Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
06 / 31
06 / 31

Ka Lynnong 3 — Ka Jingwan jong u Symbai ba La Kular

John Norton Loughborough

GSAM 57.1“Haba ka por ka la dap biang, U Blei U la phah noh ïa la U Khun, ... ba la kha hapoh ka hukum, ban siewspah ïa kiba don hapoh ka hukum, khnang ba ngin ïoh ïa ka jingpdiang kum ki khun.”1

GSAM 57.2“Te ha Uta Uba lah ban pynskhem ïa phi katba kum ka khubor babha jong nga, bad ka jingïalap ïa U Jisu Khrist, katba kum ka jingpynpaw ïa ka jingmaïan, ïa kaba la buhrieh naduh ba la sdang ka pyrthei, hynrei mynta la pynpaw, bad da ki jingthoh jong ki nongïathuhlypa, katba kum ka hukum jong U Blei Uba bymjukut, la pynithuh ïa ka ha ki jaidbynriew baroh ban ïoh ïa ka jingkohnguh jong ka jingngeit: ha U Blei Uba long stad marwei, to long ka burom lyngba U Jisu Khrist junom.”2

GSAM 57.3“Da ka jingpynpaw U la pynithuh ha nga ïa ka jingmaïan; kumba nga la thoh mynshuwa ha ki kyntien khyndiat, ... ïa kaba ha kiwei ki arta ym shym la pynithuh ha ki khun bynriew, kumba mynta la pynpaw da U Mynsiem ha ki apostol bad ki nongïathuhlypa bakhuid jong U.... Ha nga, uba rit kham palat ïa uba rit tam na ki riewkhuid baroh, la ai ïa kane ka jingaiei, ba ngan ïalap hapdeng ki Jentil ïa ka jingkynrei spah U Khrist kaba ym lah ban wad shaduh tynrai; bad ban pyni ha ki briew baroh kaei ka jingïasoh ha ka jingmaïan, ïa kaba naduh kaba sdang jong ka pyrthei la buhrieh ha U Blei, Uba la thaw ïa kiei kiei baroh da U Jisu Khrist.”3

GSAM 57.4La ju ong ba ha ka Jutang Barim ka khubor babha ka don ha ka jingrieh; ha ka Jutang Bathymmai la pynpaw ïa ka. Kumba la ong da uwei pat, “Haba ki la jngai noh na U Blei, ki Jiw ki la duh shibun ïa ka jingsngewthuh ïa ki jinghikai jong ka jingshakri da ki niam. Ïa kata ka jingshakri la seng da U Khrist hi. Ha ka bynta baroh ka long ka dak jong U; bad ka la dap da ka jingim bad ka jingitynnad ba kynja mynsiem. Hynrei ki Jiw ki la duh ïa ka jingim ba kynja mynsiem na ki niam jong ki, bad ki la bat ïa ki rukom kiba iap. Ki la shaniah ha ki jingkñia bad ki niam hi, ha ka jaka ban shaniah ha Uta ïa Uba kita ki kdew.

GSAM 58Ka Jingkhmih Lynti ïa ka Jingsynshar Pyrthei

GSAM 58.1“Wat la ki Jiw ki la thrang ïa ka jingwan U Mesaiah, kim shym la sngewthuh ïa ka kam kaba la phah ïa U ban leh. Kim shym la wad ïa ka jingsiewspah na ka pop, hynrei ïa ka jingpyllait na ki nong Rom. Ki la khmih lynti ïa U Mesaiah ban wan kum U Nongjop, ban pynpra ïa ka bor jong u nongbanbeiñ, bad ban kyntiew ïa Israel ban synshar ïa ka pyrthei baroh. Kumta la pynkhreh ïa ka lynti ba kin kyntait ïa U Nongpynim.

GSAM 58.2“Ki paidbah, ha ka jingdum bad ka jingbanbeiñ jong ki, bad ki nongsynshar, kiba sliang ïa ka bor, ki la thrang ïa ka jingwan jong Uta Uban jop ïa ki nongshun jong ki bad pynphai ïa ka hima ha Israel. Ki la pule ïa ki jingïathuhlypa, hynrei khlem ka jingsngewthuh ba kynja mynsiem. Kumta ki la leh klet ïa ki jingthoh kiba kdew ïa ka jingpynrit ha ka jingwan banyngkong U Khrist, bad ki la pyndonkam bakla ïa kita kiba kren shaphang ka burom jong ka jingwan arsien jong U. Ka jingsarong ka la kah ïa ka jingïohi jong ki; ki la batai ïa ka jingïathuhlypa katba kum ki jingthrang ïalade jong ki.

GSAM 58.3“Palat ïa ka shihajar snem ki Jiw ki la ap ïa ka jingwan U Nongpynim. Ha kane ka jingjia ki la buh ïa ki jingkyrmen kiba phyrnai tam jong ki. Ha ka jingrwai bad ka jingïathuhlypa, ha ki niam ka templ bad ha ka jingduwai jong ki ïing, ki la buh kynmaw burom ïa ka kyrteng jong U. Bad pynban haba U la wan kim shym la ithuh ïa U. Uba la ieit jong ka bneng U la long ha ki ‘kum u thied na ka khyndew rkhiang;’ Um shym la don ‘ka dur ne ka jingitynnad;’ bad kim shym la ïohi ha U ïa ka jingitynnad ba kin thrang ïa U. ‘U la wan sha la ki jong, bad la ki jong kim shym la pdiang ïa U.’”4

GSAM 58Na ka Jait ka Thiah jong u Dabid

GSAM 58.4Katba ka por ba la ïathuhlypa da u Daniel ka la jan, haba “U Mesaiah U Syiem”—Uta Uba la pynsleh—Un paw, ki Jiw ki lah ban pyrkhat, bad khlem artatien ki la leh kumta, ha kane ka rukom: U Mesaiah katba ka doh Un long na ka ïing bad ka jait ka thiah u Dabid, namarkata dei ban kha ïa U ha kata ka jait; bad katba kum ki kyndon jong ka hukum bad ki rukom ki Jiw, dei ban pynsleh ïa U na ka bynta ka jingshakri ha khmat ki paidbah haba U la dap laiphew snem; bad lada Un paw kum Uba la pynsleh ha kata ka rta, te dei ban kha ïa U laiphew snem shuwa ka jingkut jong ki hynriewphew khyndai taïew jong ki snem, kiba dei ban neh haduh ka jingwan U Mesaiah.

GSAM 59Ki Jingïathuhlypa jong u Simeon bad ka Anna

GSAM 59.1Ha kane ka por Israel baroh ka la don ha ka jingkhmih lynti. Kiba pule ïa ki Jingthoh Bakhuid da ka mynsiem bashitrhem bad ka jingaiti ki la khmih lynti ïa ka jingkha jong Uta Uban long U Nongsynshar bad U Nongpynïaid jong ki. Ha u Simeon uba la tymmen bad uba riewblei la pynpaw “da U Mynsiem Bakhuid ba un ym ïohi ïa ka jingïap shuwa ba un da la ïohi ïa U Khrist jong U Trai.”5

GSAM 59.2Haba la wanrah ïa U Nongpynim uba dang khunlung sha ka templ, u Simeon u la tip ba une U Khynnah U long Uta ïa Uba la kdew—U Khrist. “Te u la shim ïa U ha la ki kti, bad u la kyrkhu ïa U Blei, bad u la ong, Ah Trai, mynta Me shah ïa la u shakri ban leit noh ha ka jingsuk, katba kum ka ktien jong Me; namar ki khmat jong nga ki la ïohi ïa ka jingpynim jong Me, ïa kaba Me la pynkhreh ha khmat ki paidbah baroh: ka jingshai ban pynshai ïa ki Jentil, bad ka burom jong la ki briew Israel....

GSAM 59.3“Bad u Simeon u la kyrkhu ïa ki [u Joseph bad ka Mari], bad u la ong ha ka Mari ka kmie jong U, Ha khmih, ïa une U Khynnah la buh na ka bynta ka jinghap bad ka jingmih pat jong kiba bun ha Israel; bad kum ka dak ïa kaba yn kren pyrshah (hynrei ka waitlam kan pier lyngba ïa ka mynsiem jong pha hi ruh), khnang ba yn pynpaw ïa ki jingpyrkhat jong ki dohnud kiba bun.

GSAM 59.4“Bad ka la don ka Anna, ka nongïathuhlypa, ka khun u Phanuel, na ka jaid u Asher.... Bad ha kata hi ka khyllipmat ka la wan bad ka la ai khublei ruh ïa U Trai, bad ka la kren shaphang jong U ha kita baroh kiba khmih lynti ïa ka jingsiewspah ha Jerusalem.”6

GSAM 59Ki Angel ki Wan sha ki Nongaplangbrot

GSAM 59.5Shuwa kane, ïa ka khubor jong ka jingkmen shaphang ka jingkha U Nongpynim la dep pynbna da ki angel ha ki nongaplangbrot ha ki madan Bethlehem. Ha ki shkor jong ki nongaplangbrot kiba sngap, ki angel ki la rwai da kine ki sur bathiang:—

GSAM 60.1“Ka burom ha U Blei ha kiba jrong tam: Ha ka pyrthei ka jingsuk, ka mon babha sha ki briew.”

GSAM 60Ki Riewstad ki Wan sha Bethlehem

GSAM 60.2Nangta ki la wan ki riewstad na Mihngi kiba la ïohi “ïa u khlur ba u mih,” kumba la ïathuhlypa da u Balaam. Da kaba bud ïa ka jingïalam jong u, ki la poi sha Jerusalem, ha kaba ki la hap ban kylli shaphang U Syiem uba dang kha. Haba la ïathuh ha ki ba Bethlehem kan long ka jaka kha jong Uta Uba la Thrang, ki la ïaid shakhmat; bad da ka jingïalam sha kata ka jaka jong u khlur uba la paw biang, la ïalam ïa ki sha ka jaka baduk ha kaba U Nongpynim U thiah. Hangne ki la mane ïa U Khynnah bakhuid, da kaba ai ha U ïa ki jingai ksiar, jingiwbih bad mur, bad nangta ki la sdang ïa ka jingïaid lynti bajngai ban leit phai sha la ïing.

GSAM 60U Nongpynim ha ka Rta Khatar Snem

GSAM 60.3Naduh ka jinglong khynnah haduh ka rta khatar snem, khyndiat la thoh shaphang U Khrist U Nongpynim, lait noh ïa ka jingroi jong U ha ka jingstad bad ka met, bad ïa ka jingkohnguh jong U ïa la ki kmie ki kpa. Hynrei haba U la dap khatar snem, hadien ba U la leit lang bad u Joseph bad ka Mari sha Jerusalem ban ïashim bynta ha ka jingkhawai kaba ju long man la u snem, U la pynlyngngoh ïa ki lyngdoh da ka jingtip kaba paw ha ki jingkylli jong U, bad ha ki jubab ïa ki jingkylli ba eh jong ki. Naduh kane ka por haduh ba U la sdang ïa la ki kam ha khmat ki paidbah, U la pynburom ïa ka kam basngewrit jong u nongshna dieng haba U la trei bad u Joseph, u tnga ka Mari.

GSAM 60Ka Kam ba La Phah ïa u Ioannis u Nongpynbaptis

GSAM 60.4Ha ki hynriew bnai shuwa ba U Khrist Un sdang ïa ka jingshakri ha khmat ki paidbah, ïa ka kam jong U la pynbna da u Ioannis u Nongpynbaptis. Ki briew ki la wan da ki paidbah babun ban sngap ïa u Ioannis, bad ban shah pynbaptis ha u. Haba ki “la don ha ka jingkhmih lynti [ki khmih lynti ba U Mesaiah Un wan] bad ki briew baroh ki la pyrkhat [‘ki ïatai ne ki ïasaid,’ ha rud ka sla] ha la ki dohnud shaphang u Ioannis, la u long U Khrist ne em; u Ioannis u la ïathuh, u da ong ha ki baroh, Nga shisha nga pynbaptis ïa phi da ka um; hynrei U wan Uwei Uba kham donbor ïa nga, ïa u ksai juti jong U ngam long uba bit ban loit: Un pynbaptis ïa phi da U Mynsiem Bakhuid bad da ka ding: ka prah jong U ka don ha la ka kti, bad Un pynkhuid lut ïa la ka madan shoh kba, bad Un lum ïa u kew ha la ka thiar; hynrei ïa u skum Un thang da ka ding ka bym lah ban pynlip.”7

GSAM 61La Pynbaptis ïa U Jisu

GSAM 61.1Katba u Ioannis u dang pynbaptis, u la ïohi ïa U Jisu ba U wan ha u ban shah pynbaptis, bad u la ong, “Ha khmih U Khunlangbrot U Blei, Uba kit noh ïa ka pop jong ka pyrthei.... Bad u Ioannis u la phla, u da ong, Nga la ïohi ïa U Mynsiem ba U hiar na bneng kum ka paro, bad U la sah halor jong U. Bad ngam shym la ithuh ïa U: hynrei Uta Uba la phah ïa nga ban pynbaptis da ka um, Uta hi U la ong ha nga, Halor Uta ïa Uba men ïohi ïa U Mynsiem ba U hiar, bad ba U sah halor jong U, Uta hi U long Uba pynbaptis da U Mynsiem Bakhuid. Bad nga la ïohi, bad nga la phla ba Une U long U Khun U Blei.”8

GSAM 61Ka Ktien na Bneng

GSAM 61.2Ïa ka jinglong Mesaiah jong U Khrist la pynshisha da ka jinghiar kaba lah ban ïohi jong U Mynsiem Bakhuid ha ka dur met kum ka paro, bad ruh da ka ktien na bneng. Ha ka Khubor Babha u Mathaios ngi pule, “U Jisu, haba la dep pynbaptis ïa U, U la mih noh kumne kumne na ka um: bad ha khmih, ïa ki bneng la plie ha U, bad U la ïohi ïa U Mynsiem U Blei ba U hiar kum ka paro, bad ba U shong halor jong U: bad ha khmih ka ktien na bneng, kaba ong, Une U long U Khun baieit jong Nga, ha Uba Nga sngewbha eh.”9

GSAM 61.3Wat la “u Ioannis um shym la leh ka kambah,” ki briew, haba ki la ïohi ïa ka bor bakhraw kaba la ïadon bad ka jingshakri U Khrist, ki la hap ban ong, “Kiei kiei baroh kiba u Ioannis u la kren shaphang une U Briew ki long kiba shisha.”10

GSAM 61La Pynsleh ïa U Khrist Katba Kum ka Hukum

GSAM 61.4Ha ka jingïadei bad ka jingthoh u Loukas shaphang ka jingpynbaptis bad kata hi ka jingpynsleh da U Mynsiem Bakhuid ha ka dur jong ka paro, ngi pule, “U Jisu hi U la sdang ban long kumba laiphew snem ka rta.”11

GSAM 62.1Hadien ka jingshah jingit kaba jrong jong U Trai jong ngi ïa ki sawphew sngi, bad ki jingpynshoi bakhlaiñ jong u ksuid ha ka ri khlaw, kiba la bud mar ïa ka jingshah pynbaptis jong U, U la “wan sha Nasaret, ha kaba la pynheh pynsan ïa U; bad kumba U ju leh, U la rung ha ka sinakok ha ka sngi saitjain, bad U la ïeng ban pule.... U Mynsiem U Trai U don halor jong Nga, namar U la pynsleh ïa Nga ban ïalap ïa ka khubor babha ha kiba duk.... Bad U la sdang ban ong ha ki, Ha kane ka sngi la pyndep ïa kane ka jingthoh ha ki shkor jong phi.”12

GSAM 62Ka Por ka La Dap Biang

GSAM 62.2U Markos, haba u thoh ïa kata kajuh ka jingjia, u ong, “Ka por ka la dap biang, bad ka hima U Blei ka la jan: to kylla kaba mut, bad ngeit ïa ka khubor babha.”13 Ka por ba la ïathuhlypa ba Uba la Pynsleh Un paw ka la poi. Ka jingpynsleh da U Mynsiem Bakhuid ka la jia ha ka jingshah pynbaptis jong U, bad mynta U la sdang ïa ka jingshakri jong U, ha ka por bad ka rukom ba la ïathuhlypa da ki nongïathuhlypa bakhuid mynbarim.

GSAM 62Ka Jingpynshisha ba Lah ban Ïohi ïa ka Jinglong Mesaiah U Khrist

GSAM 62.3Ïa ka jingshakri U Khrist la ïasynran da ka jingleh kambah khlem sangeh, kiba ha ki briew, wat lada kim shym la sngewthuh pura ïa ki pharshi bad ki kyntien jong U, ki long ka jingpynshisha kaba lah ban ïohi ba U long U Immanuel, lane ba “U Blei U la ïadon bad U.”14 Ha kine ki kambah U Khrist U la ai ha ka pyrthei ïa ka jingpynshisha jong ka bor U Blei ha lade, bad ruh ka jingpyni da ki kam ïa ka jinglong U Blei bad ïa ka jingsbun baieit jong U. Haba u Philip, hadien lai snem jong ka jingïadon ryngkat bad U Khrist khlem sangeh, da kaba ïohi ïa ki kambah bakhraw jong U, u la ong, “Ah Trai, to pyni ha ngi ïa U Kpa, bad kata ka la biang ïa ngi,” U Jisu U la ong ha u, “Nga la don bad phi kat kane ka por, bad phim pat ithuh ïa Nga, Philip? Uta uba la ïohi ïa Nga u la ïohi ïa U Kpa: te kumno me ong, To pyni ha ngi ïa U Kpa? ... To ngeit ïa Nga ba Nga don ha U Kpa, bad U Kpa ha Nga; lane to ngeit ïa Nga na ka bynta ki kam hi.”15

GSAM 63U Ioannis u Sngewkulmar

GSAM 63.1Wat la ha ka jingshah pynbaptis U Khrist, u Ioannis u la ïohi ïa ka jinghiar kaba lah ban ïohi jong U Mynsiem Bakhuid, bad u la ïohsngew ïa ka ktien na bneng kaba pynbna ba U long U Khun U Blei, bad u hi u la pynbna ba U long “U Khunlangbrot U Blei Uba kit noh ïa ka pop jong ka pyrthei,” ki jingjia ki la ïaid da kawei pat ka rukom kaba pher eh na ki jingkhmih lynti jong u, haduh ba u, ha ka ïingbyndi badum jong u, u la khuslai bad sngewkulmar.

GSAM 63.2“Kum ki synran U Nongpynim, u Ioannis u Nongpynbaptis um shym la sngewthuh ïa ka jinglong jong ka hima U Khrist. U la khmih lynti ba U Jisu Un shim ïa ka khet u Dabid; bad katba ka por ka la ïaid, bad U Nongpynim Um shym la kam ïa ka bor syiem, u Ioannis u la sngewkulmar bad khuslai.”16 “Da kaba khot ha lade ïa ar ngut ki synran jong u, [u la] phah ïa ki sha U Jisu, u da ong, Me long Uta Uban wan? ne ngin khmih lynti ïa uwei pat?” “Ha kata hi ka por U [Jisu] U la pynkhiah ïa kiba bun na ki jingpang bad ki khlam jong ki, bad na ki mynsiem bymman; bad ha kiba bun kiba matlah U la ai ïa ka jingïohi. Nangta U Jisu U la ïathuh bad U la ong ha ki, To leit noh, bad ïathuh ha u Ioannis ïa kiei kiei kiba phi la ïohi bad ïohsngew.”17

GSAM 63.3Da ka jingeh ki Jiw, lane wat ki synran, ki lah ban ïohi shai ïa ki jingshisha kiba bun kiba U Nongpynim U la kren, namar ki la skhem eh ha ka jingngeit ba haba U Mesaiah Un wan Un pynpra ïa ka lyngkor jong ki nong Rom, kaba la pynjynjar katta katta ïa ki, bad mar kumta Un pynphai ïa ka hima u Dabid, bad Un synshar kum u syiem pyrthei.

GSAM 63.4U Jisu U la sdang ïa ka jingïalap jong U da kaba ong, “To kylla kaba mut, namar ka hima ki bneng ka la jan.”18 Haba la phah noh ïa ki khatar ngut ki apostol jong U, ki la kit ïa kata kajuh ka khubor, “Ka hima ki bneng ka la jan.”19 Khambud pat ha ka jingshakri jong U, haba la phah ïa ki hynñiewphew ngut, la phah da ki kyntien, “Ka hima U Blei ka la wan hajan jong phi.”20

GSAM 64Ki Paidbah ki Lyngngoh ïa ka Kam U Khrist

GSAM 64.1Ki kyntien bad ki jinghikai ba phylla jong U Khrist ki la pynlong ïa ki briew ban ong, “Ym pat ju don u briew uba la kren kum une U Briew.”21 Bad haba U la pynkhiah ïa u briew uba matlah bad uba bym lah kren, “Ki paidbah baroh ki la lyngngoh, bad ki la ong, Une Um long U Khun u Dabid?”22 lane da kiwei ki kyntien, Une Um long U symbai u Dabid, U Nongpynim ba la kular? “Haba U la wan sha la ka ri, U la hikai ïa ki ha ka sinakok jong ki, haduh ba ki la lyngngoh, bad ki la ong, Nangno une U Briew U ïoh ïa kane ka jingstad, bad ïa kine ki kam bakhraw? Une Um long u khun u nongshna dieng? ym khot ïa ka kmie jong U ka Mari? bad ïa ki para jong U, u Jakob, bad u Joses, bad u Simon, bad u Judas?”23

GSAM 64.2Kumba ha u snem balai jong ka jingshakri U Khrist, haba U la don ha ka templ ban ïashim bynta ha ka jingkhawai pynkyntang, ki Jiw ki la ker sawdong ïa U, bad ki la ong ha U, “Haduh lano Men pynlong ïa ngi ban artatien? Lada Me long U Khrist, to ïathuh shai ha ngi.”24 Ha u snem ba la dep, haba U la leh ïa ka kambah bakhraw ban bsa ïa ki sanhajar ngut da ki “san tylli ki kpu sohkew bad ar tylli ki dohkha rit,” U la “sngewthuh ba kin wan ban kem ïa U da ka bor, ban pynlong ïa U kum u syiem, [namarkata] U la leit noh biang sha u lum.”25

GSAM 64U Khrist U Hikai ïa ki Synran Shaphang ka Jingïap jong U

GSAM 64.3Haba U hikai ïa la ki synran, U Khrist U la shim kum ka kam kaba donkam eh ban pynduh ïa ka jingmut ba ka jingsynshar pyrthei kan sdang mar mar, bad ban pyni ha ki ba U dei ban ïap bad ban mihpat, ban leit noh bad ban wan biang. Kumta U la kylli ïa ki, “Te kumno lada phin ïohi ïa U Khun u briew ba U kiew sha kaba U la don mynshuwa?”26 Hadien ba U la hukum ïa ki “ba kin ym ïathuh ha u briew uno uno ba U long U Jisu U Khrist,” ngi pule: “Naduh kata ka por U Jisu U la sdang ban pyni ïa la ki synran, kumno ba U dei ban leit sha Jerusalem, bad ban shah shibun kiei kiei na ki tymmen bad ki rangbah lyngdoh bad ki nongthoh, bad ban shah pynïap, bad ban shah pynmihpat ha ka sngi balai. Te u Petros u la shim ïa U sha kawei ka jaka, bad u la sdang ban sneng ïa U, u da ong, To kane kan long jngai na Me, Ah Trai; kane kan ym jia ïa Me.”27

GSAM 65.1Ha kata kajuh ka por U la ïathuh ha ki ba ki don katto katne kiba ïeng hangta ki bym yn ïap tad haduh ba kin la ïohi ïa U Khun u briew ba U wan ha la ka hima.28 Kumba phra sngi hadien, la pyndep ïa kane ka jingïathuhlypa; bad u apostol Petros u kdew ïa kata ka “jingïohi-paw” jong U Khrist ba U wan ha la ka hima kum ka jingpynshisha ïa ka jingwan arsien shisha jong U Khrist kaba dang don ha ka lawei.29

GSAM 65.2Shisien, haba U Khrist bad ki synran jong U ki la don ha Galilaia, U Jisu U la ong ha ki, “Yn aiti noh ïa U Khun u briew ha ki kti ki briew; bad kin pynïap ïa U, bad ha ka sngi balai yn pynmihpat ïa U. Bad ki la sngewsih eh.”30 Bad pynban kim shym la lah ban sngewthuh, ban shemphang, ïa ka jingmut jong U, namar wat katba U dang pyrshang ban pynngam ha ki jingmut jong ki ïa ka jingshisha bakyntang shaphang ka jingïap bad ka jingmihpat jong U, ki la ïatai hapdeng jong ki ïa ka jingkylli uno un long uba khraw tam ha ka hima ki bneng.31

GSAM 65.3Ha kawei pat ka por u Petros u la ong ha U Jisu, “Ngi la iehnoh ïa kiei kiei baroh, bad ngi la bud ïa Me; te ngin ïoh aïu? Bad U Jisu U la ong ha ki, Shisha Nga ong ha phi, Ba ma phi kiba la bud ïa Nga, ha ka jingpynthymmai haba U Khun u briew Un shong ha ka khet jong la ka burom, ma phi ruh phin shong ha ki khatar tylli ki khet, ban bishar ïa ki khatar jaid Israel.”32 Pynban ka jingmut shaphang ka hima kaban sa seng shen ka la long kaba ha khlieh duh ha ki jingmut jong ki, bad ki, katba kum ka jinglong briew, ki la sdang ban wad ïa ka jaka kaba hajrong tam ha ka hima.

GSAM 65.4Nangta ka la wan ka kmie u Jakob bad u Ioannis, ki khun u Sebedi, kaba don ka jingthrang ban kyntiew ïa la ki khun, ka da kyrpad ïa U Khrist ba ïa la ki khun yn ai sngewbha ïa ki kyrdan bajrong—uwei ha ka kti kamon bad uwei pat ha ka kti kadiang jong ka khet U; lane, lehse, uwei ban long u Myntri Rangbah jong ka jingsynshar, bad uwei pat u Myntri ka Ri. Hynrei U Khrist U la ong shai, “Phim tip ïa kaei kaba phi kyrpad.”33

GSAM 66Ka Jingrung da ka Jingjop sha Jerusalem

GSAM 66.1Ym jngai na kane ka por ka la jia ka jingjia bakhraw bad kaba pynkyndit. Ka long ka jingpynmih ïa u Lasaros na ka jingtep, uta uba la ïap saw sngi. Kane ka kambah bakhraw ka la pynkhih bad pynlyngngoh ïa ki briew katta katta haduh ba ki Pharisi ki la sheptieng, kiba, ryngkat bad ki lyngdoh, ki la khot mar mar ïa ka dorbar; bad ha ka jingïapyrkhat jong ki ki la kylli, “Ngi leh aïu? namar une U Briew U leh shibun ki kambah. Lada ngi shu ieh ïa U kumne, ki briew baroh kin ngeit ha U; bad ki nong Rom kin wan bad kin shim noh ïa ka jaka bad ka jaidbynriew jong ngi ruh.”34 Katba ka bor u Soitan na shapoh ka la bat kumta ïa kita kiba wad ban pynjot ïa U Khrist, ka bor na hajrong ka la pynkhih ïa ki paidbah ban pyndonburom ïa U, bad ban pyndep ïa kaba la ïathuhlypa shaphang jong U.

GSAM 66.2Ha kata ka jingjia ba la kdew haneng, ki briew ki la mih da ki paidbah babun, ban ïohi ïa U Jisu, bad ruh ban ïohi ïa u Lasaros, ïa uba U la pynmih na kiba ïap. Mynta ha ki ka la i tikna ba U Jisu U long U Syiem jong ki ïa Uba ki la khmih lynti slem, bad haba ki la ïashem bad U ba U wan sha Jerusalem, U da shong halor u khun kadda, ki kyntien jong ka Jingthoh ki la wan da ka bor ha ki jingmut jong ki, “Wat sheptieng, ko khun kynthei ka Seion: ha khmih, U Syiem jong pha U wan, U da shong halor u khun kadda.”35 Ka jingpyrta bakhraw jong ka jingjop ka la mih na kata ka paid bah, kaba la pynwit shibun ïa ki Pharisi kiba dohnud khriat bad kiba pyrkhat tang ïa la ka jingmyntoi. Hapdeng jong ki ki la ong, “Phi ïohi ba phim lah leh ei ei? Ha khmih, ka pyrthei ka la leit bud ïa U.”36 Ha ka jingkyrpad jong ki ba U Khrist Un pynsangeh ïa ka jingpyrta, U la ïathuh, “Nga ong ha phi ba, lada kine kin sngap jar, ki maw kin pyrta noh mar mar.”37 U Trai U la ong shaphang kane ka jingjia, “To pyrta,” bad lada ki briew kim pyndep ïa ka ktien jong U, Un ai ïa ka ktien ha ki maw jong ka surok, bad kin pyrta; namar ka ktien jong U ka dei ban urlong.

GSAM 66U Khrist Un Leit bad Un Wanphai Pat

GSAM 66.3Ym tang ba U Nongpynim jong ngi u la pyrshang ban pynïaid ïa ki jingmut jong ki synran sha ka jingshisha ba un ïap bad un mihpat, hynrei u la kwah ruh ban hikai ïa ki ba ka hima kan ym wan tad haduh ba un leit noh bad wanphai pat. Haba u kren shaphang ka jingsahnarphna jong u, u la ong, “Ma nga, lada yn kyntiew ïa nga na ka khyndew, ngan khring ïa ki briew baroh sha nga. U la ong ïa kane da kaba pyni ïa ka jait jingïap kaba un ïap. Ki briew ki la jubab ïa u, Ngi la ïohsngew na ka hukum ba U Khrist u neh junom; kumno te phi ong, Ba yn kyntiew ïa U Khun u briew? Uei une U Khun u briew?”38

GSAM 67.1Ban pynskhem bha ïa ki jingmut jong ki synran shaphang ka jingshisha ba un leit noh bad wanphai pat, shuwa ba yn pynskhem ïa ka hima jong u ha ka pyrthei, u la ong, “Ki khun rit, dang shibit por ngan don bad phi. Phin wad ïa nga; bad kumba nga la ong ha ki Jiw, Sha kaba nga leit, phi ym lah ban wan; kumta mynta nga ong ha phi ruh.... U Simon Petros u la ong ha u, “Ko Trai, shano phi leit?” U Jisu u la jubab, “Sha kaba nga leit, phi ym lah ban bud ïa nga mynta; hynrei hadien phin bud ïa nga.””39 Nangta u la pyntngen ïa ki dohnud jong ki kiba khuslai bad sngewsynei da kine ki kyntien: “Wat shah ba yn khuslai ïa ka dohnud jong phi: phi ngeit ha U Blei, to ngeit ruh ha nga. Ha ïing U Kpa jong nga don bun ki jaka sah; lada ym long kumta, nga la ïathuh ïa phi. Nga leit ban pynkhreh ïa ka jaka na ka bynta jong phi. Bad lada nga leit bad pynkhreh ïa ka jaka na ka bynta jong phi, ngan wanphai pat, bad ngan shim ïa phi sha lade; ba ha kaba nga don, phi ruh phin don.”40

GSAM 67Ka Pharaphi jong U Riewkhraw

GSAM 67.2Sa shisien U Nongpynim u la pyrshang ban pynbeit ïa ka jingmut bakla ba ka hima kan paw mar mar, da kaba u la kren ïa kane ka pharaphi haba u bad ki synran ki dang leit kiew sha Jerusalem: “Uwei u riewkhraw u la leit sha ka ri kaba jngai ban pdiang ïa ka hima na ka bynta jong lade, bad ban wanphai. U la khot ïa ki shiphew ngut ki shakri jong u, bad u la aiti ha ki shiphew paun, bad u la ong ha ki, To trei tad haduh ba ngan wan.... Te haba u la wanphai, hadien ba u la pdiang ïa ka hima, u la hukum ban khot ïa kine ki shakri sha u, kiba u la aiti ïa ka pisa, ba un tip katno uwei pa uwei u la pynïoh da kaba khaii.”41 Ha kane ka pharaphi U Trai u pyni ïa lade da u riewkhraw. U la dei ban leit sha ka ri kaba jngai—sha U Kpa jong u—bad hangta ban pdiang ïa ka hima, shuwa ba un wanphai ban synshar.

GSAM 68.1Haba ki synran ki la kylli, “Kaei ka dak jong ka jingwan jong me, bad jong ka jingkut jong ka pyrthei?”42 U Nongpynim u la ai ha ki ka thup jong ki jingjia kiba dei ban jia lyngba ka jingjynjar kaba khraw kaba wan ha ka balang, bad ki dak kiba shai kiba dei ban paw. Haba kine ki paw, kin lah ban tip ba ka jingwan jong u ka la jan, wat ha ki jingkhang, bad ba kata ka pateng kaba ïohi ïa ki kan ym duh noh na ka pyrthei tad haduh ba un wan.43

GSAM 68La Iehnoh da ki Synran baroh

GSAM 68.2Hynrei wat hapdeng ka jinghikai baroh kaba U Khrist u la ai ha ki apostol shaphang ka jingïap bad ka jingpynrit ïa lade jong u, ki la rem noh bad ym lah ban sngewthuh ïa ka jingshisha kaba u la hikai ha ki shaphang ka jingbishar bad ka jingsahnarphna jong u. Ka jingsngewthuh jong ki ïa ka jingshisha ka la tlot haduh katta katta ba haba ka jingbishar ka la wan, ka jingkyrmen jong ki ka la iap, bad ki baroh ki la “iehnoh ïa u bad phet.”44 Wat U Petros, uba ju long uba shitrhem eh, uba la pynskhem da ka jingshaniah ba lada baroh ki briew ki iehnoh ïa u, un ym leh kumta lano lano, hadien katto katne kynta u la len ïa U Trai jong u, bad da ka jingsmai u la ong ba u ym ithuh ïa u briew. Ki la long kiba jem bha ban sngewthuh ïa ka jingong jong U Trai ba ha ka sngi kaba lai hadien ka jingsahnarphna un mihpat na kiba iap; ki la kylli bad pyrkhat lang, “ka mut aiu ka jingmihpat na kiba iap.”45 Hynrei ki la duna ka jingngeit haduh katta katta ba hadien ba u la ïap, bad la buh ïa ka met jong u ha ka jingtep bathymmai jong U Joseph, ki la pynkhreh ban kyllan ïa ka met jong u da ki jingsaipan. Haba ka jingkyrmen ka la jah—la tep lang bad U Khrist ha ka jingtep—ka sngi Saitjain kaba kumno ïa ki synran! Da ki dohnud kiba khia da ka jingsngewsih bad ka jingpynsngewsih, bad khlem U Nongpynim uba dap da ka jingsynei bad ka jingisynei, uba ka jingim jong u ka la dap da ki kam jingieit bad jingisynei, ban don hajan ban pyntngen bad pynkhlaiñ ïa ki, ka long kaba kynjah haduh katta katta ka jinglong jong ki!

GSAM 69Ki Jingjia Kiba Pynkhih Ha Ka Step Ka Jingmihpat

GSAM 69.1Ka step jong ka sngi kaba nyngkong jong ka taïew ka dang paw! Ka jingïakynad kaba kumno ha bneng bad ha khyndew! U angel uba khraw bor u wan hiar na ki bynta ka burom sha ka jingtep jong U Joseph, da ka khubor kaba hukum ïa U Khun U Blei ban mih. “Bad ha khmih, ka la don ka jingkhih khyndew kaba khraw: namar u angel jong U Trai u la wan hiar na bneng, bad u la wan bad pynkynriah ïa u maw na ka jingkhang, bad u la shong halor jong u. Ka khmat jong u ka long kum ka leilieh, bad ki jaiñ jong u ki long kiba lieh kum u thah; bad namar ka jingsheptieng ïa u, ki nongap ki la khynñiuh, bad ki la long kum kiba iap.”46 “Bad shibun ki met jong ki riewkhuid kiba la thiah ki la mih, bad ki la wan mih noh na ki jingtep hadien ka jingmihpat jong u, bad ki la leit shapoh ka shnong kaba kyntang, bad la paw ha shibun ngut.”47 Pyrkhat ïa kine ki nongwan ïathuh khubor ha Jerusalem, ha ki jingkhang jong ki paralok jong ki, da ka khubor ba U Khrist uba la sahnarphna u la mihpat na kiba iap, bad ba ma ki ruh la pynim biang da ka bor jong u, ban phla shaphang ka jingmihpat jong u. Ka jingïatreikam kaba kumno hapdeng ki synran bad ki kynthei kiba kyntang—ki mareh shane shatai ban ïathuh ïa ka khubor kaba kmen, “U la mihpat na kiba iap, namar ngi la ïohi bad ngi la kren bad u!”

GSAM 69U Jisu U Leit Kiew Sha Ka Ri

GSAM 69.2“Bad ha khmih, arngut na ki ki la leit ha kata ka sngi sha ka shnong rit kaba la khot Emmaus, kaba jngai na Jerusalem kumba hynriewphew furlong [hynñiew bad shiteng mail]. Bad ki la kren lang shaphang kine kiei kiei baroh kiba la jia. Te haba ki dang ïakren bad pyrkhat lang, U Jisu hi u la wan hajan, bad u la ïaid lang bad ki. Hynrei la khang ïa ki khmat jong ki ba kin ym ithuh ïa u. U la ong ha ki, Kiei kine ki jingïakren kiba phi don hapdeng jong phi, katba phi ïaid bad phi sngewsynei? Uwei na ki, uba kyrteng u Kleopas, u la jubab bad ong ha u, Phi tang marwei mo uba shongwai ha Jerusalem, bad phim tip ïa kiei kiei kiba la jia hangta ha kine ki sngi? U la ong ha ki, Kiei? Ki la ong ha u, Shaphang U Jisu uba na Nazareth, uba long u nongïathuhlypa uba khraw ha ka kam bad ha ka ktien ha khmat U Blei bad ki briew baroh: bad kumno ki rangbah lyngdoh bad ki nongpynïaid jong ngi ki la aiti ïa u ban shah pynrem ha ka jingïap, bad ki la sahnarphna ïa u. Hynrei ngi la kyrmen ba dei ma u uba dei ban pynim ïa Israel: bad nalor kine baroh, mynta ka long ka sngi kaba lai naduh ba kine kiei kiei ki la jia. Hooid, ki don ruh katto katne ki kynthei na ka kynhun jong ngi kiba la pynkyndit ïa ngi, kiba la leit dang step sha ka jingtep: bad haba kim shem ïa ka met jong u, ki la wan da kaba ong ba ki la ïohi ruh ïa ka jingïohi-paw jong ki angel, kiba la ong ba u im. Bad katto katne na kiba don bad ngi ki la leit sha ka jingtep, bad ki la shem kumba ki kynthei ki la ong: hynrei ïa u kim shym la ïohi.”

GSAM 70.1“Nangta u la ong ha ki, Ah phi kiba bieit, bad kiba slem ka dohnud ban ngeit ïa kiei kiei baroh kiba ki nongïathuhlypa ki la kren! Hato kam dei ba U Khrist u la dei ban shah ïa kine kiei kiei, bad ban rung sha ka burom jong u? Bad u la sdang na U Moses bad na ki nongïathuhlypa baroh, u la batai ha ki Jingthoh baroh ïa kiei kiei kiba ïadei bad lade.”48 Haba u dang jan bam ja bad ki, u la kdiah ïa u kpu bad ai khublei, “bad la plie ïa ki khmat jong ki, bad ki la ithuh ïa u.... Bad ki la ong paralok, Hato ka dohnud jong ngi kam pluh hapoh jong ngi, haba u la kren bad ngi ha lynti, bad haba u la plie ïa ngi ïa ki Jingthoh?”49

GSAM 70.2Mynta, ha kaba kut, ki synran ki lah ban ïohi, hadien ba la pyni pura ha ki ïa ka jingeh, ba ka don ka jingïap bad ka jingmihpat kaba ïadei bad ka mishon jong U Nongpynim. Hynrei kumno kin peit ïa ka jingkylli shaphang ka hima jong u?

GSAM 70.2“U la pyni ïa lade ba u im hadien ka jingshitom jong u da shibun ki sakhi kiba ym lah ban pynphai, haba la ïohi ïa u da ki sawphew sngi, bad u kren shaphang kiei kiei kiba ïadei bad ka hima U Blei; bad haba ki la ïalang lang bad u, u la hukum ïa ki ba kin ym leit noh na Jerusalem, hynrei kin ap ïa ka jingkular jong U Kpa, kaba u la ong, Phi la ïohsngew na nga. Namar U Ioannis u la pynbaptis da ka um; hynrei yn pynbaptis ïa phi da U Mynsiem Bakhuid shen hadien kine ki sngi.

GSAM 71Phi Kwah Mynta Ban Pynphai Biang ïa Ka Hima?

GSAM 71.1“Haba ki la ïalang lang, ki la kylli ïa u, da kaba ong, Ko Trai, men pynphai biang ïa ka hima sha Israel ha kane ka por? [kum ban ong, Ngi la ïohsngewthuh ba ka la dei ban sahnarphna ïa me, bad ban mihpat na kiba iap, katkum ki Jingthoh, hynrei mynta men ym pynphai ïa ka hima?] U la ong ha ki, Kam dei ïa phi ban tip ïa ki por ne ki aiom, kiba U Kpa u la buh ha ka bor jong u hi. Hynrei phin ïoh bor, hadien ba U Mynsiem Bakhuid u la wan halor jong phi: bad phin long ki sakhi jong nga ha Jerusalem, bad ha Judia baroh, bad ha Samaria, bad haduh kaba kut duh jong ka pyrthei. Bad haba u la kren ïa kine kiei kiei, katba ki dang peit, la shim ïa u sha jrong; bad u lyoh u la pdiang ïa u na ki khmat jong ki. Katba ki dang peit shitrhem sha bneng haba u la leit kiew, ha khmih, arngut ki briew ki la ïeng hajan jong ki ha ki jaiñ kiba lieh; ki la ong, Phi ki rangbah Galilaia, balei phi ïeng bad peit sha bneng? Une U Jisu hi, uba la shim na phi sha bneng, un wan kumjuh kumba phi la ïohi ïa u ba u leit sha bneng.”50

GSAM 71U Jisu Un Sah Ha Bneng Haduh Ka Jingpynbeit Biang

GSAM 71.2Mynta ba U Nongpynim u la iehnoh ïa ki, bad ki la ïohi shisha ïa u “ba u kiew sha kaba u la don mynshuwa,” ki la ïoh ka jingshngaiñ ba U Mynsiem Bakhuid un hikai ïa ki shaphang ka por haba ka hima kan wan. Kumta U Petros, ha ka jinghikai jong u ïa ki briew, hadien ba la ïoh ïa U Mynsiem, u la ong, “Un phah ïa U Jisu Khrist, uba la ïalap lypa ha phi: uba ka bneng ka dei ban pdiang haduh ki por jong ka jingpynbeit biang ïa kiei kiei baroh, kiba U Blei u la kren da ka shyntur jong ki nongïathuhlypa bakhuid jong u baroh naduh kaba sdang ka pyrthei.”51

GSAM 71.3La ai ruh ha u apostol Petros da U Mynsiem Bakhuid ïa ki jingshisha shaphang ki lai tylli ki pyrthei: Nyngkong, kata kaba la don shuwa ka jingshlei um, kaba la pynjot da ka um; kaba ar, ka pyrthei mynta kaba la buh kyrpang na ka bynta ka ding—ka ding kaba ka khyndew ka buh ha lade, kumba ka Revised Version ka pule—kata ka ding kaba kan pyni ïa ka jingduh, ka jingjot bad ka jingpynjot jong ki briew bymman; kaba lai, ka khyndew bathymmai, “ha kaba ka hok ka shong”; ne, kumba kiwei ki pynkylla, “ha kaba kiba hok kin shong.”52

GSAM 72.1U apostol Paul u la pynpaw ïa ka jingmihpat jong ki briew jong U Blei, bad ka jingkylla jong ki riewkhuid baroh jong u na kiba lah ban ïap sha kiba bym lah ban ïap, “ha ka jingkhaprip jong ka khmat, ha ka turoi kaba khatduh.” U la ïathuh ha ki Korinth ba U Khrist u don mynta halor ka khet jong U Kpa, bad un sah hangta tad haduh ba yn buh hapoh jong u ïa ki nongshun jong u baroh. Kata ka long, tad haduh ba yn aiti ha ki kti jong u ïa ka hima—ka hima jong u—da U Kpa, kumba la ïathuhlypa ha Daniel 7:13, 14; Salm 2:8, 9. Ha ka balang ha Thessalonika u la pyni ïa ka jingwan jong U Khrist bad ka jingmihpat kum ka jingkyrmen kaba tang ma ka, bad kum ka jingpyntngen kaba shisha haba kiba ieit jong ki ki la ïakhlad na ki da ka kti jong ka jingïap.53

GSAM 72Ka Jingwanphai Jong U Nonghikai Kam Pat Shai

GSAM 72.2Haduh mynta ka balang kam pat tip shai ïa ka por haba U Nonghikai un wanphai. Haba u apostol ha ka shithi kaba nyngkong sha ki Thessalonika u la ong, “Ngi kiba im bad kiba sah ngin shah rong noh sha jrong.” ki para ki la sngewthuh ba U Khrist un wan katba don dang kiba im na ki. Ha ka shithi kaba ar u pynbeit ïa ka jingsngewthuh bakla jong ki shaphang ka shithi jong u, bad u ïathuh ba “kata ka sngi kan ym wan, lymda la wan shuwa ka jingïapher noh, bad ba la pynpaw ïa u briew jong ka pop, u khun jong ka jingjot; uba pyrshah bad kyntiew ïa lade halor baroh ba la khot U Blei, ne ïa kaba la mane.”54

GSAM 72Ka Jinghap Noh Nala Ka Jingngeit

GSAM 72.3Bad ka balang ka dang shah ïa ka ban ïaid kylleng ha ka jingdum shaphang ka por jong ka jingwan arsien jong U Khrist. Ki para ki la tip ba ka jingïapher noh nala ka jingngeit kan jia; hynrei katno kan neh, kata ka la long ka jingkylli. Hadien la ai ïa ka jubab ha u Ioannis haba u don ha ka jingïohi-paw ha ka dewlynnong Patmos, ha ki dak kiba don ha ki lynnong khat-ar bad khat-lai jong ka Jingpynpaw—“ka por, ki por, bad shiteng por,” “sawphew-ar bnai,” “shi hajar ar spah hynriewphew sngi” (snem); hynrei haduh kata ka por ka jingjia kaba pynsdang ïa kata ka por kaba jrong kam pat jia. Kumta ka balang ka dang kyrmen bad ap ïa ka jingwan jong U Khrist khlem tip skhem ïa ka por kaba thikna jong ka jingïapaw jong u; namar haba kata ka por jong ka jingjynjar kan la kut, ka por rit jong ka jingïaleh bad ka jingjop kan dang sah na ka bynta ka balang jong ki nongbud kiba sah.55

GSAM 73.1Haba la pynkut ïa ki jingthoh jong ka Testament Bathymmai, ka matpdeng jong ka jingwan arsien jong U Khrist la buh shai bha ha khmat jong ngi. Hajan uwei na ki dkhot na man la ki laiphew dkhot u kdew ha kano kano ka rukom ïa ka jingwan arsien jong U Trai Jisu Khrist. Shaphang kane, bad shaphang ka kyrdan jong ka balang haba ïadei bad kata ka jingkyrmen lyngba ki spah snem haduh ki por mynta, U Robert Patterson, D.D., u kren ha ka kot Interior, hapoh ka kyrteng “Ka Jingkyrmen kaba Suk,” kumne:—

GSAM 73Ka Hajar Snem Ha Ka Pyrthei—Patterson

GSAM 73.2“Haba U Trai jong ngi u la iehnoh ïa ka balang jong u ha ka pyrthei ban leit sha U Kpa, u la iehnoh ïa ka ha ka jinglong kaba sngewsih. Ki san spah ngut ki synran jong u ki la kerkut da ka pyrthei baroh jong ki nongshun jong u, kiba la pynïasoh ha ki niam bad ki sorkar pyrshah ïa U Khrist da uwei na ki jingmut kiba khraw tam, bad kiba la pynkhih da ka jingbitar kaba bih bha, bad kiba la hikai da ka jingïashem jong ki spah snem ha ki rukom kiba treikam tam ban pynjot. U Trai u ym long uba khlem tip ïa ka jingma jong ngi; wat ha ki jingïakren ba khatduh jong u u ym pynsting ïa ka, lymne u kular ïa ka jingduna jong ka jingshun jong ka pyrthei bad ka jingjynjar jong ka balang. Hynrei u la kular ba ma u hi un wanphai ban pynjot ïa ki nongshun jong u, bad ba un kyrshan ïa ngi haduh kata ka sngi kaba suk. ‘Ka pyrthei ka isih ïa phi. Ha ka pyrthei phin ïoh jingjynjar. Phin iam bad sngewsynei, hynrei ka pyrthei kan kmen. Phin sngewsynei, hynrei ka jingsngewsih jong phi yn pynkylla sha ka jingkmen.... Kumta mynta phi don ka jingsngewsih, hynrei ngan ïohi pat ïa phi, bad ka dohnud jong phi kan kmen, bad ym don briew uba lah ban shim noh ïa ka jingkmen jong phi. Lada nga leit noh, ngan wanphai pat, bad ngan shim ïa phi sha lade, ba ha kaba nga don, phi ruh phin don.’”)

GSAM 74.1“Kum kata ka long ka jingkyrmen kaba suk jong ka jingwanphai shimet jong u, kaba u la pyntngen ïa ka balang jong u haba u la leit noh shimet. Lyngba baroh ka por jong ka jingbym don jong u, u la ong ba ngi dei ban shah jingjynjar; bad kumta ka la jia. Lada ngi dei ban ïoh kano kano ka por jong ka jingsuk shabar ha ka jingbym don jong u, lada ka balang jong u kan shah pyllait na ki jingïakhun jong ka pyrthei, lada kan don kano kano ka snem jong ka jingkhuid haba ki ñiut kin ym san hapdeng u kew, ne lada ha ka jingwan jong u yn pdiang sngewbha ïa u da ki briew jong ka pyrthei kaba dap da ka burom jong U Trai, ne wat lada un lah ban shem jingngeit ha ka pyrthei, kata kan long ka jingkyndit kaba khraw bha ïa u. U Jisu u ym tip shaphang kane ka hajar snem. Ngi ong ba u ym tip ïa ka, namar u ym shym la ïathuh ïa ngi shaphang jong ka; bad u ong, ‘Nga la khot ïa phi ki paralok, namar ïa kiei kiei baroh kiba nga la ïohsngew na U Kpa jong nga nga la pynbna ha phi.’ Hynrei ha baroh ki jingïakren bad ki pharaphi jong u ym don wat ka dak kaba rit eh ba ngi dei ban kyrmen ïa kano kano ka por jong ka jingsuk ne ka burom shuwa ka jingwan jong u. Ki apostol ruh ki long kumjuh kiba khlem tip ïa ka hajar snem khlem Khrist. Na ka bynta ki lai spah snem hadien ka jingleit noh jong U Trai jong ngi, ka jingkyrmen kaba suk jong ka balang ka la long ka jingkyrmen ïa ka jingwanphai jong u.

GSAM 74.2“Hynrei haba, ha ka jingïaid lynti jong ka jingïapher noh nala ka jingngeit kaba la ïathuhlypa, ka nongleit kurim jong U Khrist ka la sdang ban pyntngen ïa lade ha ka jingbym don jong u da ka jingïadei paralok bad ki syiem jong ka pyrthei, katkum ka jinglong tynrai ka la phai noh ïa ki khmat jong ka na ka suiñbneng mihngi, bad na ka jingwanphai jong U Trai jong ka, kaba un pynkut ïa ka burom pyrthei jong ka. Haba ki Nongpynbeit niam ki la buh ïa ka turoi jong ka khubor babha ha ki shyntur jong ki ... ki jingphohsniew shaphang ka hajar snem khlem Khrist la khlad noh mar mar, ... bad ka balang ka la sdang biang ban khmih lynti ïa ka jingwan jong U Trai ban pynjot ïa u nongpyrshah ïa U Khrist.... Ha ki shithi, jingïalap, bad ki jingphla jong ka jingngeit, ki Nongpynbeit niam ki la pynbna ïa ki jingkyrmen jong ki ba U Khrist un wan shuwa ka hajar snem.

GSAM 74.3“Ka jingïalang Westminster ka pynkut ïa ka jingphla jong ka jingngeit jong ki da ka jingpynbna ïa ka jingngeit jong ki ha ka jingwan arsien jong U Trai da ki kyntien kiba pynpaw pura ïa ka jingngeit jong kito kiba ngeit ba U Khrist un wan shuwa ka hajar snem. Ki pynbna da kine ki kyntien kiba khia: ‘Kumba U Khrist u kwah ba ngin long kiba ngeit skhem ba kan don ka sngi jong ka jingbishar, ban pynsangeh ïa baroh ki briew na ka pop, bad ban ai ka jingpyntngen kaba kham khraw ïa kiba riewblei ha ka jingeh jong ki, kumta u kwah ba kata ka sngi kan ym long kaba tip da ki briew, ba kin kyntait ïa ka jingshngaiñ doh, bad kin long kiba peit thuh barabor, namar kim tip ha kano ka por U Trai un wan: bad ba kin long kiba la pynkhreh barabor ban ong, Wan, Ko Trai Jisu: wan kloi!’”56

GSAM 75.1“Ki kpa tymmen jong ngi kiba pynbeit niam ki la pynkhlaiñ ïa ki dohnud jong ki da kaba khmih lynti ïa ka jingwan jong U Trai, bad ki la pynshlur paralok ïa ki da ka jingpyrta, ‘Bat ïa ka lyngkha! namar u wan bad ki paidbah nongïarap,’ ka jingsngew kaba la pynrung dang shen ha ka jingïarwai jingïapynim kaba pawnam, hynrei kaba ki Covenanter barim jong Scotland ki la tip bha.

GSAM 75.2“Hynrei shen ka jingïapher noh nala ka jingngeit kaba ar ka la sdang hapdeng ki balang ba la pynbeit niam. Ha Scotland la tip ïa ka kum Moderatism; ha England kum Arianism, bad dang shen kum Broad Churchism; ha America ka la khot ïa lade Unitarianism; bad ha Germany, Rationalism. Da kaba pynïeng ïa ka jingmut briew kum u nongbishar, bad ïa ka jingpeit kaba khyndiat bha jong ngi mynta kum ka sakhi, bad da kaba len ba kano kano ka jingjia kan lah ban jia hynrei tang katkum ka jingïaid jong ki ain mariang ba la ïohi, ka la pynhiar ïa U Jisu sha ka kyrdan jong u rabbi Jiw, uba la kham shuwa ïa ka por jong u, hynrei uba khlem tip satia ïa ka saïans mynta. Da shisha ka jingmut shaphang u briew kum uta uba wanphai na ka pyrthei bym paw ban synshar halor ka khyndew la pynphai noh sha ka jingïathuhkhana niam jong ki Hebrew.

GSAM 75U Daniel Whitby Shaphang Ka Hajar Snem

GSAM 75.3“Ki jingkular shaphang ka jingwan arsien jong u bad ka jingsynshar halor ka khyndew la batai ba ki mut tang ka jingpynphriang ïa ka gospel jong u, bad ka jingshah hapoh jong ka jingngeit Khristan jong ka bynta kaba khraw jong ka pyrthei na ka bynta shi hajar snem, ne, kumba kiwei ki pyrkhat, 360,000 snem; ha kaba ka jaitbynriew briew kan nang kiew ha ki kam shna kolshor, bad kan ïoh ka jingsuk bad ka roi kaba ym ju long mynno mynno. Bad ha kaba kut jong kata ka por kaba jrong, kaba ka jingmut paidbah kam lah ban peit shaduh sha shiliang, lehse kan jia ka jingkhih kylla kaba khraw jong ka mariang, bad lah ban ong ba U Trai un wan bad pynjot ïa ka pyrthei, bad khot ïa ka jaitbynriew briew sha ka jingbishar. Kane ka jinghikai la pynbeit bad pynpaw paidbah da u nongbatai English uba la kyrteng u Whitby [U Daniel Whitby u la ïap ha u snem 1726], uba da ki shithi ba la pynmih jong u la pynshisha ba u long u Arian, hynrei uba ki jingbatai jong u ki la long kiba pawnam hapdeng ki kynhun jong u hi, bad uba ka jinghajar snem ba kum ka jingïathuhkhana la pdiang da ka jingsngewbha da shibun ki nongïoh jingïarap bad ki paralok jong ki balang sorkar kiba riewngeit niam ha Europe, kiba u la kular ïa ki ka jingïoh jingïoh jong ki shiphew bynta bad ki burom na ka bynta ka por kaba jrong. Da ka jingïarap jong ki, la wanrah ïa ka sha America, ha kaba la pyndonkam mardor kum ka mat na ka bynta ki jingïakren ha ki rynsan bad ki jingïapynkut ktien kiba khlem jingmut.

GSAM 76.1Kum kine ki long ki jinghikai ha ki bynta bapher bapher jong ka pyrthei katba ngi dang jan sha kata ka por haba U Trai u la phah ïa ka jingmaham kaba khia shaphang ka jingwan jong u, wat “ha ki jingkhang.”

Notes

  1. Galatia 4:4, 5. ↩
  2. Rom 16:25-27. ↩
  3. Ephesos 3:3-9. ↩
  4. Ka Jingthrang jong ki Arta, ki sla 29, 30-34. ↩
  5. Loukas 2:26. ↩
  6. Loukas 2:28-38. ↩
  7. Loukas 3:15-17. ↩
  8. Ioannis 1:29-34. ↩
  9. Mathaios 3:16, 17. ↩
  10. Ioannis 10:41. ↩
  11. Loukas 3:23. ↩
  12. Loukas 4:16-21. ↩
  13. Markos 1:15. ↩
  14. Ki Kam 10:38; Ioannis 3:2. ↩
  15. Ioannis 14:8-11. ↩
  16. Ka Jingthrang jong ki Arta, ka sla 215. ↩
  17. Loukas 7:19-22; Mathaios 11:4. ↩
  18. Mathaios 4:17. ↩
  19. Mathaios 10:7. ↩
  20. Loukas 10:9. ↩
  21. Ioannis 7:46. ↩
  22. Mathaios 12:23. ↩
  23. Mathaios 13:54, 55. ↩
  24. Ioannis 10:24. ↩
  25. Ioannis 6:15. ↩
  26. Ioannis 6:62. ↩
  27. Mathaios 16:20-22; Markos 9:31. ↩
  28. Mathaios 16:28; Loukas 9:27. ↩
  29. 2 Petros 1:16-19. ↩
  30. Mathaios 17:22, 23. ↩
  31. Mathaios 18:1; Markos 9:33, 34. ↩
  32. Mathaios 19:27, 28; Loukas 22:28-30. ↩
  33. Mathaios 20:20-24. ↩
  34. Ioannis 11:47, 48. ↩
  35. Ioannis 12:15. ↩
  36. Ioannis 12:19. ↩
  37. Loukas 19:40. ↩
  38. Ioannis 12:32-34. ↩
  39. Ioannis 13:33-36. ↩
  40. Ioannis 14:1-3. ↩
  41. Lukas 19:11-15. ↩
  42. Mathaios 24:3. ↩
  43. Mathaios 24; Lukas 21; Markos 13. ↩
  44. Markos 14:50. ↩
  45. Markos 9:10. ↩
  46. Mathaios 28:2-4. ↩
  47. Mathaios 27:52, 53. ↩
  48. Lukas 24:13-27. ↩
  49. Lukas 24:31, 32. ↩
  50. Ki Kam Apostol 1:6-11. ↩
  51. Ki Kam Apostol 3:20, 21. ↩
  52. 2 Petros 3:5-13. ↩
  53. 1 Thessaloni 4:13-18. ↩
  54. 2 Thessaloni 2:3, 4. ↩
  55. Jingpynpaw 12:17. ↩
  56. Ka Jingphla jong ka Jingngeit, Lynnong 33, bynta 3. ↩

Note

Back