Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
18 / 31
18 / 31

Ka Lynnong 15 — Ka Jingshai ba Nangroi bad ki Kambah kiba Kham Khraw

John Norton Loughborough

GSAM 235.1“To kynmaw ïa ki sngi kiba mynshwa, ha kiba, hadien ba la pynshai ïa phi, phi la shah ïa ka jingïaleh bakhraw jong ki jingjynjar; shi bynta, haba la pynlong ïa phi kum ka jingpeitkai da ki jingkren beiñ bad ki jingpynshitom; bad shi bynta, haba phi la ïasnoh bad kito kiba la shah kumta.”1

GSAM 235.2Ka por naduh ka jingsngewsih ha u snem 1844 haduh ba la pynpaw ïa ka jingshai kaba shai shaphang ka jaka kyntang bad ka khubor jong u angel uba lai, ka la long ka por jong ka jingtynjuh kaba kyrpang. Ki Adventist kiba dang ïaineh ba ki la long kiba dei ha ka jingïaid lynti kaba la leit, ki la long shisha ka “jingpeitkai” ïa kito kiba pyrkhat ba ka khubor ka la pulom lut; bad namar kane ki la shah ka jingkren beiñ kaba khraw. Ki lah ban shah ïa kane da ka jingkmen katba ki dang bat skhem ïa U Trai da ka jingngeit, bad ki ïoh bynta ha ka jingdon ryngkat jong U Mynsiem Bakhuid jong U.

GSAM 235Ar Tylli ki Mat Kyrpang jong ka Jingleh Pyrshah

GSAM 235.3U Soitan u la don ar tylli ki mat kyrpang jong ka jingpynshoi ïa ki briew Adventist. Kaba nyngkong ka long ban pynlong ïa kito kiba skhem ha ka jingngeit ba ka por jingïathuhlypa ka la kut, ban ngeit ba ka jingwan arsien jong U Khrist ka long ka jingwan ha ka mynsiem, bad ba ha kano kano ka rukom U la wan kumta ha kaba kut jong ki 2300 sngi. Kaba ar ka long ban pynshoi ïa kito kiba artatien shaphang ka jingïashem jong ki kaba la leit, ba kin iehnoh lut ïa ka. Kumta, katba ïa ka jingshisha shaphang ka jaka kyntang bad ka khubor jong u angel uba lai la nangpynpaw suki suki na ki Jingthoh Bakhuid, ki khubor jong U Mynsiem U Blei, lyngba ka jingai jong ka jingïathuhlypa, ki la pynskhem ïa ka jingïaid lynti kaba la leit, da kaba khot ïa ka “ka jingshai kaba tyngshaiñ” kaba U Blei U la buh ha kaba sdang jong ka lynti, ban tyngshaiñ ha ka lynti baroh haduh kata ka nongbah, bad ki la kdew ïa ki sakhi na ki Jingthoh Bakhuid ba ka jingwan arsien jong U Khrist kan long shisha bad da lade hi, bad namar kata kam lah ban long kata ka jingjia ha kaba kut jong ki “sngi.”

GSAM 236Ki Jingpynpaw ba Phylla

GSAM 236.1Lada U Trai Un kren ïa ki briew jong U da ki jingïohi-paw ha kine ki sngi kiba khatduh, ngin ym khmih lynti ba ha kata ka jingpynpaw hi yn don ki dak kiba shai ba ka long na U Blei? Kine ki dak ki paw ha ki jingïohi-paw jong ka Kong E. G. White. Ka jinglong jong kine ki jingïohi-paw hi, kumba la pyni ha ka Lynnong 13, ka long ka kambah shisha; hynrei ki don bun ki bynta ba phylla kiba ïadei bad ki jingïohi-paw jong ka kiba nyngkong, ïa kiba phin ïohi katba phi nangpule shuh shuh ïa kane ka kot; bad ngin khmih lynti ba kan long da kumwei ha ka jingai kaba kum kane, kaba U Blei U la thmu ban khring ïa ka jingmut jong ki briew, bad ban ïalam ïa ki ban ong, kum u Moses, “Ngan phai sha kata ka liang, bad ngan peit ïa kane ka jingiohi bakhraw”? Tang ka jingong jong ka khynnah kynthei kaba duk, kaba ju pang bad kaba tlot, kaba ïohi kumba ka la jan ka jingtep, ba U Trai U la ai ha ka ka jingïohi-paw, kan ym da la biang ban leh ïa kane. Ki jingpynpaw ba phylla kiba ïadei bad ki jingïohi-paw ki la pynlong shisha ïa ki briew ban sngewtynnad ïa ki, bad la khot ïa kane ka khynnah kynthei ban leit na kawei ka jaka sha kawei pat, ban ïathuh ïa kaei kaba U Trai U la hukum ïa ka ban pyntip ha kiwei.

GSAM 236Ki Jingpynpaw ba Kyrpang ha ka Jingïohi-paw kaba Lai

GSAM 236.2Ngan ïathuh hangne katto katne ki jingshisha shaphang ka jingïohi-paw kaba lai jong ka, kata kaba la ai ha ka ïing u kpa jong ka, kaba la kdew ha ka Lynnong 13, sla 212, katkum ba la ïathuh ha nga da u kpa bad ka kmie jong ka Kong White, da ka para jong ka, ka Kong Sarah Belden, bad da kiwei.

GSAM 236.3Ha ka kamra kaba la ai ïa ka jingïohi-paw, ka Baibl ïing kaba heh bha ka la don halor ka almari buh jaiñ. Ka la long kawei na ka jingpynmih kaba la shon ha Boston da u Joseph Teale, ha u snem 1822. Ka kot ka long khatphra inchi ha ka jingjrong bad khatwei inchi ha ka jingïar, saw inchi ha ka jingrben, bad ka khia kham palat khatphra paun. Katba ka dang don ha ka jingïohi-paw, ka la ïeng, bad ka la shim ïa kane ka Baibl kaba khia ha ka kti kadiang jong ka, ka kot ka plie, bad ka la bat ïa ka shabar ha ka dong kaba beit bad ka met jong ka; bad nangta, palat shiteng kynta, da ka kti kamon jong ka, ka la pynphai na kawei ka jaka sha kawei pat, bad ka la kdew ïa ki dkhot bapher bapher jong ki Jingthoh Bakhuid, ïa kiba ka la ong biang katba ki khmat jong ka ki peit shaneng, bad sha ka liang kaba pyrshah na ka kot. Ka para jong ka, ka Sarah (kaba hadien ka la long ka lok u Stephen Belden), lane, ha ki katto katne ki por, uwei pat uba don hangta, u la peit ïa man la u dkhot ba ka shympriah kti jong ka ka la kdew, bad u la ïohi shai ba ha man la ka sien ka la ong biang ïa kata ka jingthoh ha kaba ka shympriah kti jong ka ka la neh. Ka kmie Harmon ka la ong ba ka khun jong ka, ka Ellen, ha ka jinglong kaba ju long jong ka “kam lah, namar ka jingbym don bor, ban kyntiew ïa kata ka Baibl kaba khia na ka almari buh jaiñ; hynrei ha ka jingïohi-paw ka la bat ïa ka da kaba suk, kumba ka long tang ka kot Jutang Bathymmai kaba rit kaba lah ban buh ha ka pla.”

GSAM 237.1Hangne shisha ka la don ka kambah!—ka khynnah kynthei kaba tlot, kaba khia tang hynñiewphew paun, kaba bat ïa ka Baibl kaba khia palat shiteng kynta ha ka rukom kaba u rangbah uba khlaiñ um lah ban bat ïa ka wat ar minit ruh; sa shisien, kaba pynphai na kawei ka jaka sha kawei pat sha ki dkhot jong ki Jingthoh Bakhuid kiba ha man la ka sien ki la long kita ki dkhot kiba ka la ong biang, katba ki khmat jong ka ki la phai shaneng bad sha ka liang kaba pyrshah na ka kot; bad khatduh, ka sur kaba mih na ka briew kabym don ka jingkhih jong ki tor ne ka jingring mynsiem ha ka met, bad kaba ong biang beit ïa ki dkhot jong ki Jingthoh Bakhuid ba la kdew,—ïa kane shisha ym lah ban kynnoh ba la pynmih da ka bor briew, lane ba ka long ka jingmih na ka jingpang. Kito kiba la ïohi ïa ka ki la ñiew ïa ka kum ka jingpynpaw kaba shai tam jong U Mynsiem jong Uta uba la kren na ka dieng lyngkaw kaba meh ding. Ki jingpynpaw kiba kum kine ha ka jingïohi-paw kaba lai jong ka samla Harmon, ha ki jaka ba la tip ïa ki, ki la rah ïa ka sakhi kaba pynsngewskhem ba ka bor kaba palat ïa ka bor jong u briew ka la don ha ki jingïohi-paw.

GSAM 237Ka Jingïohi-paw ha Topsham

GSAM 237.2Ym slem hadien kane ka jingjia, ka kynhun jong ki Adventist ha Topsham, kaba don kumba laiphew mer sha shatei lam mihngi na Portland, Maine, haba ki la ïohsngew shaphang ka jingleh U Trai ïa ka samla Ellen G. Harmon, ki la khot sngewbha ïa ka sha kata ka jaka. La pdiang ïa ka jingkhot sngewbha, bad kumta ka la leit nyngkong sha Topsham. Ki jingïalang jong ki Adventist ha kata ka por ki la long ha ka ïing u Bah Curtiss. Ka Kong Frances Lunt (kaba mynshwa ka long ka samla Frances Howland), na Oakland, Cal., ka la ai ha nga ïa kane ka jingïathuh harum, kaba la buh tarik 19 Kyllalyngkot, 1890:—

GSAM 238.1“Nga, lem bad ka ïing u kpa jong nga, nga la leit sha ki jingïalang jong ka para Harmon ha Topsham, ha u snem 1845, bad ha kine ki jingïalang ka la ïoh ka jingïohi-paw. Ka la long ka sien kaba nyngkong ba ngi la ïohi ïa ka ha ka jingïohi-paw. Ïa kawei na kita ki Baibl barim [ka Baibl ïing Teale, kaba khia khatphra paun] la long trai da u para Curtiss. Ïa kane ka Baibl baheh la shim na ka almari buh jaiñ da ka para Harmon katba ka dang don ha ka jingïohi-paw, bad ka la kdew ïa ki dkhot jong ki Jingthoh Bakhuid katba ka pynphai na kawei ka sla sha kawei pat, katba ki khmat jong ka ki peit shaneng, bad sha jngai na ka kot. Ki dkhot kiba ka la ong biang ki la long ki ktien jong ka jinghikai, ka jingpynshlur, lane ka jingsneng. Kawei pat ka jinglong kyrpang jong ka jingpynpaw ha kata ka por ka la long ka rukom bat ïa ka kot. La bat ïa ka halor ka kti kaba plie jong ka ha ka dong kaba sawphew san digri, bad ym don uwei ruh uba lah ban bat ïa kano kano ka kot ha ka dong kaba kum kata khlem da ka hap noh mar mar na ki kti; hynrei ka para Harmon ka la bat ïa kane ka Baibl ha kata ka dong la katto katne minit, da kaba skhem kumba la pynsnoh ïa ka ha ka kti jong ka, katba ka dang ïaid na uwei sha uwei pat hapoh ka kamra.”

GSAM 238Ka Jingphla jong ka Kong Truesdail

GSAM 238.2Kawei pat ka jingïathuh shaphang kane kajuh ka jingïohi-paw ka dei na ka Kong M. C. Truesdail, na Trenton, Mo., kaba la buh tarik 27 Kyllalyngkot, 1891. Ka ong:—

GSAM 238.3“Nga la long khatsan snem ka rta ha u snem 1845, bad nga la don ha ka por ba ka para Harmon ka la leit nyngkong sha Topsham, haba ka la ïoh ka jingïohi-paw ha ka ïing u para Curtiss, ha kaba ka la shim ïa ka Baibl ïing kaba heh bad bat ïa ka shaneng ha ka rukom kaba ym don na kiwei uba lah ban bat ïa ka kot ha ki kti khlem da ka hap noh mar mar.

GSAM 238.4“Ka para Harmon ka la don ha ka jingïohi-paw palat ar kynta. Ka la long ka jingpynpaw kaba phylla tam jong ka bor U Blei kaba nga la sakhi, bad nga la ïohi ïa ka ha ka jingïohi-paw palat khatar sien. Kine ki la long barobor ki por jong ka jingsngew burom kaba jylliew bad ka jingbishar ïa lade, hynrei kane ka la palat ïa ki baroh. Ah! Katno ngi la khynñiuh haba U Syiem badonburom jong ka bneng U la hikai ïa ngi lyngba ka atiar kaba tlot jong U; haba ka la pule ha ngi ïa ki dkhot kiba pyntngen bad kiba ïahap eh bad ka jinglong jong ngi kaba don hapdeng ki jingtynjuh; kum ki Hebru 2:2, 3; Jakob 5:7, 8; Hebru 10:35, 39; 1 Petros 1:7; Loukas 12:32-37, nalor bun kiwei pat, da kaba bat ïa ka Baibl ïing kaba heh haduh katta shaneng ba nga la hap ban ïeng halor ka shuki ban pule ha kaba ka dang kdew. Ngam tharai ba ka para Harmon ka la jrong palat ïa nga da ar inchi.”

GSAM 239.1Ki jingpynpaw kiba kum kine ki la pynsngewskhem ïa kiba don ka mynsiem kaba beit ba kawei ka bor kaba palat ïa ka bor briew ka la pynïaid ïa ka atiar kaba rit, bad ki jingkhot ki la wan na ki bynta bapher bapher jong New England ba kan wan bad ai ïa ka jingphla jong ka.

GSAM 239Ka Jingtrei da ki Kti ka Long ka Pop

GSAM 239.2Shen hadien kane ïa ka samla Harmon la hikai, ha ka jingïohi-paw, ban leit sha Paris, Maine, ha kaba ki la don ki briew kiba ngeit ba ka long ka pop ban trei da ki kti. U Tymmen Stephens, na Woodstock, Maine, u la long u nongïalam ha kane ka jingbakla, bad u la don ka bor ktah kaba khlaiñ halor kiwei. U la ju long u nongïalap Methodist, bad la ñiew ïa u kum u Khristan uba sngewrit bad uba ïaineh. U la ïoh ïa ka jingshaniah jong kiba bun da ka jingshitrhem jong u na ka bynta ka jingshisha, bad da ka jingim jong u kaba ïohi kumba ka long kaba khuid, kaba la pynlong ïa kiba katto katne ban ngeit ba U Blei U la ïalam kyrpang ïa u. U Trai U la ai ïa ka samla Harmon ka jingsneng na ka bynta jong u. Ka la ong ba u dang ïaid pyrshah ïa ka ktien U Blei da kaba u kiar na ka jingtrei, da kaba u pynbor ïa kiwei ban pdiang ïa ki jingbakla jong u, bad da kaba u kren pynrem ïa baroh kiba ym pdiang ïa ki. U la kyntait ïa ki sakhi baroh kiba U Trai U la ai ban pynsngewthuh ïa u shaphang ka jingbakla jong u, bad u la kyntait ban phla ïa ki jingleh bakla jong u. U la bud ïa ki jingsngew kiba mih ha ka mynsiem jong u, bad u la leit ki jingïaid lynti kiba pynthait ïa u, da kaba ïaid kjat sha ki jaka kiba jngai, ha kaba un ïoh tang ka jingkren beiñ, bad u la ñiew ba ha kine baroh u dang shah shitom na ka bynta U Khrist. U la iehnoh sha kawei ka liang ïa la ka jingsngewthuh bad ka jingbishar.

GSAM 239.3Shaphang ka jingphla jong ka samla Harmon bad ka jingmih na kane ka kam, ngan sot na ka shithi kaba la ïoh na ka Kong M. C. Truesdail, kaba ha kata ka por ka la sah ha Paris, Maine. Hadien ba ka la ai katto katne ki jingtip kiba ïahap bad kaei kaba la ong haneng, ka ong:—

GSAM 240.1“Ki jingphla ki la wan na baroh lait noh na u nongïalam jong ki, u Jesse Stephens. Ka para Harmon ka la maham ïa u ba lymda u pynrit ïa lade da kaba phla ïa ki jingbakla jong u, shen un sa pynkut ïa la ka jingïaid. Baroh ki la sngewthuh ïa kane kum ka jingïathuhlypa ba ha kano kano ka rukom un sa shim noh ïa la ka jong ka jingim.”

GSAM 240.2Kane harum ka long kaei kaba la jia hadien ha ka kam jong u:—

GSAM 240.3“Hadien ba ka kynhun barit jong u ka la iehnoh ïa u, u la kylla uba sngewsih kthang, bad shen hadien kata u la duh noh ïa ka jingmut kaba biang, da kaba kyntait ban bam ïa kano kano kaba la shet da kiba bymman. Um shym la ïohsngew ba nga la wanphai na Massachusetts haba nga la rah ïa ka jingbam sngi jong u sha u. U la kylli, katba u la kner ïa ka kti jong u kaba la sah tang ki shyieng lyngba ka jingplie barit ha ka jingkhangïit, ‘U Blei U la phah ïa phi bad kane, ka para Marion?’ Haba u la ïohi ba nga artatien ha ka jubab jong nga, u la kyntait ban mad ïa ka. Ka jinglong ba sngewsih jong u, ba la set ïa u ha ka kamra barit ha ka ïing u para jong u (uba ym ngeit), ka la pynkynmaw ïa nga ïa kata ka jingmaham kaba la phah ha u da ka jingsbun kumta na ka bneng, bad ïa kaba u la kyntait da ka jingeh dohnud. La ïalam ïa u sha la ka ïing ar sngi hadien kane ka jingleit jngoh kaba sngewsih, ha kaba shen u la pynkut ïa la ka jingim da kaba pynïap ïa lade, da kaba shna ïa u tyllai na ki jaiñ jingthiah jong u.”2

GSAM 240Ka Jingïathuhlypa ba La Pynurlong

GSAM 240.4Ha ka aiom lyiur jong u snem 1845, da ka jingkhot sngewbha jong u Otis Nichols, ka samla Harmon ka la leit sha Massachusetts, bad ka para jong ka, ka Sarah, ka la leit ryngkat bad ka. Ki la sah bad ka ïing u Bah Nichols. Ma u bad ka lok jong u ki ju leit da ka kali jong ki, bad rah ïa ki sha ki jaka bapher bapher ban pynlong ki jingïalang, ha kaba ka samla Harmon ka la ai ïa ki jingphla jong ka. Kumta ka la lah ban leit sha Boston, Roxbury, bad Carver. Ha ka por jong ka jingleit kaba ar jong ki sha Boston, Mass., kawei ka jingjia kaba sngewtynnad bha ka la jia.

GSAM 240.5Ha Boston bad ki jaka marjan ka la don ka kynhun jong ki briew kiba la shitrhem palat pud, kiba bat ruh ba ka long ka pop ban trei, bad ka khubor ba kongsan jong ki ka long, “To die ïa kaei kaba phi don, bad ai jingisynei ïa ki baduk.” Ki la ong ba ki don ha ka snem jubili, ba ka khyndew ka dei ban shongthait, bad ba ïa ki baduk dei ban kyrshan khlem ka jingtrei. U Sargent, u Robbins, bad kiwei katto katne ki la long ki nongïalam. Ki la pynrem ïa ki jingïohi-paw kum kiba long na u ksuid, namar la pynpaw ïa ki jingbakla jong ki hi. Ki la long kiba eh pyrshah ïa baroh kiba ym ngeit ryngkat bad ki.

GSAM 241.1Katba ka samla Harmon bad ka para jong ka ki dang leit jngoh ha ka ïing u Bah Nichols, u Sargent bad u Robbins ki la wan na Boston ban kyrpad ka jingïarap na u, bad ki la ong ba ki la wan ban ïajngoh bad ban sah miet bad u. U Bah Nichols u la jubab ba u kmen ba ki la wan, namar ki samla Sarah bad Ellen Harmon ki don ha ïing, bad u kwah ba kin ithuh ïa ki. Mar mar ki la kylla ïa ka jingmut, bad ym lah ban pynkohnguh ïa ki ban rung hapoh ïing. U Bah Nichols u la kylli la ka Ellen ka lah ban ïathuh ïa ka khubor jong ka ha Boston, bad la kin sngap, bad nangta kin bishar. “Hooid,” ki la ong, “to wan sha Boston ha ka sngi Sabbath kaba wan [ki mut ka sngi U Blei, namar kim pat pdiang ïa ka sngi Sabbath]; ngi kwah ïa ka lad ban ïohsngew ïa ka.”

GSAM 241.2U Bah Nichols u la ïathuh ïa kane ha nga ha ka ïing jong u, ha Dorchester, ha u snem 1858. U la ong ba u la dep pynbeit lut ban leit sha Boston ha ka step sngi Sabbath da ka kali jong u ban rah ïa ka samla Harmon sha ka jingïalang ba la thmu. Ha kata ka janmiet, ha ka por duwai ïing, ka la rung ha ka jingïohi-paw. Hadien ba ka la mih na ka, ka la ong, “U para Nichols, ngan ym leit sha Boston lashai; U Trai U la pyni ïa nga ba nga dei ban leit sha Randolph. U don ka kam ïa nga ban leh hangta.” U Bah Nichols u la burom eh ïa la ka ktien. U la kular ban rah ïa ka sha Boston ha ka sngi kaba bud, bad u la kylli da ka jingsngewkhia, “Ngan leh kumno ïa ka ktien jong nga ha u Sargent bad u Robbins?” “Wat khuslai ïa kata,” ka samla Harmon ka la ong, “U Trai U la hukum ïa nga ban leit sha kawei pat ka lynti.” “Te,” u Bah Nichols u la ong, “ngam sngewthuh ïa ka.” “U Trai U la pyni ïa nga ba ngin sngewthuh ïa ka haba ngi poi hangta,” ka samla Harmon ka la ong. “Te,” u Bah Nichols u la ong, “ym don lynti ïa phi ban poi hangta lymda ngi leit bad rah ïa phi, hynrei ngam tip kumno ngan batai ïa kine ki kam ha ki para ha Boston.”

GSAM 241.2U Bah Nichols u la ong shuh shuh ha nga ba “ka para Harmon ka la ïohi ïa ka jinglong arsap jong ki ha ka jingïohi-paw, ba yn ym don ka jingïalang ha Boston ha ka sngi Sabbath, ba u Sargent, u Robbins, bad kiwei ki nongpyrshah kin ïaseng bad ka kynhun kaba heh ha Randolph (khatlai mer na Boston) ha ka sngi Sabbath; bad ba ngi dei ban ïakynduh ïa ki nongpyrshah ha Randolph, ha ka jingïalang jong ki ha ka sngi Sabbath, bad hangta yn ai ha ka ka khubor na ka bynta jong ki, kaba kan pynsngewskhem ïa kiba hok, kiba khlem ka jingbishar lypa, la ki jingïohi-paw jong ka ki long na U Trai ne na u Soitan.” Ha ka jaka ban leit sha Boston bad nangta sha Randolph, kaba long ka jingjngai kaba arphew ar mer, ki la leit beit sha Randolph, bad ki la poi hangta kumba ha ka por jingïalang. Hangta ki la shem ïa kita hi kiba la mynjur ban ïakynduh ïa ki ha Boston. U Bah Nichols u la ong nangta, “Mynta nga sngewthuh ïa ka.”

GSAM 242.1Kane ka jingpyrshang jong u Sargent bad u Robbins ban kiar ïa ka jingphla jong ka samla Harmon, bad ka rukom ba la ïalam ïa ka khnang ba kan ïakynduh ïa ki, ki la ktah jur ïa ka jingmut jong kiba katto katne kiba la don hangta. Shaphang ka jingïalang hi, ngan sot ïa ka jingïathuh kumba la ai da u Bah Nichols:—

GSAM 242Ki Jingpyni kiba Phylla

GSAM 242.2“Ka para Ellen la shim noh sha ka jingïohi-paw da ki jingpynpaw kiba phylla, bad ka la bteng ban kren ha ka jingïohi-paw da ka sur kaba shai, kaba baroh kiba don hangta ki lah ban sngewthuh bha, haduh jan sep sngi. U Sargent, u Robbins, bad u French ki la bitar bad ki la khihwin bha, haba ki sngew ïa ka para Ellen ba ka kren ha ka jingïohi-paw, kaba ki la pynbna ba ka long na u ksuid; ki la pyndep lut ïa ka bor jong ki bad ïa ka bor met jong ki ban pynjot ïa ka jingktah jong ka jingïohi-paw. Ki la ïatylli ban rwai da ka sur kaba jam bha, bad hadien kata ki la kren bad pule pat ïaid lynti na ka Baibl da ka sur kaba jam, khnang ba ym lah ban sngew ïa Ellen, haduh ba ka bor jong ki ka la lut, bad ki kti jong ki ki la khih haduh ba kim lah shuh ban pule na ka Baibl; hynrei hapdeng kine ki jingïapher bad ka jingpynkulmar, la sngew shai bha da baroh kiba don hangta ïa ka sur kaba shai bad kaba khor jong Ellen haba ka kren ha ka jingïohi-paw. Ka jingïaleh pyrshah jong kine ki briew ka la bteng katba ki dang lah ban kren bad rwai, watla katto katne na ki paralok jong ki ki la sneng ïa ki bad ki la kyrpad ïa ki ban sangeh. Hynrei u Robbins u la ong, ‘Phi la dem ha khmat u bleithaw: phi mane ïa u khun masi ksiar.’

GSAM 243.1“U Thayer, u trai jong ka ïing, um shym la sngewskhem pura ba ka jingïohi-paw jong ka ka long na u ksuid, kumba u Robbins u la pynbna. U kwah ban tynjuh ïa ka ha kano kano ka rukom. U la ïohsngew ba ki jingïohi-paw na ka bor jong u Soitan ki ju sangeh haba la plie ïa ka Baibl bad buh ïa ka halor u briew uba don ha ka jingïohi-paw, bad u la kylli ïa u Sargent lada un tynjuh ïa ka ha kata ka rukom, hynrei u la kyntait. Ynda kumta u Thayer u la shim ïa ka Baibl ïing kaba khia bad kaba heh, ha ka dur quarto, kaba la thiah halor ka miej bad kaba ju ym pyndonkam, u la plie ïa ka bad u la buh ïa ka ba la plie halor ka shadem jong Ellen katba ka dang don ha ka jingïohi-paw, namar ka la shong jingïamran shadien pyrshah ïa ka kynroh ha ka dong jong ka kamra. Mar mar hadien ba la buh ïa ka Baibl halor jong ka, ka la ïeng halor ki kjat jong ka, bad ka la ïaid sha pdeng jong ka kamra, da ka Baibl ba la plie ha kawei ka kti bad ba la kyntiew sha jrong katba ka lah, bad da ki khmat kiba peit skhem sha jrong, ka la pynbna ha ka rukom kaba shongkun, ‘Ka jingphla ba la pyrsad mynsiem na U Blei,’ lane ki kyntien kiba don kajuh ka jingmut. Nangta, katba ka Baibl ka dang don ba la pynjrong ha kawei ka kti, bad ki khmat jong ka ki dang peit sha jrong, ym sha ka Baibl, ka la bteng slem ban pynkylla ïa ki sla da kawei pat ka kti, bad ban buh ïa ka shynrang kti ha ki bynta kiba thoh, bad ka la kren ïa ki kyntien jong ki beit da ka sur kaba shongkun. Bun kiba don hangta ki la peit ïa ki bynta ha kaba ka shynrang kti jong ka ka la kdew, ban ïohi lada ka kren ïa ki beit, namar ha kajuh ka por ki khmat jong ka ki dang peit sha jrong. Don ki bynta kiba ka la kdew kiba long ki jingbishar pyrshah ïa ki bymman bad ki nongkren kynroi; bad kiwei pat ki long ki jingmaham bad jinghikai kiba ïadei bad ka jinglong jong ngi mynta.

GSAM 243Ka Jingïohi-paw kaba Slem Tam, palat Hynriew Kynta

GSAM 243.2“Ha kane ka jinglong ka la bteng baroh ka por hadien shiteng sngi haduh jan sep sngi, haba ka la mih noh na ka jingïohi-paw. Haba Ellen ka la ïeng halor ki kjat jong ka ha ka jingïohi-paw, da ka Baibl kaba khia ba la plie ha ka kti jong ka, bad ka la ïaid ha ka kamra, da kaba kren ïa ki bynta jong ka Jingthoh Bakhuid, u Sargent, u Robbins, bad u French ki la sngap jar. Ha ka por kaba dang sah ki la khuslai, ryngkat bad bun ngut kiwei pat; hynrei ki la khap ïa ki khmat jong ki, bad ki la shah ïa kata khlem pynpaw ïa ka jingsngew jong ki.”3

GSAM 244Ka Jingshongkurim jong ka Kong Harmon

GSAM 244.1Ha ka 30 tarik u Nailar, 1846, ka Kong E. G. Harmon bad u Tymmen James White ki la ïateh shongkurim, bad ki la trei lang na ka bynta ka jingpynroi ïa ka khubor. Ha u snem 1847, ki kam jong ki ki la kham long ha Maine bad Massachusetts.

GSAM 244.2Ha ka sngi Sabbaton kaba nyngkong ha u bnai Ïaiong, la pyni ïa ka Kong White ïa ka jingïohi-paw kaba don jingmut bha, ha ïing Stockbridge Howland, Topsham, ha kaba ki jingïalang ki ju long ha kata ka por. Kane ka jingïohi-paw ka long kata kaba la kdew ha Ki Jingthoh Nyngkong, ha kaba ka la ïohi ïa ka jaka kyntang bad ki tiar jong ka, ka por jong ka jingjynjar, ki riewkhuid kiba phet na ki shnong, ki bymman kiba ker sawdong ïa ki, ka jingpyllait jong ki da ka sur jong U Blei, ka jubili, ka jingwan U Trai ha ka kali lyoh, bad kiwei kiwei. Ka lah ban long kaba bha ban khmih ïa katto katne na ki jingïaid jong ka haba ka dang don ha kane ka jingïohi-paw.

GSAM 244La Pyndonkam ïa Bun ki Baibl ha Kawei ka Jingïohi-paw

GSAM 244.3Ka Kong Frances Lunt (ka khun jong S. Howland), ha ka 19 tarik u Kyllalyngkot, 1890, ka la ong ha nga:

GSAM 244.3“Ha ka syndah jong ka kamra ha kaba ki jingïalang ki long, don ka miej ha kaba la buh ïa kiba bun ki kot kiba jingïapher jait, bad hapdeng jong ki don katto katne ki Baibl kiba heh kumba ki ju long. Katba ka dang don ha ka jingïohi-paw, ka Kong White ka la ïeng, ka la leit sha ka miej, ka la shim ïa ka Baibl khlem ktah ïa kawei pat ka kot, bad ka la bat ïa ka ba la plie halor ka khlieh jong ka da ka kti kadiang, katba ka shynrang kti jong ka kti kamon ka kdew sha ka bynta jong ka Jingthoh Bakhuid kaba ka dang kren, haba ka dang ïeng hakhmat u briew na ka bynta jong uba la thmu ïa ka, bad nangta ka la buh ïa ka kot ba la plie ha ka shadem jong u briew hakhmat jong uba ka la kren ïa ka Jingthoh Bakhuid. Haba ka la wanphai sha ka miej, ka la shim ïa kawei pat ka Baibl, bad ha kajuh ka rukom ka la kren ïa kawei pat ka bynta jong ka Jingthoh Bakhuid bad ka la buh ïa ka Baibl ba la plie ha ka shadem jong u briew uba ka la kren. Kane ka kam la pynïaid bniah haduh kumba hynriew ngut ki briew; hadien kata, ha ka rukom kaba itynnad, ka la shong ha ka shuki, katba ki khmat jong ka ki dang peit sha jrong bad sha jngai na ka kot baroh ka por.”

GSAM 245.1Shaphang kane ka Kong Truesdail ka ong:

GSAM 245.1“Nga don hangta [Ïaiong, 1847] haba ka para White ka la leit sha ka miej bad ka la shim ïa ka Baibl kawei hadien kawei pat hapdeng ki kot kiba don halor ka miej, da kaba buh ïa ka Baibl ha ka shadem jong uta uba ka la ïoh ïa ka bynta jong ka Jingthoh Bakhuid na ka bynta jong u. La leh ïa kane katba ki khmat jong ka ki la kyntiew sha bneng. Ha kane ka sngi ka la bat ïa ka Baibl halor ka khlieh jong ka haba ka kren ha nga; bad nangta ka la buh ïa ka halor ka shadem jong nga. Ka bynta kaba la ai ha nga ka long 2 Korinth 6:17.”4

GSAM 245.2Ha ka shithi na ka Kong Frances Lunt, ka ai ïa ki kyrteng jong ki lai ngut ki briew kiba la don hangta ha kane ka sngi, bad kiba la buh ïa ki Baibl ha ki shadem jong ki katba ka Kong White ka dang kren ha ki ïa ka bynta kaba ïadei bad uwei pa uwei, bad hapdeng kine ki kyrteng don ruh ka jong ka Kong Truesdail.

GSAM 245Ka Kam Nyngkong ka long Hapdeng ki Nongngeit ha ka Jingwan Arsien

GSAM 245.3Ka kam jong ka Kong Harmon, hapoh ka jingïalam jong ka jingai jong ka jingïathuhlypa, naduh u Kyllalyngkot, 1845, haduh ka pyrem jong u 1846, kaba jan khat-phra bnai, ka long bad ki “nongngeit” ha ka jingwan hajan jong U Khrist, bad ka la ju ïadei lypa bad ki. Hadien ba ki 2300 sngi ki la kut (22 tarik Risaw, 1844), haduh ban da sngewthuh ïa ka daw jong ka jingsngewsih jong ki bad ïa ka jinglong jong ka jingjia kaba la jia ha kata ka por, kan don ka jingma ba ki nongngeit kin jah lynti sha ki jingmut kiba bakla, lane kin iehnoh pura ïa ka jingïashem jong ki ha kaba mynshuwa. Ka khubor jong ka sha kum kine ka long: “Ka jingïaid lynti kaba la dep ka long na U Blei. Bat skhem ïa ka jingngeit jong phi. U Trai u dang don ka kam na ka bynta ki briew jong u. Pule ïa ka Baibl. Wad bniah ïa ka Ktien, bad phin shem ïa ka jingshai.”

GSAM 245.4Kane ka jinghikai ka ïahap bad ka jingthmu jong U Trai. Ka jingthmu jong u ka la long barabor ba ki khubor kyrpang jong u na ka bynta ki briew jong u kin mih na ka ktien jong u ha ka por kaba dei, bad nangta ka jingai jong ka jingïathuhlypa ka wan “ha ka kyrdan kaba ar,” ban pynskhem bad pynïeng ïa ki nongngeit.

GSAM 246.1Ka nuksa kaba khring bha jong kane ka jingshisha la shem ha ka jingïathuhkhana jong u Cornelius kumba la thoh ha Ki Kam jong ki Apostol. U angel jong U Blei u la paw ha u bad u la ai ha u ka jingïohi-paw ha ïing jong u hi. U angel u la tip bha ïa ki jingshisha jong ka gospel, bad u lah ban hikai ïa ka ha u Cornelius, hynrei la phah ïa u ban shakri ïa uwei uba long u nongïoh bynta ïa ka jingpynim, da kaba ai ha u Cornelius ka jingïohi-paw. U la pynskhem ha u ba ki jingïaduwai bad ka jingaiti jong u la pdiang da U Trai. Um shym la ïalap ïa ka gospel ha u, hynrei u la ong tang ba un khot ïa u Peter, uba sah bad u Simon u nongñiad snieh, ha Joppa. U Peter u la wan, bad na ki Jingthoh Bakhuid u la pynbna ha u Cornelius ïa ka gospel jong U Khrist.

GSAM 246Ka Kyrdan jong ka Jingai jong ka Jingïathuhlypa

GSAM 246.2Ha kane ka bynta, ka lah ban long kaba bha ban kdew ïa ka rukom kaba ki jingai ki la nangroi, kumba U Trai u la buh ryntih ïa ka ha ka ktien jong u. U Paul u kdew ïa kane ha ka shithi jong u sha ki nong Korinth, ha kaba u ong, “U Blei u la buh ïa katto katne ha ka balang, nyngkong ki apostol, ha ka kyrdan kaba ar ki nongïathuhlypa.”5

GSAM 246.3Haba ngi peit ïa ka jingong jong u apostol shaphang ka jingïadei jong kine ki jingai ha ka kam jong ka gospel, ngi ïohi mar mar balei ba la bud ïa kane ka rukom. Haba u Paul u ïanujor ïa kine ki jingai, u ong: “Namarkata, ki ktien ki long ka dak, ym ïa kiba ngeit, hynrei ïa kiba ym ngeit; hynrei ka jingïathuhlypa kam long na ka bynta kiba ym ngeit, hynrei na ka bynta kiba ngeit.”6 Ka rukom jong U Trai ka long ba ki khubor kyrpang jong u sha ka pyrthei kin mih na ka ktien jong u; kumta u pynïaid ïa ki briew ban wad ïa ki Jingthoh Bakhuid, bad ban mih kum ki apostol, kiba kit khia ïa ki khubor jong U Trai, da kaba pynbna ïa ki na ka Baibl, kaba la ïeng skhem haduh bun ki rta. Katba la pynmih ïa ki nongngeit, ka jingai jong ka jingïathuhlypa ka wan “ha ka kyrdan kaba ar,” da kaba pyndep ïa ka bynta jong ka “na ka bynta ka jingpynjanai ïa ki riewkhuid, na ka bynta ka kam jong ka jingshakri, na ka bynta ka jingtei ïa ka met jong U Khrist.”7

Notes

  1. Hebru 10:32, 33. ↩
  2. Na ka shithi jong ka Kong M. C. Truesdail, 27 Kyllalyngkot, 1891. ↩
  3. Ki Jingai Mynsiem, Ka bynta 2, sla 79 ↩
  4. Ka shithi jong ka Kong M. C. Truesdail, 27 tarik u Kyllalyngkot, 1891. ↩
  5. 1 Korinth 12:28. ↩
  6. 1 Korinth 14:22. ↩
  7. Ephesos 4:12. ↩

Note

Back