Ka Lynnong 18 — Ka Jingpyniaid jong U Blei ha ka Kam Pynmih Kot
GSAM 281.1“Te ngin sa tip, lada ngi ïai bud ban tip ïa U Trai; ka jingmih jong U la pynkhreh kum ka step.”1
GSAM 281.2Haduh u bnai Jylliew, 1849, ka jingtrei jong u Tymmen White bad ka lok jong u bad u Tymmen Bates ka la long tang ha ki jylla New England. Ha kane ka por ka samla Clarissa Bonfoey, na Middletown, Connecticut, ka la wan ban sah bad ka ïing jong u Tymmen White. Khyndiat por shuwa kane, ka kmie jong ka ka la ïap, bad ka la ieh ha ka ïa kiei kiei baroh kiba donkam ban seng ïing ha ka rukom kaba rit. Da kane u Tymmen White u la lah ban seng ïing biang; bad ïa kane u la leh ha shi bynta jong ka ïing u Bah Belden ha Rocky Hill, Connecticut.
GSAM 281Ka Jingsdang jong ka Jingngeit ha ka Jingïakren bad ki Mynsiem ha ki Por Mynta
GSAM 281.3Ha ka 24 Lber, 1849, la pynlong ka jingïalang paidbah ha Topsham, Maine. Ha kata ka sngi saitjain la ai ha Mrs. White ka jingïohi-paw; ka mat jong ka ka long kaba donkam shibun eh. Lehse yn kham sngewthuh ïa kata ka jingïohi-paw lada ngi pyrkhat shuwa ïa ka jinglong jingman ha kata ka por.
GSAM 281.4Ha ka bynta kaba khatduh jong u bnai Lber, 1848, ha Hydesville, ka distrik Wayne, New York, la sdang ki “sur bym lah ban batai,” lane kiei kiba hadien ki la kylla long ki “jingtied jong ki mynsiem.” Kane ka la jia nyngkong ha ka ïing jong ka ïing ka sem Fox. Ha ka bynta kaba khatduh jong ka aiom lyiur, kata ka ïing ka sem ka la kynriah sha Rochester, New York. Hangta, ha Corinthian Hall, la pyni ïa kine ki kam ha khmat ki paidbah, bad ki khynnah kynthei ki la shah tohkit bniah eh ha ki kynhun kynthei bad shynrang kiba la jied na ki nongshong shnong kiba bha tam na ka bynta kata. Katba kiba bun eh na ki briew ki la peit ïa ki jingtied kum ka jingshukor, lane ka buit pynbiej da ki kti, wat kito kiba kham kloi ban ngeit ruh kim shym la pyrkhat ba kane kan roi sha ka jingheh kaba khraw.
GSAM 282Ki Jingïathuhlypa Shaphang ka Jingngeit ha ka Jingïakren bad ki Mynsiem
GSAM 282.1Ha ka jingïohi-paw ba la kdew haneng, Mrs. White ka la ïohi ba ka jingtied bym lah ban batai ha Rochester bad ha kiwei ki jaka ka long ka bor jong u Soitan, bad ba kum kine kiei kiei kin nang kham jia kylleng. Kin deng ruh ïa ka dur jong ka niam, ban pynlong ïa kiba la shah shukor ban nang kham sngew ba ki don ha ka jingshngaiñ, bad ban ring ïa ki jingmut jong ki briew U Blei sha kita kiei kiei, lada lah, bad ban pynlong ïa ki ban artatien ïa ki jinghikai jong U Mynsiem Bakhuid.
GSAM 282.2Ha kata ka por tang khyndiat eh, lada don, ki la don wat ka jingmut kaba rit tam ba ka jingngeit ha ka jingïakren bad ki mynsiem kan saphriang kylleng ka pyrthei kumba la ïathuhlypa hangta, lane ba kan kam ïalade kum ka niam, ryngkat bad ki balang bad ki pastor jong ka kiba la pynbeit ryntih.
GSAM 282La Pynurlong ïa ka Jingïathuhlypa
GSAM 282.3Hynrei ka jingpynurlong ïa ka jingïathuhlypa ka paw shai haba ngi pyrkhat ïa ka jingbun ki dkhot jong ki, kiba la ïathuh ba ki don 10,000,000 ha United States marwei. Shaphang ka dur niam ba ki don mynta, ngi ai ïa kane harum na Ka Jingpeit Biang bad ka Nongpynbna, Washington, D.C., 12 Naiwieng, 1903:—
GSAM 282.4“Ha ka jingïalang kaba dang shu dep jong Ka Seng Ri jong ki Nongngeit ha ka Jingïakren bad ki Mynsiem, kaba la long ha kane ka nongbah, la pdiang ïa ka rukom leh niam kaba thymmai. La pynbeit ban ‘pynkyntang’ ïa ki pastor lane ki nongtrei niam, bad la ithuh ïa ka kynhun ki nongngeit ha ka jingïakren bad ki mynsiem kum ka ‘balang.’ Ïa kane lah ban ïohi da kaba pule ïa kane ka bynta harum na kata ka rukom leh niam kaba thymmai:—
GSAM 282.5“‘Ym dei ban thung ïa uno uno u pastor lane u nongtrei niam ban peit ïa ka balang lane ka seng khlem da la pynrung shuwa ïa u ha ka kam katkum ka rukom, da kata kaba la tip naduh ki por hyndai tam jong ka histori niam kum ka jingleh niam pynkyntang. Ym lah ban pdiang ïa uno uno kum u kyrtong ban shah pynkyntang tad haduh ba u la ïoh ka jingkhot ban long pastor jong kano kano ka balang lane ka seng, lane ba la thung ïa u kum u mishoneri da kano kano Ka Seng Jylla jong ki Nongngeit ha ka Jingïakren bad ki Mynsiem, kaba la pynrung katkum ka aiñ kum ka kynhun niam ha ka jylla ba ka don, lane da Ka Seng Ri jong ki Nongngeit ha ka Jingïakren bad ki Mynsiem jong United States of America. Baroh kiba long ki kyrtong ban long pastor lane ban trei ka kam mishan ki dei ban la don ha ka jingïasoh kaba pura bad kano kano ka balang lane ka seng jong ki nongngeit ha ka jingïakren bad ki mynsiem la kumno kumno lai snem, bad la kumno kumno ar snem kum kiba la ïoh jingbit, ba la thung da ka Seng Jylla lane ka Seng Ri kum ki nongkren ha ka jingpyrshang. Ki pastor kiba la thung na ka bynta ka por kaba duna ïa uwei u snem pura katkum ka kot sngi kim dei ban ïoh jingbit ban shah pynkyntang.’”
GSAM 283U Tymmen White ha Oswego, New York
GSAM 283.1Namar ba ka kam pynmih kot ka la don ha Oswego, New York, u Tymmen White u la kynriah ïa ka jaka sah jong u na Connecticut sha kane ka jaka ha ka aiom synrai jong u snem 1849. Hangne, ha kajuh ka snem, ha ka 3 Naiwieng, la pynlong ka jingïalang jong ki bangeit. Shaphang ka jingtrei jong ki hadien kata, Mrs. White ka ong:—
GSAM 283.2“Ngi la rai te ba ka long ka kamram jong ngi ban trei ha ka jylla New York. U lok jong nga u la sngew ïa ka jingkitkhlieh kaba khia ban thoh bad ban pynmih kot. Ngi la wai ïing ha Oswego, shim kylliang ïa ki tiar ïing na ki para jong ngi, bad sdang seng ïing. Hangta u lok jong nga u la thoh, pynmih kot, bad ïalap. Ka la donkam ïa u ban phong ïa ki atiar jingïaleh ha kawei pa kawei ka khyllipmat, namar bunsien u la hap ban ïaleh pyrshah ïa kiba kam ïalade ki Adventist hynrei kiba pynshlur ïa ka jingbakla, kiba ïalap ïa ka por kaba la buh thikna, bad kiba pyrshang katba lah ban pynlong ïa kiwei ban sngew pyrshah ïa ka jingngeit jong ngi.”2
GSAM 283La Pynmih ïa Ka Jingpeit Biang jong ka Jingwan Arsien
GSAM 283.3Ha ka aiom synrai jong u snem 1850 la ïohi ba ka long kaba bha ban pynkylla biang; kumta u Tymmen White u la kynriah sha Paris, Maine. Hangta la pynmih ïa ka thup kaba nyngkong jong Ka Jingpeit Biang jong ka Jingwan Arsien bad ka Nongpynbna jong ka Sngi Saitjain ar sien shi bnai. Ka kynthup ïa khatlai tylli ki jingmih; kawei pa kawei ka don phra sla, bad ha kawei pa kawei ka sla don ar syrnot. Ka jingheh jong ka sla ba la shon ka long hynñiew bad shi bynta na phra inchi ha kawei ka liang, bad shiphew bad shi bynta na saw inchi ha kawei pat. Ka jingmih kaba nyngkong ka don ïa ka tarik jong u bnai Naiwieng uba bud, bad ka jingmih kaba khatduh ka don ka tarik 9 Jylliew, 1851.
GSAM 284.1Ka jingpynheh ïa kane ka kot khubor ban ïa Ka Jingshisha jong Mynta ka long ka dak kaba bha shibun jong ka jingsaphriang kaba ïahap jong ka jingshisha, ka jingkiew jong ka jingbun ki nongtrei ha ka kam, bad jong ki nongkyrshan ïa ka kam. Namar ba la sam ïa ka kot khubor khlem jingsiew, la kyrmen ba ki paralok jong ka kam kin ïarap ha ka jingpynmih ïa ka, bad ki la leh kumta. Wat la ki bangeit ki long kham bun kiba ym riewspah, ki la ïarap katkum ba U Trai U la kyrkhu ïa ki, bad ki la leh katba ki lah ban pynïaid shakhmat ïa ka kali jong ka jingshisha.
GSAM 284J. N. Andrews u Sdang ban Ïalap
GSAM 284.2Ha kane ka por J. N. Andrews, uba sah ha Paris, Maine, u la sdang ïa ka jingtrei paidbah jong u kum u nongïalap ïa ka khubor babha bad u nongthoh shaphang ki mat niam. Ha Ka Jingpeit Biang jong u bnai Jymmang, 1851, u la don ka jingthoh kaba shim palat san sla shaphang ki lai tylli ki khubor. Ha kane u la kdew ïa ka jingïathuhlypa shaphang u mrad uba don ar tylli ki reng ha ka Jingpynpaw 13 ba ka ïadei bad United States. Da kaba shaniah tang ha ka jingïathuhlypa, u la ïeng ha ka jingngeit ba ka jingpynbor ban rakhe ïa ka sngi U Blei kum ka Sabbaton kan long ka mat ha kaba khatduh yn seng ïa ka jingïasoh jong ka balang bad ka jylla ha kane ka ri. Ka jingïatai jong u ka la shong tylli ha ka jingïathuhlypa, namar ha kata ka por ym shym la don ka jingïakhih kaba kdew jur sha kata ka liang. Ka jingkren kaba kham jur tam kaba lah ban shem kaba kyrshan ïa kata ka long ka jingong jong u Doktor Durbin, kaba la shim na U Nongïasaid Khristan bad ka Kot Khubor, kaba ong:—
GSAM 284.3“Haba ka niam Khristan ka kylla long ka jingim ha ka akor bad ha ka mynsiem jong ka jylla, ka jylla ka don ka kamram, da ki nongbishar jong ka, ban khanglad ïa ka jingpynkheiñ ha kaba paw ïa ka Sabbaton bakhuid, kum ka lad ban ïada ïalade.”
GSAM 285Ka Jingdie ïa ki Lyngkha ban Ïarap ïa ka Kam
GSAM 285.1Ha kane ka por la ïalam ïa ki briew kum u Hiram Edson, na New York, bad u Cyrenius Smith, na Jackson, Michigan, ban die ïa ki lyngkha jong ki, kawei pa kawei kaba shongdor $3,500, bad ban wai lyngkha na ka bynta ka jingpyndonkam jong ki hi, khnang ba kin don pisa ban ïarap ha ki kam bapher bapher ki ban mih ha ka jingpynïaid shakhmat ïa ka kam jong ka khubor.
GSAM 285Ka Jingkynriah ïa ka Kam Pynmih Kot sha Saratoga
GSAM 285.2Ha u snem 1851, u Tymmen White u la kynriah na Paris, Maine, sha Saratoga Springs, New York. Hangne ruh, da ki tiar ïing ba la shim kylliang, u la seng ïing, bad u la pynmih ïa ka thup kaba ar jong Ka Jingpeit Biang jong ka Jingwan. Ka jingmih kaba nyngkong ka don ïa ka tarik 5 Nailar jong kajuh ka snem. Kane ka thup ka kynthup ïa khatsaw tylli ki jingmih, bad la pynmih ar sien shi bnai. La pynmih ïa ka jingmih kaba khatduh ha ka 23 Lber, 1852. La pynkylla khyndiat ïa ka kyrteng jong ka kot khubor na Ka Jingpeit Biang jong ka Jingwan Arsien, kum ha ka Thup 1, sha Ka Jingpeit Biang jong ka Jingwan bad ka Nongpynbna jong ka Sngi Saitjain, ka kyrteng kaba ka dang bat ha ka thup kaba phraphew ar jong ka. La pynheh ïa ka kot khubor sha lai syrnot ha kawei pa kawei ka sla, bad phra sla baroh; ka sla ba la shon ka thew phra bad shi bynta na saw inchi ha kawei ka liang, bad khatwei bad lai bynta na saw inchi ha kawei pat.
GSAM 285.3Na ka jingnang heh jong kata kaba la long bad kaba dang long ka kot khubor jong ka kynhun balang, lah ban ïohi ba kawei pa kawei ka jingpynkylla ka la long sha kaba kham bha. Kane ka pyni ïa ka jingroi kaba biang, bad ka ai ka sakhi kaba shai ba ka kam jong u angel uba lai “ka la wan ban neh.”
GSAM 285Ka Jingpynmih Kot ha Rochester—Ka Jingdon la ka Jong ka Kor Shon ba Pynïaid da ka Kti
GSAM 285.4Ha ka 6 Jymmang, 1852, la pynmih ïa ka jingmih kaba nyngkong jong ka Thup 3 jong Ka Jingpeit Biang jong ka Jingwan bad ka Nongpynbna jong ka Sngi Saitjain ha Rochester, New York. La shon ïa ka ha ka kor shon bad da ki dak shon kiba long jong ki Adventist jong ka sngi saitjain. Hiram Edson u la ai pisa shuwa ban thied ka kor shon Washington kaba pynïaid da ka kti, ryngkat bad ki dak shon bad ki tiar ban pynbit ïa ka ophis. U dei ban ïoh biang ïa ka pisa jong u katba ki jingai kin wan na ki paralok jong ka jingshisha. Kata ka kor shon ba pynïaid da ka kti ka la ïeng ha ka ophis jong Ka Jingpeit Biang bad ka Nongpynbna ha Battle Creek, Michigan, haduh ba ka la ing duh ha ka ding ha ka 30 Nohprah, 1902. Ha kata ka por la ñiew ïa ka kum ka kor shon kaba bha tam ha ka ophis ban shon ïa ki sla pyrshang na ka bynta ban pynbeit bakla. Ha ka Jingmih 12, Thup 3, 14 Risaw, 1852, la pynbna ba ka jinglut ban pynbit ïa ka ophis da kane ka kor shon bad ki tiar ka long $652.93, bad ka pisa ba la ïoh pdiang na ka bynta kata haduh kata ka tarik ka long $655.84. Na kine ki khatar tylli ki jingmih jong ka kot khubor, la pynmih bad sam ei 2,000 kopi jong kawei pa kawei ka jingmih.
GSAM 286La Sdang ïa U Nonghikai jong ki Samla
GSAM 286.1Ha u bnai Nailar la sdang ha ka ophis jong Ka Jingpeit Biang ban pynmih ïa U Nonghikai jong ki Samla man la u bnai. Mynta ka mih man la ka taïew, bad kawei pa kawei ka jingmih ka don saw shah ka jingbun jong ka jingthoh ban pule ban ïa kaba ka la don ha kata ka por.
GSAM 286Uriah Smith u Ïasoh bad ka Ophis
GSAM 286.2Ha u snem 1853 u Tymmen Uriah Smith u la sdang ïa ka jingtrei jong u ha ka ophis jong Ka Jingpeit Biang bad ka Nongpynbna, ha kaba u la bat ka kam kaba kitkhlieh la shiteng spah snem. Ha kata ka snem (1853) la ong ha Ka Jingpeit Biang bad ka Nongpynbna ha ka sien kaba nyngkong ba kito kiba kwah ki lah ban thied ïa ki kot ba ngi pynmih da kaba siew tang ïa ka dor ba la pynlut ban pynmih ïa ki. Ïa kiwei pat baroh la ai ei ïa ki jingthoh ba la shon, namar ki jingai jong kiba sbun bad kiba kloi ha ka dohnud ki la pyndap ïa kaba duna. Ha u snem 1854 la pynbna ba ka dor jong Ka Jingpeit Biang kaba mih ar sien shi bnai ka long $1.00 shi snem. Ha kajuh ka snem, ha ka jingïalang ha ïingjaiñ kaba la long ha ka distrik Macomb, Michigan, ha u bnai Naitung, la pyrshang ban die ïa ki kot ba ngi pynmih. Ha kane ka jingïalang la die ïa ki kot kiba shongdor $50. Haba u kren shaphang kane ka jingpyrshang, u Tymmen White u la ong lyngba Ka Jingpeit Biang, “Kane ka pyni ba lah ban die ïa ki kot jong ngi.”
GSAM 286Ka Jingkhot ban Seng ka Tyngka $500 na ka Bynta ki Kot Lyngkot
GSAM 286.3Ha Ka Jingpeit Biang jong ka 12 Risaw bad ka 24 Nohprah, 1854, la khot ban seng ka tyngka $500 na ka bynta ki kot lyngkot, khnang ba ka ophis kan lah ban pynbiang ïa ki nongïalap da ki kot lyngkot ban sam ei ryngkat bad ka jingtrei jong ki. La khot ruh na ka bynta ka “tyngka jingïarap $500 ïa ka ophis, khnang ba lah ban pynmih ryntih ïa Ka Jingpeit Biang man la ka taïew, ha ka jaka ban pep teng teng shi taïew namar ka jingkyrduh pisa.”
GSAM 287J. P. Kellogg bad Henry Lyon ki Die ïa ki Lyngkha jong ki
GSAM 287.1Ha kane ka por J. P. Kellogg, na Tyrone, bad Henry Lyon, uba sah hajan Plymouth, Michigan, ki la die ïa ki lyngkha jong ki, kawei pa kawei kaba shongdor kumba $3,500, tang da ka jingthmu ban don pisa ban pyndonkam ha ka jingpynïaid shakhmat ïa ka kam. Kumta sa ar ngut ki para na Michigan ki la mih shakhmat ha ka por kaba biang, ryngkat bad ka pisa kaba la don bad ki dohnud kiba kloi ban ïarap ha kaba donkam ïarap tam. Uba nyngkong u la trei ha ka jingshna ki synsar ha Jackson, Michigan, katba uba ar u la kynriah sha Battle Creek, bad u la trei kum u misteri dieng ban bsa ïa ka ïing ka sem jong u.
GSAM 287Baroh ki Kot Khubor bad ki Kot jong Ngi ha ka Dor $3.00
GSAM 287.2Ha kaba kut jong ka Thup 6, ha u bnai Jylliew, 1855, lah ban ïoh ïa Ka Jingpeit Biang bad U Nonghikai jong ki Samla na ka bynta shi snem, ryngkat bad ka thup kaba pura jong baroh ki kot rit, ki kot lyngkot, bad ka kot jingrwai kum kaba la pyndonkam ha kata ka por,—arphew hynriew tylli ki kot rit bad ki kot lyngkot baroh,—ha ka dor $3.00. Ka dor ba la buh ïa U Nonghikai jong ki Samla ka long arphew san sent na ka bynta khatar tylli ki jingmih.
GSAM 287La Khot ïa ka Ophis jong Ka Jingpeit Biang sha Michigan
GSAM 287.3Ha u bnai Ïaïong, 1855, u Tymmen White bad ka lok jong u ki la leit jngoh biang ïa Michigan, bad ki la pynlong ki jingïalang ha katto katne ki jaka. Ha ka 28 bad ka 29 jong ujuh u bnai la pynlong ka jingïalang ha Battle Creek. Ha kata ka jingïalang ki para ha Battle Creek ki la rai da ka jingjied ban khot ïa u Tymmen White ban kynriah ïa ka ophis jong Ka Jingpeit Biang na Rochester sha Battle Creek. Dan Palmer, Cyrenius Smith, J. P. Kellogg, bad Henry Lyon ki la mynjur ban ai $300 marwei, khlem sut, kaba long baroh $1200, ban thied ka jaka bad ban tei ka ophis pynmih kot. Kumta ki la ïoh ka jaka ha ka dong shaphang shathie bad mihngi jong ki surok West Main bad Washington, bad ki la tei hangta ka ïing dieng kaba don ar mala, kaba heh 20 x 30 phut, bad ki païa kiba jrong arphew phut.
GSAM 288Ka Ïingmane Kaba Nyngkong ha Battle Creek
GSAM 288.1Ha kajuh ka aiom la tei ïa ka ïingmane kaba nyngkong jong ki Adventist jong ka sngi saitjain ha Battle Creek, kaba heh 18 x 24 phut. Kane ka ïing kaba suk, kaba la tap da ki lyngkniap dieng ba pynïeng bad ba la tap ïa ki khep da ki lyngkniap kiba rit, ka la ïeng hajan ka dong shaphang shatei bad sepngi jong ki surok Van Buren bad Cass.
GSAM 288Ha ka Ophis Shon Kot Kaba Nyngkong jong Ngi
GSAM 288.2Ka jingmih kaba nyngkong jong Ka Jingpeit Biang kaba la pynmih ha Battle Creek ha ka ophis kaba long jong ki Adventist jong ka sngi saitjain ka don ïa ka tarik 4 Nohprah, 1855. La buh te ïa ka dor jong ka kot khubor ha $1.00 shi thup kaba don arphew hynriew tylli ki jingmih; hynrei la kyrpad ïa ki jingai ban phah ei ïa ka kot khubor sha ki baduk kiba dei hok ban ïoh. Naduh kane ka por shakhmat, u Tymmen Waggoner bad u Tymmen Cottrell ki la phah jingthoh jan man ka por sha ki syrnot jong Ka Jingpeit Biang jong ka Jingwan.
GSAM 288.3Ha Ka Jingpeit Biang jong ka 18 Nohprah, 1855, ka komiti pynmih kot ka la pynmih ka jingong kaba ki nongtrei ha ka ophis mynta ki lah ban sngew kum kaba phylla. Ka la ong kumne: “Ngim ïohi ïa ka daw balei kito kiba trei ha ka ophis kim dei ban ïoh ka bainong kaba biang na ka bynta ka jingtrei jong ki. U nongpynbeit u ïoh tang shiteng jong kaba u lah ban ïoh hawei pat.” Ka lah ban long kaba bha ban kdew ba ka bainong ba ju siew ha kata ka por kam shym la kot wat shiteng jong kaba ju siew mynta, bad ba ka shiteng bainong ha kata ka por kam palat ïa shi bynta na lai lane shi bynta na saw jong kaba ka ophis ka siew na ka bynta kajuh ka jait jingtrei mynta. Ki nongtrei ha ka ophis ha kata ka por ki la ai sngewbha ïa shiteng ka dor jong ka jingtrei jong ki, khnang ba lah ban pynmih ïa ka khubor babha jong ka jingshisha jong mynta.
GSAM 288Ka Jingkhot ban Ïoh ka Kor Shon ba Pynïaid da ka Bor Mashin bad ka Mashin Pynïaid
GSAM 288.4Ha Ka Jingpeit Biang jong ka 19 Lber, 1857, la ai jingmut ha ka sien kaba nyngkong ba la donkam ïa ka kor shon kaba pynïaid da ka bor mashin bad ïa ka mashin pynïaid, bad ba dei ban ïoh ïa ki na ka bynta ban shon ïa ki kot khubor, ki kot lyngkot, bad ki kot. Kumba la ïathuh ha ka 2 Ïaïong, la rai ban thied ka kor shon Adams kaba pynïaid da ka bor mashin, bad hynñiew ngut ki rangbah ki la kular $100 marwei ban ïarap thied ïa ka. Ha ka jingmih kaba bud la ong ba ka kor shon bad ka mashin pynïaid kin shongdor kumba $2,500, bad ba ki jingkular ai pisa ki la kot lypa sha $1,700.
GSAM 289.1Ha ka jingthoh jong u Tymmen White kum u nongpynbeit ha Ka Jingpeit Biang jong ka 13 Nailar, 1857, ka don kane ka jingong kaba ai mynsiem: “Ka ophis jong ngi ka lait na ka ram. Ka don ka tyngka kot kaba kyllum kaba long $1,426, kaba la pynlut mynta ha ki kot. Ka kor shon kaba thymmai kaba pynïaid da ka bor mashin ka la sdang trei bad ka trei bha shibun, bad ka don ka jingkyrmen kaba bha ba shen yn pynïaid ïa ka da ka bor tdem um, bad yn siew dep ïa ka baroh. Ki kam jong ngi ha ki ïingjaiñ ki ïoh ka jingkyrshan kaba kham bha shibun ban ïa mynshuwa.”
GSAM 289Ka Jingkheiñ Nyngkong shaphang ka Jingdie Kot
GSAM 289.2Ha ka 29 Risaw, 1857, la pynbna ha Ka Jingpeit Biang bad ka Nongpynbna ba ka jingdie kot ha ki ar snem ba la leit ka long $1,287.91. Kane ka long ka jingkheiñ kaba nyngkong jong kane ka jait ba la pynmih haduh kata ka sngi. Ka long ka dak jong ka jingïaid shaphrang ha ka kam, bad kumta ka long ka daw jong ka jingpynshlur, namar ka pyni ba ka jingshisha ka nang khlaiñ, bad ka long ‘kum ki wah jingshai kiba ïaid kylleng ka pyrthei.’
GSAM 289Ka Ophis jong Ka Jingpeit Biang bad ka Nongpynbna ka Jaka Buh Pisa kaba Shngaiñ
GSAM 289.3Ha Ka Jingpeit Biang bad ka Nongpynbna jong ka 13 Nailar, 1858, la ai jingmut nyngkong ïa ki briew jong ngi ban pynlong ïa ka ophis ka jaka buh ïa ka pisa kaba tam. Kito kiba don pisa kaba kim donkam ban pyndonkam mardor ki lah ban buh ha ka ophis, bad ban sei ïa ka ha kano kano ka por da ka jingbthah katba ki donkam. Kumta ka ophis ka lah ban ïoh jingmyntoi na ka jingpyndonkam ïa kata ka pisa. Haba la pyntreikam ïa kane ka jingai jingmut, ka la nang pynkhlaiñ ïa ka kam ha ka liang ka pisa.
GSAM 289.4Naduh kata ka por haduh mynta (1905), ym pat don uwei ruh uba la duh wat shi dolar na ka pisa kaba la ai kylliang kumne ïa ki ïing pynmih kot jong ngi, ne uba khlem ïoh biang ïa la ka pisa haba u la pan. Kiba hok bad kiba pyrkhat bha ki la sdang ban ñiew ïa ki ophis pynmih kot jong ngi kum ki jaka ban buh ïa la ka pisa kaba tam kiba kham shngaiñ wat ban ïa ki ïing buh pisa, kiba ju kyllon bunsien. Ki ïing buh pisa ki don ka jingshaniah jong ka pyrthei, hynrei ki ïing pynmih kot jong ngi ki don ïa ka bor jong ka kynhun balang baroh kawei kum ka ‘jingkyrshan’ jong ki.
GSAM 290La Seng ïa ka Seng Pynmih Kot jong ki Adventist jong ka Sngi kaba Hynniew
GSAM 290.1La seng ïa ka Seng Pynmih Kot jong ki Adventist jong ka sngi kaba hynniew ha ka 3 Jymmang, 1861, bad la phah ïa ki shithi pynbna ban kyntu ïa ki briew ban thied ki bynta jong ka seng, ha ka dor $10 kawei ka bynta. Hadien ar taïew la pynbna ba la dep kular ban thep $4,080 ha kita ki bynta.
GSAM 290.2Naduh ka 11 Jylliew jong uta u snem, la pynmih ïa Ka Jingpeit Biang bad ka Nongpynbna da ka Seng Pynmih Kot jong ki Adventist jong ka sngi kaba hynniew. Ka ïing ophis kaba nyngkong kaba ka seng ka la tei ka don ha ka dong shathie-mihngi jong ki surok Main bad Washington, ha kata ka jaka kaba la pynkynriah ïa ka ïing dieng barim na ka sha ka surok Kalamazoo. Kane ka ïing ka don ar mala, bad ki kynroh jong ka ki long da ki mawit skhem. Ka dur jong ka ka long kum ka diengphna Grik, bad ka khmat jong ka ka phai shatei sha ka surok Main. Ka jingjrong naduh mihngi haduh sepngi ka long 44 phut, bad naduh shatei haduh shathie 72 phut.
GSAM 290Ki Kot ba La Pynmih Nyngkong ha kiwei ki Thylliej
GSAM 290.3Pa kawei ka sienjam ka khubor ka la ïaid shaphrang, bad kawei pa kawei ka sienjam ban pynphriang ïa ka ka la ïarap ban pynkhlaiñ bad pynskhem ïa ka kam. Ha kane ka por ka ïing pynmih kot jong ngi ka la pynmih san tylli ki kot lyngkot ha ki thylliej jong ki ri bar: lai tylli ha ka thylliej jong ka Denmark bad ka Norway bad ar tylli ha ka thylliej jong ka France. Kumta la sdang ïa ka kam shon kot na ka bynta ki ri bar.
GSAM 290.4Katba ki dkhot ki nang bun, ka pisa ruh ka la nang roi khlem sangeh. La pyni ïa kane ha ka jingkheiñ ha Ka Jingpeit Biang bad ka Nongpynbna jong ka 16 Jymmang, 1863, ha kaba u nongthoh jong ka seng u la ai ïa ka jingkheiñ jong ka pisa baroh kaba la ïoh pdiang kumne:—
| La ïoh pdiang ha ki bynta bad ki jingai sngewbha sha ka Seng haduh mynta | $10,374.13 |
| La ïoh pdiang na ka ophis Rochester | 700.00 |
| La ïoh pdiang na ka bynta ki tiar ba la bynrap | 300.00 |
| La ïoh pdiang ha ka pisa tyngkai na ka bynta ki kot | 1,355.00 |
| La ïoh pdiang na ka bynta ka kor shon ba pynïaid da ka bor kor bad ka kor pynïaid | 2,500.00 |
| Baroh | $15,229.13 |
GSAM 291.1U nongthoh seng u la ong shuh shuh:
GSAM 291.1‘Da ka jingantad kaba husiar ïa ka jingdon jingem jong ka seng, la rai ba ka dor jong ka kam duna ïa ka $20,000, kaba long jan $5,000 tam ïa ka pisa kaba ki paralok jong ka kam ki la pynlut. Kane ka phla bha ïa ka jinglong hok bad ka jingïaineh jong u para White bad kito kiba la ïatreilang bad u ha ka ophis jong Ka Jingpeit Biang bad ka Nongpynbna. “E. S. Walker, Nongthoh Seng.”’
GSAM 291Ka Jingaiti ïa Ka Jingpeit Biang bad ka Nongpynbna sha ka Seng
GSAM 291.2Namar ka kam pynmih kot ka la poi sha kine ki jingmih da ki jingtrei shitom bad ki jingaiti jong u Tymmen White, ka jingmyntoi kaba la mih na ka ha ka jingshisha ka dei ka jong u; namar kata ka jingïoh ka la mih na ka jinglen lade jong u, ka jingstad jong u ha ka kam khaïi, bad ka jingpynïaid kaba husiar. Hynrei ha ka jaka ban kam ïa ka baroh ne ïa kano kano ka bynta jong ka, u la aiti sngewbha ïa ka baroh sha ka balang. Shuh shuh, haba ka seng, hadien ba la seng ïa ka, ka la rai ban ai ïa u $6 shi taïew na ka bynta ka jingshakri jong u, u la pdiang tang $4 shi taïew.
GSAM 291Ka Kot Khubor ha ka Rud Duriaw Pacific
GSAM 291.3Ha Ka Jingpeit Biang bad ka Nongpynbna jong ka 21 Ïaïong, 1874, ka la don ka jingthoh na u Tymmen White. Ha kata, haba u kren shaphang ka kam ha ka rud duriaw Pacific, u la ong ba shen yn donkam ban seng ïa ka kot khubor man ka taïew kaba trei na ka bynta ka jingbha jong ka kam ha kata ka rud duriaw. Shen hadien kane, ka lynti ka la plie ban thied khyndiat ki dak shon bad ki tiar ha Oakland. Da kine, ha u bnai Jylliew, la sdang ïa ka kot khubor kaba mih ar sien shi bnai, kaba kyrteng Ki Dak jong ki Por.
GSAM 291Ka Jinglum Pisa
GSAM 291.4Hadien ba la shon hynriew tylli ki jingpynmih jong Ki Dak jong ki Por, u Tymmen White u la leit phai sha Mihngi, bad u la kyrpad ïa ka jingïalang jong ki balang ha ka jylla California ban pynkhreh ïa kaba donkam ban pynmih ïa ka kot khubor. Ha Ka General Conference, ha ka 15 Nailar, 1874, la ai ka jingtyrwa sha ki para ha Mihngi ban lum $6,000 ban thied ïa ka kor shon, ka kor pynïaid, bad ki dak shon na ka bynta ka ophis jong Ki Dak jong ki Por, lada ki para ha ka rud duriaw Pacific kin lum $4,000 ban ïoh ka jaka bad ban tei ka ïing kaba biang na ka bynta ka ophis.
GSAM 292.1U Tymmen George I. Butler, uba ha kata ka por u long u dkhot jong ka komiti jong Ka General Conference, u la leit sha ka jingïalang ha ka jaka sah ha Yountville, California, bad u la buh ïa kata ka jingtyrwa ha khmat ki para. Ha ka 11 Risaw, 1874, ki la jubab ïa kata ka jingkhot da kaba kular ban ai $19,414 da ki pisa nar.
GSAM 292La Seng ïa ka Ïing Shon Kot Pacific
GSAM 292.2Ha ka 2 Rymphang, 1875, u Tymmen James White bad ka tnga jong u, ryngkat bad u Tymmen J. H. Waggoner bad kiwei ki nongtrei kiba tbit, ki la poi ha Oakland. Ha ka 12 jong u juh u bnai la khot ka jingïalang ba kyrpang jong ka jingïalang jong ki balang ha ka jylla California ban pyrkhat ïa ka jaka ban tei ki ïing na ka bynta ka ophis jong Ki Dak jong ki Por. Hadien ba la ïaphylliew jingmut bha, la rai ban ïoh ïa ki jaka ha ka liang sepngi jong ka surok Castro, hapdeng ka surok 11 bad ka surok 12. Ha kata hi ka sngi u Tymmen White bad u John Morrison ki la thied ïa kine ki jaka, bad ki la shim ïa ki kot trai ha ki kyrteng jong ki hi, da ka jingïasngewthuh ba ynda la seng ïa ka Seng, kin aiti sha ka ïa ki kot trai jong kat kata ka jaka kaba la ñiew ba ka donkam ban pyndonkam na ka bynta ka seng.
GSAM 292.3Ha ka 1 Ïaïong, 1875, la seng ïa ka Seng Pynmih Kot Pacific jong ki Adventist jong ka sngi kaba hynniew ha Oakland, bad la buh ïa ka pisa bynta jong ka ha ka $28,000. Katkum ka jingïateh, la aiti da ki kot trai ïa ka bynta pdeng jong ki jaka ha ka surok Castro sha ka seng. U O. B. Jones, na Battle Creek, Michigan, u la tei mardor ïa ka ïing, kaba ka dur bad ka jingheh jong ka ki long kum ka ïing ophis kaba la tei ha Battle Creek, tang ba ka ïing ha Oakland ka long da ki dieng ha ka jaka ki mawit. Haba kane ka ïing ka la biang ban pyndonkam, la pynkynriah ïa Ki Dak jong ki Por sha ka jaka thymmai jong ka ha ka sngi Thohdieng, ka 27 Nailar, 1875.
GSAM 293Ka Jingkynriah sha Mountain View
GSAM 293.1Ha kane ka ïing la ïaid shaphrang da ka jingjop ha ka jingpynmih ïa ki kot kiba mih man ka por bad ki kot haduh u snem 1904, haba la pynkhreh ban pynkynriah ïa ka ïing shon bad ki kor jong ka sha nongkyndong. U nongpynïaid jong ka Ïing Shon Kot Pacific u la ai ïa ka daw jong kane ka jingpynkylla da kine ki kyntien:
GSAM 293.1‘La bun snem ki nongpynïaid jong ka Kompani Pynmih Kot Pacific ki la sngew ba ka jaka kaba ka ïing pynmih kot jong ki ka don mynta ka rem dor palat, bad ka madan ka khim palat na ka bynta ka kam shna tiar, namar ka don ha pdeng ka nongbah kaba heh, ha ka dong ki ïing sah. Ki la sngew ruh ba ka long ka jingstad ha bun ki liang ban wad ka jaka ha nongkyndong, ha kaba ka jaka kam da rem dor, ha kaba ki nongtrei ki lah ban ïoh ki ïing ha ka sawdong kaba tei ïa ka koit ka khiah, ryngkat bad ka jaka kaba biang na ka bynta ki kper, ki dieng soh, bad ka jaka lait ban ring mynsiem; bad ha kaba ki lad ban phah tiar ki long kiba bha. La shem bad la ïoh ïa ka jaka kaba kum kata ha ka shnong Mountain View, ha ka distrik Santa Clara, kaba don laiphew khyndai maïl shathie jong San Francisco. Kane ka jaka ka kynthup bun ki jingmyntoi jong ka nongbah ryngkat bad ki jingmyntoi jong ka jingim kaba koit ba khiah ha nongkyndong.’
GSAM 293La Sdang ka Kam Shon Kot ha ki Ri Bar
GSAM 293.2Kum ka dak jong ka jingphriang jong ka jingshisha, ngi ïohi ba naduh 1875 haduh 1878 la sdang ïa ka kam shon kot ha Basel, Switzerland, bad ha Christiana, Norway.
GSAM 293.3Ha ka aiom synrai jong u snem 1875, la ai ka jingkheiñ ha Ka Jingpeit Biang bad ka Nongpynbna shaphang ka jingdie kot ha ka ophis jong Ka Jingpeit Biang bad ka Nongpynbna marwei, na ka bynta hynniew snem, naduh 1868 haduh 1875. Ka jingdie ka la poi sha ka $85,644.54, kaba la jan hynriew shah ïa ka jingdie ha ki hynniew snem ba la leit shuwa. Ka jingdie jong baroh saw tylli ki ophis (Michigan, California, Switzerland, bad Norway), na ka bynta lai snem, naduh 1875 haduh 1878, ka la long $98,163.73.
GSAM 293.4Ha Ka Jingpeit Biang bad ka Nongpynbna jong ka 17 Risaw, 1878, la ai ka jingkheiñ ba baroh ki kot, ki kot lyngkot, bad ki kot lyngkdop kiba la shon da ka ophis jong Ka Jingpeit Biang bad ka Nongpynbna shuwa u snem 1864 ki la don 50,058,000 sla. Naduh 1864 haduh 1878 ka jingbun jong ki sla ka la long 158,130,951, lane baroh 208,188,951 sla.
GSAM 294La Pynlong ïa U Nonghikai jong ki Samla ka Kot kaba Mih man ka Taïew
GSAM 294.1Haduh ka 1 Kyllalyngkot, 1879, la pynmih ïa U Nonghikai jong ki Samla man u bnai, hynrei naduh kane ka sngi, haba u la rung ha la u snem uba arphew hynniew, la pynmih ïa u man ka taïew. Kumta ka jingmyntoi jong u ka la nang roi saw shah.
GSAM 294Kaei kaba u Tymmen White u la Aiti sha ka Seng
GSAM 294.2Ha Ka Jingpeit Biang bad ka Nongpynbna jong ka 23 Kyllalyngkot, 1879, ki don katto katne ki jingkren jong u Tymmen White shaphang ka jingïadei jong u bad ka kam. Ka dei ban buh ïa ki hangne, namar ki nang pynshai ïa ki jingaiti kiba la leh ha ka kam pynmih kot. Ka jingkren ba la sot ka long kumne:—
GSAM 294.3‘Haba, ha u snem 1861, la seng ïa ka Seng Pynmih Kot ha Battle Creek, Michigan, ngi la ai ïa ka thup kyrteng jong ki nongshim kot jong ngi bad ka hok ban pynmih biang ïa baroh ki jingthoh jong ngi sha ka seng (kaba hadien la rai ba ka dor ka long $10,000). Da kane, ka jingdon jingem jong ngi ka la sah tang $1,000; bad ngi la bteng ïa ka jingtrei jong ngi kum u nongpynbeit kot, u nongpynïaid, bad u nongïalap ha ka bainong $6 shi taïew.
GSAM 294.4‘Ha u snem 1866, haba ngi la wan phai sha ka ophis jong Ka Jingpeit Biang bad ka Nongpynbna, hadien ka jingpang kaba jur, ngi la shem ba ki nongpynïaid ki siew ka sut shiphew na ka shispah halor ka pisa da ki hajar, bad ka pisa bynta ka la hiar sha ka $32,000;3 Hynrei hapoh saw snem, da ka jingkyrkhu U Blei, la dep siew ïa ki ram, ka pisa bynta ka la kiew sha ka $75,000, bad ngi [ka seng] ngi la don $5,000 ha ki ïing buh pisa.’
GSAM 294Ka Jinglong jong ka Ïing Pynmih Kot ha u Snem 1880
GSAM 294.5Ha Ka Jingpeit Biang bad ka Nongpynbna jong ka 15 Kyllalyngkot, 1880, u Tymmen Butler u ong:—
GSAM 294.6‘Ka ïing pynmih kot jong ngi (Battle Creek) dang shen ka la heh da kaba tei ïa ka bynta pdeng hapdeng ki ar tylli ki ïing ha mihngi. Kane ka la nang pynheh shibun ïa ka jinglah ban trei bad ka jingbiang jong ka jaka baroh kawei. Ki don ki tiar ban shna ki sla nar shon da ka bording, ban theh nar ban shna ki sla nar shon, bad ban teh kot ha ka rukom kaba bha tam. Ha ka jingshisha, kito kiba dei ban tip ki ong ba ka long ka ïing pynmih kot kaba biang bad kaba janai tam ha ka jylla Michigan.’
GSAM 295.1Wat hadien kane ka jingpynheh, shuwa ban kut ka aiom lyiur, la donkam ban tei ïa ka ïing thymmai shathie jong ka ïing bah, na ka bynta ka kamra ki kor shon. Sha kane ka kamra la pynkynriah ïa ki san tylli ki kor shon ba pynïaid da ka bor kor jong ka seng. Kawei na kine ki kor ka heh ban ïa kano kano kaba la ju pyndonkam mynshuwa ha ka ophis. La dang buh ruh ïa kawei kaba ïaheh bad kaba ïa ka juh ka rukom ha ka ophis jong Ki Dak jong ki Por ha Oakland, California.
GSAM 295.2Ha Ka Jingpeit Biang bad ka Nongpynbna jong ka 17 Jymmang, 1881, haba u kdew ïa ka jingjop jong ka kam pynmih kot ha ka ïing pynmih kot pdeng ha Battle Creek, u Tymmen White u la ong:—
GSAM 295.3‘Lada ot ïa ka pisa ram jong ka Seng Pynmih Kot jong ki Adventist jong ka sngi kaba hynniew na ka jingkheiñ kaba bniah ïa ka jingdon jingem jong ka, ka jaka, ki ïing bad ki tiar kiba sah kim duna dor ïa ka $105,000. Na kane, baroh ki briew jong ngi ki la ai ha ki bynta, ki jingai sngewbha, bad ka spah kaba la ieh hadien ka jingïap, ïa ka pisa $34,432.17; bad katto katne ngut ki shynrang bad ki kynthei kiba ïaineh, kiba la aiti ïa la ka jingim ha ka kam, ki la bynrap [da ka jingaiti bad ka jingpynïaid kaba husiar, ym da ki jingai sngewbha] $70,567.83.’
GSAM 295La Sdang ka Kam Pynphriang Kot
GSAM 295.4Naduh u snem 1881 ki briew jong ngi ki la shim ïa ka sienjam thymmai, bad ki la rung ha ka kam pynphriang kot ban die ïa ki kot ba ngi pynmih. Namar ki nongpynphriang kot kim shym la ai ïa ki jingkheiñ kiba thikna shaphang ka jingdie jong ki haduh u snem 1884, ka jingkheiñ jong ngi na ka bynta kata ka por ka long na ki jingdie ba la pyntip da ki saw tylli ki ïing pynmih kot. Katkum ki jingkheiñ jong ki, ka jingdie na ka bynta san snem ka la long $221,248.69. Katba ka jingktah jong ka kam ka nang phriang na ki mishan jong ngi ha Europe Pdeng bad ki ri Scandinavia, ka jingdonkam ïa ki kot ha ki thylliej jong ki ri bar ka la nang roi.
GSAM 296Ka Jingdie Kot ha ki Shiphew Snem
GSAM 296.1Naduh 1884 haduh 1894, ka por kaba shiphew snem, ka jingdie ïa ki kot heh ba la teh jong ngi ka la long kham bun lyngba ki nongpynphriang kot. Ka jingdie jong ki ha kane ka por ka la long $4,031,391.26. Ha kane ka por la nang pynphriang ïa ka kam jong ngi da kaba seng ki ïing pynmih kot ha Australia; Tahiti, ha ki dewlynnong Pacific; Helsingfors, Finland; Hamburg, Germany; bad ha kiwei ki jaka. Ka jingdie jong ki nongpynphriang kot ha u snem 1895, wat hapdeng ka jingeh jong kata ka snem, ka la long, katkum ka jingkheiñ ba la ai, baroh $357,467.23. Haba kynthup ïa ki jingdie ba ngi la dep kdew, ka jingkheiñ baroh ka la long $4,816,773.73.
GSAM 296Ka Jingdie ha ki Sanphew Snem $11,000,000
GSAM 296.2Ban tip ïa ka jingdie baroh naduh 1854 haduh ka 1 Kyllalyngkot, 1896, ngi dang dei ban kynthup ïa ki jingkheiñ jong ka jingdie ïa ki kot khaïi, ki kot lyngkot, ki kot lyngkdop, bad ki dur pyni, katkum ki jingkheiñ na baroh ki ïing pynmih kot na ka bynta ki shiphew snem ba la kdew haneng. Kata ka pisa ka long $3,458,278.23; kumta ka jingdie kot baroh jong ka kynhun balang na ka bynta arphew ar snem ka long $8,275,051.96. Ban ong da kawei pat ka rukom: ka jingdie ha ki laiphew snem (1854 haduh 1884) ka la long $424,915.24, bad ha ki khatar snem ba bud, haduh ka 1 Kyllalyngkot, 1896, ka la long $7,850,136.72. Wat la ka bor nongtrei ha ka kam pynphriang kot ka la hiar ha ki phra snem ba la leit, ka long ka jingantad kaba shngaiñ ban ong ba naduh 1854 haduh mynta (1905) la die ïa ki kot jong ki Adventist jong ka sngi kaba hynniew kiba palat dor ïa ka $11,000,000.
GSAM 296Ka Jingshon ha Kumno Kumno Sawphew tylli ki Thylliej
GSAM 296.3Ka jingïaid shaphrang jong ka khubor ha ka dur ba la shon ka paw shai haba ngi pyrkhat ba la sdang ïa ka kam ha kumno kumno sawphew tylli ki thylliej ba kongsan, kum ka thylliej Arab, ka thylliej jong ka Armenia, jong ki Basuto, jong ka Bohemia, jong ka Bulgaria, ka Bengali ha India, ka thylliej China, ka thylliej jong ka Denmark, ka Phareng, ka thylliej jong ka Estonia, jong ka Finland, jong ka France, jong ka Fiji, ka Grik, ka thylliej jong ka Germany, jong ka Holland, jong ka Hungary, jong ka Hawaii, jong ka Italy, jong ka Iceland, jong ka Japan, jong ki Kaffir, jong ki Lett, jong ka Lavonia, jong ki Maori, jong ka Poland, jong ka Portugal, jong ka Roumania, jong ka Russia, jong ka Serbia, jong ka Spain, jong ka Sweden, jong ka Tahiti, jong ka Tonga, jong ka Wales, bad kiwei kiwei. Ha kine ki ri bad ki jaitbynriew bapher bapher ki don ki nongtrei kiba trei shitrhem ban pynïaid shaphrang ïa ki jingshisha jong ka khubor kaba lai.
GSAM 297.1Ka jingbun jong ki kot, ki kot lyngkot, bad ki kot lyngkdop ba la shon ha ki thylliej bapher bapher ka la palat ïa ka shi hajar shispah phraphew hynniew. Ban ïoh mar kawei ka kot na kine baroh, bad ïa ki phraphew hynniew tylli ki kot kiba mih man ka por jong ka kynhun balang4 ha ki thylliej bapher bapher na ka bynta shi snem, yn donkam kumno kumno $340.
GSAM 297Ki Jaka jong ki Arphew tylli ki Ïing Pynmih Kot
GSAM 297.2Ki arphew tylli ki ïing pynmih kot jong ki Adventist jong ka sngi kaba hynniew ki don ha kine ki jaka: Avondale, Australia; Battle Creek, Michigan (2); Basel, Switzerland; Christiana, Norway; Copenhagen, Denmark; Cape Town, Africa Shathie; Calcutta, India; College View, Nebraska; Hamburg, Germany; Helsingfors, Finland; London, England; Melbourne, Australia; Montreal, Canada; Nashville, Tennessee; Oakland, California; South Lancaster, Massachusetts; Stockholm, Sweden; Tocubaya, Mexico; Washington, D.C. Nalor kine ki ïing pynmih kot, ki briew jong ngi ki shon ïa ki kot khubor bad ki kot lyngkdop ha Hong Kong, China; Tokio, Japan; Cairo, Ijipt; America Shathie; bad ha ki dewlynnong Fiji.
GSAM 297Ka Jingpynmih ïa ka Kot Lyngkot kaba Nyngkong
GSAM 297.3Ngin phai dien khyndiat ban peit ïa ki tiar ba ki nongsdang ïa ka kam ki la hap ban pyndonkam. Ha ka aiom synrai jong u snem 1853, haba la pynkhreh ïa ka kot kaba nyngkong ba la shon ha ka kor shon Washington—‘Ka Jaka Kyntang’—ka kynhun ki para kynthei kiba ïatreilang ki la dep khap bad lum ïa ki kynhun sla ban pynkhreh ban suh ïa ki. Hadien kata, u nongthoh u la sam thliew ïa ki da u narsam-im; bad hadien ba la buh ïa ki jingtap, u Uriah Smith u la ot pynbeit ïa ki da u tiar uba don ka rud kaba beit bad ka tari rit kaba nep. La leh ïa kane namar ym don ki kor kiba biang ban leh ïa kata ka bynta jong ka kam.
GSAM 298.1Dang ha u snem 1861, la shon ïa baroh ki jingthoh jong ka kynhun balang ha kawei ka kor shon Adams ba pynïaid da ka kor kaba don ka bor kaba ïaryngkat bad ar tylli ki kulai. Mynta, ha ki ophis pynmih kot bapher bapher, ki don palat sawphew tylli ki kor shon ba pynïaid da ka tdem um kiba trei khlem sangeh, ban shon ïa ka jingshisha jong mynta. Kine ki ophis ki thung palat sanspah ngut ki briew baroh ban bteng ïa ka kam, katba ki spah ngut ki nongpynphriang kot ki trei ha ki jaka bapher bapher ban die ïa ki kot hapdeng ki briew.
GSAM 298.2Ha u snem 1862, la lah ban thied ïa ka kynhun kaba pura jong baroh ki jingpynmih jong ki Adventist jong ka sngi kaba hynniew da ka pisa $7.50; ha u snem 1904, kumba la pyni, yn donkam $340 ban ïoh ïa ka kynhun kaba pura. Shisha, kaei kaei kaba palat ïa ka jingthmu u briew ka la trei ban pynmih ïa kine ki soh.
GSAM 298.3Ka jingmih jong ka kam pynmih kot hapdeng ki Adventist jong ka sngi kaba hynniew, kumba la ïathuhlypa ha u snem 1848, ka la long shisha kum ka jingïaid jong ka sngi, ‘Ka nang kham syaid—ka phah ïa ki kjat jingshai jong ka’—‘Ka ïaid bteng ha la ka lynti kum ka sngi, hynrei kam ju sep.’
GSAM 298Ïaid da ka Jingngeit—Ka Jingphla jong u Tymmen Stone
GSAM 298.4Ka jingshitrhem bad ka jingtrei minot jong kito kiba la ïaid shaphrang ha ka kam jong ka khubor jong u angel uba lai ki la paw bha ha Ka Jingpeit Biang bad ka Nongpynbna jong ka 5 Rymphang, 1884, ha ki kyntien jong u Tymmen Albert Stone, uwei na ki nongsdang ïa ka kam, uba la im haduh ka rta kaba khyndaiphew snem:—
GSAM 298.5‘Ka histori banyngkong jong ka kam ka la long ka sngi jong ki kiei kiei kiba rit, bad ki lad ba la pyndonkam ki la i kumba kim biang na ka bynta ka kam. Hynrei ki shynrang bad ki kynthei jong ka jingngeit ki la tip naduh kaba sdang ba ka kti bakhlaiñ jong U Trai ka la don bynta ha kane ka kam. Ki la tip ba ka por ba la buh ban leh isynei ïa Seion ka la poi, bad ba U Trai U la sdang ban lum ïa la ki briew. Ki la ïohi ba U Trai U pynïaid ïa ka lieng, bad ba ka Lieng jong ka Khubor Babha, kaba kit ïa ka balang jong ki nongbud kiba sah bad ïa ka jingkit jong ka, kaba long ka jingshisha ba la pynïoh biang, ka jingngeit ba la tynjuh, bad ka jingieit kaba janai, kan poi shngaiñ ha ka jaka sangeh lieng.’