Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
17 / 31
17 / 31

Ka Lynnong 14 — Ka Jingkhang ba La Khang

John Norton Loughborough

GSAM 214.1“Katba ki dang leit thied, u nongleitkurim u la wan; bad kita kiba la khreh ki la leit rung lem bad u sha ka jingkhawai shongkurim: bad la khang ïa ka jingkhang.”1

GSAM 214.2Ka jingwan jong u Nongleitkurim ba la kdew ha kane ka pharshi kam dei ka jingwan jong U Khrist sha ka pyrthei, hynrei sha ka jingkhawai shongkurim. Ka jingkhawai shongkurim ka dei ka jingjia kaba jia shuwa ka jingwan jong U Trai. La pynpaw ïa kane ha ka Khubor Babha ba la thoh da u Loukas kumne: “To teh ïa ki syngkai jong phi, bad to ai ba ki sharak jong phi kin meh; bad ma phi ruh to long kum ki briew kiba ap ïa la u kynrad, ynda un wanphai na ka jingkhawai shongkurim; khnang ba ynda u wan bad tied, kin plie ïa u kumne kumne.”2

GSAM 214Ka Jingpdiang ïa ka Hima ba la Khot ka Jingshongkurim

GSAM 214.3Ka jingwan jong u Nongleitkurim sha ka jingkhawai shongkurim ka paw ha u Daniel 7:13, 14, ha kaba U Khrist U wan sha U Kpa ban pdiang ïa la ka hima. Ha ki por mynbarim, ka jingwan jong u syiem sha la ka nongbah ban pdiang ïa la ka khet bad ka hima la khot ka jingshongkurim. Ïa kane ka jingjia—ka jingpdiang ïa ka nongbah kum ka nongshongkurim—la rakhe da ka burom bad ka jingiphuh iphieng jong ka jingshongkurim shisha. Kumta, haba U Khrist U pdiang ïa la ka hima na U Kpa ha bneng, la ong ba U shongkurim bad la ka nongshongkurim—ka Jerusalem Bathymmai (Jingpynpaw 21:9); bad ïa kane la khot ha ka pharshi “ka jingkhawai shongkurim.”

GSAM 214.4Hadien ba la kut ki 2300 sngi, ha ka 22 Risaw, 1844, ki briew kiba ap ïa ka jingwan arsien, kiba la ïanujor ïa ki jingjia ha la ka jingïashem bad ki jingjia kiba ïadei bad ka jingshongkurim ha ki ri Mihngi, ki la ong, “U Khrist U la leit rung sha ka jingkhawai shongkurim.” Katba ki nang ïoh ïa ka jingshai kaba kham shai shaphang ka jinglong jong ka jingjia kaba dei ban jia ha kaba kut ki 2300 sngi, ka jingngeit jong ki ka la bud ïa U Khrist ha ka kam kaba U la sdang; kumta da ka jingngeit ki la “leit rung lem bad U sha ka jingkhawai shongkurim.”

GSAM 215“Ngan Wanphai”

GSAM 215.1Ha ka jingïohi-paw ba la ai ïa ka samla Harmon, ha u snem 1845, shaphang U Khrist Uba ïaid na ka kamra kaba nyngkong sha kaba ar jong ka jaka kyntang ha bneng, ngi shem ïa kine ki kyntien: “‘To ap hangne; Nga leit sha la U Kpa ban pdiang ïa ka hima; to sumar ïa la ki jaiñkup ba kin long khlem thohbria, bad shen Ngan wanphai na ka jingkhawai shongkurim bad pdiang ïa phi ha Nga hi.’ Te ka kali ïalehthma kaba long kum u lyoh, kaba don ki shaka kum ka ding kaba klang, ba la ker tawiar da ki angel, ka la wan sha kaba U Jisu U don. U la kiew sha kata ka kali, bad la kit ïa U sha ka jaka kyntang tam, ha kaba U Kpa U shong.”3

GSAM 215Ka Jingisynei Hadien ba la Khang ïa ka Jingkhang

GSAM 215.2Ka jingkhang ba la khang jong kane ka pharshi ka i kumba ka kdew ïa ka jingjia kaba jia shuwa ka jingwan shisha jong U Khun u briew ha ki lyoh jong ka bneng; namar hadien ba la khang ïa ka jingkhang, kiwei pat ki theisotti ki wan bad tied, bad la ong ïa ki ban “sharai” namar kim tip ïa ka sngi lymne ïa ka por jong ka jingwan jong U. Shuh shuh, la khang ïa kane ka jingkhang hadien ba ki theisotti kiba stad ki la leit rung lem bad u Nongleitkurim sha ka jingkhawai shongkurim.

GSAM 215.3Na ki kyntien ba la pyndonkam ha kane ka pharshi jong ki theisotti, ka i kumba hadien ka jingleit rung sha ka jingkhawai shongkurim, dang don lad wat ïa ki theisotti “kiba bieit” ban pynkhreh ha ka rukom kaba lah ban pdiang, ban ïashem ïa u Nongleitkurim. La hukum ïa ki ban “sharai.” Ka jingsharai bad ka jingap ki long ki bynta kiba ïadei bad ka jingpynkhreh shisha ban ïashem ïa U Trai. Kumta ka i kumba ym shym la weng noh ïa ka jingisynei haba la khang ïa ka jingkhang ha kane ka pharshi.

GSAM 215Kam Dei ka Jingkhang jong u Loukas 13:25-28

GSAM 215.4Ha ki por ba la leit, la leh bakla da kaba shim ba ka jingkhang ba la kren ha kane ka pharshi ka long kajuh bad ka jingkhang ba la kdew ha u Loukas 13:25-28, kaba ong, “Ynda u kynrad jong ka ïing u la ïeng joit bad u la khang ïa ka jingkhang, bad phi sdang ban ïeng shabar bad ban tied ha ka jingkhang, da kaba ong, Trai, Trai, to plie ïa ngi; bad un jubab bad ong ïa phi, Ngam ithuh ïa phi naei phi long.... To leit noh na Nga, phi baroh ki nongleh bymman. Hangta kan don ka jingïam bad ka jingdait bniat, ynda phin ïohi ïa u Abraham, bad u Isaak, bad u Jakob, bad ki nongïathuhlypa baroh, ha ka hima U Blei, bad ïa phi hi la beh noh shabar.” Ka paw shai bha na kine ki kyntien haneng ba haba la khang ïa kane ka jingkhang, la rai ïa ka bakut jong kita kiba la khang shabar. Ka hima U Blei ka la wan ha kata ka por; namar kin ïohi ïa kiba la pynim hapoh ka hima. Hynrei, ha ka pharshi jong ki theisotti, U Trai Um pat wan sha la ka hima, hynrei U la leit sha la U Kpa ban pdiang ïa la ka hima.

GSAM 216Ka Jingkhang ba la Khang ha ka Jingshakri kaba Long ka Syrngiew

GSAM 216.1Kita kiba da ka jingngeit ki la bud ïa U Khrist ha ka kam jong U, hadien ba la kut ka por jong ki 2300 sngi—ka 22 Risaw, 1844—ki la ïohi ba haba ka sngi pynïasuk ka la wan ha ka jingshakri kaba long ka syrngiew, u lyngdoh rangbah u la khang ïa ka jingkhang jong ka kamra kaba shabar bad plie ïa ka jingkhang sha ka jaka kyntang tam, ban pyndep hangta ïa la ka kam ban pyndam noh ïa ki pop ba la phla ha ka jaka kyntang; bad ba kumjuh U Khrist, u lyngdoh rangbah jong ngi, U la khang ïa ka jingkhang jong ka kamra kaba shabar jong ka templ ha bneng, bad U la plie ïa kata ka kamra ha kaba la ïohi ïa “ka synduk jong ka jutang jong U.”4

GSAM 216Kiei Kiba La Bakla?

GSAM 216.2Ha kane ka por, don ki katto katne napdeng ki riewngeit Adventist kiba khlem pat ïoh ïa ka jingshai kaba shai shaphang ka jingshakri jong U Khrist ha ka jaka kyntang, namar ym pat shym la pynphai ïa ka jingmut jong ki sha ka khubor jong u angel uba lai. Kine ki la bakla da kaba shim ba kane ka jingkhang kaba shabar jong ka jaka kyntang ka long kajuh bad ka jingkhang ba la khang ha u Loukas 13:25-28. Hynrei, kine kim dei ki Adventist jong ka sngi saitjain. Hynrei kiei ki long, bad kumno kata ka jinghikai ka la sdang, bad kiei ki jinglong kiba la ïalam sha kita ki jingpynkut, ngin pyrshang ban pyni.

GSAM 217.1Ïa ki briew kiba la pynïakhlad ïa lade na ki balang kiba long tang ha ka kyrteng lyngba ka jingpynbna ïa ka khubor jong ka jingwan arsien, bad ïa kita na kiba ki la pynïakhlad kumta, la kren ha ka jingphla sha kaba san bad kaba hynriew na ki hynniew tylli ki balang jong ka Jingpynpaw. Ka jingsneng ïa ka balang kaba san, ka Sardis, ka ong, “Namar kata to kynmaw kumno me la pdiang bad ïohsngew, bad to bat skhem, bad kylla kaba mut. Namar kata lada men ym sharai, Ngan wan ha me kum u nongtuh, bad men ym tip ïa kano ka por Ngan wan ha me.”5 Na kine ki kyntien ka paw shai ba ïa ki briew kiba la kren kumne, ki la ïohsngew ïa ka jingpynbna jong ka jingwan U Trai. Ki la kam ba ki la pdiang ïa ka, hynrei mynta ki la jan kyntait noh ïa ka.

GSAM 217Ka Balang Philadelphia

GSAM 217.2Hadien kane la kdew ïa ka balang Philadelphia, ka jinglong kaba hynriew jong ka balang jong ka Khubor Babha. Kane ka balang ka thew ïa ki briew kiba la shah khot mih noh lyngba ka jingpynbna ïa ka khubor kaba nyngkong bad kaba ar jong ka Jingpynpaw 14. Ha kane ka balang U Trai U ong, “Ha khmih, Nga wan kloi: to bat skhem ïa kata kaba me don, ba ym don uno uno ban shim ïa ka pansngiat jong me.”6 La kren shuh shuh ïa ki da kine ki kyntien: “Kine kiei kiei U ong Uta Uba khuid, Uta Uba shisha, Uta Uba don ka shabi u Dabid, Uta Uba plie, bad ym don u briew uba khang; bad U khang, bad ym don u briew uba plie: Nga tip ïa ki jingleh jong me: ha khmih, Nga la buh ha khmat jong me ïa ka jingkhang kaba plie, bad ym don u briew uba lah ban khang ïa ka; namar me don tang khyndiat ka bor, bad me la sumar ïa ka ktien jong Nga, bad mem shym la len ïa ka kyrteng jong Nga.”7

GSAM 217Kaei ka Jingkhang ba La Khang jong Kane ka Pharshi?

GSAM 217.3Kaei kaba dei ban sngewthuh da ka jingkhang kaba plie bad kaba la khang ha ka dkhot Jingthoh Bakhuid ba dang shu sot? Ngi tharai ba lah ban shem ïa ka jubab kaba pynhun ïa kane ka jingkylli ha kane ka jingpynshai harum: Katba don napdeng ki Adventist kiba la ïoh ïa ka jingshai kaba kham ïaid shakhmat, bad kiba hikai ba U Nongpynim U la pynkynriah ïa la ka jingshakri na ka kamra kaba nyngkong sha kaba ar jong ka jaka kyntang ha bneng, bad kiba la pynshai beit ïa ka jingkylli shaphang ka jingkhang kaba plie bad kaba la khang ha kita kiba kwah ban sngap, kawei pat ka kynhun ka la ïaleh pyrshah ïa kane ka jingshisha, bad ka la pyrshang ban pynskhem ïa ka jingngeit ha ka jinghikai ba ka jingkhang kaba plie ka la khang, bad ka jingkhang kaba la khang ka la plie. Da kaba leh kumne ki la ker ïa ka lynti, ne khanglad ïa ka kam jong ki shakri U Trai hangne ha ka pyrthei. Ki jingkhang jong ka jaka kyntang ha bneng la plie bad khang da ka bor jong U Khrist—“Uta Uba plie, bad ym don u briew uba khang.” Ha ka jingkren sha ka balang Philadelphia, ki briew kiba bat skhem, kiba sumar ïa ka ktien, bad kiba ym len ïa ka kyrteng jong U, ki ïoh ïa ka jingjop kaba plie ïa ka jingkhang kaba ym don u briew uba lah ban khang. Khlem artatien kane ka kdew ïa ka jingkhang ban ïoh leit sha ki briew, ka jingkhang kaba ki briew, katkum kaba paw (kum ban sa ïohi), ki la khang bha; hynrei kum ka jingithuh ïa ka jingïaineh skhem jong ki, U Trai U buh ha khmat kiba ïaineh ïa ka “jingkhang kaba plie” kaba ym don u briew uba lah ban khang.

GSAM 218Ka Jingkhang ban Kren

GSAM 218.1La ai bun ki nuksa ha ki Jingthoh Bakhuid ha kiba la pyndonkam ïa ka jingkhang ha kane ka jingmut. U Paul, haba thoh sha ki nong Korinth, u ong, “La plie ha nga ka jingkhang kaba khraw bad kaba lah ban pynmih soh, bad don bun ki nongïaleh pyrshah.”8 Shuh shuh, ha ka shithi kaba ar jong u sha ki nong Korinth, u ong, “Haba nga la wan sha Troas ban ïalap ïa ka Khubor Babha jong U Khrist, bad la plie ha nga ka jingkhang da U Trai, ngam shym la ïoh jingsuk ha la u mynsiem, namar ngam shym la shem ïa u Titos u para jong nga.”9 U la kyrpad ruh ïa ki nong Kolossai kumne: “To ïaineh ha ka jingduwai, bad sharai ha ka lem bad ka jingainguh; da kaba duwai lem ruh na ka bynta jong ngi, ba U Blei Un plie ha ngi ïa ka jingkhang ban kren, ban pynbna ïa ka jingmaïan jong U Khrist, na ka bynta kaba nga don ruh ha ki kynjri.”10

GSAM 218.2Na kine ki dkhot Jingthoh Bakhuid ka paw ba ïa ki lad ban pynbna ïa ka jingshisha la khot ki jingkhang kiba plie; bad na ki kyntien ba la kren ha ka balang Philadelphia ka i kumba ha ka por ba la khot mih noh ïa kine ki briew, ki briew ki la pyrshang tyngeh ban khang ïa ka jingkhang ban kren ïa ki. Katba ka balang Philadelphia ka la ïaid lyngba ka jingtynjuh, da kaba bat skhem ïa ka “ktien” bad ka “kyrteng” jong U, ka ktien jong U Trai ha ki ka long ba Un buh ha khmat jong ki ïa ka jingkhang kaba plie kaba ym don u briew uba lah ban khang.

GSAM 219Ka Jinglong Hadien ka 22 Risaw, 1844

GSAM 219.1Haba ngi la don ha khmat jong ngi ïa kane ka bynta kumba la pynpaw ha ki kyntien jingïathuhlypa, to ngin phai dien sha ka jinglong katba ki jingjia ki la nang jia. Kumba la pyni lypa, haduh Ïaïong, 1844, ki ïingmane ki la plie na ka bynta ka jingpynbna jong ka khubor jong ka jingwan arsien, bad ki jingkhot ïa ki nongtrei ki la kham bun ban ïa kaba ki nongïalap kiba dang im ki lah ban pyndap. Hadien ka jingsngewsih, ha ka aïom pyrem jong u snem 1844, kita kiba khlem pdiang ïa ka jinghikai da ka jinglong shisha ki la phai ban ïaleh pyrshah ïa ka. Ha ka aïom lyiur jong u snem 1844, katba la pynbna ïa ka khubor jong u angel uba ar jong ka Jingpynpaw 14 bad ïa “ka jingpyrta shiteng synñia” (Matha 25), la mih ka jingpynshitom beiñ kaba jur tam ïa kita kiba dang nud ban pynskhem ïa la ka jingngeit ha ka jingwan kaba jan jong U Trai. Kine ki nongïaleh pyrshah ki la wad da bun ki lad ban pynsangeh ïa kane ka mat, bad ha baroh ki rukom kiba lah ban leh ban khanglad ïa ka kam jong kita kiba dang pynbna ba “ka por jong ka jingbishar jong U ka la wan.” U William Miller u la ong shaphang kane ka jingïaleh pyrshah, “Ka long kaba pyrshah tam ïa ka jinglong ba ju long bad kaba eh tam ban sngewthuh ïa ka daw.” Ka jingïaleh pyrshah ka la long kaba kut jingmut haduh katta katta hajan ka jingkut jong ki 2300 sngi, ba u Geo. Storrs u la ong shaphang ka, “Ngi la kut noh bad ki balang kiba long tang ha ka kyrteng bad ki bymman baroh, lait tang katba kane ka jingpyrta ka lah ban ktah ïa ki.”

GSAM 219.2Hadien ba la kut kata ka por, katba ka jingïaleh pyrshah bad ka jingrkhie beiñ na ki bymman ki la nang jur ar shah bad lai shah, u William Miller u la ong shaphang kata ka jinglong, “Ngi la pyndep ïa la ka kam ha kaba maham ïa ki nongpop, bad ha kaba pyrshang ban pynkyndit ïa ka balang kaba bud tang ïa ki rukom niam. U Blei ha la ka jingpynïaid U la khang ïa ka jingkhang.”11

GSAM 219Ka Jingeh Dohnud kaba Kylleng jong ki Nongpop

GSAM 219.3Kane ka rukom leh jong ka pyrthei kaba rkhie beiñ kam shym la pynlong tang ïa ki nongpop ban eh dohnud pyrshah ïa ka jinghikai jong ka jingwan arsien, hynrei ka jingphla jong kita ha ki balang kiba long tang ha ka kyrteng ka la long kumne: “Haba ngi kynmaw katno ki jingjia jong ka jingkylla kaba mut shisha ki long ‘kiba duna bad kiba jia tang na ka por sha ka por,’ bad ïa ka jingpyrshah khlem burom bad ka jingeh dohnud jong ki nongpop kaba jan ym don kaba ïaryngkat, ngi jan pyrta khlem da mut, ‘U Blei U la klet ban isynei? ne ka jingkhang jong ka jingisynei ka la khang?’”12

GSAM 220.1Na uwei pat u nongtrei ngi pule shuh shuh shaphang ka jinglong hadien ba la kut ka por jingïathuhlypa: “Ha kata ka por ka la jan long kaba ym lah ban ïoh leit sha ki bym ngeit, ka jingsngewsih ha u snem 1844 ka la pynkulmar haduh katta katta ïa ki jingmut jong kiba bun, bad kim mon ban sngap ïa kano kano ka jingpynshai shaphang kane ka kam.”13

GSAM 220La Khang ïa ki Jingkhang Baroh ban Leit sha ki Bym Ngeit

GSAM 220.2Kata ka jinglong ka i, ha kata ka por, kumba ka khang ïa ka jingkhang ban ïoh leit sha uno uno, lait tang sha kita kiba dang bat skhem ïa la ka jingngeit bad ka jingkyrmen ha ka jingwan kaba shen jong U Khrist. Namar ka jingkhang ban kren ka i kumba la khang lut, bad ki Adventist ki la ïohi ba don ka jingkhang ba la khang ha ka pharshi kaba ïadei bad ka jingïashem jong ki, lah ban ïohi suk kumno ki la poi sha ka jingpynkut ba ym don shuh ka jingisynei ïa ki nongpop: ne, kumba don kiba la ong, ba “la khang ïa ka jingkhang jong ka jingisynei,” khamtam lada ki la tharai ba ka jingkhang ba la khang ha kane ka pharshi bad ka jingkhang ba la khang ha u Loukas 13 ki long kajuh. Lada ki briew ki kyntait lut ban sngap, da kaba pynlong kumta ïa la ka dohnud kaba eh, kumno lah ban pynkylla kaba mut ïa ki?

GSAM 220Uei Uba La Hikai Nyngkong ïa ka Jinghikai Bakla jong ka Jingkhang ba La Khang?

GSAM 220.3Mynta ka jingkylli ka mih, Uei uba la sdang ban hikai ïa ka jinghikai jong ka “jingbym don ka jingisynei ïa ki nongpop”? kiei kiba la ngeit ïa ka? bad kiei kiba la kyntait ïa ka? Kum ka jubab ïa ka jingkylli kaba nyngkong, ngin pynphai ïa ka jingmut sha ka jingïathuh jong ka jingleit jngoh ba la leh da u J. V. Himes ha ka aïom pyrem jong u snem 1845, sha ka Jylla Maine. U ong:—

GSAM 220.4“U para Joseph Turner bad kiwei ki la shim ïa ka jingngeit ba ngi la don ha ka sngi Sabbath bakhraw—ba ki hynriew hajar snem ki la kut—kumta ym dei ïa uno uno u Adventist ban trei shuh ïa kano kano ka kam da ki kti. Ha ka jingpyrkhat jong ki, ka jingleh kumta kan pynpoi shisha sha ka jingjot bakut jong ki.

GSAM 220.5“Katba ki dang ap ha kane ka jinglong khlem trei ïa ki kam kti jong ka pyrthei, ka jingshai bathymmai, kumba la tharai, ka la shai ha ka jingmut jong u para Turner, kata ka long, ba u Nongleitkurim U LA WAN—ba u la wan ha ka sngi kaba shiphew jong u bnai uba hynniew jong ka snem Jiw kaba dang shu leit—ba ka jingshongkurim ka la jia ha kata ka por—ba ki theisotti baroh ha kata ka por, ha kawei ka jingmut, ki la leit rung lem bad u sha ka jingkhawai shongkurim, bad la khang ïa ka jingkhang!—ym don uwei ruh na kine uba lah ban jot, bad ym don uwei ruh na shabar uba lah ban shah pynim. Kumta la pyndep ïa ki kam mynsiem baroh jong kane ka pyrthei bakhraw.”14

GSAM 221Uei Uba La Ïaleh Pyrshah Tyngeh ïa ka Jinghikai Bakla?

GSAM 221.1U Tymmen Turner u la sdang ban hikai ïa la ka jinghikai jong ka “jingbym don shuh ka jingisynei” ha Paris, Maine, bad ha ka por kaba lyngkot u la don bun ki nongbud ha kata ka bynta jong ka ri. Namar la khang lut kumta ïa ka jingkhang ban ïoh leit sha ki briew kiba shabar ki Adventist, la ki long kiba kam ïa ka jingngeit ne kiba ym kam, ka la long kaba suk ïa kiba bun ban shah ïalam sha ka jingmut jong u Turner shaphang kane ka kam.

GSAM 221.2Khnang ba yn ym sngewthuh bakla ïa ka kyntien ki Adventist, nangne shakhmat ngin kren shaphang kine ki briew kum ki Adventist jong ka sngi kaba nyngkong jong ka taïew; bad dei kiba bun na kane ka kynhun kiba la pdiang ïa ki jingmut jong u Bah Turner. Kim pat shym la ïohi ne ïohsngew ïa ka jingshisha jong ka Sabbath, lymne ïohsngew ïa ka khubor jong u angel uba lai. Dei shaphang kine ba ka Kong White ka kren kumne ha kawei na la ki kot ba la pynmih:—

GSAM 221.3“Hadien ba la lait noh ka por ba la khmih lynti ha u snem 1844, ki Adventist ki dang ngeit ba ka jingwan jong U Nongpynim ka la jan bha; ki la ngeit ba ki la poi ha ka por kaba kham kongsan jong ka jingkylla, bad ba ka kam jong U Khrist kum u nongïasaid na ka bynta u briew ha khmat U Blei ka la kut. Namar ki la ai ïa ka jingmaham jong ka jingbishar kaba jan, ki la sngew ba ka kam jong ki na ka bynta ka pyrthei ka la dep, bad ki la duh ïa ka jingkhia jong ka mynsiem na ka bynta ka jingpynim ïa ki nongpop, katba ka jingrkhie beiñ kaba nud bad kaba kren beiñ Blei jong ki bym riewblei ka i ha ki kum kawei pat ka sakhi ba la weng noh ïa U Mynsiem U Blei na kita kiba kyntait ïa ka jingisynei jong U. Kine baroh ki la pynskhem ïa ki ha ka jingngeit ba ka por ba la ai ban kylla kaba mut ka la kut, ne, kumba ki la pynpaw ïa ka, ‘la khang ïa ka jingkhang jong ka jingisynei.’ Kumba la ong, ki Adventist ha ka por kaba lyngkot ki la ïatylli ha ka jingngeit ba la khang ïa ka jingkhang jong ka jingisynei.”15

GSAM 222.1Ha kine ki kyntien ba la sot, ka Kong White ka pynpaw ïa ka jingngeit ba ki Adventist jong ka sngi kaba nyngkong jong ka taïew ki la shim. Kam shym la ai dak wat khyndiat ruh ba ka la ngeit ïa ka. Kumba la pyni haneng, ïa ka jinghikai la hikai nyngkong da u Joseph Turner, ha Paris, Maine. Ka Kong White (ha kata ka por ka samla Harmon) ka la ïakynduh ïa u Joseph Turner ha kata ka jaka ba la jer haneng ha kaba sdang ka aïom pyrem jong u snem 1845, bad ka la ïohsngew ïa u ba u pynbna ïa la ka jinghikai jong ka “jingbym trei shuh ïa ki kam kti da ki Adventist, bad ka jingbym don shuh ka jingisynei ïa ki nongpop,” bad ka la ong shai ïa u ba u “hikai ïa ka jinghikai bakla; ba dang don ka jingisynei ïa ki nongpop, bad ïa kita kiba khlem da sngewthuh bad kyntait ïa ka jingshisha.”

GSAM 222Ka Jingïaleh Pyrshah ïa ka Jinghikai jong ka “Jingbym Don ka Jingisynei”

GSAM 222.2U J. N. Andrews, uba la shong ha Paris, Maine, ha ki snem 1844 bad 1845, bad uba tip bha ïa ka rukom leh jong ki briew hangta, bad kumjuh ruh ïa ka jong u Joseph Turner, uba la hikai ba ym don shuh ka jingisynei ïa ki nongpop, u ong shaphang ka jingngeit jong ka samla Harmon ha kane ka kam ha kata ka por, “Ha ka jaka ban ïalam ïa ki ban pdiang ïa kane ka jingmut, ki jingïohi-paw ki la pynbeit ïa kita kiba dang bat ïa ka.”16

GSAM 222.3Ka samla Harmon ka la leit jngoh ha ka sien kaba ar ïa Paris, Maine, ha ka aïom lyiur jong u snem 1845. Shaphang kane ka jingleit jngoh, ngan sot na ka Kong Truesdail, kaba ha kata ka por ka shong ha Paris. Ka ong:—

GSAM 222.4“Ha ka jingleit jngoh jong ka samla Harmon ha Paris, Maine, ha ka aïom lyiur jong u snem 1845, nga la ïathuh ha ka ïa ki jingtip bniah shaphang ka paralok baieit jong nga kaba u kpa jong ka u la khang ïa ka ban wan sha ki jingïalang jong ngi, kumta kam shym la kyntait ïa ka jingshai. Ka la phuh samrkhie bad jubab, ‘U Blei Um pat ju pyni ïa nga ba ym don ka jingpynim ïa kiba kum kine ki briew. Dei tang ïa kita kiba la ïoh ïa ka jingshai jong ka jingshisha ba la pyni ha ki bad kiba la tip bad kyntait ïa ka.’”17

GSAM 222.5Ka kren ruh shaphang ka jingleit jngoh ha ka sien kaba lai jong ka samla Harmon sha Paris, ha u snem 1846, kumne:—

GSAM 222Kawei Pat ka Jingsneng ïa ka Jinghikai Bakla

GSAM 222.6“Kawei pat ka jingjia kaba dei ban kdew ka long ka jingïohi-paw ba la ai ha u snem 1846, ha Paris, Maine. La pyni ïa ka samla Harmon ba haba u Soitan um lah ban khang ïa kiba shisha ha ka dohnud ban leh ïa la ka kamram baroh, un pyndonkam ïa la ka jingstad ban pynbor ïa ki ban leh palat ïa ka kamram. Kawei ka para kaba bha ka la ïathuh ha ki balang ba U Blei U la kyntait ïa ki namar ki la kyntait ïa ka khubor ba la phah na bneng ban pynim ïa ki. La pyni ïa ka para Harmon ba ym don ka jingshisha ha ka khubor jong kata ka para, namar don kiba bun ha ki balang kiba dang sa pdiang ïa ka jingshisha; ba ki angel babha ki dang sa leit trei na ka bynta ki mynsiem ha kita ki balang, bad haba ki leh kumta, ki [ki angel] kin ieh ïa kane ka para, bad ka khubor jong ka [kaba mut ka khubor “jingbym don ka jingisynei” jong ka], shabar ka jingkhang.”18

GSAM 223Ym Don ka Jingïapyrshah Ktien

GSAM 223.1Namar don kiba shitrhem bha ha kaba pyrshang ban pynshisha ba ka Kong White ka la ju hikai ïa ka jinghikai jong ka “jingbym don shuh ka jingisynei ïa ki nongpop,” hynrei mynta ka hikai mar pyrshah ïa kata, ngan pyni ïa ki jingphla na kita kiba tip ïa ka kam jong ka naduh u snem 1845, shaphang ki jingtrei jong ka ban pynkylla kaba mut ïa ki nongpop. Kane harum ka long ka jingïathuh na u Ira Abbey, jong Brookfield, ka Distrik Madison, ka Jylla New York:—

GSAM 223.2“Hapdeng ki snem 1846 bad 1850, u para White bad ka para White ki la wan sha ka ïing jong ngi, bad ki la shitrhem bha na ka bynta ki khynnah bad kita kiba khlem kyntait ïa ka jingshisha. Ki la trei na ka bynta ki mynsiem kibym pat kylla kaba mut, bad ngam kynmaw satia ba nga la ju ïohsngew ïa ka para White ka ong ba ym don ka jingkyrmen ïa kiba la phai dien noh bad ïa kita kiba khlem kyntait ïa ka jingshisha.”19

GSAM 223Ka Jingphla jong ki Adventist jong ka sngi kaba nyngkong

GSAM 223.3Shaphang kaei kaba ki Adventist jong ka sngi kaba nyngkong ha New England ki tip halor ka jinghikai kaba kham jur jong ka jingkhang ba la khang, to ai ïa kane ka shithi ban phla ïa kata:—

GSAM 223.4“Naduh 5 haduh 9 tarik August, 1891, nga la pynlong jingïakren jingïapyrshah bad u Tymmen Miles Grant, ha Brookston, ka shnong kaba don kumba 30,000 ngut ki briew. Ka jingïakren ka long ha ka ïingjaiñ kaba heh, bad u Mr. John Barbour, uba la long mynshuwa u nongïalam jong ka jingïalang shnong, u la peit ïa ka. Kane ka shnong ka jngai kumba arphew mile na Boston. Ka jingïakren ka long halor ka jingkylli shaphang ka sngi saitjain, hynrei u Mr. Grant u la pyrshang ban wanrah hapoh ka jingïakren ïa ka mat shaphang ka jingïashem jong ka Sisti White ha kane ka kam. U la kynnoh ba ‘la pyni ïa ka, naduh mynshuwa eh ha u snem 1844, ba ka por jingtyngkai ka la dep, bad ym don shuh ka jingisynei ïa ki nongpop.’”

GSAM 224.1“Ha ka jubab, nga la ong ha u ba ki Adventist jong ka sngi kaba nyngkong, jan baroh, ki la shim ïa kata ka jingïeng ha kawei ka por, shuwa ba ngi bynta noh na ki; bad ha ka jaka ba ka Mrs. White kan kyrshan ïa kata ka jingïeng, kawei na ki jingnyngkong eh ba la pyni ha ka ka long ba kata ka jingïeng ka long ‘lamler,’ bad ba dang don ka jingisynei ïa ki nongpop. Nga la ong, ‘Kane ka long shisha, bad u Tymmen Grant u tip ba ka long shisha.’ Haba nga la ong kumta, bun na ki briew Adventist jong ka sngi kaba nyngkong kiba don ha khmat jong nga [kata ka kynhun ka la long bynta kaba heh jong ka ïingjaiñ kaba dap] ki la khynñiat ïa ki khlieh jong ki da ka jingpynskhem kaba jur bad kaba shai ban mynjur ïa ka jingong. Ka biang ban ong tang ba u Tymmen Grant um shym la kren shuh ïa kata ka bynta ha ka jingïakren.” La soi, “Geo. E. Fifield, South Lancaster, Mass., 6 tarik December, 1895.”

GSAM 224Ka Mrs. White Ka Wad Barabor ïa ka Jingpynim jong ki Nongpop

GSAM 224.3Ba ka Mrs. White ka la trei na ka bynta ka jingpynkylla jong ki nongpop naduh u snem 1844 haduh mynta, la pynshisha shuh shuh da kine ki jingshisha: Ma ka bad u Tymmen White ki la pynlong jingïalang ha ïing Albert Belden, ha Rocky Hill, Conn., kaba sdang ha 20 tarik April, 1848. Ha kane ka jingïalang la trei na ka bynta katto katne ngut kiba wan na ka pyrthei. U Tymmen White bad ka tnga jong u ki la pyni ïa ka jingdon bynta kaba kyrpang na ka bynta kine ki mynsiem. Ha kane ka bynta ngin ai ïa ka jingphla jong uwei na kane ka kynhun uba la pdiang ïa ka jingbaptist ha ki kti jong u Tymmen White. U John Y. Wilcox, uba thoh na Kensington, Conn., ha 22 tarik February, 1891, u ong:—

GSAM 224.4“La ialam ïa nga sha ka jingshisha ha ka por ba la pynlong ïa ki jingïalang ha ka kamra kaba dang ym dep jong ïing u para A. Belden, Rocky Hill, Conn. Ka jingpdiang jong nga ïa ka jingshai jong ka jingshisha jong mynta ka long hapoh ki jingïatreikam jong u para bad ka para White. Ym slem hadien kata la pynbaptist ïa nga da u para White. Lada ym dei na ka jingpynshlur bad ka bor kaba nga la pdiang na ki, ngam tip la ngan ju nud ne em ban pyrkhat ne sngew ba la pdiang ïa nga da U Trai. Ki la don ka jingdon bynta kaba jylliew na ka bynta jong nga, bad ki la trei ban jingïarap ïa nga.”

GSAM 225.1U Tymmen White u la ong shaphang kata ka jingïalang ha ka shithi sha Stockbridge Howland, Topsham, Maine: “U para Bates u la pyni ïa ki hukum ha ka jingshai kaba shai bha, bad la pynpoi sha ka dohnud ïa ka jingkordor jong ki da ki jingphla kiba don ka bor bha. Ka ktien ka la trei bor ban pynskhem ïa kito kiba la don ha ka jingshisha, bad ban kyrsiew ïa kito kiba dang ym kut jingmut.”

GSAM 225Ka Jingtrei na ka bynta ki Nongpop ha Oswego, N.Y.

GSAM 225.2Ha u snem 1849 u Tymmen James White bad ka tnga jong u ki la trei ha Oswego, N.Y. Ha kine ki jingïalang u Hiram Patch bad ka Miss Benson, kiba la thmu ban ïashongkurim, ki la kylla sha U Blei bad sha ka jingshisha jong mynta.

GSAM 225.3Ha March, 1850, la pynlong biang ïa ki jingïalang ha Oswego. Ha Ka Jingshisha jong Mynta jong April, u Tymmen White, haba u kren shaphang kine ki jingïalang, u la ong:

GSAM 225.3“Ka kam kaba don jingmut bha ka dang ïaid mynta hapdeng ki khun jong ki nongbud kiba sah ha kane ka shnong. Ka jingpynim jong ki ka la long ka mat kaba kongsan tam ha ki jingïalang jong ngi ha kine ki sngi saitjain kiba khatduh ar, bad U Blei u la kyrkhu ïa ngi da ka rukom kaba phylla. Ka jingshisha ka la don ka jingktah kaba bha ha ngi kumjuh ruh ha ki khun jong ngi. Ha janmiet hadien ka sngi kaba nyngkong kaba khatduh, ngi la pynlong ïa ka jingïalang na ka bynta ka jingmyntoi kaba kyrpang jong ki, bad U Mynsiem jong U Trai u la tuid hapdeng jong ngi. Ki khun baroh ki la dem ha khmat U Trai, bad ki la paw ba ki sngewthuh ïa ka jingkordor jong ka jingïakhai ïa ki hukum, khamtam ïa uba san, bad ban wad ïa ka jingpynim lyngba U Jisu Khrist. Kane ka long kawei na ki jingïalang kiba don jingmut tam kiba nga la ju sakhi.”

GSAM 225.4Ha Ka Jingshisha jong Mynta jong November, 1849, u Tymmen White u la pynmih ïa ka jingïathuh shaphang katto katne ngut kiba la kylla bad la pynbaptist; bad ha ka jingïoh paidbah kaba khatduh jong kane ka kot ha 1850 don ka jingïathuh shaphang ka jingïalang kaba la pynlong ha Waitsfield, Vt., bad shaphang ka jingïadon lang u Heman Churchill, uba dang shu kylla na ka pyrthei. Ha ka jingïathuh la khot ïa u ‘para.’ Kumno yn lah ban long kumta lada ym don shuh ka jingisynei ïa ki nongpop?

GSAM 226Ka Jingphla jong Arphew Wei ngut ki Nongphla

GSAM 226.1Ha kane ka jingïadei ngi ai ïa ka jingthoh ba la soi ha u snem 1888 da arphew wei ngut ki briew, kiba baroh ki la don hapoh ka jingïaid lynti jong ka jingwan arsien ha u snem 1844, bad ki la tip bha ïa ka jingïmih jong ka khubor jong u angel uba lai. Ki baroh ki la don hapoh ka khubor shuwa u snem 1851, bad kiba kham bun na ki ki la ïadei bad ki Adventist jong ka sngi saitjain jan naduh ka jingïmih jong ka khubor:—

GSAM 226.2“Ngi, kiba la soi harum, kiba la ithuh bha ïa ka jingïaid lynti jong ka jingwan arsien ha u snem 1844 ha ka jingkut jong ka por ba la buh, bad kiba la pdiang ruh ïa ka jingshisha jong ka khubor jong u angel uba lai naduh u snem 1850, da ka jingsngewbha ngi buh ïa ki kyrteng jong ngi hapoh kane ka jingthoh kaba bud shaphang ka jinghikai jong ka jingkhang ba la khang kaba ki riewngeit ha ka khubor jong u angel uba lai ki la bat naduh ka por ba ka la mih haduh kata ka tarik ba la kdew khatduh, bad shakhmat.”

GSAM 226.3“Ki la ngeit, katkum ka Jingpynpaw 3:7, 8 bad kiwei pat ki jingthoh, ba ha kaba kut jong ki 2300 sngi jong Daniel 8:14, U Khrist u la khang ïa ka kam jong U ha ka bynta banyngkong jong ka jaka kyntang kaba ha bneng, bad u la pynkylla ïa ka jingshakri jong U sha ka bynta kaba kyntang tam, bad u la rung sha ka kam jong ka jingbishar, da kaba u pynkylla ha kane ka bynta ïa ka jingïadei jong U bad ka jingthmu jong ka jingpynim. Hangne ka la don ka jingkhang kaba la plie bad ka jingkhang kaba la khang.

GSAM 226.4“Ki la ngeit ba kito kiba la ïoh ïa ka jingshai kaba shai halor ka khubor jong u angel uba nyngkong, bad kiba la phai pyrshah ïa ka, da kaba pyrshah jur ïa ka, la kyntait ïa ki da U Blei. Hynrei kim shym la ngeit ba kito kiba ym shym la ïoh ïa ka jingshai, ne kito kiba ym pat poi sha ki snem jong ka jingkitkhlieh shuwa u snem 1844, lada ki wad ïa U Blei da ki dohnud kiba hok, yn kyntait ïa ki.

GSAM 226.5“Katba ki la ngeit bad u William Miller bad ka paidbah bakhraw jong ki Adventist mar mar hadien ka jingkut jong ka por ba la buh, ba ka kam jong ki na ka bynta ka pyrthei ka la dep, bad ba U Trai un wan kloi bha, hynrei hadien ba ka jingshai halor ka jaka kyntang bad ka khubor kaba lai ki la batai ïa ka jingsngewsih jong ki, kim shym la ngeit ba ka jingisynei ka la dep lait noh tang na bynta kito kiba la kyntait ïa ka jingshai.”

GSAM 227.1La soi, “J. B. Sweet, South Saginaw, Mich.; Samuel Martin, West Rindge, N.H.; Ira Abbey, North Brookfield, N.Y.; Mrs. R. B. Abbey, North Brookfield, N.Y.; Mrs. Diana Abbey, North Brookfield, N.Y.; Mrs. L. B. Abbey, North Brookfield, N.Y.; Heman S. Gurney, Memphis, Mich.; Ann E. Gurney, Memphis, Mich.; William Gifford, Memphis, Mich.; Mrs. Mary S. Chase, Battle Creek, Mich.; S. M. Howland, Battle Creek, Mich.; Mrs. F. H. Lunt, Battle Creek, Mich.; Mrs. Melora A. Ashley, Battle Creek, Mich.; Mrs. Caroline A. Dodge, Battle Creek, Mich.; Mrs. Sarah B. Whipple, Battle Creek, Mich.; Mrs. Uriah Smith, Battle Creek, Mich.; Mrs. Paulina R. Heligass, Moline, Kan.; R. G. Lockwood, St. Helena, Cal.; Mrs. R. G. Lockwood, St. Helena, Cal.; Reuben Loveland, North Hyde Park, Vt.; Mrs. Belinda Loveland, North Hyde Park, Vt.”

GSAM 227Ka Jingïohi-paw Kaba La Pynsngewthuh Bakla

GSAM 227.2La pyrshang ban batai ïa ka jingïohi-paw kaba la ai ha ka Mrs. White, ha Topsham, Maine, ha 24 tarik March, 1849, kumba ka hikai ïa kane ka jinghikai bakla—ym don shuh ka jingisynei ïa ki nongpop. La ai ïa kane ka jingïohi-paw ha ka por ba ki “jingpyrta jong Rochester” (ka jingngeit ha ki mynsiem) ki dang sdang wanrah. Ka Mrs. White ka la ïohi ba ki dak bad ki jingphylla kiba rieh bad ki jingïapynbeit bakla kin nang roi bad pur. Kine ki jingïapynbeit kim shym la long ki jingïapynbeit na ka jingbakla sha ka jingshisha (kam shym la ong ba yn ym don satia kum kine ki jingïapynbeit, hynrei ka jingïapynbeit kaba la pyni ha ka, ha kaba ki pyndonkam ïa ka bor briew, ka long kumta), hynrei na ka jingsniew sha kaba kham sniew; naba kito kiba kam ba ka dohnud jong ki ka la kylla ki la shu tap ïa lade da ka jingïaput niam kaba buhrieh ïa ka jingbymhok jong ka dohnud kaba sniew. Ki katto katne ki paw ba ki la kylla shisha, bad kumta ki la lah ban shukor ïa ki briew U Blei; hynrei lada lah ban ïohi ïa ki dohnud jong ki, kin paw ba ki long kiba dum kumba mynshuwa.

GSAM 227.3Hadien kata ka la ong: “U angel uba synran ïa nga u la ong ïa nga ban khmih ïa ka jingkhuslai mynsiem na ka bynta ki nongpop kumba ju long mynshuwa. Nga la khmih, hynrei ngam lah ban ïohi ïa ka; naba ka por jong ka jingpynim jong ki ka la dep.”20

GSAM 228.1La kam ba kane ka jingïohi-paw ka la hikai ba ym don shuh ka jingisynei ïa ki nongpop, hynrei ngi kylli, Kumno kata kan long haba ka la pyrshah ïa kata ka jinghikai naduh ka por ba u Joseph Turner u la hikai ïa ka nyngkong ha ka por lyiur jong u snem 1845, bad naduh kata ka por baroh ka la trei shitom na ka bynta ka jingpynkylla bad ka jingpynim jong ki nongpop?

GSAM 228.2Ha ka jingïapynlang ïa ka Ka Jingiashem bad Ki Jingmut, kaba la pynmih ha u snem 1854, ka Mrs. White ka ong, “Ki ‘jingpynbeit bakla’ kiba la kdew ki dang dei ban paw shai shuh shuh. Kane ka jingïohi-paw ka ïadei kyrpang bad kito kiba la ïohsngew bad kyntait ïa ka jingshai jong ka jinghikai jong ka jingwan arsien. La aiti noh ïa ki sha ki jingshukor kiba khraw. Kine kin ym ïoh ïa ka ‘jingkhuslai mynsiem na ka bynta ki nongpop’ kumba ju long mynshuwa.”21

GSAM 228.3Ki nongpyrshah ki kam ba ki tip kham bun shaphang kaei kaba ka Mrs. White ka la ïohi ha kane ka jingïohi-paw ban ïa kaba ma ka hi ka tip. To ngin peit shipor ïa ka ha ka jingïadei bad ka jingbatai jong ki; kata, ba ka la ïohi ïa ka jinglong jong ki nongpop ym ïa ki nongpynmih jingïapynthymmai. Kumta ka la khmih ïa ki nongpop ban wad ïa ka “jingkhuslai mynsiem na ka bynta ki nongpop, hynrei kam shym la ïohi ïa ka.” Uei uba ju shem ïa ka jingkhuslai mynsiem na ka bynta ki nongpop tang da kaba khmih ïa ki nongpop? Hynrei ngi kylli, kumno shaphang kito ki briew kiba la kdew ha ka jingphla kaba haneng, kiba tang ki pyndonkam ïa ka bor briew bad ka mesmerism ban ïoh ïa ki nongbud, bad kiba khot ïa kata ka kam jong U Mynsiem jong U Blei? Hato kine ki nongpyrshah, kiba kwah bha ban pyni ba ka Mrs. White ka la hikai ïa ka jinghikai kaba jur tam jong ka “jingkhang ba la khang,” ki la kloi ban pdiang ba kine ki nongpynmih jingïapynthymmai ki long ki briew ba khuid, bad ki ïoh ïa ki nongbud kiba shisha?

GSAM 228.4Ka paw shai ha man kawei ka dohnud kaba hok ba ka kynhun jong ki briew kiba la kren ha kane ka jingïadei ki long kito kiba la kam ba ki don ïa kane ka jingkhuslai mynsiem, katba ki la kyntait ïa ka jingshai bad ka jingshisha, bad ki la pyndonkam ïa ka mesmerism ban ïoh ïa ki nongbud. Kine kim lah ban don ïa ka jingkhuslai mynsiem kaba shisha na ka bynta ki nongpop haba ma ki hi ki long hapoh ka jingpynrem; naba “ka por jong ka jingpynim jong ki [jong ki hi] ka la dep.”

GSAM 229.1Na ka jingïohi-paw jong ka Mrs. White ha 24 tarik March, 1849, don ki briew kiba la pyrshang ban pynmih ïa ka jingkut jingmut ba ka hikai ba ym don shuh ka jingisynei ïa ki nongpop; hynrei ngi la pyni lypa ba ha u snem 1845, ha Paris, Maine, ka la hikai ba ka jingisynei ka dang don ïa baroh kito kiba ym shym la kyntait ïa ka jingshai bad ka jingshisha da ka jingtip bad jingsngewthuh. Ha ka jingïohi-paw kaba la ai ha kajuh ka jaka ha u snem 1846, la pyni ba U Trai u la don ïa ki “briew ha ki balang kiba ym shym la kyntait ïa ka jingshisha.” Ha kito kiba pyrkhat da kumwei pat la ai ka jingïapynbeit, da kaba ong ba ki angel jong U Blei kin dang trei na ka bynta kum kine, bad haba ki trei, kito kiba la kren pyrshah ïa ki kin sah shabar.

GSAM 229.2Shuh shuh, ha April, 1848, u Tymmen White bad ka tnga jong u ki la trei ha Rocky Hill, Conn., na ka bynta ka jingpynkylla jong ki nongpop. Kine baroh ki pynshisha ba ka jingïohi-paw jong 24 tarik March, 1849, ka ïahap bad ka jingïohi-paw kaba la ai ha Paris, Maine, ha u snem 1846, bad ka lynti kaba kine ki shakri jong U Blei ki la bud ha April, 1848.

GSAM 229U Nongpynmih Jingpynthymmai Bakla U La Shah Rem

GSAM 229.3La pynmih nyngkong ïa kane ka jingïohi-paw ha Connecticut ha u snem 1849. Uwei u nongïalap u la trei da ka jingshitrhem kaba khraw ban ïoh ïa ki nongbud, wat u la kam ba u don ïa ka jingai jong ki ktien. U la pyrshang ban ïoh bor halor ka kynhun rit jong ki nongrakhe ïa ka sngi saitjain ha Rocky Hill. Ïa kawei na kine u la khot ka “riewkhuid ba ieit jong U Trai.” Ha khmat jong u ka Mrs. White ka la ïoh ïa ka jingïohi-paw kaba pyni ïa ka jinglong shukor jong ka kam jong u, bad ba ka “riewkhuid ba ieit” jong u ka dang bud ïa ka lynti kaba ym ïahap bad u hukum uba hynniew. Kane ka kynthei “riewkhuid” ka la len ïa ka jingkynnoh, bad u nongïalap u la pynlong ïa ka jingkyrpad kaba jur, da kaba wad jingïasngewlem na ka bynta ka “riewkhuid kaba duk jong U Trai,” kumba u la khot ïa ka. Ha ka miet kaba bud, kane ka samla kynthei ka la ngat ha ka jingpang kpoh, bad ka la pyrkhat ba kan ïap. Ka la phah khot ïa ka Mrs. White, bad ka la phla ba kaei kaba la pyni shaphang jong ka ka long kaba shisha; ba ka la leh pop ïa kata hi kaba ka Mrs. White ka la kren. Kumta une u nongtrei bakla u la rem ban shukor ïa kata ka kynhun, bad la pynpaw ïa ka jinglong jong ka kam jong u, kaba la pynkut kyndit ïa ka jingïatreikam jong u ha kata ka jaka.

GSAM 230Uwei Pat U Nongpynmih Jingpynthymmai Bakla ha Oswego, N.Y.

GSAM 230.1Kum ka jingpynshai shuh shuh ïa ka nongrim kaba la pynpaw ha ka jingphla kaba haneng, bad ban pyni kumno u Tymmen White bad ka tnga jong u ki dang trei ha u snem 1849-50 na ka bynta ka jingpynkylla jong ki nongpop, ngi ai ïa kine ki jingshisha, kiba la ïathuh ha nga da u Elias Goodwin bad kiwei pat ki dkhot kiba rim jong ka balang ha Oswego, ka jylla New York:—

GSAM 230.2Ha kata ka por (1849) uwei u samla uba kyrteng Hiram Patch u dang shong ha kata ka jaka. U la ïatehktien bad kawei ka samla kynthei ïa kaba hadien khyndiat por u la ïashongkurim. Ki long ki briew kiba dang ym shym la kylla, hynrei ki la leit sha ki jingïalang kiba u Tymmen White bad ka tnga jong u ki pynlong, bad ki la jan shah pynkohnguh ban long ki Khristan. Ha kane ka por la sdang ïa ka jingïapynthymmai ha kawei na ki balang ha Oswego, ym da ka jingshakri, hynrei da uwei u riew paidbah uba paw, uba long u nongsumar ïa ka pisa jong ka district. Une u briew u paw ba u shitrhem bha, bad u la kam ba u don ka jingkit kaba khraw na ka bynta ki nongpop. Haba u duwai na ka bynta kito kiba dang ym shym la kylla, u ju khñiot ïa ki kti jong u, bad u paw ba u don ha ka jingsngewsih kaba khraw tam namar ka jingduh jong ki.

GSAM 230.3U Mr. Patch bad ka briew ba u la thmu ban ïashongkurim ki la leit sha kine ki jingïalang jingïapynthymmai, bad ki la artatien kumno kin rai. Ha kawei ka sngi ki la don ha kata ka jingïalang haba ka Mrs. White ka la ïoh ïa ka jingïohi-paw ha kaba la kdew ïa ka Hosea 5:6, 7, kaba pule, “Kin leit bad ki kynhun langbrot jong ki bad ki kynhun masi jong ki ban wad ïa U Trai; hynrei kin ym shem ïa U; U la kynriah noh na ki. Ki la leh thok ïa U Trai; naba ki la pynmih ïa ki khun kiba pher: mynta u bnai un bam duh ïa ki bad ïa ki bynta jong ki.” La pyni ha ka ba kito kiba pynïaid ïa kane ka jingïapynthymmai kim long kiba hok bad U Blei, bad ba kim don ïa ka jingkit kaba shisha jong ka mynsiem na ka bynta ki nongpop.

GSAM 231Ka Jingïathuhlypa Shaphang ka Jingrem

GSAM 231.1Kumta ka la ong ha u Mr. Patch, “La hukum ïa nga ban ong ha phi ba ha kane ka bynta ka jingong jong ka dkhot kan urlong beit. Ap shi bnai, bad phin tip hi da lade ïa ka jinglong jong kito kiba don bynta ha kane ka jingïapynthymmai, bad kiba kam ba ki don ïa ka jingkit kaba khraw na ka bynta ki nongpop.” U Mr. Patch u la ong, “Ngan ap.”

GSAM 231.2Hapoh ar taïew naduh ka por ba la ai ïa kane ka jingïohi-paw, u nongsumar pisa uba la kam ïa kata ka jingsngewsih mynsiem na ka bynta ki nongpop, ha ka jingshitom ba u pyni tang na ka bynta ka jingïaid paidbah, u la pynjulor ïa kawei ka snur snam ha ka kpoh jong u, bad ka jingïatuid ka snam ka la pynlong ïa ki ban rah ïa u sha jingthiah. La hap ban shimti ïa ki kam jong ka kamra treikam jong u nongsumar pisa da u sheriff jong ka district, uba, ryngkat bad uwei na ki constable, u la peit ïa ka jingïahap kaba la dawa ha ka kot jong u nongsumar pisa, bad nangta ki la ñiew ïa ka pisa ban pynkhreh ban shimti ïa ka kam, haba, ha kata ka por, la shem ba ka pisa ka duna da ka dor kaba pura jong $1,000.

GSAM 231.3Ha khmat u sheriff jong ka district bad u constable ka la paw kumba ym lah ban long ba u briew uba shitrhem katno katno ha ka jingïapynthymmai un long uba don pop ban shim ïa ka pisa. Ki la pyrkhat ba u la pyndonkam noh ïa ka, bad u la klet ban thoh ïa ka jingïoh jingïapher kaba dei ha ka kot; lane lehse u la buh ïa ka ha ka ïing buh pisa, hynrei kam shym la paw ha ka jingïathuh hapoh ka synduk jingïada. Ha kano kano ka rukom, ki hap ban pan na u ïa ka jingbatai kaba pynhun, hynrei dei ban leh da ka jingïada; naba lada u don ïa ka pisa, u shisha un pyrshang ban buhrieh ïa ka. Kumta la pynbeit ba uwei na ki un leit shuwa bad buhrieh ïalade ha ka ïing buh tiar kaba don shadien ïing, ban peit ïa ka jingkhang shadien lada don kano kano ka jingïakhih, katba u sheriff jong ka district un rung na ka jingkhang shakhmat. Haba u sheriff jong ka district u la jan sha ïing bad u la rung na ka jingkhang shakhmat, u la ïohi ïa ka jaiñ jong ka kynthei kaba dang mih na ka jingkhang shadien. U briew uba don ha ka ïing buh tiar u la ïohi ïa ka kynthei ba ka leit sted sha ka kynroh ïor, ka tih ïa ka thliew ha ka ïor, bad ka buh ïa kaei re kaei hangta, kaba ka la tap da ka ïor, bad ka la wanphai sha ïing.

GSAM 232.1U sheriff jong ka district u la wan sha ka jingthiah jong u nongsumar pisa, bad hadien ba u la kylli shaphang ka koit ka khiah jong u, u la kdew ïa ki jingeh ha ka kamra treikam, da kaba ai jingmut ba lehse u lah ban batai ïa ka jingeh. U briew, uba khihwin bha, u la rah ïa ka kti sha bneng, bad haba u khot ïa U Blei ban phla, u la ong ba um tip ei ei shaphang ka pisa. Ha kata ka por ka tnga ka la rung, bad ka kwah ban tip kaei kaba jia, bad balei ba u tnga jong ka u khihwin katno katno. U briew u la jubab, “Ki pyrkhat ba ngi don ïa ka pisa jong ki.” Ka kynthei ruh ka la rah ïa ki kti jong ka kumjuh, bad ka la khot ïa U Blei ban phla ba kim don ïa ka pisa, bad nalor kata, kim tip ei ei shaphang jong ka. Mar ïa dep ïa kane ka jingïong, u constable, uba la mareh na ka jaka rieh sha ka kynroh ïor haba ka la rung sha ïing, u la khanglad, da kine ki ktien: “Mei, kaei kane? Nga la ïohi ïa phi ba phi mareh noh na ïing, bad ba phi buh ïa kane ha ka kynroh ïor, bad hangne ka don, ka pla pisa kaba la jah, kaba don ka dak $1,000 halor jong ka.”

GSAM 232.2Kumba lah ban khmih lynti, kata ka jingïapynthymmai ka la kyllon kyndit. U Mr. Patch bad ka briew ba u la thmu ban ïashongkurim, hadien ba ki la tip ïa ka jinglong jong u nongpynïaid ïa ka jingïapynthymmai, ki la ïeng na ka bynta ka jingshisha, bad ki la pynïasoh bad ki Adventist jong ka sngi saitjain, ha kaba ki la neh kum ki dkhot kiba hok haduh ka sngi jingïap jong ki.

GSAM 232.3Kane ka jingïohi-paw, kumba la ïohi shai, la ai na ka bynta ka jingmyntoi jong kito kiba dang ym shym la kylla bad na ka bynta ka jingïarap kaba kyrpang ïa ki, bad ka la pynmih ïa ka jingpynkylla jong ki nongpop, katba ka jingïadei kaba mar mar jong ka ka long halor kito kiba long ki nongpop hi bad kiba la kyntait da U Trai namar ka jingarsap jong ki. Ki la “leh thok ïa U Trai;” katba ki kam ba ki don ïa ka jingkhuslai mynsiem kaba khraw na ka bynta ki nongpop, ki la pynmih tang ïa ki “khun kiba pher.”

GSAM 232U Nongtrei Arsap ha Camden, N.Y.

GSAM 232.4Hapdeng kiwei pat ki jaka ba u Tymmen bad ka Mrs. White ki la leit jingïaid ha ka por tlang jong u snem 1849-50, ka la don ka shnong Camden, N.Y., kaba jngai kumba sawphew mile na Oswego, ha kaba ki dang shong. Shaphang kane ka jingïalang, ka Mrs. White ka ong:

GSAM 232.4“Shuwa ban leit, la pyni ha nga ïa ka kynhun rit kaba kam ba ka don ïa ka jingshisha hangta, bad hapdeng jong ki nga la ïohi ïa kawei ka kynthei kaba kam ba ka riewblei bha, hynrei kaba long ka arsap bad kaba shukor ïa ki briew U Blei.”22

GSAM 233.1Ha January, 1884, katba nga dang trei ha ka jylla New York, nga la ïoh ïa kine ki jingtip harum na u Mr. Preston, uba ju shong ha Camden ha ka por jong kata ka jingïalang kaba la kdew haneng, bad uba u Tymmen White bad ka tnga jong u ki la sah ha ka por jingïalang:—

GSAM 233.2“Kane ka kynthei ka la hikai ïa ki jingmut kiba kham jur halor ka mat jong ka jingpynkhuid, da kaba ong ba don ka jingïeng jong ka jingjanai kaba dei ban poi, ha kaba u briew un long pura shabar jong ka hukum U Blei; bad ka la kam ba ka la poi sha kata ka jingïeng kaba janai. Da kane ka jinghikai shaphang ka jingkhuid ka la pynkhuslai ïa ki jingmut jong katto katne na ki briew jong ngi ha Camden. La pyni ha Sisti White ba ryngkat bad baroh ka jingkhuid ba ka kynthei ka shu kam, ka dohnud jong ka ka dum da ka pop, bad ha ka jingim ka long kaba bamluk.

GSAM 233.3“Katba ka dang don ha kane ka jaka, la ai sa kawei pat ka jingïohi-paw ïa ka Sisti White, ha khmat jong kane ka kynthei, kaba paw ba ka don ka jingkit kaba khraw jong ka mynsiem na ka bynta kito kiba dang ym shym la kylla; hynrei ka Sisti White ka la ong ha ka ba kam dei ka jingkhuslai mynsiem kaba shisha na ka bynta ki nongpop, namar ka lynti jong ka jingim hi ka long kumta ba kam ïeng hok hi ha khmat U Blei. ‘Kumta,’ ong u Mr. Preston, ‘ka jingïohi-paw kaba la khot ka jingïohi-paw Camden ka ïadei beit bad kyrpang bad ka jingïashem jong kata ka kynthei, ym bad ka jinglong jong ki nongpop baroh, bad ngi la sngewthuh kumta ha kata ka por.’”

GSAM 233.4Hadien ba ka Mrs. White ka la ïathuh ïa ka jingïohi-paw jong ka, ka kynthei ka la ïeng, bad ka la ong, “U Blei u tip ïa ka dohnud jong nga, bad lada phi lah ban ïohi ïa ka, phin ïohi ba ka khuid bad ka khlem jakhlia.” Kumta ka jingïalang ka la kut. Ym slem hadien kata, hynrei, ka kynthei ka la pang jur, bad ka la pyrkhat ba ka dang ïap. Ka la ong, “Nga dei ban ïohi ïa ka Sisti White; nga don ka jingphla ban leh ha ka. Nga la ong ha ka ba nga long ka kynthei kaba bha, ba nga khuid. Kam long kumta. Nga long ka kynthei kaba sniew. Une u briew uba nga shong lang bad u um dei u tnga jong nga. Nga la iehnoh ïa u tnga uba bha ha England, bad ïa uwei u khun rit, bad nga la phet noh bad une u briew. Ngim shym la ïashongkurim. Nga la kam ba nga long ka doktor, bad nga la die dawai ïa kaba nga la smai ha ïingbishar ba ka la lut $1 shi botol ha nga, hynrei ka la lut tang khadar sent shi botol. Nga la smai ruh ba ka masi kaba ngi die ha uwei u briew uba duk ka la lut $30 ha ngi, haba ka la lut tang $20.”23

GSAM 234.1Kine ki briew kiba arsap kiba kam thala ki long kito kiba ki ktien jong ka Mrs. White shaphang ka “jingkhuslai mynsiem na ka bynta ki nongpop” ki ïadei, ym ki nongpop baroh. Haba ngi shimlang ïa ki jingshisha kiba la pynpaw haneng, kiba pyni ba ka jinghikai jong ka “ym don shuh ka jingisynei” ïa ki nongpop la pynrem pura naduh ka jingïadei banyngkong jong ka jingïalap ïa ka ha ka por lyiur jong u snem 1845; bad ba ka Mrs. White ka la trei da ka jingshitrhem na ka bynta ka jingpynkylla jong ki nongpop ha baroh kawei ka por naduh kata ka tarik, uei uba lah ban ngeit ba ha u snem 1851, haba la pynmih ïa ka kam jong ka kaba kyrteng Ka Jingiashem bad Ki Jingmut, ka mut ban hikai ba “ym don shuh ka jingpynim ïa ki nongpop”?

GSAM 234U Briew Uba Ngeit ba Ym Don Jingisynei

GSAM 234.2Wat haduh u snem 1848, dang sah hangne hangtai uwei u briew uba bat ba ym don shuh ka jingisynei ïa ki nongpop. Hynrei kine kim dei ki Adventist jong ka sngi saitjain. Uwei na kane ka kynhun, uba kyrteng Sweet, u la shong ha ka shnong Rochester, N.Y. Mar ïa dep ba nga la phla paidbah ïa ka niam, bad la pynbaptist ïa nga hapdeng ki Adventist jong ka sngi kaba nyngkong, nga la leit sha ka jingïalang ha ïingjaiñ ha Canandaigua, N.Y., kaba la pynïaid da ki Tymmen J. C. Bywater bad Geo. W. Burnham. Une u Sweet u la don hangta, bad u la pyni ïa ki jingartatien kiba jur bha shaphang ka jingshisha jong ka jingïashem niam jong nga, namar u la “pyrkhat ba ym lah shuh mynta ban pynkylla ïa ki nongpop.”

Notes

  1. Matha 25:10. ↩
  2. Loukas 12:35, 36. ↩
  3. Ki Jingthoh Bakham Mynshuwa, sla 55. ↩
  4. Jingpynpaw 11:19. ↩
  5. Jingpynpaw 3:3. ↩
  6. Jingpynpaw 3:11. ↩
  7. Jingpynpaw 3:7, 8. ↩
  8. 1 Korinth 16:9. ↩
  9. 2 Korinth 2:12, 13. ↩
  10. Kolossai 4:2, 3. ↩
  11. Ka Nongpynbna jong ka Jingwan Arsien, 11 Nohprah, 1844. ↩
  12. Circleville, Ohio, Ka Ïitpeitjngai jong ka Niam, 1844. ↩
  13. Ka Kong E. G. White, ha Ka Jingpeit Biang jong ka Jingwan, 20 Naiwieng, 1883. ↩
  14. Ka jingïathuh jong u Tymmen Himes shaphang ki kam ha Maine, ha Ka Jingsharai Mynstep, ka Nongbah New York, 6 Jylliew, 1845. ↩
  15. U Mynsiem jong ka jingïathuhlypa, bynta 4, sla 268, 271. ↩
  16. Ka shithi jong u J. N. Andrews, Nailur, 1874. ↩
  17. Ka shithi jong ka Kong Truesdail jong ka 17 Nailar, 1875. ↩
  18. Ka shithi jong ka Kong Truesdail jong ka 27 Kyllalyngkot, 1891. ↩
  19. Ka shithi jong u Ira Abbey, Lber, 1885, ba la sot ha Ka Jingpeit Biang bad ka Nongpynbna jong ka 7 Ïaïong, 1885. ↩
  20. Ki Jingthoh Barim, p. 45. ↩
  21. Peit ïa ka jingbatai ha Ki Jingthoh Barim, p. 45. ↩
  22. Ki Dur Jingim jong Ellen G. White, p. 129. ↩
  23. Ka jingïathuh kaba u Mr. Preston u la ai shaphang ka jingïalang Camden ka pynskhem ïa ka jingong kaba la thoh ha Ki Dur Jingim jong Ellen G. White, pp. 129-130, katba ka ai ruh ïa kine ki jingtip haneng kiba ym shym la kdew hangta. ↩

Note

Back