Ka Lynnong 6 — Ka Khubor bad ki Nongkit Khubor
GSAM 108.1“To thoh ïa ka jingïohi-paw, bad pynshai ïa ka halor ki lyngkniap, khnang ba uba pule ïa ka un lah ban mareh. Namar ka jingïohi-paw ka dang long na ka bynta ka por ba la buh; hynrei ha kaba kut kan kren, bad kan ym lamler: wat lada ka pyntud, ap ïa ka; namar kan wan shisha, kan ym pyntud.”1
GSAM 108.2“Bad nga la ïohi ïa uwei pat u angel uba her hapdeng ka bneng, uba don ïa ka khubor babha bymjukut ban ïalap ïa kito kiba shong ha ka pyrthei, bad ïa kawei pa kawei ka jaitbynriew, ka kynja, ka ktien, bad ki briew, u da ong da ka sur kaba jam, Sheptieng ïa U Blei, bad ai ka burom ïa u; namar ka por jong ka jingbishar jong u ka la wan: bad mane ïa uta uba la thaw ïa ka bneng, bad ïa ka pyrthei, bad ïa ka duriaw, bad ïa ki tyllong um.”2
GSAM 108.3Kito kiba la pynbna ïa ka jingwan arsien ki la kam ba kane ka “jingïohi-paw” bad ka por “ba la buh” jong ka, kaba la kdew da u nongïathuhlypa Habakkuk, ka kynthup ïa ki jingïohi-paw jong ki jingïathuhlypa jong u Daniel bad u Nongpynpaw. Ki la pynshai ïa kine ha ki jingpynshai jong ki halor ki dur jong ka jingïathuhlypa, haduh ba uta uba pule ïa ka jingmut u lah shisha ban “mareh” bad sam ïa ka jingtip sha kiwei.
GSAM 108Ka Khubor kaba Shai
GSAM 108.4Ka jingpynbna jong ki briew Adventist kam dei tang ka jingbna kaba u Paul u la ai ha khmat u Felix, “Ka hok, ka bor halor lade, bad ka jingbishar kaban wan;” lymne kam dei ka jingong jong u Martin Luther, hadien ba u la pyndep ïa ka jingïapynkylla ktien ïa ka Baibl, haba khyndiat por shuwa ka jingïap jong u la ïathuh ba u la ong, “Nga sngewskhem ba ka jingbishar kam jngai; hooid, ba U Trai hi un ym don shuh palat ïa lai spah snem.” Lymne kam dei ka jingong jong u John Wesley, haba u la ong ba u “mut ba ka snem hajar ka lah ban sdang hapoh shispah snem.” Ki Adventist ki la kam ba ki ai ïa ka khubor kaba la pynpaw da ka jingïohi-paw ha ka Jingpynpaw 14:6, 7, “Ka por jong ka jingbishar jong u ka la wan,” bad ïa ka jingïapyrta jong ka Jingpynpaw 10:6, “Ka por kan ym don shuh.” Kum kata ka jingïathuhlypa kam lah ban urlong da ka jingbna ïa ka jingjia kaba “dang wan,” kaba wan “ha lai spah snem,” lane “ha shispah snem,” hynrei ha ka por kaba shai, “ka la wan.” Ka khubor kum kane, bad da kata ka jingïapher kaba shai kaba ki jingïathuhlypa haneng ki dawa, la pynbna da ki briew Adventist sha ka pyrthei baroh kawei.
GSAM 109Ka Jingbishar ha ka Jingwan U Khrist
GSAM 109.1Ha ka por ba la pynbna nyngkong ïa kane ka khubor, kawei pa kawei ka kynhun Khristan ka ngeit ba ka jingbishar kan jia ha ka jingwan arsien jong U Khrist. Kumta ka jaitbynriew kaba don hapoh kine ki jinglong, haba ka ai ïa ka khubor ba ka por jong ka jingbishar ka la wan, bad kaba dang bat ïa kata ka jingmut, kan hap ban pynbna ïa ka jingwan arsien jong U Khrist. Ha ka jingshisha, kaba la ai bor ïa ka khubor, bad kaba la pynkhih ïa ki briew da ka bor tam, ka dei ka jingpynbna ïa ka por kaba shai. Nyngkong ki la kam ba ka jingkut jong ka pyrthei kan wan ha kawei ka por hapoh u “snem Jiw” 1843, bad ba kane ka kynthup ïa ka por hapdeng Lber 21, 1843, bad Lber 21, 1844. Hadien ba kane ka por ka la leit, ngi ïoh jingtip na ka Jingpyrta Shiteng Synñia jong u snem 1844 ba la buh ïa ka sngi kaba shai na ka bynta ka jingkut jong ki por jong ka jingïathuhlypa. Kane ka dei ka sngi kaba shiphew jong u bnai Jiw uba hynniew, kaba ïahap bad Risaw 22, 1844.
GSAM 109Ka Jingñiew ïa ki 2300 Sngi
GSAM 109.2Ka nongrim jong ka por—1843—ka dei ki 2300 sngi jong u Daniel 8. La kam ba namar kine ki “sngi” ki jingïadei bad ki jingïathuhlypa ha kaba ki mrad ki la shah jied ban pyni ïa ki hima, ki “sngi” ki dei ban long ki dak ban mihpli ïa ki snem, kat kum ka jingbatai jong U Trai ïa ka por dak, kaba la ai ha Ki Jingñiew 14:34 bad Ezekiel 4:5, 6; ba ki hynñiewphew taïew—490 sngi—jong u Daniel 9 ki dei ban long ka bynta kaba nyngkong jong ki 2300 sngi, bad ba kine ki ar por ki la sdang lang. Ka jingjia kaba la ai ha Daniel 9, kaba la pyni ïa ka jingsdang jong ki hynñiewphew taïew, ka dei ka “jingmih jong ka hukum ban pynbha bad tei pat ïa Jerusalem.” Kata ka hukum ban pynbha bad tei pat ïa Jerusalem ka la mih ha ka snem kaba hynñiew jong u Artaxerxes Longimanus, 457 B.C., kumba la thoh ha Ezra 7.
GSAM 110.1Ba kane ka dei ka tarik kaba shisha na ka bynta ka jingsdang jong ki hynñiewphew taïew, la pyni da ka jingshisha ba ha ki hynriewphew khyndai taïew—483 snem—naduh 457 B.C., lane ha A.D. 27, la pynbaptis ïa U Khrist da u John bad u la sdang ïa ka jingshakri jong u, da kaba ong, “Ka por ka la urlong,”3 bad kiwei de. Ka jingsdang jong ka jingshakri jong U Khrist, A.D. 27, ka jingïap sahnar jong u hadien lai snem shiteng naduh kata ka tarik, “hapdeng [pdeng] jong ka [taïew kaba hynñiewphew],” ka jingkut jong ka kam kyrpang hapdeng ki Jiw, A.D. 34, bad ka jingpynkylla kloi jong u Saul, u apostol sha ki Jentil, ki pynshisha ba ki hynñiewphew taïew ki la kut ha kata ka tarik, bad kumta ba ki la sdang ha B.C. 457. Ki la ñiew ïa ka mat kumne: Na ki 2300 shim noh ïa 457, bad sah 1843. Bad namar ba ki 457 snem ki long shuwa U Khrist, la wallam ïa ngi sha ka jingkut jong ki 2300 sngi ha ka jingkut jong u snem 1843.
GSAM 110Ki Jingphla jong ki Nongïaleh Pyrshah
GSAM 110.2La ong da ka jingshisha ba “ki jingpdiang kiba ïeng na ka bynta ka jingshisha na hapdeng ki nongïaleh pyrshah jong ka ki ai ïa ka sakhi kaba khraw tam.” Ym don uwei ruh na ki nongïaleh pyrshah ïa ka khubor jong ka jingwan arsien uba la kdew ba ka jingbishar kaba tohkit jong ki briew jong U Trai ka dei ka jingjia ban jia shuwa ka jingwan jong U Khrist; hynrei ki la pyrkhat shaphang kane ka mat ha ka jingïahap bad ki Adventist. Ban pynshisha ïa kane ngi ai ïa ki ktien jong ki ar ngut ki nongïaleh pyrshah kiba paw.
GSAM 110.3U Mr. N. Colver, haba u la ïalap ha Marlboro Street Chapel, Boston, ha u snem 1842, pyrshah ïa ki Adventist, u la ong—
GSAM 111.1“Lada kine ki sngi ki dei ki snem, ka pyrthei kan kut ha u snem 1843; uno uno u khynnah skul u lah ban ïohi ïa kata; namar lada ki 490 ki la kut ha ka jingïap U Khrist, ki 2300 sngi kin kut ha u snem 1843; bad ka pyrthei ka dei ban kut, lymda lah ban pyni ba don kawei pat ka jingjia kaba dei ban jia, bad ngam ïohi kumno yn lah ban leh ïa kata.”
GSAM 111.2U Professor Stuart, ha kajuh ka por, u la ong:
GSAM 111.2“Ka dei ka jingshisha kaba kyrpang ba ka kynhun kaba bun tam jong ki nongbatai ha ka pyrthei Phareng bad America ki la ju sngewthuh, da bun snem, ïa ki sngi ba la kdew ha Daniel bad ha ka Jingpynpaw kum ka dur, lane ki dak, jong ki snem. Nga la shem ba ka long kaba eh ïa nga ban buddien ïa ka tynrai jong kane ka rukom kaba paidbah, nga lah ban ong kaba jan baroh ki ju leh.”
GSAM 111Ka Jingphla u Professor Bush
GSAM 111.3U Professor Bush u la ong: “Uno uno uba ïaleh pyrshah ïa u Mr. Miller ha ka mat jong ka por, u ïaleh pyrshah ïa u ha ka mat kaba khlaiñ tam jong u. Ka por jong u ka dei kaba dei; hynrei u bakla ha ka jingjia kaba dei ban jia.” U Bush u la ngeit ba ka pyrthei baroh kawei kan shah pynkylla shuwa ka jingwan U Khrist. Ka jinghikai jong u ka long ba ka snem hajar kan sdang ha u snem 1844.
GSAM 111.4Ki nongïalap jong ka jingngeit jong ka jingwan arsien ki la hikai ha ki jingkren paidbah jong ki ba ka histori jong ka pyrthei ka pyni ïa ki jaitbynriew bapher bapher ba ki don ha ka jinglong kaba la pyni da ka dur jong u Daniel 2, haba u maw un shoh ïa ka dur ha ki kjat, bad U Blei jong ka bneng un pynïeng ïa ka hima jong u; bad ha ka Lynnong 7, haba “ka hima bad ka jingsynshar bad ka jingkhraw jong ka hima hapoh ka bneng baroh yn sa ai ha ki riewkhuid jong Uba Hakhlieh Tam.” Ki la pynkynmaw ruh ïa ka jingshisha ba ki dak—ki dak ba kynja met, ki dak saiñ hima, bad ki dak akor—ki long thik kumba ki Jingthoh Bakhuid ki la ïathuh lypa ba yn ïohi ha ka por ba U Trai u la jan paw.
GSAM 111Ki Jingphylla ha ki Bneng
GSAM 111.5U Trai lyngba u nongïathuhlypa Joel u ong: “Ngan pyni ki jingphylla ha ki bneng bad ha ka pyrthei, ka snam, bad ka ding, bad ki rishot tdem. Ka sngi kan kylla long ka jingdum, bad u bnai sha ka snam, shuwa ban wan ka sngi bakhraw bad kaba shyrkhei jong U Trai.”4 Ki Adventist ki la ngeit bad hikai ba ka jingïohpaw ding jong ki spah snem kiba la leit (ba la tip paidbah kum ka jingshai shatei) ka dei ka “ding bad ki rishot tdem” kaba ïahap bad ka jingbatai jong u nongïathuhlypa; bad na ka jingtip kaba bha tam kaba lah ban ïoh na ka histori (ngi kdew ïa ka Kot Jingtip jong Edinburgh kum ka sakhi), la ju ïohi ïa ka khyndiat bha shuwa kane ka por.
GSAM 112.1Kumta, katba ka khubor jong ka jingwan kloi jong U Trai ka leit sha ki bynta kiba jngai tam jong ka pyrthei, la pyni ïa ki dak ha ki bneng kiba ai bor ïa ka jingshisha, bad ki pynsngap bad pynleit jingmut ïa ki briew.
GSAM 112.2Ha ka Kyllalyngkot 25, 1837, la don ka jingïohi kaba itynnad tam jong ka jingshai shatei kaba ding, kaba la paw kumba ka ïalam ïa ka jingmut jong bun ngut beit sha ka jingïathuhlypa jong u Joel shaphang kaei kaba dei ban wan shuwa ka sngi bakhraw jong U Trai. Ka jingbatai harum jong kane ka jingïohi ka dei na ka Nongpynbna Khaii jong New York jong ka Risaw 22, 1839. Ka ïahap pura bad ka jingïohi kumba u nongthoh hi u la sakhi ha Victor, Ontario County, N.Y.
GSAM 112Ka Jingshai Shatei Ding jong u 1837
GSAM 112.3“Ha ka janmiet jong ka Kyllalyngkot 25, 1837, la don ka jingïohi kaba phylla ïa kajuh ka jingjia [kata ka jingshai shatei] ha ki bynta bapher bapher jong ka ri, kumba ki nongpule jong ngi kin kynmaw bha. Ha kaba ka khyndew ka la tap da ka ïor, ka jingïohi ka la long kaba khraw bad kaba ‘shyrkhei’ ha ka rukom bym ju long. Ha kawei ka jaka, kaba don hajan u lum, ki briew kiba la sakhi ïa ka jingïohi ki la ïathuh ha ngi ba ka la long kum ki ‘jingthew ding kiba theh hiar na u lum,’ bad ha baroh kawei, katba la tip, ka ïor kaba tap ïa ka khyndew ka la paw kum ka ding kaba la khleh bad ka snam, katba halor (kumba u apostol u ong), ‘ki bneng ba ki la shah pynshai da ka ding,’ ki la syriem haduh katta katta ïa ka jingbatai jong ka sngi kaba khatduh ba bun ki la lyngngoh; ki khynnah haba ki ïohi ki la sheptieng, bad ki la kylli la ka dei ka jingwan jong ka jingbishar; bad wat ki mrad ki la khyniuh da ka jingsheptieng kaba paw.”
GSAM 113.1Kam dei tang ha America ba la pyni ïa kane ka dak jong u nongïathuhlypa Joel, hynrei katba ka jinghikai shaphang ka jingwan jong U Trai ka la ïoh ka jingtip ha Great Britain, la pyni ïa kajuh ka dak ha ki bneng jong kata ka ri. Ka Nongpynbna Khaii jong New York jong ka Risaw 22, 1839, ka la shim ïa kine ki kyntien harum na ki kot khubor London shaphang ka jingjia kaba phylla kaba la sakhi ha kata ka ri ha ka miet jong ka Nailur 3:—
GSAM 113Ka Jingshai Shatei jong u 1839
GSAM 113.2“LONDON, SEPT. 5 [1839].—Hapdeng ka por shiphew jong ka miet sngi Palei bad ka por lai mynstep jong ka sngi bud, la ïohi ha ki bneng ïa kawei na ki jingïohi kiba itynnad tam jong kine ki jingjia ba phylla, ki khlur kiba hap bad ki jingshai shatei, kiba la ïohi ha ki bun snem kiba la leit. Ka dak kaba nyngkong jong kane ka jingjia kaba kyrpang ka la long shiphew minit shuwa ka por shiphew, haba ka jingshai kaba saw, kaba i kum ka tdem, ka la mih na ka bynta shatei jong ka bneng, bad ka la nang ïar haduh pdeng jong ki bneng, bad ha ka por shiphew lane shiphew san minit hadien, baroh naduh mihngi haduh sepngi ka la long kum kawei ka lyngkha jingshai kaba khraw. Ka la paw kaba pynsheptieng shisha, bad ka la long thik kum ka ding kaba shyrkhei. Ka jingshai ka la kylla bun; ha kawei ka por ka i kumba ka hap, bad mar mar hadien kata ka la kiew da ka jingshai kaba jur. La ïohi ruh ryngkat bad ka ïa ki kynhun tdem kiba la khih sawdong sawkun, bad uwei pa uwei uba ïohi u la sngewskhem ba ka dei ‘ka jingklang ding kaba khraw.’”
GSAM 113.3“Ka jingsheptieng jong ka nongbah ka la long kaba khraw; hajar hajar ngut ki briew ki la mareh sha ka bynta jong kata ka jingjia kaba shyrkhei kaba ki mut. Ki kali jingïapynlip ding kiba dei jong ki jaka kynhun pynlip ding ha Baker Street, Farringdon Street, Watling Street, Waterloo Road, bad kumjuh ruh kito kiba dei jong ki jaka ha sepngi jong London—ha ka jingshisha, kawei pa kawei ka kali jingïapynlip ding ha London, la pyndeng kulai bad la phet sted hadien kata ka ‘jaka jingpynjot’ kaba ki mut, da ka bor kaba kham jur ban ïa kaba ju long, bad la bud ïa ki da ki kali, ki nongñiah kulai, bad ki paidbah kiba bun. Don ki kali kiba la leit haduh High Gate bad Halloway [kumba saw mail] shuwa ban shem ïa ka jingbakla. Kine ki jingpaw ki la neh palat ar kynta, bad sha ka step ka jingïohi ka la kylla long kaba burom.”
GSAM 114.1“Ha ka por ar mynstep ka jingjia ka la pyni ïa ka jingïohi kaba itynnad tam bad kaba eh bha ban batai. Ka London baroh kawei ka la shai kum ka shiteng sngi, bad ka lyer ka la long kaba khuid shisha. Ka bynta shathie jong ka bneng, ha kata ka por, wat lada khlem lyoh, ka la long kaba dum bha; hynrei ki khlur, kiba bun bym lah ñiew, ki la shai da ka jingitynnad. Kawei pat ka bynta jong ki bneng ka la pyni ïa ka jingïapher kaba kyrpang hynrei kaba itynnad; ka la shai haduh kaba kut, bad ka jingshai ka la long kaba phyrnai bha; la don ka jingïohpaw kaba ïai bteng jong ki meteor, kiba la ïapher ha ka jingïoh burom—ki la paw kumba ki mih ha pdeng jong ki bneng, bad ki la ïar haduh ba ki la i kumba ki bthei. Ka jingmih jong ki ka la long kum ka bor ding. Ki khlur rit kiba da bun byllien ki la mih na ka bynta jong ka horizon bad ki la her sted sha ka pyrthei haduh ba ka khmat kam lah ban bud ïa ka lynti; ki la i kumba ki bthei ruh, bad ki la theh ïa ka tdem saw kaba dum halor ka bneng baroh kawei. Ki rong ki la long kiba itynnad tam.”
GSAM 114.2“Ha ka por ar baje shiteng mynstep ka jingïohi ka la kylla sha ka jingdum, kaba haba ka la saphriang noh ka la pynpaw ïa ka jingïongphong kaba shai ha ka jingïengskhem jong ka bneng, bad sawdong jong ka jingïengdum kaba la tap ïa ka bynta shathie jong ka ri. Shisyndon hadien kata ki kynroh jingshai rupa ki la mih na ka. Ki la nangroi shisha, ba la khleh hapdeng ka tdem saw kaba la mih ruh ha kajuh ka por, bad haba ka jingïohi ka la kot sha ka jingheh kaba pura ka la long palat ïa kaba ka jingmut briew ka lah ban pyrkhat. Ki khlur ki la her ha baroh ki bynta, bad ki la bteng haduh ka por saw mynstep, haba baroh ki la jah noh.”
GSAM 114Ki Jingpaw Bym ju Long ha ka Sngi
GSAM 114.3Katba ki nongïalap ba im ki dang pynpaw ïa ka jingshisha shaphang ka jingwan jong U Trai, la ïohi ïa bun jait ki jingphylla ha ki bneng ha ki bynta bapher bapher jong ka pyrthei. Na kine, ka jaka ba ngi don kan shah ïa ngi tang ban pyni ïa ka jingpaw jong ka sngi ha Norwich, England, ha u bnai Nohprah, 1843. Kawei kaba ïasyriem ka la jia ha New Haven, Conn., ha ka Nailur 9, 1844, ha ki ar kynta shuwa bad hadien shiteng sngi, bad da ki hajar ngut ki briew la ïohi ïa ka.
GSAM 115Ka Jingpaw Bym ju Long jong ka Sngi
GSAM 115.1Ka jingïeng kaba rit hapoh ka pyni ïa ka sngi. Ka la long ka rong orange kaba shai. Ka bynta shabar jong kine ki ar jylli, kiba don ha ki jingïapher jingjngai bad kiba ker sawdong ïa ka sngi, ka la paw da kajuh ka rong; hynrei ka bynta hapoh jong kine ki jylli ka la long kaba stem bha, ka bneng hapoh jong kine ki jylli ka la paw da ka rong rongdum, bad ki lai tylli ki jylli kiba heh kiba ïaid lyngba bad hapoh ka sngi ki la paw kum ki jingshai kiba shai kiba ïapher.
GSAM 115.2Shaphang ka jingjia ha England ngi pule, ha ka shithi na u E. Lloyd, London, Kyllalyngkot 3, 1844, kumne:—
GSAM 115.3“La don ka ‘dak ha ka sngi’ kaba phylla, kaba ki nongshong shnong kiba kongsan jong Norwich bad ki shnong sawdong ki la ïohi, kaba kum kata ym ju ïohi mynno mynno ha England. La ïohi ïa ka ha u bnai Nohprah uba la dep, ha ka por kumba shiphew ar baje shiteng sngi, bad ka la neh ar kynta. Ka la pynsheptieng shisha ïa ki nongshong shnong. Ka la jia shuwa khyndiat ba ki para Winter, Burgess, bad Routon ki la plie ïa ka mishan jong ki ha kata ka nongbah. Ka la long kumba ka la pynkhreh ïa ka lynti na ka bynta ka jingshisha, haduh ba ki la ïoh ïa ka jingjop kaba bha hangta.”
GSAM 116.1Ka jingïathuh shaphang ka jingjia ha New Haven, Conn., la ai ha ka Jingpyrta Shiteng Synñia jong ka Risaw 10, 1844, bad la shim ïa ka na ka Palladium jong New Haven jong ka Nailur 10, 1844. Ha ka jingïathuh ha kata ka kot u nongpynmih u ong, “Ym don u nongpyrkhat uba la lah ban ai ïa ka jingbatai ïa ka daw jong kane ka jingjia kaba pynhun ïa lade hi.”
GSAM 116.2Ka jingïathuh shaphang kane ka jingïohi kaba la paw ryngkat bad ka sngi ha New Haven, Conn., Nailur 9, 1844, la pynmih ruh ha ka Courant jong Hartford jong ka Nailur 12, 1844, bad ka pule kumne:—
GSAM 116.3“Ki jingïeng sawdong jong ka sngi ha ka sngi Nyngkong, Nailur 9, 1844, ha ki ar kynta shuwa bad hadien shiteng sngi, ki la paw ba ki nongshong shnong jong ngi ki la ïohi ïa ki baroh da ka jingmut kaba khraw, bad ki la pynmih ïa ka jingkwah tip kaba shemphang ban tip kham bun shaphang ki jingïohi kiba kum kine bad ka daw jong ki.
GSAM 116.4“Kane ka halo ka la long kaba phylla namar ka jingïneh jong ka, bad ka la ai ïa ki lad kiba bit bha ban peit bniah. Hajan shiteng sngi ka kynthup khamtam ïa ki ar tylli ki jingïeng kiba pura, kawei kaba heh kumba sawphew san digri ha ka jingïar, kaba ker ïa ka sngi ha ka pdeng jong ka, bad kawei pat kaba heh kumba hynñiewphew ar digri, kaba ka pdeng jong ka don ha ka jingïengskhem jong ka bneng, katba ka jingïeng sawdong jong ka ïaid lyngba ka sngi. Ka jingïeng kaba kham rit ka la ïadei bad ka ellipse kaba ka bynta kaba jrong ka kham heh, bad kaba ym da ïeng paidbah bha. Beit mar pyrshah ïa ka sngi, bad laiphew hynriew digri sha shatei jong ka jingïengskhem, la pynïaid lyngba ïa ka jingïeng kaba heh da kiwei pat ki jingïeng ar kiba jan ne pura kajuh ka jingheh, kiba pynlong ha ka jaka jingïakynduh ïa ka bynta jingshai, kaba kum kata kaba lah ban mih na ka jingshai ba la pynïasoh jong ki lai tylli ki jingïeng jingshai. Ka jingïeng kaba ker ïa ka sngi ka la pyni ïa ki rong jong ka jingïongphong, bunsien da ka jingshai bad ka jingïitynnad kaba khraw. Kiwei ki jingïeng ki la long lieh bad kham dum, namar ki la jngai kham bun na ka sngi. Hynrei ki bynta rit jong ki jingïeng, kiba don ki rong prismatic [rong jingïongphong], ki la paw ha ki por bapher bapher, ha mihngi bad sepngi ruh.... Kum kata ka jingïahap bha ha ka jinglong ka dei ban shaniah ha kawei ka aiñ kaba pynïaid ïa ka jingshna jong ki halo; hynrei ka jinglong jong kata ka aiñ ym pat shym la pynpaw pura.... Kam long kaba eh than ban batai ïa ka jingïmih jong ka jingïeng kaba ker ïa ka sngi, namar ka daw ka long kumjuh bad kata kaba pynlong ïa ka jingïongphong, hynrei ban batai ïa ka tynrai jong ka jingïeng kaba don ïa ka jingïeng sawdong ha ka pdeng jong ka sngi, ka la long kaba eh kham bun.”
GSAM 117Ki Jingphylla kiba Pynurlong ïa ki Jingïathuhlypa jong ka Jingthoh Bakhuid
GSAM 117.1Ngi lah ban tip kumno la pyndonkam ïa kine ki jingphylla ba la ïohi ha ki bneng, ha England bad ha America, da kaba pule na ka kot Ka Jingbatai ïa ka Lynnong kaba Arphew Saw jong u Mathaï, ba la thoh da u Sylvester Bliss bad pynmih ha Boston ha u snem 1843. Hadien ba u la sot ïa katto katne na ki jingïathuh ba la kdew haneng, u ong:—
GSAM 117.2“Kumta ki ‘dak bakhraw’ bad ki ‘jingïohi kiba pynshyrkhei’ ba la ïathuhlypa ha ki Jingthoh jong ka jingshisha, ki i kumba la urlong lut, kumjuh ruh kito kiba U Nongpynim u la ong ba kin wan shuwa ka jingwan jong U.
GSAM 117.3“Kumba ka jingmih sla jong ki dieng ka long ka dak ba ka lyiur ka la jan, kumta ruh, haba la urlong kine ki dak, ki Khristan ki dei ban tip da kaba thikna ba ka jingwan U Khrist ka la jan, wat ha ki jingkhang. Ym dei tang ba la shah ïa ki ban tip ïa kane, hynrei U Nongpynim jong ngi u hukum ïa ki ban tip ïa ka.”5
GSAM 117KI NONGKIT KHUBOR
GSAM 117.4Hadien ba ngi la pynleit jingmut ha katto katne ki bynta ba kongsan jong ka khubor jong ka jingwan arsien, kumba la pynbna nyngkong ïa ka, ka lah ban long kaba sngewtynnad ban peit ïa katto katne kiba la trei ïa ka bynta ba pawkhmat ha kata ka jingpynbna bakhraw. Ngi la ai lypa ïa ki kyrteng jong bun ngut kiba long hapdeng ki nongïalap ba don sap tam jong kata ka por ha ki ri bar, kiba la pynmih ïa ka jingpyrta. Haba ngi pynleit jingmut ha katto katne kiba la ïalam ha America, kiba U Trai u la pynkit ïa ka jingkit jong ka kam, kane kan nang pyni shuh shuh ba ka kti U Trai ka la don shisha ha kata ka jingïaid lynti.
GSAM 118William Miller
GSAM 118.1Nyngkong ngin peit ïa u William Miller, uba la pawkhmat haduh katta ha ka jingïaid lynti jong ka jingwan arsien ha United States, ba bun ki ithuh ïa kata ka jingïaid lynti tang kum ‘ka jinghikai jong u Miller.’
GSAM 118.2La kha ïa u William Miller ha Pittsfield, Mass., ha u Rymphang, 1782. Naduh ba u dang khynnah rit, la paw ki dak jong ka bor bad ka jingtrei jong ka jabieng kiba palat ïa kaba ju long. Hadien tang katto katne snem, kine ki dak ki la nang paw shai ha baroh kiba ïadon bad u. U don ka met kaba khlaiñ, ka jabieng kaba trei sted bad kaba la san bha na la ka tynrai, bad ka jinglong babha ba ym lah ban kynnoh. U la ïoh tang katto katne snem ïa ki lad jingpule kiba duna jong ka skul jong ka thaiñ, shuwa ba la pdiang paidbah ba ka jingnang jingtip jong u ka la palat ïa ka jong ki nonghikai kiba ju thung hangta.
GSAM 118.3U Miller u la shongkurim ha u snem 1802, bad u la shong la sah ha Poultney, Vt. Ki briew kiba u la ïadei naduh ba u la kynriah sha Poultney, bad kiba u la ïoh bun ki jingmyntoi ha ka jingim pyrthei lyngba jong ki, ki la shah ktah jur ha ki jingpyrkhat jong ka jingartatien ïa ka niam bad ki jinghikai jong ka jingngeit tang ha U Nongthaw katkum ka jingpyrkhat briew. Kim long ki briew kiba im bymman; hynrei kum ka kynhun ki long ki nongshong shnong babha, bad ki ju long kiba leh jai jai, kiba isynei bad kiba sbun. Wat la katta ruh, ki kyntait ïa ka Baibl kum ka nongthew jong ka jingshisha ha ka niam, bad ki pyrshang ban pyni ba ka jingkyntait jong ki ka don nongrim, da kaba pyndonkam ïa ka jingïarap ba ki lah ban ïoh na ki jingthoh jong u Voltaire, Hume, Volney, Paine, Ethan Allen, bad kiwei. U Miller u la pule bniah ïa kine ki kot, bad khatduh u la pynbna ba u ngeit tang ha U Nongthaw katkum ka jingpyrkhat briew. U hi u la ong ba u la bat ïa kata ka jingngeit la khat-ar snem, naduh kumba u snem 1804.
GSAM 118.4Hadien ba u la ïoh ka jingthung kum u kapten, u la rung ha ka shipai ha u snem 1810. Haba u la wan phai na ka shipai, u la kynriah ïa la ka ïing ka sem sha Low Hampton, N.Y., ban sdang ïa ka kam rep hangta ha u snem 1812. Kum u nongrep, u la ïoh por kham bun ban pule. U la shem ba ka jingngeit jong u tang ha U Nongthaw kam ai jingkyrmen kaba skhem ïa u shaphang ka jingsuk hadien kane ka jingim. Sha lyndet ka jingtep, baroh ka long kaba dum bad kaba sngewsih. Ha ki kyntien jong u hi:
GSAM 118.4“Ka jingpyrkhat ba yn duh noh syndon ka jingim ka long kaba pynkhriat ïa ka mynsiem, bad lada dei ban ai jubab ïa la ki kam, ka jingjot ka long kaba thikna ïa baroh. Ki bneng ki long kum ka rnong halor ka khlieh jong nga, bad ka khyndew kum ka nar hapoh ki kjat jong nga. Ka bymjukut!—ka long kaei? Bad ka jingïap!—balei ka don? Katba nga nang pyrkhat bad ïatai, katta nga nang jngai na kaba lah ban pynshisha. Katba nga nang pyrkhat, katta ki jingpynkut nia jong nga ki nang saphriang. Nga la pyrshang ban sangeh pyrkhat, hynrei ngam lah ban synshar ïa ki jingpyrkhat jong nga. Nga la long shisha uba kordit, hynrei ngam sngewthuh ïa ka daw.... Shen hadien kata, kynsan ka jinglong U Nongpynim ka la paw shai bha ha ka jingmut jong nga. Ka la i kumba lah ban don Uwei uba bha bad uba isynei haduh ba Un siew kylliang hi ïa ki jingryngkang jong ngi, bad da kata Un pynim ïa ngi na kaba shah ïa ka bainong jong ka pop. Mar kumta nga la sngew katno Uta Uwei un long uba sngewieit eh; bad nga la pyrkhat ba nga lah ban bret ïa lade ha ki kti jong U, bad ban shaniah ha ka jingisynei jong Uta Uwei.”
GSAM 119Ka Jingkylla Niam jong u William Miller
GSAM 119.1U la ong shuh shuh:
GSAM 119.1“Nga la ïohi ba ka Baibl ka pynpaw ïa U Nongpynim uba long thik kumba nga donkam; bad nga la lyngngoh kumno ka kot kaba khlem shah pyrsad da U Blei ka lah ban pynpaw ïa ki nongrim kiba ïahap janai haduh katta bad ki jingdonkam jong ka pyrthei kaba la hap ha ka pop. Nga la shah pynbor ban pdiang ba ki Jingthoh Bakhuid ki dei ka jingpynpaw na U Blei. Ki la kylla long ka jingkmen jong nga; bad ha U Jisu nga la shem ïa u paralok.... Mynta ka Baibl ka la kylla long ka kot ba nga pule kham tam eh, bad nga lah ban ong shisha ba nga la wad bniah ha ka da ka jingkmen bakhraw. Nga la shem ba ym pat ju ïathuh ïa nga wat tang shiteng ruh. Nga la lyngngoh balei ngam shym la ïohi mynshuwa ïa ka jingitynnad bad ka burom jong ka, bad nga la lyngngoh ba nga la lah ban kyntait ïa ka.”
GSAM 119.2U William Miller u batai hi ïa ka rukom pule Baibl jong u kumne:
GSAM 119.2“Nga la rai ban buh noh shadien ïa baroh ki jingpyrkhat ba nga la bat lypa, ban ïanujor bniah ïa kawei ka bynta jong ka Jingthoh Bakhuid bad kawei pat, bad ban ïai pule ïa ka da ka rukom kaba ryntih bad kaba la pynbeit.... Man ba nga shem ïa kaei kaei kaba dum, nga ju ïanujor ïa ka bad baroh kiwei pat ki bynta kiba ïadei bad ka; bad, da ka jingïarap jong u Cruden, nga la bishar ïa baroh ki dkhot jong ka Jingthoh Bakhuid ha kiba la shem ïa kino kino ki kyntien ba kongsan kiba don ha kata ka bynta kaba dum.... Ha kane ka rukom nga la ïai pule ïa ka Baibl, ha ka jingpule ba nyngkong jong nga ïa ka, kumba ar snem, bad nga la sngewskhem pura ba ka hi ka long ka nongbatai ïa lade.
GSAM 120.1“Katba nga dang pule kumne, nga la sngewskhem ba lada ki jingïathuhlypa kiba la urlong mynshuwa ki long ka nongthew ban bishar ïa ka rukom ban urlong jong kito kiba dang sah ha ka lawei, te ki jingngeit ba la pdiang paidbah shaphang ka jingsynshar U Khrist ha ka mynsiem—ka jingsynshar shihajar snem ha kane ka pyrthei shuwa ka jingkut jong ka, bad ka jingwan phai jong ki Jiw—kim don jingkyrshan na ka ktien U Blei.... Nga la shem ba la hikai shai ha ki Jingthoh Bakhuid ba U Jisu Khrist un wan hiar biang sha kane ka pyrthei, da kaba wan ha ki lyoh jong ka bneng, ha ka burom baroh jong U Kpa jong U.
GSAM 120.2“Nga la sngewkmen ha kaba pule ïa ki Jingthoh Bakhuid haduh kaba ngam pat ju pyrkhat ba lah ban ïoh na ki jinghikai jong ki. Nga la sdang pule ïa ki khlem da khmih lynti ban shem ïa ka por jong ka jingwan U Nongpynim, bad ha kaba nyngkong nga la shem shitom ban ngeit ïa ka jingpynkut nia ba nga la poi sha ka; hynrei ki sakhi ki la ktah jur haduh katta ïa nga ba ngam lah ban kyntait ïa ka jingngeit skhem jong nga. Nga la jan skhem pura ha ki jingpynkut nia jong nga, bad nga la sdang ban ap, ban sharai, bad ban duwai ïa ka jingwan U Nongpynim.”
GSAM 120.3U ong biang:
GSAM 120.3“Nga la ngeit; bad mar kumta la pynsngew ha ka jingmut jong nga ïa ka kamram ban pynbna ïa kane ka jinghikai, khnang ba ka pyrthei kan ngeit bad kan pynkhreh ban ïakynduh ïa U Nongbishar bad U Nongleit kurim ha ka jingwan jong U. Ngam donkam hangne ban ïathuh bniah ïa ki jingtynjuh ba jrong bad ba khia jong nga. Ka la biang ban ong ba hadien bun snem, U Mynsiem U Blei, ka bor jong ka jingshisha, bad ka jingieit ïa ki mynsiem, ki la pynbor ïa nga ban shim ïa la ka diengphna bad ban pynbna ïa kine kiei kiei sha ka pyrthei kaba ïap bad kaba jot.”
GSAM 120.4U Miller, kum kito ba la pynkhih da kane ka khubor ha kiwei ki ri, u la pyrkhat nyngkong ban pyndep ïa ka jingphah jong u da kaba thoh bad pynmih ha ki kotkhubor paidbah bad ha ki kot lyngkot. U la pynmih nyngkong ïa ki jingpyrkhat jong u ha Ka Nongpynbna Khubor jong ka Vermont, ka kotkhubor Baptist ba la shon ha Brandon, Vt. Kane ka la long ha u snem 1831. U la kren nyngkong ha khmat paidbah shaphang kane ka phang ha u snem 1832. Shaphang kane ka jingïalang u la ong, “U Trai u la theh ïa la ka jingaiei halor ka jingïaseng, bad bun ngut ki la ngeit sha ka jingpynim ïa ki mynsiem jong ki.”
GSAM 121.1Ha u snem 1836 la shon ïa ki jingkren jong u ha katto katne ki kotkhubor paidbah jong kata ka por. Ha ka tlang jong u snem 1837-38 la pynmih ïa ki jingkren jong u ha ka kot lyngkot. Ha u snem 1838 la shon ïa ka kot lyngkot kaba ar, kaba don 204 sla, bad ha kane ka kot u Miller u la ong ba ka bor Ottoman ka lah ban kyllon ha u snem 1839 ne 1840. Ki jingkren ba nyngkong jong u ha ki nongbah bakhraw ki la long ha u snem 1836. Ha kata ka por u la kren ha ki nongbah Randolph, Lowell, Groton, bad Lynn, Mass.
GSAM 121.2Haduh u snem 1840, u Miller u la ïeng jan marwei kum u nongkren paidbah shaphang ka jingwan bajan jong U Khrist. Ha kata ka snem, kynsan da ki spah ngut ki la ïasoh bad u ha kaba pynbna ïa ka khubor. Yn peit ha ka lynnong kaba bud ïa kaei kaba la pynmih ïa kane ka jingkylla bakhraw. Ha ka tlang jong u snem 1839-40, u Miller u la ai bun tylli ki jingkren ha Exeter, N.H. Hangta u la ïakynduh nyngkong ïa u Tymmen J. V. Himes, uba ha kata ka por u la pdiang ïa ka jingngeit, bad naduh kata ka sngi u la ïeng ryngkat bad u Tymmen Miller kum u nongpynmih kot bad u nongïalap shitrhem jong ka khubor bakhraw jong ka jingwan arsien.
GSAM 121Joshua V. Himes
GSAM 121.3Shaphang une u nongtrei shitrhem ha kane ka jingïaid lynti bakhraw, ka kaba bha tam ka long ban sot na u nongthoh ïa ka jingïathuh shaphang ka jingim jong u, uba ong:—
GSAM 121.4“La kha ïa u Joshua V. Himes ha Wickford, R.I., ha ka 19 Jymmang, 1805. La tip bha ïa u kpa jong u kum u nongkhaïi bad ki West Indies, bad u long u dkhot ba pawkhmat jong ka balang Episkopal U Paul Bakhuid ha Wickford. Ka kmie jong u ka don ka jinglong babha bad ka jingieit ïa U Nongpynim, ïa kaba ka ju ïathuh ha u khun jong ka, uba sngewbha ban sngap.
GSAM 121.5“U kpa u la thmu ban pynpule ïa la u khun, u Joshua, na ka bynta ka kam ïalap jong ka balang kaba u hi u long dkhot, hynrei ki jingjia ki la khanglad ïa kata. U Blei u la don kawei pat ka kam ïa uta u khun ban leh, bad U la pynbeit ïa kiei kiei ha ka rukom kaban pynmih ïa ka jingmih ba la kwah. Ha u snem 1817, u kpa u la phah ïa ka mar kaba rem dor ha ka jingpeit jong u Kapten Carter, bad u Alexander Stewart kum u nongpeit ïa ka mar ha ka lieng. Kine ki briew kim shym la long kiba ïaineh; ynda ki la poi ha kawei ka jaka sangeh lieng jong ki West Indies, ki la die ïa ka lieng bad ïa ka mar baroh, bad ki la phet noh. Kane ka jingjia ka la pynkylla ïa baroh ki jingthmu ba la pynkhreh ïa ka lawei jong u Joshua uba dang samla, ïa uba la thmu ban phah sha ka Skulbah Brown, ha Providence, R.I. Ha ka jaka kata, ha u Ïaïong, 1821, la ïalam ïa u sha New Bedford, Mass., bad la buh ïa u hapoh ka jingïateh bad u William Knights ban nang ïa ka kam shna almari bad kiwei ki tiar dieng.
GSAM 122.1“Ynda u la poi ha la ka ïing thymmai, u la sdang trei shitrhem ïa ka kam ba la bynshet ha u, da kaba rai ban long uba tbit tam ha la ka kam. Hynrei shen u la shem ba ka jinglong niam jong ki briew sawdong jong u kam da ïahap bad ka jingsngew jong u. U ong, ‘U kynrad jong nga u long u dkhot Unitarian, bad u la ïalam ïa nga sha ka balang jong u. U pastor Orville Dewey u long u nongsharai balang. U dang shu kylla na ka jingngeit ba la pdiang naduh hyndai. Ka jinghikai ba nga la ïoh hapoh u Bishop Griswold bad u pastor William Burge, u nongsharai jong ka balang U Paul Bakhuid, Wickford, bad ka jingsngap bunsien ïa u Dr. Crocker uba kren tbit jong ka balang U Ioannis Bakhuid, ha Providence, R.I., ka la pynlong ïa nga u bym lah satia ban pdiang ïa ki jingkyntait ba kren tbit u Dewey ïa ki jinghikai U Khrist bad ki apostol jong U.’
GSAM 122.2“Namar ha kata ka por ym shym la don ka balang Episkopal ha New Bedford, u la rai ban leit jingïaseng ha ka Balang Khristan Kaba Nyngkong [ym ka Balang Synran], bad hadien u la ïasoh bad kata ka kynhun. ‘Hangne,’ u ong, ‘nga la shem ïa ka Baibl kaba plie bad ka jinglaitluid ban pyrkhat, bad nga la pyndonkam bha ïa baroh ar.’ Kane ka balang ka don hapoh ka jingsumar jong u pastor Moses Howe. U pastor Clough u la pynbaptis ïa u Joshua V. Himes ha ka 2 Rymphang, 1823. Da ka dohnud kaba meh da ka jingshitrhem na ka bynta U Kynrad jong u, mar kumta u la sdang, haba u dang khatphra snem ka rta, ban ïathuh ïa ka jingïathuh jong ka diengphna bad ban kyntu ïa ki briew ban kylla kaba mut. Shaphang lade u ong:—
GSAM 122.3“‘Shen nga la kylla long u nongkyntu, bad la ai jingbit ïa nga ban pynroi ïa ka sap jong nga.... Nga la pyndep ïa ka por shah hikai kam jong nga da kaba pynhun ïa la u kynrad, bad nga la ïoh jingiaroh. Hynrei la san ne hynriew snem nga ju trei palat ïa ka kam ba la buh, bad kumta nga la ïoh shi sngi ne ar sngi ha ka taïew na ka bynta ka jingpule bad ka kam mishan ha ki shnong kiba duna jingdon jingem; ïa ki soh jong kata ka kam nga la aiti ha la u pastor.’
GSAM 123.1“Ha u snem 1825 la thung ïa u kum u mishoneri jong ka jingïalang jong ki balang Khristan ha ka bynta shathie jong ka Massachusetts. ‘Ym shym la don ka jingthmu ne ki lad ban kyrshan ïa ki mishoneri,’ ong u Tymmen Himes, ‘bad nga la rai ban trei khaïi na ka bynta ka jingkyrshan ïa lade, bad ban ïalap katba nga lah.’
GSAM 123.2“Ha u snem 1828 u la mih noh na New Bedford, da ka jingrai skhem ban jop, khlem jingartatien ne jingduna bor, bad u la leit sha Plymouth, ha kaba u la ïalap ïa ka ktien U Blei ha ki ïingskul, ha ki kamra ba la pynkhreh kyrkieh, bad ha kano kano ka jaka ba u lah ban ïoh nongshahshkor. Ha u snem 1829 u la ïai trei ïa kajuh ka jait kam ha Fall River haduh u snem 1830, mynba u la kynriah sha Boston kum u pastor jong ki Balang Khristan Kaba Nyngkong bad Kaba Ar; bad hangne u la sah la laiphew lai snem. Ha u snem 1839 u la kylla ban pdiang ïa ka kam jong ka jingwan arsien, kumba la batai da u Tymmen William Miller uba pawnam. U la rung ha kane ka kam thymmai da ka jingshitrhem baroh kaba u don, bad ki kam ïalap jong u ki la dap da ka ding bad ka bor. Ha u snem 1840, u la sdang pynmih ïa ka kotkhubor Ki Dak jong ki Por, da kaba kyrshan ïa ka kam kaba u la aiti ïa la ka dohnud baroh. Ka pisa baroh jong u, ka jingtrei baroh jong u, ka bor baroh jong u, u la aiti sha kane ka kam, bad la jop da ki hajar ngut ki nongkylla niam.”
GSAM 123Ki Kam ba Ïatreilang jong u Miller bad u Himes
GSAM 123.3Naduh u snem 1840 haduh ka synrai jong u snem 1844, ki Tymmen Miller bad Himes ki la ïatreilang ha ka bynta bakhraw jong ki kam jong ki, katba ki leit na kawei ka nongbah sha kawei pat; ha ka lyiur ki la leit bad la ka ïingjaiñ bakhraw eh, bad ha ka tlang ki la ïalap ha ki balang bad ha ki ïingdorbar paidbah. Ka bor met bakhraw jong u Tymmen Himes ka la pynneh ïa u haduh ba u la rung ha u snem uba khyndai phew ar jong ka rta jong u. Ki bor jingmut jong u ki la long kiba khlaiñ haduh kaba kut. Ha ka 28 Nailur, ha u snem 1894, u la ai ka jingkren kaba pynkhih jur ïa ka jingïaseng jong palat lai hajar ngut ki Adventist jong ka sngi saitjain ha ka jaka sah jong ka jingïalang ha Lansing, Michigan. U la i kumba u kren da ka jingshitrhem bad ka bor kaba bun kum ha ki sngi mynshuwa. Kane ka long shisha kaba phylla ïa u briew uba la ïaid lai bnai hapoh u snem uba khyndai phew wei jong ka rta jong u, bad uba dang shitom na ka jingpang bym lah ban pynkhiah, kaba la pynïap ïa u ha u snem uba bud.
GSAM 124.1Ki Tymmen Miller bad Himes ki la ïeng, kumba ngi lah ban ong, ha ka ‘jaka ïakhun kaba hakhmat tam’ ha ka jingïaid lynti jong ka jingwan arsien ha America, bad ki long tang ar ngut hapdeng ki bun phew ngut kiba la ïatrei bad ki ha kaba pynbna ïa ka jinghikai jong ka jingwan U Khrist; ki dak jinglong ba kongsan jong kine ki briew ki long ka jingthmu kaba skhem bad ka jinglong hok kaba pura. Bun na kine ki briew ki dei na kata ka kynhun kaba ka pyrthei ka khot ‘ki briew kiba la tei ïa lade,’—ki briew kiba la san lyngba ka jingïakynduh bad ki jingshisha ba eh jong ka jingim, kiba la nang ban rai ïa ka jinglong ba dei jong ka kam da ka nongrim, ym da kaba wad jingmyntoi. Ki don ka jinglong jong kito kiba u Tymmen Miller u la ong ba ki ju pdiang ïa ka khubor na ki balang, ‘ki dkhot kiba sheptieng Blei tam, kiba aiti lut bad kiba im ha ka jingngeit.’ La pynskhem ïa kane ka jingshisha da ki nongïalap jong ki balang bapher bapher, kiba la ong hadien ba ki Adventist ki la ïakhlad khatduh na ki, ‘Ka [jinghikai] ka la shim noh ïa kiba bha tam na ka kynhun langbrot jong ngi.’
GSAM 124Kiwei Pat ki Nongïalap Adventist kiba Pawkhmat
GSAM 124.2Ka lah ban long kaba sngewtynnad ban kdew da ki kyrteng ïa katto katne ki briew kiba la trei ïa ka bynta ba pawkhmat bad ki Tymmen Miller bad Himes ha ka jingïaid lynti jong kito ki por banyngkong. Uba nyngkong ha ka thup u long u Charles Fitch, na Cleveland, Ohio, uba ha u snem 1842 u la ai jingmut ban don ki dur ban pynshai ïa ki jingïohi-paw jong u Daniel bad ka Jingpynpaw. Ka tynrai jong kata ka jingmut ka shong ha Habakuk 2:2, 3. U Charles Fitch u la ïap ha ka 10 Risaw, 1844.
GSAM 124.3U Dr. Josiah Litch, na Philadelphia, uba, kumba ngin sa ïohi ha ka lynnong kaba bud, U Trai u la pynkhih ban pynbna ïa kawei ka jingshisha; haba kata ka la urlong, ka la pynlong ïa ka jingsngewtynnad ha ka khubor jong ka jingwan arsien ban mih kynsan bad ban roi stet.
GSAM 124.4U Elon Galusha, na Lockport, N.Y., u nongïalap Baptist uba pawnam, uba ki jingthoh bad ki kam ïalap jong u shaphang ka jingwan bajan jong U Trai ki la pynmih ïa ka jingkhih bakhraw ha kata ka kynhun balang.
GSAM 125.1U E. R. Pinney, na Seneca Falls, N.Y., sa uwei pat u nongïalap ba la aiti lut jong ka balang Baptist, uba ka kam ïalap bad ki jingthoh jong u ki la long ka bor ha ka kam. Lah shisha ban khot ïa u ‘Ka mluh jong ka pyrthei.’
GSAM 125.2U Geo. Storrs, na ka nongbah New York, uba shuwa ban kylla pdiang ïa ka jinghikai jong ka jingwan arsien u la long u nongïalap ba pawkhmat ha ki jingïalang pynkhih mynsiem. Ki jingthoh jong u ki la don ka bor bakhraw ban pynkhih ïa ki briew ban nang aiti shuh shuh ïa lade bad la ka spah sha ka kam; kane ka la paw khamtam ha ki taïew ba khatduh jong ki 2300 sngi. Dei ma u uba, hadien ka jingsngewsih, u la wanrah ha khmat ki Adventist bad ka pyrthei ïa ki hynriew tylli ki jingïalap jong u shaphang ka jinglong tynrai jong u briew, ka jinglong jong kiba iap, bad ka jingpynshitom ha ka lawei.
GSAM 125.3U Tymmen Stockman, na Portland, Maine, u la long sa uwei pat u nongtrei shitrhem ha ki jingïalang pynkhih mynsiem jong u William Miller ha kata ka nongbah. U la ïap katto katne taïew shuwa ka jingkut jong u snem Jiw 1843, katba ki Adventist ki dang kyrmen bad khmih lynti ba U Trai un wan ha kata ka por.6
GSAM 125.4La don kiwei pat ki briew ba pawkhmat, hynrei namar ba ka jaka ka duna ngin shu kdew ïa ki kyrteng, kum u N. N. Whiting, uba la pynkylla ïa ka Testament Bathymmai sha ka ktien Phareng, ba la tip kum Ka Jingpynkylla jong u Whiting; u S. S. Snow, u F. G. Brown, u Apollos Hale, u L. D. Mansfield, u Geo. Needham, u O. R. Fassett; u George, u Wesley, bad u Edwin Burnham (lai ngut shi para), baroh ki nongtrei kiba tbit ha ka khubor.
Notes
- Habakkuk 2:2, 3. ↩
- Ka Jingpynpaw 14:6, 7. ↩
- Markos 1:14, 15. ↩
- Joel 2:30, 31. ↩
- Ka Jingbatai ïa ka Lynnong kaba Arphew Saw jong u Mathaï, sla 49-60. S. Bliss, Boston, Mass., 1843. ↩
- Lah ban ïohi suk, kumba la pyni ha Ki Jingthoh Banyngkong, sla 17, balei ki Tymmen Fitch bad Stockman ki la kwah eh ban tip kaei kaba la jia naduh ba ki la ïohthiah. ↩