka por, bad u la ong ha u: “Nga la ïohsngew ïa ka jingduwai jong me, bad nga la jied ïa kane ka jaka na ka bynta jong nga ban long ka ïingmane jong ka jingknia.”54

GSAM 51.1Ki briew ki la leh pop—ki la leit sha ka jingmane bleithaw—bad namar kata ka nongbah bad ka jaka kyntang jong ki ki la jot rathai la hynniewphew snem. Hadien ka jinglong mraw, la tei biang ïa ka ïingmane hapoh ka kti U Zerubbabel. Watla ka duna ha ka burom ban ïa kata kaba U Solomon u la tei, hynrei U Trai u la ong shaphang jong ka lyngba u nongïathuhlypa jong u: “Ka burom jong kane ka ïing kaba khatduh kan kham khraw ban ïa ka jong kata kaba nyngkong.”55 U Herod u la pynitynnat ïa kane ka ïing, bad ha ki phyllaw jong ka U Nongpynim u la hikai. Ka ïing kaba nyngkong ka la don u lyoh burom uba pyni ïa U Trai, hynrei sha ka ïing kaba ar u Nongpynim hi, U Nongpynlong ïa kiei kiei baroh, u la wan.

GSAM 51Ka Jingsynshar Burom Jong U Tnat U Jesse

GSAM 51.2Ha ki briew kiba ap bad kyrmen ha ka sngi U Isaiah, ki jingpyni lyngba ka jingïathuhlypa jong u shaphang ki kiei kiei kiba burom kiba ïadei bad ka jingpynim kaba khatduh ki dei ban la long ka tyllong ka bor bad ka jingpynshlur. Kine ki jingïathuhlypa ki pyni biang da kaba shai bha ïa ka jinghiar pateng na kaba une U Nongpyllait ba la khmih lynti un wan, kumne: “Bad un mih u tnat lung na ka metbah U Jesse, bad u Tnat un san na ki thied jong u: bad U Mynsiem jong U Trai un shong halor jong u, U Mynsiem ka jingstad bad ka jingsngewthuh, U Mynsiem ka jingpynbeit bad ka bor, U Mynsiem ka jingtip bad ka jingsheptieng ïa U Trai; bad un pynlong ïa u uba kloi ban sngewthuh ha ka jingsheptieng ïa U Trai; bad un ym bishar katkum ka jingiohi ki khmat jong u, lymne un ym sneng katkum ka jingïohsngew ki shkor jong u: hynrei da ka hok un bishar ïa kiba duk, bad un sneng da ka jingïahap ïa kiba jemnud jong ka pyrthei: bad un shoh ïa ka pyrthei da ka dieng synshar jong ka shyntur jong u, bad da ka lyer jong ki rymmiang shyntur jong u un pynïap ïa kiba bymman.”56

GSAM 52Ka Jingmihpat La Hikai Da Ki Nongïathuhlypa

GSAM 52.1U nongïathuhlypa Isaiah u la hikai ruh ïa ka jinghikai jong ka jingmihpat jong kiba iap, ha kine ki ktien kiba pynsngewtynnad: “Ha kane ka lum U Trai ki paid un pynlong ha ki briew baroh ka jingïakhawai jong ki jingbam kiba sboh, ka jingïakhawai jong ka waiñ kaba la shong halor ka khleh, jong ki jingbam kiba sboh kiba dap da ka khleiñ shyieng, jong ka waiñ kaba la shong halor ka khleh kaba la pynkhuid bha. Bad ha kane ka lum un pynjot ïa ka khmat jong ka jingïap tap kaba la tap halor ki briew baroh, bad ïa ka jingïap tap kaba la pynphriang halor ki jaitbynriew baroh. Un nguid noh ïa ka jingïap ha ka jingjop; bad U Trai U Blei un sait noh ïa ki ummat na ki khmat baroh; bad ïa ka jingkren beiñ jong ki briew jong u un shim noh na ka pyrthei baroh; namar U Trai u la kren ïa kata. Bad yn ong ha kata ka sngi, Ha khmih, une u long U Blei jong ngi; ngi la ap ïa u, bad un pynim ïa ngi: une u long U Trai; ngi la ap ïa u, ngin kmen bad ïalehkmen ha ka jingpynim jong u.”57

GSAM 52Ka Hima Ha Ka Pyrthei Ba La Pynthymmai

GSAM 52.2U nongïathuhlypa hi u ong ba ka jingsynshar kaba khatduh yn pynskhem ha ka pyrthei ba la pynthymmai: “Naba, ha khmih, nga thaw ïa ki bneng kiba thymmai [ki bneng ka lyer] bad ka pyrthei kaba thymmai; bad ïa kiei kiei kiba rim yn ym kynmaw shuh, lymne kin ym wan ha ka jingmut [ha ka bynta kaba sha shiliang, Hebru, “wan halor ka dohnud,” kata, ban kwah biang ïa ki]. Hynrei to long kiba kmen bad ïalehkmen junom ha kata kaba nga thaw: naba, ha khmih, nga thaw ïa ka Jerusalem ka jingkmen, bad ïa ki briew jong ka ka jingsngewbha. Bad ngan kmen ha ka Jerusalem, bad ngan lehkmen ha ki briew jong nga: bad ka sur jingïam kan ym shahsngew shuh ha ka, lymne ka sur ka jingïapyrta. Kan ym don shuh na kata [naduh ka por ba la thaw ïa ka pyrthei kaba thymmai] u khun uba dang im khyndiat sngi [u khun uba im tang khyndiat por], lymne u tymmen uba khlem pyndap ïa ki sngi jong u [ka jingïa tymmen kaba wan kloi]: namar u khynnah un ïap haba u dap shispah snem [ha ki sngi ba ki briew ki im haduh khyndai spah snem, ki khynnah ki lah ban dap shispah snem]; hynrei u nongpop uba dap shispah snem [ha ki por hadien jong ka jingim briew kaba shispah snem] yn shah tim. [Kita kiba ïap ha ka por ba la pynwan ïa ka pyrthei kaba thymmai ki long kiba ïap ha ka “jingpynjot jong ki briew kiba bymman.” 2 Petros 3:7.] Bad kin tei ïing, bad kin shong hapoh jong ki; bad kin thung ïa ki lyngkha soh, bad kin bam ïa u soh jong ki. Kin ym tei, bad uwei pat un shong; kin ym thung, bad uwei pat un bam: namar kum ki sngi jong u dieng [u dieng ka jingim, Septuagint] ki long ki sngi jong ki briew jong nga, bad ki briew ba la jied jong nga kin ïoh jingïashong suk slem ha ka kam jong ki kti jong ki.”58

GSAM 53.1U Ezekiel u peit lyngba ka lynti kaba jrong jong ka por sha ka jingmihpat jong kiba iap. Lyngba jong u U Trai u ong: “Ha khmih, Ko ki briew jong nga, ngan plie ïa ki jingtep jong phi, bad ngan pynmih ïa phi na ki jingtep jong phi, bad ngan wallam ïa phi sha ka ri Israel.”59

GSAM 53“U La Bah ïa Ki Jingjynjar jong Ngi”

GSAM 53.2Ha u Isaiah, u nongïathuhlypa jong ka khubor babha, la pynpaw kham pura ïa ka jingtynjuh, ki jingjynjar bad ka jingïap jong U Nongpynim na ka bynta ki briew. “U nongïathuhlypa u ong, “Uei uba la ngeit ïa ka khubor jong ngi? bad ha uei la pynpaw ïa ka kti jong U Trai? Namar un san ha khmat jong u kum u tnat ba jem, bad kum u thied na ka khyndew kaba tyrkhong: um don ka dur lymne ka burom; bad haba ngin ïohi ïa u, ym don ka jingitynnat ba ngin kwah ïa u. La ñiewbeiñ bad la kyntait ïa u da ki briew; u briew ka jingsngewsih, uba tip ïa ka jingshitom: bad ngi la buhrieh kumba ki khmat jong ngi na u; la ñiewbeiñ ïa u, bad ngim shym la burom ïa u. Shisha u la bah ïa ki jingkhuslai jong ngi, bad u la kit ïa ki jingsngewsih jong ngi: hynrei ngi la ñiew ïa u ba la shoh, ba la dung da U Blei, bad ba la pynjynjar. Hynrei la pynmynsaw ïa u namar ki jingpalat jong ngi, la pynpait ïa u namar ki jingbymhok jong ngi: ka jingpynshitom jong ka jingsuk jong ngi ka la shong halor jong u; bad da ki jingmynsaw jong u la pynkoit ïa ngi.”60

GSAM 53.3Kine ki jingjia kiba phylla kin jia ha ka sngi jong nga? ki briew, kumjuh bad u nongïathuhlypa, ki lah ban la kylli. Ka jubab kan long, Ym mynta kin jia; ka por kam pat poi na ka bynta ka jingwan jong une U Nongpyllait uba khraw; hynrei u nongïathuhlypa u ong: “Ki khmat jong me kin ïohi ïa U Syiem ha ka jingitynnat jong u; kin peit ïa ka ri kaba jngai bha.”61

GSAM 54Ki Jingïathuhlypa U Daniel ki Pynpaw ïa Ka Lawei

GSAM 54.1Hynrei lyngba u nongïathuhlypa Daniel U Trai u la sdang ban hikai ïa ki briew jong u shaphang ki hima kiba bud lang kiba dei ban mih bad synshar haduh ka jingseng ïa ka hima kaba bymjukut jong u; bad ban pynpaw ïa ka por kaba kyrpang, naduh ka jingjia kaba dang dei ban jia ha kata ka por haduh ka jingïapaw bad ka jingpynkut ïa U Messiah. Ka jingbatai ïa ka jingphohsniew U Nebukhadnezar ka pynpaw ba ki saw hima kiba dei ban synshar ïa ka pyrthei kin nang duna ha ka bor bad ka burom katba ka dor jong ka ksiar, ka rupa, ka rnong bad ka nar ka nang duna; bad ha kaba khatduh ka jinglong ba la pra bad ba la bynta jong ki hima kan long kum ka jinglong kaba suk ban pait jong ka nar ba la khleh bad ka khyndew ktieh. Hadien kata kan wan ka hima bneng, kaba bud ïa ka jingduna jong kita ki hima kiba kin long kum u stait jong ka por ot, khnang ba yn ym shem jaka shuh ïa ki, katba ka hima U Blei kan pyndap ïa ka pyrthei baroh.

GSAM 54.2Hadien kata, ha ka jingïohi jong ka lynnong kaba hynniew, hapoh ki dak jong ki saw mrad kiba khraw, la bud biang ïa kajuh ka nongrim, bad la pyni ïa ki bynta ba thymmai jong kine ki hima. Ha kane ka lynnong la bud ïa ka jingïaid bad ka kam jong ka bor “ka reng rit” kaba dei ban mih hadien ka bynta jong ka hima kaba saw sha ki shiphew bynta, kaba pynkylla ne pyndem ïa lai bynta jong ki ban pynskhem ïa lade kum u nongsynshar mynsiem halor jong ki baroh. Kane ka bor pope kan bteng ha ka jinglong ba la bynta bad ba suk ban pait jong ka hima kaba saw, wat haduh 1260 snem. Kumta la pynpaw ïa ki jingjia kiba poi haduh ka por ba U Khrist u ïoh ïa ka hima na U Kpa jong u, bad u ai ïa ka ha ki riewkhuid jong Uba Haajrong Tam; ka hima kaba ha kaba khatduh kan synshar halor ka pyrthei baroh, bad kan neh junom.

GSAM 55Ki 2300 Sngi

GSAM 55.1Ha ka lynnong kaba phra jong U Daniel, hapoh ka jingïohi jong u langbrot shynrang, u blang bad ka “reng rit kaba la nang khraw shibun,” la ïalam biang ïa u nongïathuhlypa haduh kaba kut ka por. Ha ki dkhot 13 bad 14 la khot ïa ka jingmut jong u sha ka por—ki 2300 sngi—kaba kot haduh ka jingbishar. Kane ka dei ka por kaba jrong, bad u nongïathuhlypa u la sngewthuh ïa kata; namar u angel u la pyntip ha u ba ka jingïohi ka dang long na bynta bun ki sngi. Haduh kata ym pat la ai ïa ka tarik ban sdang ïa kine ki sngi, kumta u pynkut ïa ka lynnong da kaba ong: “Nga la sngewkyndit ïa ka jingïohi; hynrei ym don uba sngewthuh ïa ka.”

GSAM 55Ki Hynniewphew Taïew Haduh U Messiah

GSAM 55.2Ka lynnong kaba khyndai ka ïathuh ba u angel u la wan sha U Daniel, ha ka jubab ïa ka jingkyrpad jong u, ban ai ha u ka sap bad ka jingsngewthuh. U la pyntip ha u shaphang ka por jong ki hynniewphew taïew. Hynriewphew khyndai na kine ki taïew jong ki snem [kata ka long ka jingmut jong ka kyntien shevooim, kaba la pynkylla “taïew”] kin poi haduh U Messiah. Ka bynta ban sdang ïa kane ka por, “ka hukum ban pynphai bad tei ïa ka Jerusalem,” haduh kata ym pat la ai. Ka jingkylli ka mih, Kumno U Daniel u lah ban tip haei kine ki hynriewphew khyndai taïew kin kut? Ha ka lynnong kaba khad-ar la peit biang ïa ka jingkylli jong ka por, bad ha ka jingkylli jong u, “Kaei kaba kut jong kine kiei kiei?” la ong ha u ban leit noh, namar ki ktien ki “la khang bad la shon da ka shaiñ haduh ka por kaba kut,” haba “kiba stad kin sngewthuh.”

GSAM 55.3Khlem artatien kane ka jingkylli shaphang ka por ka long kawei na kita ki nuksa kiba u apostol Petros u kdew haba u ong: “Shaphang kane ka jingpynim ki nongïathuhlypa ki la wad bad tohkit da kaba trei shitom, kiba la ïathuhlypa shaphang ka jingaiei kaba dei ban wan ha phi: ki wad ïa kano, ne ka por ka rukom aiu, kaba U Mynsiem U Khrist uba ha ki u la pyni, haba u la sakhi lypa ïa ki jingjynjar U Khrist, bad ïa ka burom kaba dei ban bud.”62

GSAM 56Ka Jingkut Jong Kiba Bymman

GSAM 56.1U Malakhi, u nongïathuhlypa uba khatduh jong ka Testament Barim, u la ieh ïa ka jingbatai kaba pynkhih mynsiem shaphang ka jingpynjot kaba khatduh ïa kiba bymman: “Ha khmih, ka sngi ka wan, kaba kan thang kum ka lawar; bad baroh kiba sngew sarong, bad baroh kiba leh bymman, kin long kum ka trit; bad kata ka sngi kaba wan kan thang ïa ki, ong U Trai ki paid, haduh ba kan ym ieh ïa ki u thied lymne u tnat. Hynrei ha phi kiba sheptieng ïa ka kyrteng jong nga, U Sngi ka hok un mih bad ka jingpynkhiah ha ki thapniang jong u: bad phin mih shabar, bad phin san kum ki khun masi na ka sem. Bad phin ïuhroit ïa kiba bymman; namar kin long kum ka dpei hapoh ki kjat jong phi ha kata ka sngi ba ngan leh ïa kane, ong U Trai ki paid.”63

GSAM 56.2Da kine ki jingshisha baroh kiba la buh jingthoh ha ka Testament Barim ha ka kti jong ki Israel, kiba pynpaw ha ki ïa ki bynta kiba bun jong ka rukom pynim, katno ka jingsngewtynnad kaba khraw ka dei ban la don ha ki nongpule kiba trei shitom ïa ka ktien katba ki ïohi bad sngewthuh ba ki la jan sha ka por ba une U Symbai ba la kular un wan. Katba ki paidbah, bad wat kiba pule ïa ki Jingthoh Bakhuid ha ki ïingmane Jiw man ka sngi saitjain, kim shym la sngewthuh ïa ka ktien (Ki Kam 13:27), ki briew kiba riewblei bad pule bha, kiba wad hok ïa ki Jingthoh Bakhuid hapoh ka jingïalam U Mynsiem, khlem artatien ki la duwai da ka jingshitrhem, kumba u apostol Ioannis u la leh ha kane ka por: “Wan, Ah Trai Jisu, bad wan kloi.”

Notes

  1. Proberb 13:12. ↩
  2. Haggai 2:6, 7. ↩
  3. Hebru 12:26-28. ↩
  4. Isaïah 28:13. ↩
  5. Proberb 4:18. ↩
  6. Jenesis 4:1. ↩
  7. Hebru 11:4. ↩
  8. Jenesis 4:25. ↩
  9. Jenesis 5:29. ↩
  10. Jenesis 9:1; 10:9, 10. ↩
  11. Jenesis 13:15-17. ↩
  12. Hebru 11:8. ↩
  13. Hebru 11:10. ↩
  14. Jenesis 15:13-15. ↩
  15. Hebru 11:19. ↩
  16. Galatia 3:16. ↩
  17. Galatia 3:8. ↩
  18. Jenesis 28:13. ↩
  19. Jenesis 49:10. ↩
  20. Eksodos 1:8; Ki Kam 7:18. ↩
  21. Hebru 11:23. ↩
  22. Peit ka kot Ki Jinglong Hyndai jong ki Jiw jong u Josephus, ka kot 2, ka lynnong 9, ka bynta 7; U Mynsiem jong ka jingïathuhlypa, ka bynta 1, ki sla 165, 166. ↩
  23. Ki Kam 7:25. ↩
  24. Jingkheiñ 24:17. ↩
  25. Hebru 11:12, 13. ↩
  26. Jingkheiñ 14:21. ↩
  27. Habakkuk 2:14. ↩
  28. Eksodos 25:40; 26:30; 27:8; Ki Kam 7:44. ↩
  29. Hebru 8:3-5; 9:8-12. ↩
  30. Hebru 10:1. ↩
  31. Ki Kam 13:19, 20. ↩
  32. Deuteronomi 4:6, 7. ↩
  33. 1 Samuel 8:7. ↩
  34. 1 Samuel 8:5. ↩
  35. 1 Samuel 8:19, 20. ↩
  36. Hosia 13:9-11. ↩
  37. Ezekiel 21:25-27. ↩
  38. Mikah 4:8. ↩
  39. Salm 89:27-29, 36, 37. ↩
  40. Isaiah 9:6, 7. ↩
  41. Jenesis 5:24. ↩
  42. Hebru 11:5. ↩
  43. 2 Syiem 2:11, 12. ↩
  44. Judas 14, 15. ↩
  45. Job 19:23-27. ↩
  46. 1 Khronikals 29:23. ↩
  47. Ki Kam 2:30, 31. ↩
  48. Salm 110:1. ↩
  49. Isaiah 7:14. ↩
  50. Mathaios 22:42-45; Salm 110:1. ↩
  51. Hebru 1:8, 9. ↩
  52. Mikah 5:2. ↩
  53. 1 Syiem 8:10, 11. ↩
  54. 2 Khronikals 7:12. ↩
  55. Haggai 2:9. ↩
  56. Isaiah 11:1-4. ↩
  57. Isaiah 25:6-9. ↩
  58. Isaiah 65:17-22. ↩
  59. Ezekiel 37:12. ↩
  60. Isaiah 53:1-5. ↩
  61. Isaiah 33:17. ↩
  62. 1 Petros 1:10, 11. ↩
  63. Malakhi 4:1-3. ↩

Note

Back