Ka Lynnong 25 — Ki Seng Pule Puthi
GSAM 391.1“To ïoh ïa ka jingstad, to ïoh ïa ka jingshemphang; wat klet ïa ka, lymne phai noh na ki ktien jong ka shyntur jong nga. Wat iehnoh ïa ka, te kan sumar ïa me; ieit ïa ka, te kan ri ïa me. Ka jingstad ka long ka kaba kongsan tam; namar kata to ïoh ïa ka jingstad; bad ryngkat bad baroh kaba me ïoh, to ïoh ïa ka jingshemphang.”1
GSAM 391Ka Skul jong u Nonghikai Rangbah G. H. Bell
GSAM 391.2Ka kam pule puthi jong ka kynhun balang ka la nangheh haduh ka kyrdan kaba kham khraw ha kane ka por. Kum kiwei ki tnat jong ka kam kiba la kdew mynshwa, ka jingsdang jong ka ka long kaba rit eh. Ha u snem 1868 u Nonghikai Rangbah G. H. Bell u la plie ïa ka skul ha ka ïing ophis barim, ha ka dong shatei lam mihngi jong ki surok Kalamazoo bad Washington, Battle Creek. Nalor kane, ha ka aiom pyrem jong u snem 1871, haba la kut Ka General Conference, la pynlong ïa ka jinghikai na ka bynta ki nongtrei balang kaba neh saw taïew, ban ïarap ïa kiba trei ha ka kam shakri bad ha ka balang.
GSAM 391Ka Jingkhot ban Don ïa ka Skul jong ka Kynhun Balang
GSAM 391.3Ha Ka Jingpeit Biang bad ka Nongpynbna jong ka 16 Ïaïong, 1872, la mih ka jingthoh ba la ai kyrteng, “Hato Ngin Don ïa ka Skul jong ka Kynhun Balang?” kaba la batai shai ïa ka jingdonkam ïa kata ka skul. Ha Ka Jingpeit Biang bad ka Nongpynbna jong ka 16 Naitung la pynbna ba ka skul ka la plie bad khat-ar ngut ki khynnah, bad hadien ar taïew kata ka jingdon ka la kiew sha arphew san ngut; bad la sdang ruh ïa ka klas hikai rukom thoh bad kren ha ka por janmiet kaba don sanphew ngut. Ka bynta pule kaba ar jong ka skul ka la sdang ha ka 16 Nailur, 1872, bad sawphew ngut ki khynnah. Haduh ka 16 Nohprah ka skul ka la heh haduh ba la hap pynkynriah ïa ka sha ka ïing jingïalang, ha kaba la teh ïa ki miej pule ba lah khap ha ki dien jong ki ben ha ka ïingmane. La pynïaid ruh ïa ka tnat pule sdang kaba don hynriewphew lai ngut ki khynnah ha ka rynsan kaba shaneng hapoh ka ïingmane.
GSAM 392La Lum Pisa na ka Bynta ka Kolej
GSAM 392.1Ka General Conference ha u Lber, 1873, ka la pynlut shibun ka por ban pyrkhat la ka long kaba dei ban lum pisa ban tei ïa ki ïing kiba biang ban pynïaid ïa ka skul jong ka kynhun balang, ha kaba yn pynkhreh ïa ki nongtrei ban leit sha ki jaka trei bapher bapher. Haba la rai ban leh ïa kane, la thung ïa ka komiti ban shimti ïa ka jinglum pisa kaba donkam. Ha kata ka aiom, la mih na ka por sha ka por ha Ka Jingpeit Biang bad ka Nongpynbna ki jingthoh kiba donbor bad kongsan shaphang kane, na ki Tymmen Butler, White bad kiwei; bad da ka jingtrei jong ki Tymmen Butler bad Haskell ha ki jingïalang ha ka jaka sah bapher bapher la lum shibun ka pisa na ka bynta kata ka skul ba la thmu.
GSAM 392.2La pynlong sa kawei ka dorbar jong ka jingïalang ha ka 16 Naiwieng, 1873, ha kaba la pyntip ba la dep kular ban ai $52,000 sha ka pisa pule puthi jong ki Adventist jong ka sngi saitjain, ban pyndonkam ban ïoh jaka bad ban tei ïa ki ïing kiba biang ha ka aiom kaba bud. Ha kajuh ka dorbar, da ka jingthep ïa ka rai la jied ïa ka komiti kaba don hynniew ngut ban seng ïa ka seng pule puthi bad ban ïoh ïa ka jaka ban tei ïa ki ïing.
GSAM 392.3Ha ka jingïalang ba la shu kdew, la jied ïa u George I. Butler kum u Nongïalam Rangbah jong Ka General Conference, bad ïa u Sidney Brownsberger kum u Nongthoh. Ki dkhot jong ka komiti ba la jied da Ka General Conference ki long u George I. Butler, u S. N. Haskell bad u Harmon Lindsay. La bynrap ïa ki kyrteng jong u James White, u Ira Abbey, u J. N. Andrews bad u Uriah Smith, ban trei ryngkat bad ka Komiti jong Ka General Conference kum ka Komiti jong ki Hynniew Ngut, kaba la seng katkum ka aiñ kum “Ka Seng Pule Puthi jong ki Adventist jong ka sngi saitjain.” Naduh kane ka por u Nonghikai Rangbah Brownsberger u la trei ryngkat bad ka Kolej Battle Creek haduh ba la khot ïa u ban shimti ïa ka kolej kaba yn sa plie ha Healdsburg, California.
GSAM 393La Thied Khat-ar Ekar na ka Bynta ka Kolej
GSAM 393.1Ha ka 31 Nohprah, 1873, kane ka komiti ka la thied khat-ar ekar ka khyndew ha ka bynta sepngi jong ka Battle Creek, bad hynniew ekar na kine ki la long ka jaka jong ka Kolej Battle Creek.
GSAM 393.2Ka skul jong ka kynhun balang ha Battle Creek ka la sdang ïa ka bynta pule aiom tlang ha ki kamra jong ka ïing ophis kaba lai ha ka 15 Nohprah, 1873, bad la thoh kyrteng ïa 110 ngut ki khynnah.
GSAM 393Ka Jingdonkam ïa ki Skul jong ka Kynhun Balang
GSAM 393.3Shaphang ka jingdonkam jong ngi, kum ka kynhun balang, ïa ki skul pule puthi kiba biang, ka Mrs. White ka la thoh ha u snem 1873 kumne:—
GSAM 393.4“Dei ban pyndonkam bad pynroi ïa baroh ki bor jong ka jingmut, khnang ba ki shynrang bad ki kynthei kin don ïa ka jingmut kaba ïabiang ha ki liang baroh. Ka pyrthei ka dap da ki shynrang bad ki kynthei kiba la roi tang ha kawei ka liang, kiba la long kumta namar ba la pynroi ïa kawei ka bynta jong ki bor jong ki katba kiwei pat ki la sah rit namar ka jingbym pyndonkam. Ka jinghikai ïa kiba bun ki samla kam shym la poi sha ka jingthmu jong ka. Ki pynlut palat ïa ka por ha ka jingpule katba ki iehbeiñ ïa kaba ïadei bad ka jingim trei kam kaba shisha....
GSAM 393La Donkam ïa ka Jinghikai kaba Pynroi ïa ki Liang Baroh
GSAM 393.5“Ka jingpynlut ïa ka por baroh ha ka jingpule, katkum ka rukom ba la pynïaid ïa ki skul mynta, ka pynlong ïa ki samla kibym biang na ka bynta ka jingim trei kam kaba shisha. Ka jingmut u briew ka donkam ban trei. Lada kam trei ha ka lynti kaba dei, kan trei ha ka lynti kaba bakla. Ban sumar ïa ka jingïabiang jong ka jingmut, dei ban pynïasoh ïa ka jingtrei bad ka jingpule ha ki skul.
GSAM 393.6“La dei ban pynkhreh naduh ki pateng ba la leit noh na ka bynta ka jinghikai kaba kham ïar. La dei ban don ki jaka rep bad ki jaka shna tiar kiba ïasoh bad ki skul. La dei ban don ki nonghikai ïa ka kam ïing, bad la dei ban ai ïa ka shi bynta jong ka por man la ka sngi sha ka jingtrei, khnang ba ki bor jong ka met bad jong ka jingmut kin ïoh jingpynmlien mar katjuh. Lada la seng ïa ki skul katkum ka rukom ba ngi la kdew, mynta yn ym don shibun ki briew kiba ka jingmut jong ki kam ïabiang ha ki liang baroh.”2
GSAM 394Ka Kolej Battle Creek
GSAM 394.1Ha ka aiom lyiur bad ka aiom synrai jong u snem 1874 la tei ïa ka ïing jong ka Kolej Battle Creek. Ka long ka ïing mawit, kaba don lai mala halor ka mala hapoh khyndew, 75 x 75 phut, ha ka dur jong ka diengphna Grik. La pyndep ïa ka bad la pynkyntang da ki jingleh kiba dei ha ka 4 Kyllalyngkot, 1875. Ka skul ka la plie ha kane ka ïing bad palat shispah ngut ki samla pule bad hynniew ngut ki nonghikai kiba tbit na ka bynta ki tnat bapher bapher. Haba la plie ïa ka kolej na ka bynta u snem pule 1877 la pyntip ba don arspah ngut ki samla kiba pule. Ka kaiphod jong ka Seng Pule Puthi, ba la ai ha Ka General Conference ha u Risaw, 1880, ka la pyni ba la thoh kyrteng ïa 1400 ngut ki samla pule ha ka Kolej Battle Creek naduh u snem 1873 haduh u Nohprah, 1880.
GSAM 394La Plie sa Ar tylli ki Skul
GSAM 394.2Ha Ka General Conference, ha u Nohprah, 1882, la pyntip ba la plie ar tylli ki skul jong ka kynhun balang hapoh ka jingïalam jong ka jingïalang ha kata ka snem; kawei ka long ka Kolej Healdsburg, kaba don ha Healdsburg, California, ba la plie ha ka 11 Ïaïong; kawei pat, ka Akademi South Lancaster, kaba don ha South Lancaster, Massachusetts, la plie ha ka 19 Ïaïong.
GSAM 394Ka Kolej Healdsburg
GSAM 394.3Ha Ka Jingpeit Biang bad ka Nongpynbna jong ka 15 Kyllalyngkot, 1884, la mih kane ka jingthoh kaba pynsngewtynnad shaphang ka skul jong ka kynhun balang ha ka rud duriaw Pasifik:—
GSAM 394.4“Ha u Nailur, 1881, ka jingïalang jong ki balang ha ka jylla California ka la rai ban plie ïa ka skul jong ka kynhun balang, bad ka la thung ïa ka komiti ban pyntreikam ïa kane ka jingthmu. Haduh u Ïaïong, 1882, la dep thied ïa ka jaka kaba ïar ryngkat bad ka ïing kaba biang kaba don shiphew tylli ki kamra, la thung ar ngut ki nonghikai, bad la sdang ïa ka skul kaba don laiphew lai ngut ki samla pule. Ha u snem pule jong ka kolej (uba sdang ha ka 29 Naitung, 1882), la ïoh jingithuh katkum ka aiñ ïa ka skul kum ka kolej, la thied sa san ekar ka khyndew, la tei ïa ka ïing kaba ïar [na ka bynta ka ïing sah jong ki samla pule], la ïoh hynriew ngut ki nonghikai, bad la thoh kyrteng ïa 152 ngut ki samla pule. Naduh ba la plie ïa ka, la kular ban ai jan $27,000 na ka bynta kane ka kam, bad ïa ka shi bynta kaba khraw jong kane la dep siew da ki briew jong ka California.”
GSAM 395Ka Akademi South Lancaster
GSAM 395.1Ki briew jong ka New England ki la sdang ïa ka skul jong ki ha ka ïingmane ha South Lancaster, Massachusetts. Da ki jingpyrshang khlem shongthait jong u Tymmen S. N. Haskell bad ki jingaiti jong ki briew jong ngi ha New England, ka kynhun ki ïing skul ka la long kaba la pynkhreh ban pynkyntang ha ka aiom synrai jong u snem 1884. Ki ïing ba la long trai da ka Seng Akademi South Lancaster ha kata ka por ki don san tylli, bad ar tylli ki long kiba thymmai pura. Ka ïing akademi ka long 60 x 65 phut, bad kawei pat ka ïing ba la tei thymmai, ka ïing sah jong ki samla pule, ka long 36 x 88 phut. La pynkyntang ïa kine ha ka 19 Risaw, 1884.
GSAM 395.2Kane ka jaka pule, hadien arphew wei snem jong ka jingshakri kaba seisoh, ka dang ïai roi, bad ka la phah ïa ki nongtrei kiba minot ha ka kam jong U Kynrad sha ki bynta bapher bapher jong ka pyrthei. U khlieh jong ka akademi mynta u dei u Frederick Griggs, uba shakri ruh kum u Nongthoh jong ka Tnat Pule Puthi jong Ka General Conference.
GSAM 395Ka Skul Pynmlien ha London (England)
GSAM 395.3Katba ka kam ha London, England, ka nang ïaid shaphrang bad ka nang khlaiñ, la sngew ba ka long kaba dei ha ka aiom lyiur jong u snem 1887 ban plie ïa ka skul pynmlien na ka bynta ki nongtrei Baibl, bad ban pynïasoh bad ka ïa ka jingtrei Baibl kaba shitrhem. Na kane ka skul la phah ïa ki nongtrei ban trei ha kiwei ki bynta jong ka Hima ba Ïasoh bad ki Ri ba hap hapoh ka jingsynshar jong ka. Ha kane ka por la pynïaid ïa ka skul kaba nangroi ha Duncombe Hall, shatei jong ka London, bad u Nonghikai Rangbah H. R. Salisbury u dei u nongpynïaid; u la ïoh ïa ka jingpule ba nyngkong jong u ha ka kolej ha Battle Creek, Michigan.
GSAM 396La Pynheh ïa ka Kolej Battle Creek
GSAM 396.1Ka jingdonkam ïa ka jaka kaba kham ïar ha ka Kolej Battle Creek ka la long kaba khraw haduh ba ha ka aiom lyiur jong u snem 1886 la hap bynrap shibun ïa ka ïing kolej, bad ha u snem uba bud (1887), ban tei ïa ka ïing sah (ba la tip kum ka Ïing Sepngi) na ka bynta ki samla kynthei. Ka Ïing Sepngi ka don ki kamra na ka bynta 150 ngut ki samla pule, bad 225 ngut ki lah ban shong ha ka ïing bam; katba ka Ïing Shathie, ba la tei ha u snem 1884, ha ka liang shathie jong ka jaka kolej, ka long ka ïing sah na ka bynta ki samla shynrang. Haba la plie ïa ka kolej na ka bynta ka bynta pule aiom tlang, 1886-87, la don 568 ngut ki samla kiba pule.
GSAM 396.2Ha u snem 1885 la thung ïa u Nonghikai Rangbah W. W. Prescott kum u khlieh jong ka Kolej Battle Creek, bad shen hadien kata la thung ïa u kum u Nongthoh jong ka Pule Puthi na ka bynta ka kynhun balang. La paw ba kane ka long ka jingleh kaba stad. Ka Kolej Battle Creek ka la ïoh jingmyntoi, bad lyngba ka jingtrei jong uta u nongthoh, ryngkat bad ka jingkyrkhu U Blei, la wanrah ruh ïa ka jingïatylli kaba kham jan bad ka jingtrei kaba kham seisoh ha baroh ki skul jong ka kynhun balang jong ngi.
GSAM 396Ka Kolej Mishan Emmanuel
GSAM 396.3Ka Kolej Battle Creek ka la shakri bha haduh u snem 1901, haba la die ïa ka jaka bad ki ïing sha ka Seng Kolej Mishan Pynkhiah jong ka America, bad la pynkut ïa ka seng pule puthi. Mar mar la seng katkum ka aiñ ïa ka kynhun kolej kaba thymmai, ba la khot ka Kolej Mishan Emmanuel. La ïoh ïa ka jaka rep hajan Berrien Springs, ha ka bynta shathie lam sepngi jong ka Michigan, ha kaba ki samla pule ki la tei ïa ki ïing, bad la pynïaid ïa ka skul kaba nangroi. Ka jingthmu kaba skhem jong kane ka skul ka long ban ai ïa ka “jinghikai ha ki liang baroh,” katkum ka jinghikai ba la sot ha ka bynta ba nyngkong jong kane ka lynnong. Ban pynbit ïa ki nongtrei kiba la pynkhreh pura na ka bynta ka kam ha kano kano ka bynta jong ka pyrthei sha kaba yn khot ïa ki ban trei da ka jingpynïaid U Blei, kane ka long ka jingangnud bad ka jingthmu kaba khraw jong ki nonghikai jong ka Kolej Mishan Emmanuel.
GSAM 397Ka Skul Baibl Pdeng, Chicago, Illinois
GSAM 397.1Ha Ka Jingpeit Biang bad ka Nongpynbna jong u Lber, 1887, u Tymmen George I. Butler u la tyrwa ban tei ïa ka ïing mishan ha Chicago, Illinois, kaba yn pyndonkam kum ka skul Baibl pdeng ban hikai ïa ki nongtrei Baibl, bad ha kajuh ka por lah ban pyndonkam ïa ka kum ka ïingmane bad ka ïing mishan na ka bynta ki briew jong ngi ha kata ka nongbah. Ha ka aiom synrai bad ka aiom tlang jong u snem 1888-89 la tei ïa kata ka ïing. Ka jinglut, kynthup ïa ki jaka, ka ïing, ki tiar bad kiwei kiwei, ka long kumba $28,000. La plie ïa ka da ka jingleh paidbah ha ka 4 Ïaïong, 1889, da ka jingïalang hikai na ka bynta ki nongpynphriang kot. Ha ka por pynkyntang la ong ba ki briew jong ngi ki tip ïa ym duna ïa shihajar ngut kiba la dep pdiang ïa ka jingshisha jong mynta ha ki bynta bapher bapher jong ka ri lyngba ka jingtrei jong ki nongtrei Baibl.
GSAM 397.2U Tymmen Geo. B. Starr u la pynïaid tbit ïa kane ka skul haduh ka aiom pyrem jong u snem 1891. Nangta, ryngkat bad ki nonghikai ba la thung da ka Komiti jong Ka General Conference, ka la bteng ïa ka kam jong ka haduh u snem 1893, haba la shem ba ka ïing kam biang shuh ban pynbiang ïa ka jingdonkam kaba nangroi na ka bynta ka jinghikai Baibl. Haba la pynbeit ban pynïasoh ïa ka skul Baibl bad ka Kolej Battle Creek, la die ïa ka ïing ha Chicago sha ka Seng Mishan Pynkhiah bad Jingïarap. La pynheh ïa ka ïing bad la pynbiang ïa ka da ki tiar ban long ka jaka sumar bad pynkhiah kaba rit, bad mynta la khot ïa ka ka Tnat Chicago jong ka Jaka Sumar bad Pynkhiah Battle Creek.
GSAM 397Ka Kolej ka Jingïatylli, Nebraska
GSAM 397.3Ka General Conference jong u snem 1889 ka la pyrkhat ïa ka jingtyrwa ban tei ïa ka kolej ha ka jaka kaba suk ban poi na kine ki khyndai tylli ki jingïalang jong ki balang ha ki jylla, kata, Iowa, Minnesota, Kansas, Missouri, Nebraska, Dakota, Texas, Colorado bad Arkansas. Kumta ka jingïalang ka la thung ïa ka komiti kaba ka kam ka long ban jied ïa ka jaka kaba biang na ka bynta ka skul. Haba ki nongshong shnong jong ki jaka kum Des Moines, Iowa, Fremont bad Lincoln, Nebraska, bad kiwei ki jaka ki la tip ïa kaei kaba ngi la thmu ban leh, ki la ïaknieh ban tyrwa ïa ki jingnoh synñiang sha kane ka kam, namar ki briew jong kawei pa kawei ka jaka ki kwah eh ba yn tei ïa ki ïing ha ka shnong jong ki. Namar ka Lincoln, Nebraska, ka la tyrwa ïa ki jingai kiba khraw tam, bad namar la ñiew ïa ka kum ka jaka kaba biang tam, la buh ïa ka skul hangta.
GSAM 398.1Ka ïing ba kongsan, kata ka Kolej ka Jingïatylli hi, ka long ka ïing kaba 141 x 84 phut. Ka jingjrong na khyndew haduh kliar jong ka tnum pyllun ka long 100 phut. Nalor kane ka ïing ki don ar tylli ki ïing sah, kawei pa kawei 104 x 104 phut bad lai mala ka jingjrong. La khmih lynti ba ka pisa ba la ïoh na ka khyndew ba la ai sngewbha kan pynbiang ym duna ïa ka shiteng jong ka jinglut ban pynbit pynbiang ïa kane ka kolej pdeng jong ka kynhun balang, ha kaba yn hikai ïa ki nongtrei ha ki tnat kiba kyrpang ha ka ktien phareng, ka ktien Skandinavia bad ka ktien German, da ki nonghikai ha ki ktien lajong jong ki.
GSAM 398.2La pynkyntang ïa ki ïing ha ka 24 Nailur, 1891, bad ka skul ka la plie ha ka 30 Nailur. Ka jingthoh kyrteng ha u snem ba nyngkong ka long 301 ngut. Ha u snem 1892 ka skul ka la plie bad 222 ngut kiba wan pule, bad ka jingthoh kyrteng na ka bynta u snem ka long 553 ngut. Na kine, hynniewphew wei ngut ki don ha ka tnat German, bad phraphew san ngut ha ka tnat Skandinavia.
GSAM 398.3Ka jaka rep ka ïasoh bad ka kolej, kaba ai kam ïa ki samla pule kiba kwah ban trei ha ka rep ka riang. Ka kolej ka don ruh ka jaka shet kpu, ha kaba la pynmih katto katne ki jingbam kiba tei ïa ka koit ka khiah. Ha u snem 1903 la seng ïa ka seng na ka bynta ban pynmih ïa ki kot khubor bad ki kot ha ka ktien German, Swedish bad Danish-Norwegian. Kane ka seng ka long trai ïa ka ïing shon kot jong ka bad ïa ka kam shon kot baroh jong ka kynhun balang ha America na ka bynta kine ki jaitbynriew. Ki samla pule ki dei kiba pynïaid kham bun ïa kane ka kam. Ki ïoh jinghikai ha ka kam shon kot, bad hangne ki ïoh ruh ïa ka jingïashem da kaba trei hi ïa ka kam mishan.
GSAM 398.4Ka kam sumar ruh ka don ka bynta ryngkat bad kane ka kolej. Da kaba pyndonkam ryntih ïa ka jaka, la shem ba ka skul ka lah ban pynïaid khlem kawei na ki ïing sah ba heh jong ka, bad kumta, da ka jinglut kaba rit, la plie ïa ka jaka sumar bad pynkhiah, kaba dang trei ïa ka kam kaba bha eh.
GSAM 399Ka Kolej Walla Walla
GSAM 399.1Kane ka skul ka don hajan Walla Walla, ha ka jylla Washington, bad la pynkyntang ïa ka ha ka 8 Nohprah, 1892. Ka skul ka la plie ha ka sngi shwa kata bad 101 ngut ki samla kiba wan pule. Kane ka jingdon ka la kiew sha 185 ngut ha kata ka snem. Ka jaka rep kaba rit bad kiwei ki kam shna tiar ki ïasoh bad kane ka skul. Ka don ha ka jinglong kaba nangroi, bad ka trei ïa ka kam kaba bha. U Nonghikai Rangbah J. L. Kay u long mynta u khlieh jong ki nonghikai.
GSAM 399Ka Skul ha Australia
GSAM 399.2Ha ka 24 Nailar, 1892, la plie ïa ka skul ha Melbourne, Australia, ha ka ïing kaba la shim wai, ryngkat bad san ngut ki nonghikai. U L. J. Rousseau, na ka kolej ha Battle Creek, Michigan, u la long u khlieh ba nyngkong jong ka skul. Ha u snem 1894 kane ka skul ka la don 89 ngut ki samla ba la thoh kyrteng.
GSAM 399Ka Jingkynriah sha Avondale
GSAM 399.3Namar kiba seng ïa ka skul ki kwah ban pynïasoh ïa ka jingtrei bad ka jingpule, la sngew ba ka long kaba dei ban pynkynriah ïa ka jaka; kumta la kynriah na ka nongbah bakhraw Melbourne sha Avondale, Cooranbong, New South Wales, ka thaiñ nongkyndong, ha kaba la ïoh ïa ka jaka rep bad la tei ïa ki ïing kiba biang. Ha kane ka por la pynïaid ïa ka skul da ka jingjop katkum ka rukom kaba pynïasoh ïa ka jingpule bad ka jingtrei kti.
GSAM 399La Pynurlong ïa ka Jingïathuhlypa Shaphang Avondale
GSAM 399.4Ha ka jingseng bad ka jingpynïaid ïa ka, ka jingthmu jong ka komiti ka long ban pynïaid ïa ka skul katba lah katkum ki jinghikai ba la ai shaphang ki skul pule bad trei kti. Kane kan long ka “skul nuksa,” bad la ai jingpynskhem bunsien ba lada la pynïaid bha ïa ka, kan ïoh jingjop, ym tang kum ka skul, hynrei ka khyndew hi, kaba la ñiew ba kam don dor, kan sei soh. Ka por, ryngkat bad ka jingkyrkhu U Trai, ka la pyni ïa ka jingshisha jong kata ka jingïathuhlypa. Wat hapdeng ka jingrang tyrkhong kaba jur kaba la ïai bteng katto katne snem, kaba la wanrah ïa ka jingjot ha ka rep ka riang bad ka jingbym seisoh jong ki jingthung sawdong jong ki, ka jaka rep Avondale ka la long kaba jyrngam bad kaba seisoh. Kane ka la long ka jingjia kaba phylla, haduh ba ki heh sorkar ki la wan ban kylli ïa ki rukom rep ba la pyndonkam ban wanrah ïa kane ka jingjop kaba phylla.
GSAM 400.1Ka kaiphod shaphang ka jingtrei jong ka skul na ka bynta u snem 1903 ka pyni ïa ka jingkiew sanphew na ka shispah ha ka jingdon jong kiba wan pule. Ka liang pisa ruh ka long kaba biang—la dep siew ïa baroh ki jinglut, bad ka la sah $1,500 ha ka jingkynshew pisa ban pyndonkam na ka bynta ka jingmyntoi jong ka skul. U Nonghikai Rangbah C. W. Irwin u la long u nongpynïaid bad u khlieh jong ka skul la jan saw snem.
GSAM 400Ka Akademi Mt. Vernon
GSAM 400.2Ka General Conference, ha u snem 1893, ka la pdiang ïa ka rai kaba kyrshan ban plie ïa ka akademi ha Mt. Vernon, Ohio. Kane ka skul ka don katto katne ki kam trei kti kiba ïasoh bad ka, bad la pyntip ba ka trei ïa ka kam kaba bha. Ka jingthoh kyrteng ha u snem 1894 ka long 140 ngut. U Nonghikai Rangbah J. W. Loughhead u la shakri katto katne snem kum u khlieh jong kane ka skul, haduh ba la khot ïa u sha Washington, D.C. Ka jaka ban phah shithi sha ka skul ka long Academia, Ohio.
GSAM 400Ka Skul Pule bad Trei Kti Keene
GSAM 400.3Ka General Conference jong u snem 1893 ka la mynjur ban plie ïa ka skul pule bad trei kti ha Keene, Texas. La ïoh ïa ka jaka rep kaba palat 130 ekar, la tei ïa ki ïing, bad la plie ïa ka skul hapoh ka jingïalam jong u Nonghikai Rangbah C. B. Hughes bad ki nongïarap jong u. La pynïaid ïa ka katkum ka jingthmu ban pynïasoh ïa ka jingtrei bad ka jingpule. Ka jingthoh kyrteng ha u snem 1894 ka long 160 ngut ki samla pule. Kane ka skul ruh ka la ïoh jingjop shisha.
GSAM 400Ka Kolej ka Jingïatylli Claremont
GSAM 400.4Kane ka skul ka don ha Kenilworth, hajan Cape Town, Afrika Shathie. Ïa kiba bun ki nonghikai jong ka la jied na ka Kolej Battle Creek. Ka la plie ha u snem 1894, bad ka jingthoh kyrteng ka long khyndaiphew ngut ki samla pule. Ha kaba kut jong u snem pule ba nyngkong, ka jingdon jong ki khynnah ka la kiew haduh ba la donkam ban pynïoh jaka shuh shuh da kaba pynheh ïa ka ïing skul. Ha kane ka por ka kolej ka don hapoh ka jingpeit jong u Nonghikai Rangbah C. H. Hayton.
GSAM 401.1Ki Adventist jong ka sngi saitjain ki la pynïaid ruh ïa ka skul shnong (pule sdang) ha Claremont kaba don hynniewphew ngut ki khynnah, bad ïa ka skul balang ha Beaconsfield, kaba la don, ha u snem 1894, laiphew ngut ki khynnah ba la thoh kyrteng.
GSAM 401Ka Jingkdew Lyngkot ïa ka Kam Pule Puthi, 1895
GSAM 401.2Ïa kane ka kaiphod harum la ai da u nongthoh jong ka pule puthi sha Ka General Conference ha u Rymphang, 1895:—
GSAM 401.3“Ïa ki lad pule puthi jong ka kynhun balang lah ban kdew lyngkot kumne: Ki don san tylli ki kolej ha kine ki jaka: ha Battle Creek, Michigan; College View, Nebraska; Healdsburg, California; College Place, Washington; bad Kenilworth, Afrika Shathie. Ki don saw tylli ki akademi, lane ki skul kiba hikai ha ki kyrdan akademi ha kane ka ri, ha South Lancaster, Massachusetts; Mt. Vernon, Ohio; Keene, Texas; bad Graysville, Tennessee.... Nalor kine ka don ka Skul Baibl Australia; ka skul ha Mexico kaba ïasoh bad ka mishan pynkhiah; ka skul na ka bynta ki khynnah trai ri ha ka Dewlynnong Pitcairn; ha Raiatea, na ka kynhun dewlynnong Society; ha ka Duriaw Pasifik Shathie; ha Bonacca na ki Dewlynnong Bay ha ka Duriaw Caribbean; kumba khatsan tylli ki skul balang ha kane ka ri bad ha kiwei ki ri; ar tylli ki skul Baibl jong Ka General Conference; bad bun ki skul jong ki nongpynphriang kot bad jong ki jingïalang jong ki balang ha ki jylla, kibym pat la pynbeit seng ryntih.”
GSAM 401.4Haba u kdew lyngkot ïa ka jingdon jong kiba wan pule ha ki kolej bad ki skul ba la seng ryntih jong ka kynhun balang, u nongthoh u ong: “Da ka jingkheiñ kaba lah ban shaniah, ki don palat 3,000 ngut ki khynnah ha ki rta baroh ba la thoh kyrteng ha ki skul jong ki Adventist jong ka sngi saitjain ha kane ka por.”
GSAM 402Ka Jingkdew Lyngkot ïa ki Seng Pule Puthi, 1903
GSAM 402.1Ka kam bad ki seng pule puthi hapdeng ki Adventist jong ka sngi saitjain ki la roi ryngkat bad kiwei ki tnat jong ka khubor. Kumba la pyni ha Ka Kot Snem jong Ka General Conference na ka bynta u snem 1904, ha kane ka por ki don khyndai tylli ki kolej bad ki akademi ha America, bad san tylli ha kiwei ki ri. Ki jong kiwei ki ri ki don ha kine ki jaka: ha Avondale, New South Wales; Kenilworth, Claremont, hajan Cape Town, Afrika Shathie; Holloway, London, ka bynta shatei, England; Nyhyttan, Järnboås, Sweden; Friedensau, hajan Magdeburg, Germany.
GSAM 402.2Ha America ki don khatsaw tylli ki skul pdeng; ha kiwei ki ri, san tylli. Kine ki khatduh ki don ha Copenhagen, Denmark; Honolulu, ka Jaka Hawaiian; Diamante, Entre Rios, ka Ri Synshar Paidbah Argentina, America Shathie; Curityba, Brazil, America Shathie; Brusque, Brazil, America Shathie.
GSAM 402.3Nalor ki seng pule puthi ba la kdew haneng, ki don 357 tylli ki skul balang ha ki shnong ba la pynïaid da ka kynhun balang. Na kine, 317 tylli ki don ha ka United States, bad sawphew tylli ha kiwei ki ri. Lada ngi don ïa ki jingkheiñ kiba thikna haduh kane ka por, kine ki jingkheiñ kin kiew shibun. La plie bun ki skul naduh ba la kut u snem 1902. Kum ka nuksa, ka jingïalang jong ki balang ha ka jylla Nebraska ka la pyntip ba ka don shiphew tylli ki skul balang. Ha ka 1 Rymphang, 1904, ka kaiphod jong ki ka pyni ïa “arphew saw tylli ki skul balang,” ka jingkiew khatsaw tylli ha kawei ka jingïalang jong ki balang ha ka jylla.
GSAM 402.4Shisha ka kti ba ïalam jong U Trai ka la pynïaid da kaba phylla bad ka la plie ïa ka lynti na ka bynta ka kam pule puthi hapdeng kine ki briew. Ai ba Un ai jingstad ïa kiba la khot ban pynïaid ïa kane ka tnat jong ka kam jong U, khnang ba yn pynïaid ïa ki skul bapher bapher katkum ka jingthmu kaba U la kdew. Te yn don ki kynhun bakhraw jong ki nongtrei kiba tbit bad kiba la roi ha ki liang baroh na ka bynta U Kynrad, bad kin ym long ki shynrang bad ki kynthei kiba la roi “tang ha kawei ka liang” ha ka jingpule bad ha ka jinglong. “U Trai U la ai ïa ka ktien,” ong u nongrwai salm, bad “ka la khraw ka kynhun [ka kynhun shipai, ha ka rud sla] kaba la pynbna ïa ka.”