Ka Jinglamphrang ïa ka jingïapynmih jong u snem 1992
GSAM -[Ka Jingpynsngew jong u Nongpynbeit jong ka CD-ROM: Namar ka jingïapynmih jong u snem 1992 ka kynthup ïa ki jingthoh jong u Loughborough kiba ym shym la pynmih mynshwa (kum ka Lynnong jingïarap A), la sngewdei ban kynthup ïa kane ka jingïathuh tynrai kaba kham thymmai bad ka histori bad ki jingpyrkhat kiba ïadei bad ka.]
GSAM 5Ka Jingthoh Shaphang ka Jingim
GSAM 5.1U John Norton Loughborough u la long u sakhi uba la ïohi da la ki khmat ïa ka jingpynshong nongrim jong ka balang jong ki Adventist jong ka sngi saitjain. Ka jingpynshai kaba lyngkot ha ki ktien jong u hi shaphang ka jingim bad ka jingshakri jong u (la shim na ka Lynnong jingïarap A) kan ai ïa ka jingïathuh tynrai ïa kane ka jingïapynmih kaba thymmai jong ka kot jong u.
GSAM 5.2La kha ïa nga ha Victor, Ontario County, N.Y., ha ka 26 tarik Kyllalyngkot, 1832. Kane ka shnong kaba don 200 ngut lane kham bun ki nongshong shnong, ka la ker sawdong da ka imlang sahlang jong ki nongrep kaba don bun ki nongshong shnong bad kaba saphriang da ki mail kiba bun. Ka shnong ka don ha ka lynti phah shithi kaba rim na Albany sha Buffalo. Ha kane ka shnong nga leit skul Sngi U Blei bad sha ka jingïaseng paidbah haduh ka pyrem jong u snem 1848, haba ka nongbah Rochester, N.Y. ka la kylla long ka jaka trei jong nga. U kpa bad u kpa tymmen jong nga ki la long ki nongminister shnong ha ka balang Methodist, hynrei ki pynbiang ïa lade hi....
GSAM 5.3... Ha ka taïew ba khatduh jong u Nohprah, 1843, nga la ïohsngew ïa ka jingkren shaphang ka jingwan arsien kaba nyngkong jong nga. Ka la long na u Para James Barry, halor ka phang, “Ka Por jong ka Jingbishar jong U ka la wan.” Ka bor bakhraw jong U Blei ka la pynneh ïa ka jingshisha kaba u la pynbna ha ka dohnud. Ka la long kumba ngi dang ïeng ha khmat ka khet jingbishar jong U Blei. Hadien kata ka jingkyntu jong u Pastor, nga ryngkat bad bun ngut kiwei pat nga la pynbor ïa la ka lynti sha khmat ban ïoh duwai na ka bynta jong ngi. Hangta ka la sdang ka jingpyrshang kaba nyngkong jong nga ban duwai bad wad ïa U Blei....
GSAM 5.4Ha ka samoi tlang jong u snem 1852, shuwa ba nga sdang ban ialap ïa ka khubor jong u angel uba lai, haba nga dang pule lada ngan ialap ïa ka khubor, ne ban pynïeng ïa lade bad ïa ka tnga da ka kam kti, la pyni ka jingïohi-paw ïa ka Para White ha ka jingïalang jong ngi ha Rochester ha kawei ka sngi saitjain, bad la ai ka jingphla kaba beit na ka bynta jong nga ban ym sah shuh ban pyrkhat, hynrei ban mih noh bad ïalap ïa ka khubor, bad U Trai un plie ïa ka lynti ba yn pynbiang ïa nga....
GSAM 6.1Haba nga la rung bha ha ka kam, ha kita ki por kiba sdang, la paw kaei kaei kaba ha kato ka por ka long ka maïan ïa nga. Ka long kane—ha man ka jingïalang kaba kongsan ha ki jylla bapher bapher kaba u Para bad ka Para White ki leit, ki ju khot ïa nga ban leit ryngkat bad ki. Nga ju ong ha lade, “Balei kim khot ïa kine ki nongminister hynrei ïa nga man ka por?”
GSAM 6.2Sa shisien, haba kine ki lai tylli ki jingïaleh pyrshah ki la mih naduh 1853 haduh 1865, haba ki la sdang lai tylli ki kot khubor bapher bapher, kawei na ka bynta man kawei pa kawei jong kine ki jingïakhih, balei ba nga don lang bad ïohi ïa ka jingsdang jong man kawei pa kawei kine ki jingïaleh pyrshah? Sa shisien, balei ba nga don lang ban ïohi ïa ka Para White ha ki jingïohi-paw kiba plie jong ka palat sawphew sien, ban ïohi ïa ki doktor ba ki peit bniah ïa ka, ban ïohsngew ïa ka ban pynbna ïa kiei kiei kiba yn sa jia—kiei kiei kiba la paw ba kim lah ban long shisha ha kito kiba ïohsngew ïa ki jingïathuhlypa, hynrei kiba la urlong beit? Nga ong da ka jingshisha baroh, kine ki kabu kim shym la long ki por ban pynkhraw ïa nga, hynrei ki la long ka maïan. Nga ju ong ha lade, “Balei ba kine baroh ki long kumne?”
GSAM 6.3... Ha u snem 1890, ka General Conference ka la kyrpad ïa nga ban trei shaphang mihngi jong ki lum Rocky. Nangta ka la wan kane ka jingphla, kaba la thoh sha u Tymmen O. A. Olsen, bad la phah ruh kawei ka kopi sha nga: “Nga ong to ai ba u Tymmen Loughborough un trei ïa ka kam kaba dang ap ban leh ha ki balang. U Trai u kwah ba yn ïohsngew ïa ka sur jong u kumba ka jong u Ioannis, da kaba ïathuh ïa kiei kiei kiba u hi u la ïashem ha ka jingmih bad ka jingïaid lynti jong ka khubor jong u angel uba lai. To ai ba u Tymmen Loughborough un ïeng ha ka jaka kaba dei jong u, kum u Caleb uba wan sha khmat, bad uba rah ïa ka jingphla kaba shai, hapdeng ka jingbymngeit, ka jingartatien bad ka jingbym shaniah, ‘ngi lah bha ban kiew bad ïoh ïa kata ka ri kaba bha.’ Wat pynngat ïa u Tymmen Loughborough ha kano kano ka dong. Wat teh ïa u ha kawei ka jingïalang jong ki balang ha ka jylla. To ai ba un leit sha hangne bad sha hangtai, bad sha man la ka jaka, da kaba ïathuh ïa kiei kiei kiba u la ïohi, tip bad ktah ha ka jingmih jong ka khubor jong u angel uba lai.”
GSAM 6.4(Ïohi ïa ka Lynnong jingïarap B na ka bynta ki tarik kongsan ha ka jingim jong u Loughborough.)
GSAM 7Ka Jingkhot Kaba Kyrpang ban Pynsaphriang ïa ka Kot jong u Loughborough
GSAM 7.1Ha ka jingsdang jong ka spah snem, hadien ba u Para Loughborough u la thoh ïa Ka Jingmih bad ka Jingroi jong ka Khubor jong u Angel uba Lai kaba long ka nongrim shuwa ïa Ka Jingïaid Lynti Bakhraw jong ka Jingwan Arsien, ka Ellen White ka la thoh ïa kine ki ktien:
GSAM 7.2Nga sngewkhia bha shaphang ka jinglong jong ngi mynta. Mynta ngi dei ban leh ïa ka kam kaba la dei ban leh mynshwa. Ngi dei ban leh kumba U Trai u la bthah ïa u Moses ban leh, haba ki khun Israel, hadien ba ki la ïaid lyngba ïa ka ri khlaw, ki la shong dara ha ki pud jong Jordan. La bthah ïa u Moses ban ïathuh biang ha ki ïa ki jingïaleh baroh jong U Trai na ka bynta jong ki ha ka jingïaid jong ki lyngba ka ri khlaw. Ka jingthoh shaphang kane ka jingïathuh biang ka don ha ka kot Deuteronomi.
GSAM 7.3Ka jingïathuh shaphang ka jingïashem kaba ki briew jong U Blei ki la ïaid lyngba ha ka histori kaba sdang jong ka kam jong ngi ka dei ban pynmih biang. Bun na kito kiba la wan sha ka jingshisha hadien kane ki dangbym tip ïa ka rukom kaba U Trai u la trei. Ka jingïashem jong u William Miller bad ki paralok jong u, jong u Kapten Joseph Bates, bad jong kiwei ki nongpynsdang ha ka khubor jong ka jingwan arsien, ka dei ban neh ha khmat ki briew jong ngi. Ka kot jong u Tymmen Loughborough ka dei ban ïoh jingmut. Ki nongïalam jong ngi ki dei ban ïohi ïa kaei kaba lah ban leh na ka bynta ka jingïapynsaphriang ïa kane ka kot.
GSAM 7.4Ngi dei ban pule ban lap ïa ka lynti kaba bha tam ban shim ïa ka jingïapeit biang ïa ki jingïashem jong ngi naduh kaba sdang jong ka kam jong ngi, haba ngi la ïakhlad na ki balang, bad ïaid shakhmat sienjam hadien sienjam ha ka jingshai kaba U Blei u la ai ha ngi. Ha kata ka por ngi la shim ïa ka nongrim ba ka Baibl, bad tang ka Baibl, ka dei ban long ka nongïalam jong ngi; bad ngim dei ban kynriah lynti na kane ka nongrim. La ai ha ngi ki jingpyni kiba phylla ïa ka bor jong U Blei. La leh ïa ki kambah. Man ka por, haba la wanrah ïa ngi sha ki jaka kiba eh, ka bor jong U Blei ka la paw ban jingïarap ïa ngi.— Ka Shithi 105, 1903 (CWE145) (la bynrap ïa ka jingban jur da ki nongpynmih.)
GSAM 7Balei Ban Pynmih Biang?
GSAM 7.5Ha ka jingshai jong kine ki jingphla kiba la kdew haneng, to ngin pyrkhat ïa ki daw balei ba la bthah ïa u Para Loughborough ban ïathuh biang ïa ka histori jong ngi, bad balei ba ngi la sngewïalam ban wanrah biang ïa ka jingïathuh jong u sha ka jingïapynsaphriang kaba treikam.
GSAM 8—Ka Jingkhot ban Kynmaw
GSAM 8.1Kham halor baroh, ka jingïapeit biang ïa ki jingjia histori ka ai ha ngi ïa ka kabu ban bud ïa ka kti jong U Blei kaba trei, ban ïohi ïa ki sakhi jong ka jingsumar kaba ieit jong U. Kane ka tei ïa ka jingngeit, bad ka hikai ïa ngi ïa ki jinghikai jong ka mynnor, kiba bha bad kiba sniew. Ka peit biang ïa ki nongrim Baibl jong ka balang jong ngi, bad ka pynpaw ïa ka mynsiem aiti jong ki nongpynsdang jong ngi. Ka pynkynmaw ïa ngi ïa ki tynrai mynsiem jong ngi. Kumba u Para Loughborough u la ong ha ka sla 33, “Lada ka la bha ïa ki Israel ban kynmaw ïa ka jingïalam jong U Trai ïa ki, kam long kaba bha ruh ïa ngi? Ha ka jingsngewkmen u nongrwai salm u ong biang, ‘To kyrkhu ïa U Trai, ko ka mynsiem jong nga, bad wat klet ïa ki jingïohmyntoi baroh jong U.’”
GSAM 8—Ka Por Kaba Kyrpang ha ka Histori
GSAM 8.2Ki snem jong ka jingsdang ïa ka kam jong ki Adventist jong ka sngi saitjain ki long kawei na ki por kiba kyrpang ha ka histori. Ym duna ïa ki lai tylli ki dak jong kane ki wan ha ka jingmut.
GSAM 8.3(1) Haba ka jingïathuhlypa kaba kongsan ka dang urlong. Bunsien ïa kum kane ka jingjia ym ju sngewthuh paidbah ne pura ha kata ka por. Namarkata ka long kaba kongsan bad kaba ïarap kyrpang ban peit shadien da ka jingmut kaba wan hadien, ban sngewthuh ïa ka jingïar jong ka jingïathuhlypa—ki khubor kiba U Trai u la thmu kum ka jingshisha jong mynta na ka bynta kata ka por ha ka histori jong ka pyrthei.
GSAM 8.4(2) Haba la buh ïa ki nongrim na ka bynta ka kam kaba kyrpang kaba U Trai u thmu ban leh. Ha ka jingsngewthuh ïa kum kine ki por, ka long kaba kongsan bha ban ïohi ïa ka rukom ba la buh ïa ki rishot, ïa ki sakhi na ka Jingthoh bad ïa ki jingjia kiba ka jingïalam jong U Blei ka la pynlong sienjam hadien sienjam ïa ki “nongpynsdang”, kita ki nongtei kiba la khot na ka bynta kum kane ka por, ban poi sha ka jingngeit kaba skhem, kaba don jingmut bad kaba ïahap bad ka jingpyrkhat shaphang ka khubor bad ka mishan kaba U Blei u la aiti ha ki.
GSAM 8.5(3) Haba ki jingkylla kiba kongsan ha ka jingshakri jong ka jaka kyntang kaba shisha, kaba long ka jingpyndep ïa ka pharshi, ki jia. Namar ka lynti jong U Blei “ka don ha ka jaka kyntang” (Salm 77:13), ka long kaba kongsan ban sngewthuh bad bud da ka jingngeit ïa kaei kaba U Blei u leh ban pynbeit ïa ka jingeh jong ka pop. Kaba ïarap kyrpang ha kane ka long ka jingïadei hapdeng ka jingkylla kaba kongsan kaba la dep bad kata kaba la jia ha ka jingkhih jong ka jingwan arsien. U Trai u kwah ba ngin pyrkhat ïa kaei kaba la jia ha ka jingïaid na ka phyllaw sha ka jaka kyntang (na Calvary sha ka jingïakiew sha bneng), bad kumno ki briew ba sheptieng ïa U Blei jong kata ka por ki la sngewthuh bakla ha kaba nyngkong ïa kaei kaba la jia, bad kumta ki la ïashem ïa ka jingsngewsih kaba jur, hynrei khatduh ki la wan ban ïohi ïa ka jaka jong ki ha ka jingïapaw jong ka jingthmu jong U Blei. Ka jingïashem jong ki ka pynshai ïa kata jong ki riewngeit ha 1844 bad hadien kata, ha ka por jong ka jingkylla na ka jaka kyntang sha ka jaka kyntang tam (na ka Jingïasaid sha ka Jingbishar kaba ïasnoh bad ka Jingïasaid).
GSAM 9.1Ïa kine ki lai tylli ki dak kiba haneng baroh ngi ïohi ha ka por jong ka jingsdang, kumba la pyni ha ka jingïathuh jong u Para Loughborough. Ngi kwah ban sngewthuh bad ïashim bynta ha kajuh ka mynsiem jong kito kiba wad ïa ka jingshisha “kum ïa ka spah kaba la buhrieh”, kiba la shem ïa ka, bad aiti ïa baroh na ka bynta ka jingïapynbna jong ka.
GSAM 9—Ka Jingpynskhem ïa U Mynsiem jong ka Jingïathuhlypa
GSAM 9.2Kawei pat ka daw ban pynmih biang ïa ka jingphla jong u Loughborough ka long ban pynskhem biang ha ka sngi jong ngi ïa ka bynta histori bad Baibl jong ka jingshakri jong ka Ellen White kum ka nongthoh, nongkren, bad nongpdiang ïa ka jingai kyrpang jong U Mynsiem, kaba u la kdew ha ka Jinglamphrang jong u.
GSAM 9—Ka Jingïathuh jong u Sakhi ba Ïohi ïa ka Jingsdang jong ki Jingshisha
GSAM 9.3Ki sakhi ki kdew sha kumba lai tylli ki daw balei ba ka Ellen White ka la ai jingbthah kumba 90 snem mynshwa ban pynïoh paidbah ïa kane ka kot, bad ban peit biang bad pynmih biang ïa ki ktien bad ki jingïathuh jong kito kiba la buh ïa ki nongrim jong ka kam. (1) Kine ki sakhi kiba la ïohi da la ki khmat ki la nang iap, bad kumta ki jingphla shimet jong ki ha ki ktien ki la sngap jar. (2) Ki hajar kiba nang kiew kiba rung sha ka balang khlem ka jingtip shimet ïa ki jingjia jingsdang ne ïa ki briew jingsdang, kin ïalam sha ka balang kaba khlem tip ïa ki tynrai jong ka kaba U Blei u la buh. (3) Ki jingshakri kiba tynjuh jong ki jinghikai bakla kin tynjuh ïa ka balang, khamtam ha ka jinglong ba la khapmat jong ka kumba la pyni ha, bad kaba mih na, ka jingïashem ha Minneapolis. Kumta ka jingshaniah jong bun ha ka jingshisha ba U Trai u la ju ïalam ïa kane ka jingïaid lynti kan shah tynjuh jur ha bun ngut, ha ki rukom kiba bun, ba rieh bad ba stad. Kan long kaba kongsan ba ki sakhi jong ka kti jong U ha ka kam kin ïoh ïa ka jingïathuh kaba shai bad kaba khlaiñ.
GSAM 9Ki Jingkdew Shaphang ka Lynnong jingïarap A
GSAM 9.4Ka jingkylli, ka jingartatien bad ka jingbymtip jong kito kiba ym shym la ïohi da la ki khmat ka la paw ha ka jingim hi jong u Para Loughborough. Kawei na kum kine ki nuksa ka la pynmih ïa ka daw kaba pynlong ïa u ban thoh ïa kata kaba la ai hangne kum ka Lynnong jingïarap. Ngi sngew ba ka long ka kabu bad ka kamram ban lah ban kynthup ïa ka jubab jong u ha kane ka jingïapynmih, kaba long ka sien kaba nyngkong ba la pynmih ïa ka. La pyntip ha ngi shaphang ka jingdon jong ka da ka jingkdew sha ka ha ka kot rit jong u L. E. Froom, Wad ïa ki Sakhi jong ka Jingïathuhlypa kiba la Jah. Ngi sot ïa ka jingïathuh jong u Froom shaphang ka histori jong kane ka jingthoh kaba long ka Lynnong jingïarap A:
GSAM 10.1Kawei pat ka jingwan kaba kordor ka la long ka jingthoh kaba don bun ki sla bad kaba la thoh da ka mashin thoh, kaba u J. N. Loughborough u la thoh da ka mashin thoh telegraf Blick kaba rim, baroh da ki dak heh. Ka la long ka jubab jong u, kaba la pynkhreh ha u snem 1918 khyndiat por shuwa ka jingïap jong u, ïa ki jingmudui jong ki nongkritik kiba la kawang ïa ki jingkynnoh ba thok, ba pynkylla bad ba bakla, khyndiat por shuwa, pyrshah ïa ki kot kiba u la thoh mynshwa shaphang ki jingsdang jong ka jingïaid lynti jong ka jingwan arsien. Haba la tyrwa ïa ka na ka bynta ka jingïapynmih ha kawei na ki ïing pynmih kot jong ngi, ka la paw shai ba kam don ka jingmut paidbah kaba biang ban pynmih ïa ka. Kumta la phah biang ïa ka sha u nongthoh.
GSAM 10.2Ha ki snem ba u la nang tymmen, u Tymmen Loughborough u la ai ïa ka ha u H. A. Washburn, uba ha kata ka por u la long u nonghikai kolej jong ka histori ha Pacific Union College, uba la burom ïa ka bad sumar ïa ka. Ha kawei ka sngi ka ïing rit jong u nonghikai kolej ka la ingkhong haduh ka nongrim, bad ryngkat bad ka ka ïing kot kaba itynnad jong u ka la duh noh. Kito ki katto katne ki kot kiba u dang don ki la don ha ka miej jong u ha ka kolej. Hapdeng jong ki ka don kane ka jingthoh, kaba la jer kyrteng “Katto katne ki Jingïashem.” Ha kaba kut jong ka thup ba nyngkong jong ki jingïalang pule jong nga shaphang ka jingïaid lynti jong ki Millerite, kaba la kyrpad ïa nga ban ai ha ka jingsdang jong ka Skul Baibl kaba Kiew kaba la long kata ka snem ha Pacific Union College, u Nonghikai Washburn u la wanrah ïa ka jingthoh bad buh ïa ka ha ki kti jong nga ryngkat bad ka jingong, “Mynta nga sngewthuh balei ba kane ka jingthoh ka dei ban long kawei na ki khyndiat tylli ki mar kiba la lait na ka ïing kot jong nga baroh namar ba ka la don ha ka miej jong nga ha ka kolej. U Blei u kwah ba yn sumar ïa ka na ka bynta kane ka jingpyndonkam. Buh ïa ka ha ka jingïoh lum ki Tyllong jong ka Jingwan Arsien.”—sla 48, 49
GSAM 10Ka Jingïatreilang jong U Trai bad ka Jinglong Briew
GSAM 10.3Haba ngi sngewthuh katto katne ïa ka jinglong jong ka jaitbynriew, kumba la pyni ha ki dohnud jong ngi hi, ngi tip shai bha ïa ki khiew khyndew kiba U Trai u la ju don ban trei lyngba jong ki. Ngi wanrah ïa kane ka kot ban pynkhlaiñ ïa ka jingngeit ha ka rukom kaba U Trai u la trei, ym ban tei ïa ka jingshaniah kaba bakla ha ka jingjemnoad jong ki briew lyngba jong kiba U la wad ban pyndep ïa ka mon jong U. Ngim ai ïa ki daw pynïada na ka bynta kino kino ki rukom ha kiba ka jinglong briew jong kine ki shynrang bad kynthei kiba sheptieng ïa U Blei ka lah ban paw ha u nongwad ïa ka jingshisha uba shisha ha kane ka sngi jong ngi, katba u pule ïa kane ka kot ne kano kano ka jingïathuh jong kita ki por kiba khraw. U Blei u la ju trei ha ka jingïatreilang bad ka jaitbynriew, ha ka jingïatylli jong ka jinglong briew bad ka jinglong blei (Ephesus 2:20). To ngin ju sngap ïa ka sur jong U, wat lyngba ki ktien kiba tlot jong kiwei pat. “Wat ibeiñ ïa ki jingïathuhlypa; tynjuh ïa kiei kiei baroh; bat skhem ïa kata kaba bha.” (1 Thessalonika 5:20, 21). (Ïohi Ki Khubor ba la Jied 3:342-347)
GSAM 11Ka Por Jingsdang ka Long ka Jingpyrkhat Kongsan
GSAM 11.1Ngi ïohi ba ka jingnoh synñiang kaba khraw tam jong kane ka kot ka long ha kaba jubab ïa bun ki jingkylli (barobor wat kiba ym shym la kylli) shaphang ka por jingsdang jong ngi bad ki snem kiba sdang. Kiwei pat ki jingkylli kiba ïadei bad ka jingïashem jong ka balang ha ki snem kiba khatduh jong ka spah snem kaba khatkhyndai bad naduh kata ki long kiba bha ban ïoh jingïathuh ha kiwei pat ki jaka. U nongkit khubor jong U Trai u la batai ha ki jingphla ïa ka jinglong jong ka balang ha kata ka por, ïa ka jingshai kaba U Trai u la pyrshang ban wanrah ha u snem 1888, bad ïa ki jingmih, na ka bynta kata ka por bad na ka bynta ki snem kiba kiew sha ka sngi jong ngi, jong ka jingbym pdiang jong ka balang ïa kata ka khubor.
GSAM 11.2Ka long kaba kongsan ban ïohi ïa ka jingïapher hapdeng ka jingpynslem ïa ka jingkyrmen jong ki briew, kaba la long ka bynta jong ki briew jong U Blei lyngba ki rta, kiba la kyrmen ba ki la jan sha ka jingwan U Trai hynrei ki la ïoh ïa ka sakhi ba kam dei na ka bynta ka por jong ki, bad ka jingpynslem ïa ki jingthmu jong U Trai, haba kum ki Israel jong mynshwa U la wanrah ïa ngi kum ka jaidbynriew sha ki pud Kanaan bad ong, “Rung shapoh”, bad ngim shym la rung namar ka jingbymngeit. To ngin ïohi shaei ngi don, bad balei ba ngi don hangne. To ngin nang ïa ki jinghikai jong ki kpa tymmen jong ngi, ïathuh biang ïa ka jingïohkyrkhu bad ka jingïaishah slem jong U Trai, bad shah ïa U ban leh lyngba jong ngi ïa kata kaba Um shym la lah ban leh 100 snem mynshwa.
GSAM 11.3(Ïohi ïa ka Lynnong jingïarap C)
GSAM 11Ka Jingkyntu ïa ka Balang Mynta
GSAM 11.4Ha ka Jinglamphrang jong u, u Para Loughborough u la ong ba kita ki 100,000 ngut ki Adventist jong ka sngi saitjain kiba kynthup ïa ka balang ha kata ka por ki la pyni ïa ka bor bad ka jingshitrhem kiba pynlong ïa ki ban paw kumba ki long 2 million. Da kaba pyndonkam ïa kajuh ka rukom kheiñ, ngi lah ne ban ong mynta ba kita ki 6 million jong ngi ki paw kumba ki long 120 million? Kiei ki jingeh kiba ka jingïathuh jong u shaphang ki snem kiba sdang ka wanrah sha ka balang mynta?
GSAM 12.1Ngi iehnoh ha phi katto katne ki jingkylli kiba dang khlem jubab, kiba ngi duwai ba kane ka jingïapynmih kaba thymmai kan pynmih:
GSAM 12.2(1) Shano ka “ïaid lynti” ka la leit?
GSAM 12.3(2) Ka la ïaineh ne em bad ki nongrim jong ka?
GSAM 12.4(3) Haduh katno lah ban batai ïa ki jingkylla kiba ngi ïohi ha ka balang naduh ki sngi jong u Loughborough da ki jingkylla ha ka imlang sahlang ne da ka kam jong U Trai hapdeng jong ngi?
GSAM 12.5(4) Balei ba ngi dang don hangne haduh mynta, kumba 150 snem hadien ba ka jingïaid lynti ka la sdang nyngkong ban pynbna ïa ka jingwan kaba jan jong U Khrist?
GSAM 12.6Haba nga peit biang ïa ka histori kaba la leit, hadien ba nga la ïaid lyngba man la ka sienjam jong ka jingïaid shakhmat sha ka jingïeng jong ngi mynta, nga lah ban ong, To jingïaroh ïa U Blei! Haba nga ïohi ïa kaei kaba U Trai u la leh, nga dap da ka jingphylla, bad da ka jingshaniah ha U Khrist kum u nongïalam. Ngim don ei ei ban sheptieng na ka bynta ka lawei, lait noh tang lada ngin klet ïa ka lynti kaba U Trai u la ïalam ïa ngi, bad ïa ka jinghikai jong U ha ka histori kaba la leit jong ngi.—Ki Dur jong ka Jingim jong ka Ellen G. White, 196
GSAM 12.7Wat kynriah noh ïa ka dak tynrai, kaba ki kpa jong phi ki la buh.—Proverb 22:28 Ka Komiti jong ka Adventist Pioneer Library Loma Linda, California, 1 tarik Lber, 1992