Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
23 / 31
23 / 31

Ka Lynnong 20 — Ki Jingaiti ha ka Kam Nyngkong

John Norton Loughborough

GSAM 311.1“To lum lang ïa ki riewkhuid jong Nga sha Nga; ïa kita kiba la ïateh jutang bad Nga da ka jingkñia. Bad ki bneng kin pynbna ïa ka hok jong U: namar U Blei hi U long U Nongbishar.”1

GSAM 311.2Ha Ka Jingpeit Biang bad ka Nongpynbna jong ka 3 Jylliew, 1902, ngi pule:

GSAM 311.2“Kiba rung ha ka kam ha kane ka por ki tip tang khyndiat, haba ïanujor, ïa ka jingleh bym suitñiew ïalade bad ka jingaiti ïalade jong kita ha kiba U Trai U la buh ïa ka jingkit jong ka kam jong U ha ka jingsdang jong ka. Dei ban ïathuh ha ki ïa ka jingïashem jong ka mynnor na ka por sha ka por; namar ki dei ban pynïaid shakhmat ïa ka kam da kajuh ka jingsngewrit bad ka jingaiti ïalade kiba la paw ha ki nongtrei bashisha ha ka mynnor.”

GSAM 311.3Sa shisien, ha Ki Jingphla na ka bynta ka Balang, ka bynta 7, la shem ïa kine ki kyntien:

GSAM 311.3“Ngi nang jan sha kaba kut jong ka histori jong kane ka pyrthei, bad ïa ki bynta bapher jong ka kam U Blei dei ban pynïaid shakhmat da ka jingaiti ïalade kaba kham khraw shibun ban ïa kaba la pynpaw haduh mynta.”2

GSAM 311.4La dep kdew ïa ki jinglong jingman ha kiba la pynkhih ïa u Tymmen Bates, ha u snem 1846, ban thoh bad pynmih ïa ka kot banyngkong jong u shaphang ka sngi saitjain. La kdew ruh ïa ka jinglong jingman bakordit jong u Tymmen James White, haba, ha u snem 1849, u la sdang pynmih ïa ka kotkhubor kaba la khot Ka Jingshisha jong Mynta.

GSAM 311Ka Kot Lyngkot Shaphang ki Bneng Kiba Plie

GSAM 311.5Hadien ka jingïohi-paw kaba la ai ha ka Kong White ha Topsham, Maine, ha ka aiom synrai jong u snem 1846, haba la pyni ha ka ïa katto katne ki metbneng kiba ïaid sawdong ka sngi, u Tymmen Bates u la pynkhreh ïa ka jingthoh na ka bynta ka kot lyngkot shaphang Ki Bneng Kiba Plie. Hynrei la donkam eh ïa ka pisa kaba lah ban ïoh mar mar ban pynmih ïa ka. Ban pyndap ïa kane ka jingdonkam, kawei ka para kaba shong ha Massachusetts, kaba dang shu pyndep bad siang ïa ka jingtap madan bathymmai ba la thaiñ da ki lyngkhot jaiñ, ka la sei ïa ka, die ïa ka, bad ai ïa ka pisa ba la ïoh ha u Tymmen Bates, kaba la pynlah ïa u ban pynmih ïa ka kot baar jong u.

GSAM 312Ka Kot Lyngkot Shaphang ka Kam Pynshap

GSAM 312.1Hadien ka jingïohi-paw shaphang ka kam pynshap, kaba la ai ha Dorchester, Mass., ha ka 18 Naiwieng, 1848, u Tymmen Bates u la thoh ïa ka kot lyngkot balai, kaba kyrteng Ka Shap jong U Blei Ba Im. Hangne ruh u la ïakynduh ïa ka jingeh namar bym don pisa ban shon. Kawei ka riewkynthei bakhynnah, haba ka la ïoh jingtip ïa kane ka jinglong jingman, ka la die ïa ka ïing barit kaba ka don ha nongkyndong, bad ai ha u Tymmen Bates ïa shiteng jong ka dor kaba ka la ïoh na ka. Kumta la pynlah biang ïa u ban siew ïa ka jingshon jong ka kot.

GSAM 312Ki Jingdonkam jong ka Kam Pynmih Kot

GSAM 312.2Ha ki snem 1851-52 la shon ïa Ka Jingpeit Biang jong ka Jingwan bad ka Nongpynbna jong ka Sngi Saitjain ha Saratoga Springs, N.Y. Hangne u Bah Thompson u la ai jaka sah ei ha u Tymmen White bad ka tnga jong u; bad da ki tiar ïing ba la shim kylliang ki la ïoh biang ïa ka lad ban seng ïing.

GSAM 312.3Ha kane ka por ki nongngeit ha ka jingshisha jong mynta ki la nang bun, bad ryngkat bad kane ka jingroi la donkam ïa ka jingtrei jong u Tymmen White bad ka Kong White da lade. Kane, ryngkat bad ka kam pynbeit jingthoh, ka la pynmih ïa ka jingdonkam ïa ki nongïarap ha ka ophis. Ha kata hi ka por la pynkhih ïa kiwei ban ïarap ha ka kam thoh kot. Kum ka nuksa jong ka rukom ba U Trai U trei ha kaba jubab ïa ka jingngeit jong ki briew jong U, bad U pynmih ïa ki nongtrei ha ka por ba donkam, ngi ai ïa ka jingïashem jong kawei ka para kaba aiti lut, ka Kong Rebecca Smith, na West Wilton, N.H.:—

GSAM 312.4Hadien ba la kut ka por ba la khmih lynti, u khun jong ka, u Uriah, bad ka khun jong ka, ka Annie R., ki la kwah eh ban leit skul, khnang ba kin pynbit ïalade ban hikai. Ka kmie ka la sheptieng ba ki khun ki nang kynriah sha ka pyrthei, bad, shisha, ka jingsheptieng jong ka kam shym la long khlem nongrim. Ka jingieit jong ka kmie ïa ki khun ka la ïoh ïa ka jingieit kylliang na ki.

GSAM 313U Uriah Smith ha ka Skul Phillips

GSAM 313.1Naduh 1848 haduh 1851 u khun u la leit pule ha ka Skul Phillips ha Exeter, N.H., ha kaba la hikai ïa ki samla pule ïa ka jingpule jong ka snem banyngkong ha ka skulbah, khnang ba haba ki rung ha ka skulbah kin long shi snem shakhmat. U la pyndep ïa kane ka jingpule. Ha u snem 1851 u la trei ban kamai pisa ban leit skulbah, hynrei namar ba u nongai kam jong u u la pulom ha ka khaii pateng, u la duh ïa ka pisa jong u, bad namar kata u la ieh noh ïa ka jingthmu ban pule skulbah kaba u la ri slem ha la ka dohnud.

GSAM 313Ka Samla Smith ha ka Skul jong ki Samla Kynthei

GSAM 313.2Katba u Uriah u dang pule ha kata ka skul, ka para jong u ka la pule ha ka skul jong ki samla kynthei ha Charlestown, Mass. Ka jingpule jong ka hangta ka la jan dep, bad namar ba ka la jan mih na skul, la tyrwa ha ka bad u para jong ka ban hikai ha ka skul ha Mt. Vernon, N.H., lai snem, ha ka bainong $1,000 shi snem, ryngkat bad ka bam bad ka jaka sah.

GSAM 313.3Ha kane ka por ka kmie ka la pdiang ïa “ka jingshisha jong mynta.” Ki jingduwai jong ka na ka bynta ki khun jong ka ki la nang kham jur bad shitrhem ban ïa mynshuwa, lada kata ka lah ban long. U Tymmen Bates u la leit sha West Wilton, bad ka Kong Smith ka la ïathuh ha u shaphang ka jinglong jong ki khun jong ka, bad la buh ïa ka jingkylla kaba mut jong ki kum ka mat jingduwai. U Tymmen Bates u la khmih ban pynlong jingïalang hadien katto katne sngi ha Somerville, Mass., ha ïing u Paul Folsom, bad ka Kong Smith ka la dei ban thoh sha ka khun jong ka, ban khot ïa ka ban wan sha ka jingïalang. Ha kata ka por, u Tymmen Bates bad ka kmie kin duwai ba U Blei Un pynkhih ïa ka dohnud jong ka ban leit sha ka jingïalang.

GSAM 313Ar tylli ki Jingphohsni La Pynurlong

GSAM 313.4U Tymmen Bates um pat ju rung ha ka kamra ha kaba yn pynlong ïa ka jingïalang, bad kumta um tip ei ei ïa ka jinglong jong ka. Ha ka miet shwa ka jingïalang, u la phohsni ba u don ha kata ka kamra, bad ba ki jaka shong baroh ki la dap lait noh tang kata kaba hajan ka jingkhang. U la phohsni ruh ba u la kylla ïa ka mat na kata kaba u la thmu ban kren, bad u la kren shaphang ka jaka kyntang; ba ki la rwai ïa ka jingrwai banyngkong, duwai, bad rwai ïa ka jingrwai baar, bad u dang shu plie ïa ka Baibl jong u bad u dang pule, “Haduh ar hajar bad lai spah sngi; te yn pynkhuid ïa ka jaka kyntang,” da kaba kdew sha ka dur jong ka jaka kyntang ha ka dur jong ka jingïathuhlypa, haba la plie ïa ka jingkhang, bad kawei ka samla kynthei ka la rung bad shong ha ka shuki kaba thylli. U la phohsni ruh ba kata ka briew ka long ka Annie R. Smith, bad ba mar mar ka la sngewtynnad bad pdiang ïa ka jingshisha.

GSAM 314.1Ka jingïalang jong u Tymmen Bates ka la long ha ka sngi Sabbaton (ka sngi saitjain), bad namar ba ym don skul ha kata ka sngi, ka Annie ka la ong, “Tang ban pynsngewbha ïa la ka kmie, ngan leit.” Ha ka miet shwa kata ka sngi saitjain ka la phohsni ba ka la leit, bad ka la dier; ba haba ka la poi ha ka jingkhang la dep rwai ïa ka jingrwai banyngkong, la dep duwai, bad ki dang pynkut ïa ka jingrwai baar; ba haba ka la rung, ka la ïohi ba ki shuki baroh ki la dap lait noh tang kata kaba hajan ka jingkhang; ba u nongkren uba jrong, uba don burom bad uba sngewtynnad u la kdew sha ka dur jong ka jingïathuhlypa kaba kam pat ju ïohi mynshuwa, bad u la kren biang, “Haduh ar hajar bad lai spah sngi; te yn pynkhuid ïa ka jaka kyntang.” Ka la phohsni ba kaei kaba u la ong ka la pynsngewtynnad eh ïa ka, bad ba ka long ka jingshisha.

GSAM 314.2Ka la mih ban leit sha ka jingïalang dang biang ka por, hynrei ka la bakla ïa ka lynti, kumta kam shym la poi haduh ba ki dang rwai ïa ka bynta bakhatduh jong ka jingrwai baar. Haba ka la rung, kiei kiei baroh ki la long thik kumba ka la ïohi ha ka jingphohsni, bad uta hi u briew uba ka la ïohi ha ka jingphohsni u dang kren biang, da kajuh ka rukom, ïa ka dkhot na u Daniel 8:14. Mar mar kata ka la pynlong ïa ka ban sngewskhem ha la ka dohnud.

GSAM 314.3U Tymmen Bates um shym la pyrkhat ïa ka jingphohsni jong u haduh ba ka la rung ha ka jingkhang bad shong ha la ka jaka. U la pynkhreh ban kren shaphang kawei pat ka mat, hynrei ka jingmut jong u ka neh ha ka mat shaphang ka jaka kyntang. Katba u dang kren biang ïa ka dkhot, ka jingphohsni jong u ka la kynmaw kynsan ha ka jingmut jong u, bad u la duwai jar jar ban ïoh jingïarap ban kren sha ki dohnud jong ki nongshah sngap. U la ïoh ka jinglaitluid bakhraw ban batai shaphang ka jingkut jong ka por ba la khmih lynti, ïa kaba ka Annie ka la tip. Nangta u la pyni ïa ka jingshisha jong ka khubor jong u angel uba lai bad ka sngi saitjain.

GSAM 315Ka Annie Smith ka Pdiang ïa ka Jingshisha

GSAM 315.1Haba u la pynkut ïa ka jingïalang, u la wan hajan ka Annie, bad ong, “Nga ngeit ba kane ka long ka khun jong ka para Smith na West Wilton. Ngam pat ju ïohi ïa phi mynshuwa, hynrei ka durkhmat jong phi ka i kum kaba nga la ithuh. Nga la phohsni ba nga ïohi ïa phi ha ka miet ba la leit.” Nangta ka Annie ka la ïathuh ïa ka jingphohsni jong ka. Ka la mih na ka jingïalang da ki jingsngew bad ki jingthrang kiba la kylla lut, namar hangta bad ha kata hi ka por ka la pdiang ïa ka jingshisha jong ka sngi saitjain.

GSAM 315.2Ka la leit phai sha ka skul jong ki samla kynthei, lum ïa la ki tiar ha ka synduk, bad leit sha ïing. Haba ka la ïoh jingtip ïa ki jingkhuslai jong u Tymmen White ha ka kam pynmih kot, bad ïa ki jingtrei jong u ha ka jingialap, ka la sngew ba U Blei U khot ïa ka ban leit ïarap ïa u ha ka kam ophis jong u. Ha u Nailar, 1851, haba la pynkynriah ïa ka kotkhubor na Paris sha Saratoga Springs, N.Y., ka Samla Smith ka la leit hangta kum kawei na ki nongtrei.

GSAM 315Ka Jingaiti bad ka Jingpynkyntang ïalade

GSAM 315.3Ha Ka Jingpeit Biang, ka bynta 2, ka nombor 7, ki don katto katne ki lain ba ka la thoh kiba pynpaw ïa ki jingsngew jong ka hadien ba ka la ieh noh ïa ki jingthmu barim jong ka ban shim ïa ka kam basngewrit bad bym wad burom. Ka ong:

GSAM 315.3“Nga shaniah ba nga la iehnoh ïa kiei kiei baroh ban bud ïa U Khunlangbrot shano shano ba U ïalam ïa ka lynti. Ka pyrthei ka la duh lut ïa ki jingpynshoh jong ka. Ki jingkyrmen, ki jingkmen, ki jingieit jong nga, mynta ki long baroh ha kiei kiei kiba halor bad kiba jong U Blei. Ngam kwah ïa kawei pat ka jaka lait tang ban shong ha ki kjat U Jisu, bad ban ïoh jinghikai na U—ïa kawei pat ka kam lait tang ban shakri ïa U Kpa jong nga uba ha bneng—ïa kawei pat ka jingsngewbha lait tang ïa ka jingsuk U Blei kaba palat ïa ka jingshemphang baroh.”

GSAM 315.4Ka jingïarap jong ka para Annie ha ka ophis kum ka nongpynbeit ïa ki jingbakla ha ki jingthoh ban shon, bad kiwei kiwei, ka la wan ha ka por kaba biang. Lai snem ka la trei da ka jingïaineh bad kaba seisoh, da kaba ïoh tang ka bam bad ki jaiñ. Ha kaba kut jong kane ka por, ka jingpang niangphlang ka la kem ïa ka kum ka nongshah pyniap jong ka. Katba kane ka jingpang kaba neh slem bad kaba pyniap ka dang pynjot ïa ka, ka la thoh katto katne ki poitri kiba itynnad, kaba bang tam na baroh ka long “Ka Ïing Hangne bad ka Ïing ha Bneng.” Ka jinglamphrang jong kane, kaba la thoh ha ka sngi shwa ka jingïap jong ka, ka 26 Naitung, 1855, ka pynpaw bha ïa ka jinglong kaba beit bad ka jingsngewrit kiba la roi shibun ha ka jinglong jong ka, haduh ba ngim lah ban kiar na kaba ai ïa ka baroh:

GSAM 316.1“Nga la ainguh ïa la U Blei, ba katba nga dang don hangne shapoh, La ai ha nga ïa kane ka kam basngewbha; Bad haba ki dkhot poitri jong nga ki la sangeh ban tuid, Nga la dem khohsiew bad khmih sha bneng.
GSAM 316.2“Wat ai ba uno uno un hiar thma ïa kane ka kam basngewrit, Ban pynpaw ïa ki jingduna jong ka; Kaba la mih hapdeng ka jingkah jong ka lanot, Bad kaba la roi hapoh ki umjer jong ka jingsngewsih.”

GSAM 316Ka Jingpynïaid Ïing Hapdeng ki Jingeh

GSAM 316.3Ha u Ïaïong, 1852, u Tymmen White u la kynriah na Saratoga Springs sha Rochester, N.Y. Ha kane ka nongbah, ha 124 Mt. Hope Avenue, ki la seng ïing ha ka sien banyngkong da ki tiar ba la thied ha ka jaka ki tiar ba la shim kylliang. Hynrei ka jingangnud jong ki ban pynjop ïa ka kam pynmih kot, khnang ba ka kotkhubor kan lah ban mih beit bad kumta ka jingshisha kan phriang kylleng, ka la long kaba jur haduh ba ki la iehnoh ïa kiba bun ki jingsuk kiba ju don ha ka jingim.

GSAM 316.4Ka rukom ba ki la sdang seng ïing ha kane ka por, phi lah ban pule ha kane ka shithi shimet ba la thoh da ka Kong White sha ka ïing u S. Howland, ha ka 16 Ïaïong, 1852:—

GSAM 316.5“Ngi dang shu sdang ban shong skhem hangne ha Rochester. Ngi la wai ïa ka ïing barim ha ka dor $175 shi snem. Ngi don ïa ka kor shon kot hapoh ka ïing. Lada ym dei namar kane, ngin hap siew $50 shi snem na ka bynta ka kamra ophis. Phin rkhie lada phi lah ban peit shapoh sha ngi bad ïohi ïa ki tiar ïing jong ngi. Ngi la thied ïa ar tylli ki jingthiah barim ha ka dor arphew san sent kawei. U tnga jong nga u la wanrah ha nga ïa hynriew tylli ki shuki barim, ym don ar tylli kiba ïasyriem, ïa kiba u la siew shi dolar, bad shen u la ai biang ha nga ïa saw tylli pat ki shuki barim, khlem ka jaka shong, ïa kiba u la siew hynriew phew ar sent baroh. Ki rynieng ki khlaiñ, bad nga la shna ïa ki jaka shong jong ki da ka jaiñ rben. Ka makhan ka rem eh haduh ba ngim thied ïa ka, bad ngim lah ruh ban thied phan. Ngi pyndonkam ïa ka jingbam ba la shet na ki soh ha ka jaka ka makhan, bad ïa ki muli kiba pyllun ha ka jaka ki phan. Ki jingbam banyngkong jong ngi ngi la bam halor ka lyngkniap kaba ju buh ha khmat ka jaka thang ding, kaba la buh halor ar tylli ki topmoida kiba thylli. Ngi long kiba kloi ban shah ïa ka jingkyrduh lada ka kam U Blei ka lah ban ïaid shakhmat. Ngi ngeit ba ka kti U Trai ka la don ha ka jingwan jong ngi sha kane ka jaka. Ka madan treikam ka khraw, bad ki nongtrei ki duna. Ha ka sngi saitjain ba la dep ka jingïalang jong ngi ka la long kaba bha shibun. U Trai U la pynthymmai ïa ngi da ka jingdon jong U.”

GSAM 317Ka Jingai Kylluid Mynsiem jong ki Nongngeit

GSAM 317.1Ha ka nombor banyngkong jong Ka Jingpeit Biang, ba la shon ha Rochester, ha ka 6 Jymmang, 1852, haba kren shaphang ka jingkynriah na Saratoga sha Rochester, u Tymmen White u la ong:

GSAM 317.2“Ki para ki la pynbiang ïa ka pisa ban kyrshan ïa ka kotkhubor palat ïa ka jingkhmih lynti jong ngi. Bad wat la ki jinglut jong ngi ban kynriah na Saratoga Springs, bad ban sdang ïa ka kotkhubor ha kane ka nongbah, ki la long kiba bun, hynrei ngi lait na ka ram.”

GSAM 317Ka Jingaiti jong ki Nongtrei

GSAM 317.3Ha ka jingthoh lyngkot shaphang ka kam ha ka nombor 12, ka 14 Risaw, ngi pule:

GSAM 317.3“Hynrei ka ophis kam don ram, namar kane ka daw: ki para Belden bad Stowell, kiba la trei ha ka ophis ha ki hynriew bnai ba la leit, ki la ïoh tang khyndiat palat ïa ka bam jong ki. Kiwei kiba trei ha kajuh ka kam kim shym la ïoh palat ban ïa ki. Shisha kan long ka jingsngewbha ïa baroh ki paralok jong ka jingshisha jong mynta ban ïarap pyndap ïa ka jingduna ha ka pisa ba ïoh, khnang ba kita kiba la trei shitom, khamtam haba ngi ym don, hapdeng ka jingpang, ha kaba pynmih ïa Ka Jingpeit Biang bad ka Nongpynbna, kin ïoh ïa ka jingkyrshan kaba biang.”

GSAM 317Ki Nongrung Thymmai ha Rochester, N.Y.

GSAM 317.4Ha ka aiom lyiur jong u snem 1852, haba ka kam pynmih kot ka la sdang bha ha Rochester, u Tymmen White bad ka tnga jong u ki la leit jingleit lai bnai, da ka kulai bad ka kali, sha mihngi haduh Bangor, Maine, da kaba pynlong jingïalang bad leit jngoh ïa ki nongrakhe ïa ka sngi saitjain kiba shong saphriang ha ka lynti. Shwa ba kin wan phai, naduh ka 26 Nailur, u Tymmen J. N. Andrews u la ai bun ki jinghikai kiba ïabud ha 124 Mt. Hope Avenue. Ha kane ka por phra ngut ki Adventist kiba rakhe ïa ka sngi kaba nyngkong jong ka taïew ki la pdiang ïa ka jingshisha jong mynta, bad u nongthoh u long uwei na ki.

GSAM 318La Pynkoit ïa u Oswald Stowell

GSAM 318.1Ha kawei ka janmiet sngi thohdieng ha u Risaw, u Tymmen White bad ka tnga jong u ki la poi sha ïing na ka jingleit jong ki sha mihngi. Ha ka sngi kaba bud (ka sngi saitjain) ngi la ïohi ïa ki ha ka sien banyngkong, ha ka jingïalang sngi saitjain. Ha ka por jong kane ka jingïalang u Oswald Stowell, u nongtrei kor shon kot, u la shah kem da ka jingpang jur eh jong ka snieh kaba tap ïa ki tor, bad u doktor jong u u la duh jingkyrmen ban pynim ïa u. U doktor u la ong ba um lah ban “leh ei ei na ka bynta jong u.” Katba ka jingïaseng ka dang ïaid, u Oswald u la don ha ka kamra kaba marjan, bad u la shitom eh ha ka met. Ha kaba kut jong ka jingïalang u la phah ka jingkyrpad ban duwai na ka bynta jong u. Ïa nga bad kiwei la khot ban ïashim bynta ha ka por jingduwai. Ngi la dem hajan ka jingthiah jong u, bad katba dang duwai, u Tymmen White u la pynsleh ïa u da ka umphniang “ha ka kyrteng U Trai.” La lah ban sngew ïa ka jingdon U Mynsiem U Blei, bad la pynkoit mar mar ïa u. Haba ngi la ïeng na ka jingduwai u la shong joit ha ka jingthiah, da kaba tied ïa la ki krung, kiba la shitom eh mynshuwa, bad u la ong, “Nga la koit pura. Lashai ngan lah ban trei ïa ka kor shon kot ba pynïaid da ka kti.” Ar sngi hadien kane u la trei shisha ïa ka.

GSAM 318Ka jingïohi-paw jong ka Kong White ha Khmat ka kynhun ha Rochester

GSAM 318.2Kajuh ka jingkyrkhu kaba la pynkoit ïa u para Stowell ka la wan ha ka jingthew kaba kham khraw halor ka Kong White, bad haba u Tymmen White u la phai ban peit ïa ka, u la ong, “Ka Ellen ka don ha ka jingïohi-paw; kam ring mynsiem katba ka don ha kane ka jinglong. Lada uno uno na phi u kwah ban pynthikna ïalade ïa kane ka jingshisha, phi lait ban peit bniah ïa ka.” Ka la neh kumta ha ka jingïohi-paw kumba shi kynta bad arphew minit. Katba ka dang don ha kata ka jinglong ka la kren ki kyntien, bad teng teng ki jingkren bapura kiba shai; hynrei wat da kaba peit bniah tam ruh ym lah ban lap ïa ka jingring mynsiem ha ka met jong ka.

GSAM 319Ka jingïohi-paw Shaphang ka Jingleh jong u Dkhot Uba Ym Don

GSAM 319.1Hadien ba ka Kong White ka la mih na kane ka jingïohi-paw, ka la ai ka jingphla shaphang kaei kaba ka la ïohi. Shwa ba u Tymmen White bad ka tnga jong u kin wan phai na ka jingleit jong ki sha mihngi, uwei na ngi u la mih na ka nongbah, bad u la leit jingleit na ka bynta ka kam ha ka jylla Michigan. Namar kata um shym la don ha kane ka jingïalang, bad um pat ju ïohi ïa u Tymmen White lane ka tnga jong u. Haba ka la ïathuh ïa ka jingïohi-paw jong ka, ka Kong White ka la ïathuh ha ngi, hapdeng kiwei kiwei, ïa kaei kaba ka la ïohi shaphang u briew uba, katba u dang leit jingleit bad jngai na ïing, u la kren shibun shaphang ka hukum U Blei bad ka sngi saitjain, hynrei ha kajuh ka por u la pynkheiñ ïa kawei na ki hukum. Ka la ong ba u long u briew ïa uba kam pat ju ïakynduh, hynrei ka la ngeit ba kan ïohi ïa u ha kano kano ka por, namar la pynpaw ha ka ïa ka jinglong jong u. Hynrei ym don uwei na ngi uba la mut ba u dei u briew ïa uba ngi ithuh.

GSAM 319.2Kumba hynriew taïew hadien kata ka jingïohi-paw, u para ïa uba la kdew mynshuwa u la wan phai na Michigan. Mar ïa peit ka Kong White ïa ka durkhmat jong u, ka la ong ha kawei na ki para kynthei, “Uta u long u briew uba nga la ïohi ha ka jingïohi-paw, shaphang uba nga la ïathuh ha phi.” Haba la ïathuh ïa ka jingïohi-paw ha une u para, ha khmat ka tnga jong u bad katto katne kiwei pat ki briew, ka Kong White ka la ong ha u, “Kumba u Nathan u la ong ha u Dabid, ‘Me long uta u briew.’” Nangta u la leh thik ïa kaba u Paul u la ong ba katto katne kin leh haba la sneng ïa ki na ka bynta ki pop jong ki da ka jingai jong ka jingïathuhlypa: “Hynrei lada baroh ki ïathuhlypa, bad u rung uwei ubym ngeit, lane ubym nang, la pynsngew ïa ka jingbakla jong u da baroh, la bishar ïa u da baroh: bad kumta la pynpaw ïa ki jingbuh rieh jong ka dohnud jong u; bad kumta haba u la dem da la ka khmat sha madan un mane ïa U Blei, bad un ïathuh ba shisha U Blei U don hapdeng jong phi.”3 Hadien ba u la sngap ïa ka jingïathuh jong ka Kong White ïa ki jingleh bakla jong u, une u para u la dem khohsiew ha khmat ka tnga jong u, bad da ki ummat u la ong ha ka, bad ha ki katto katne kiba don hangta, “Shisha U Blei U don bad phi,” bad nangta u la phla pura ïa ka jingleh jong u katba u dang don ha Michigan, ha kaba pynkheiñ ïa ka hukum bahynniew, kumba la pynpaw ha ka por ba ka la jia, palat san spah mer na kata ka jaka.

GSAM 320.1Kumta ha tang katto katne taïew ngi la ïoh ka jingpynskhem kaba khlaiñ ïa ki jingphla. Ym tang ba la ïalam ïa ngi ban ong ba la pynmih ïa ki da ka bor kaba palat ïa ka bor ba ju don ha ka mariang, hynrei ruh ba ki la wan na ka tyllong kaba sneng shai kdar ïa ki briew na ka bynta ka pop.

GSAM 320U Uriah Smith U Ïasoh bad ka Ophis jong Ka Jingpeit Biang

GSAM 320.2Dei ha ka por ba dang pynmih ïa ka bynta 3 jong Ka Jingpeit Biang ba u Uriah Smith u la sdang rakhe ïa ka sngi saitjain, bad u la ïasoh bad ka ophis jong Ka Jingpeit Biang, ha kaba u la long u nongthoh bad u nongpynbeit jingthoh bun snem. Ka jingthoh banyngkong jong u kaba la pynmih ha ka kotkhubor ka la long ka poitri kaba kyrteng “Ka Sur Jingmaham jong ka Por bad ka jingïathuhlypa,” kaba la mih ha ka 17 Lber, 1853.

GSAM 320.3U Tymmen Smith u la ïohsngew nyngkong ïa ka khubor jong u angel uba lai ha ka jingïalang kaba la pynlong ha Washington, N.H., naduh ka 10 haduh ka 12 Nailur, 1852. Haba u la wan phai sha ïing ha West Wilton, u la pule bniah ïa kaei kaba u la ïohsngew, bad u la sdang rakhe ïa ka sngi bahynniew ha ka sngi saitjain banyngkong jong u Nohprah, 1852. U la ïasoh bad ka ophis jong Ka Jingpeit Biang ha Rochester, N.Y., ha ka 3 Jymmang, 1853, ha kaba u bad ka para jong u ka Annie ki la trei ban ïoh tang ka bam bad ki jaiñ, ha ka jaka ban hikai ha ka skul ha ka bainong $1,000 shi snem ryngkat bad ka bam jong ki. Kum kine ki la long katto katne ki jingaiti ba la leh ban seng ïa ka kam jong ka khubor jong u angel uba lai ha ki sngi banyngkong jong ka.

GSAM 320La Pynkyntang kum u Nongtrei Balang

GSAM 320.4Kumba ha u snem 1863 u Tymmen Smith u la sdang pyndonkam ïa la ka jingai ha kaba kren ha khmat ki paidbah. Ha u snem 1866 la pynkyntang ïa u kum u nongtrei balang jong ka khubor babha, bad naduh kata ka por u la trei shibun ha ki jingïalang tambu bad ki jingïalang jong ki balang ha ki jylla bapher naduh Atlantic haduh Pacific, bad ruh ha ki kam sumar balang ha ka balang Battle Creek, kaba long ka balang jong u. Hadien ba la plie ïa ka Skulbah Battle Creek, u la hikai kham bun ne kham duna ha ka tnad Baibl jong kata ka jaka pule. Na ka bynta ka kam jong Ka Jingpeit Biang bad ka Nongpynbna u la jam ïa ka duriaw Atlantic, ha u snem 1894, ban leit jngoh ïa ki ri bapher ha Europe. Katba u dang don ha Siria u la ïoh ïa ka jingpang khie shit, bad na ki jingktah jong ka um shym la koit pura shuh.

GSAM 321Sanphew Snem jong ka Jingtrei Bym Thait

GSAM 321.1Naduh 1853 haduh 1903, shiteng spah snem, u Tymmen Smith u la ïasoh ha ka kam pynbeit jingthoh bad Ka Jingpeit Biang jong ka Jingwan bad ka Nongpynbna jong ka Sngi Saitjain khlem da sangeh jan baroh ka por; bad ha ka bynta kaba kham bun jong kata ka por u la don ïa ka jingpynïaid baroh jong ka kam pynbeit jingthoh jong ka kotkhubor. Wat ha ka sngi jong ka jingïap jong u, haba u la shah pynhap da ka jingpang ïap shilliang, u la dang ïaid sha ka ophis ryngkat bad ka jingthoh kaba u la pynkhreh ban shon. U la ai ruh katto katne ki kot kiba donkam ha ki jingthoh jong ka seng. Hapdeng kine ki kot ki long Ki Jingpyrkhat Shaphang u Daniel bad ka Jingpynpaw, Ka Jinglong bad ka Jingkut jong u Briew, ka kot ba la pynheh shaphang Ka Jaka Kyntang bad ki Ar Hajar Lai Spah Sngi, Ka Jingphylla jong ki Jaidbynriew, Ka Jingïadei bad ki Mynsiem ha ka Juk Mynta. Ka kot banyngkong na kine la thoh kham bun hapdeng ka por khyndai baje mynmiet bad shiteng synñia, hadien ba la pyndep ïa ka kam pynbeit jingthoh bad ka kam ophis jong ka sngi.

GSAM 321Ka jingïap jong u Tymmen Smith

GSAM 321.2Ka jingim jong u ka la long kaba myntoi bad kaba la pyndonkam bha. U shongthait na ki jingtrei jong u, namar u la ïohthiah ha U Jisu ha ka 6 Lber, 1903. Hynrei shaphang jong u lah ban ong da ka jingshisha, “Ki jingleh jong u ki bud ïa u,” bad wat la u la ïap, u dang kren.

Notes

  1. Ki Salm 50:5, 6. ↩
  2. Sla 240. ↩
  3. 1 Korinth 14:24, 25. ↩

Note

Back