Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
19 / 31
19 / 31

Ka Lynnong 16 — Ka Khubor jong u Angel uba Lai

John Norton Loughborough

GSAM 247.1U angel uba lai u bud ïa ki, u ong da ka sur kaba jam, Lada uno uno u mane ïa u mrad bad ïa ka dur jong u, bad u pdiang ïa ka dak jong u ha ka shyllangmat ne ha ka kti jong u, u ruh un dih ïa ka waiñ jong ka jingbitar U Blei, kaba la theh khlem jingïakhleh sha ka khuri jong ka jingbitar jong U; bad yn pynshitom ïa u da ka ding bad ka sulphur ha khmat ki angel kyntang, bad ha khmat U Khunlangbrot; bad ka tdem jong ka jingpynshitom jong ki ka kiew junom la junom: bad kim don ka jingshongthait mynmiet mynsngi, kiba mane ïa u mrad bad ïa ka dur jong u, bad uno uno uba pdiang ïa ka dak jong ka kyrteng jong u. Hangne ka long ka jingïaishah jong ki riewkhuid: hangne ki long kiba sumar ïa ki hukum U Blei, bad ïa ka jingngeit jong U Jisu.1

GSAM 247Ka Jingmaham kaba Kynjañ Tam ha ka Baibl

GSAM 247.2Kane ka long ka jingmaham kaba kynjañ tam kaba ka Baibl ka don, bad ka long kaba shai ba ka histori jong ka pyrthei jong ngi kam pyni satia ïa kano kano ka sakhi ba la sngap ïa kane ka khubor mynshwa. Ka jingshisha ba u angel uba nyngkong bad u angel uba ar jong kane ka jingïasynrang la pynshisha ba ki dei jong ka pateng mynta, ka pynskhem bha ba kane ka khubor kam dei jong ki por barim.

GSAM 247.3U Tymmen J. V. Himes u la ong ha u snem 1847:—

GSAM 247.4“Ka lynnong kaba khatsaw [jong ka Jingpynpaw] ka pyni ïa ka jingpyrta kaba sheptieng, kaba dang dei ban pynbna, kum ka jingmaham ïa u bynriew ha kata ka por jong ka jingpynshoi kaba jur. Ki dkhot 9-11. Ka jingmaham jong ka jingbitar kaba shyrkhei kum kane ym lah ban shem ha ka kot U Blei, lait noh kane. Hato kam mut ba ka don ka jingpynshoi kaba jur, kaba dawa ïa ka jingmaham kaba shyrkhei katne?”2

GSAM 248Ka Jaka Kyntang ba La Plie—La Iohi ïa ka Synduk

GSAM 248.1J. N. Andrews u la ong shaphang kane ka khubor, “Ka jingplie ïa ka jaka kyntang tam ha ka jaka kyntang bneng, da kaba iohi ïa ka synduk jong ka jutang, ka long ka jingjia kaba jia hapoh ka jingpyrta jong u angel uba hynniew. Bad haba ka jingshakri jong U Rangbah Lyngdoh jong ngi ka la kylla sha kata ka kamra ha kaba kut jong ki 2300 sngi, ngi sngewthuh ba ka jingplie ïa ka jaka kyntang ka la dak da ka jingkut jong kata ka por, kumba la pyni da ka jingpynbna jong u angel uba nyngkong. Ka jingrung jong U Rangbah Lyngdoh jong ngi sha ka jaka kyntang tam ban shakri ha khmat ka synduk jong U Blei, ka khot ïa ka jingmut jong ka balang sha ki hukum U Blei kiba don hapoh kata ka synduk. Ki hukum U Blei ki la shai na ka jaka kyntang bneng naduh kata ka por.”

GSAM 248Ka Jingkylla ïa ka Sngi Sabbaton

GSAM 248.2“Ka long ka jingshisha kaba ym lah ban nia ba ka hukum kaba saw, mynshwa bun tylli ki snem, la pynkylla na ka sngi shongthait jong U Trai sha ka jingïalehkmen paidbah jong ki nongmane blei, ka sngi kaba nyngkong jong ka taïew (ka sngi U Blei). Kane ka jingkylla la leh da kaba pyrshah shai ïa ki Jingthoh Bakhuid, kiba pynithuh ha baroh ki jaka ïa ka sngi kaba hynniew kum ka sngi Sabbaton jong U Trai tang ma ka. La pynlong ïa kane da u nongphaidien bakhraw, uba U Daniel u la ïathuhlypa ba un “thmu ban pynkylla ïa ki por bad ki hukum.” Kane ka bor ka long hi kajuh bad u mrad uba ka pyrthei baroh ka dei ban mane. Bad ka long ka jingshisha kaba don ka jingmut kaba jylliew ba kane ka hukum, kaba la iuhroit slem bha, mynta la sdang pynksan biang, bad ki briew U Blei ki la sdang sumar ïa ka ryngkat bad kiwei pat ki khyndai. To jingïaroh ïa U Blei ba U pynkhreh ïa ki nongbud kiba sah na ka bynta ka jingïakhun ba khatduh bad u dragon, bad na ka bynta ban rung lyngba ki khyrdop sha ka nongbah kyntang. Ka Jingpynpaw 12:17; 22:14. Ka jingpynksan ïa ka hukum kaba saw pyrshah ïa ka sngi Sabbaton jong ka jingphaidien, bad ka jingpynbna ïa ki hukum U Blei baroh, ka long ka sakhi kaba paw ba ka por mynta ka dei ka por jong ka jingïaishah jong ki riewkhuid, bad jong ka jingmaham jong u angel uba lai.”3

GSAM 249.1Ha ki lynnong kiba mynshwa la khot ka jingmut sha ka khubor jong u angel uba nyngkong bad jong u angel uba ar, kumba la pyndep ïa ki ha ka jingpynbna jong ka jingwan arsien kaba khraw haduh Risaw 22, 1844. Ka Jingthoh ha ka jingsdang jong kane ka lynnong ka ong, “U angel uba lai u bud ïa ki,” kata ka mut u bud ïa u angel uba nyngkong bad ïa u angel uba ar. Ha kane ka jingïadei, kan long kaba myntoi ban khot ka jingmut sha ka jingsdang jong ka khubor kaba lai.

GSAM 249Ki Nongrakhe ïa ka Sngi Sabbaton kiba Nyngkong napdeng ki Adventist

GSAM 249.2Ha ka “jingpyrta shiteng synñia,” ha u snem 1844, U Trai u la sdang ialam ïa ka jingmut jong ki briew jong U sha ka jingïarakhe ïa ka sngi kaba hynniew jong ka taïew, ka sngi Sabbaton. Kane ka jinghikai, hapdeng ki Adventist, ka la mih kumne: Rachel Preston, ka Baptist jong ka sngi kaba hynniew, ka la kynriah sha Washington, N.H., ha kaba don ka balang jong ki Adventist. Ka la pdiang ïa ka jinghikai jong ka jingwan arsien, bad kata ka balang, kaba don kumba sawphew ngut ki dkhot, lyngba ka kam mishan jong ka ka la pdiang ïa ka sngi Sabbaton jong ka hukum kaba saw.4 Kane ka la pynmih ïa ka jingwad bniah shaphang kata ka mat. Ha ka Jingpyrta jong Nailur 5, 1844, ngi pule, “Bun ki briew ki la don ka jingkhuslai kaba jylliew ha ka jingmut jong ki shaphang ka jingkitkhlieh kaba la mut ban rakhe ïa ka sngi kaba hynniew.” Kane ka jingong ka la don ha ka jingthoh pynmih khubor, ha kaba la leh tang ka jingpyrshang kaba tlot ban pynskhem ïa ki daw jong ka jingïarakhe ka sngi kaba nyngkong jong ka taïew (ka sngi U Blei). La bteng ïa kane ka mat ha ka nombor jong Nailur 12, ha kaba ngi shem ïa kane ka jingong kaba don jingmut, kaba la ialam ïa bun ngut sha ka jingpule kaba jur bad kaba bniah:—

GSAM 249Ka Sngi Kaba Hynniew ka Sngi Tang ba La Buh da ka Hukum

GSAM 249.3“Ha ka taïew ba la dep, ngi la shem ïa lade ba la ialam sha kane ka rai: Ym don kano kano ka bynta ba kyrpang jong ka por kaba ki Khristan ki dei ban buh kyrpang kum ka por kyntang da ka hukum. Lada kane ka rai ka bakla, te ngi pyrkhat ba ka sngi kaba hynniew ka long ka sngi tang ma ka ban rakhe, kaba don kano kano ka hukum.”

GSAM 250Ka Jingthoh jong T. M. Preble

GSAM 250.1Ka jingmut jong ki Adventist kum ka kynhun la khot sha ka jingkylli shaphang ka sngi Sabbaton da ka jingthoh halor kane ka mat na u T. M. Preble, kaba tarik Rymphang 13, 1845, bad kaba la pynmih ha ka Jingkyrmen jong Israel, Portland, Maine, Rymphang 28, 1845. Hadien ba u la pyni ïa ki daw jong ka sngi Sabbaton jong ka Baibl, bad ïa ka jingshisha ba la pynkylla ïa ka sha ka sngi kaba nyngkong jong ka taïew (ka sngi U Blei) da ka jingphaidien kaba khraw, u ong: “Kumta ngi iohi ba ka Daniel 7:25 ka la pyndep, u reng uba rit u pynkylla ïa “ki por bad ki hukum.” Kumta ka paw ha nga ba baroh kiba rakhe ïa ka sngi kaba nyngkong kum ka sngi Sabbaton ki dei ki nongrakhe ka sngi kaba nyngkong jong ka taïew (ka sngi U Blei) jong u pop bad ki nongpynkheiñ ïa ka sngi Sabbaton jong U Blei.”5

GSAM 250J. B. Cook Shaphang ka Jingkylli jong ka Sngi Sabbaton

GSAM 250.2Shen hadien kane la paw ha ka jingpynmih kot kawei ka jingthoh na u J. B. Cook, ha kaba u la pyni ba ym don ka sakhi na ka Jingthoh Bakhuid ban rakhe ïa ka sngi kaba nyngkong jong ka taïew (ka sngi U Blei) kum ka sngi Sabbaton, bad u la pyndonkam ïa kane ka jingong kaba lyngkot: “Kumne suk katno la shim noh ïa ka lyer baroh na ki lama jong kito kiba ñiah lieng, lehse khlem tip, hapoh ka lama sngi Sabbaton jong u pop.”

GSAM 250.3Watla ka jingïarakhe sngi Sabbaton da kine ki ar ngut ka la neh tang khyndiat por, ki la pynkhih ïa ka kam kaba ym suk ban pynsangeh. Ki kyntien kiba la paidbah, “ki nongrakhe ka sngi kaba nyngkong jong ka taïew (ka sngi U Blei) jong u pop,” “ki nongpynkheiñ ïa ki hukum U Blei,” bad “ñiah hapoh ka lama sngi Sabbaton jong u pop,” ki la don ha ka shyntur jong ki spah ngut kiba kwah ban tip ïa ka jingshisha jong kane ka mat. U Tymmen Joseph Bates, na Fairhaven, Mass., u la ïoh ïa kane ka jingmut bad u la pdiang ïa ka sngi Sabbaton ha u snem 1845.

GSAM 250Joseph Bates u Pdiang ïa ka Sngi Sabbaton

GSAM 250.4Ka jingïashem jong u ka long kumne: Haba u la iohsngew shaphang ka kynhun ha Washington, N.H., kaba rakhe ïa ka sngi Sabbaton, u la rai ban leit jngoh ïa kata ka balang bad ban iohi ka mut aiu. U la leit kumta, bad haba u la pule ïa ka mat ryngkat bad ki, u la iohi ba ki long kiba dei, bad mar mar u la pdiang ïa ka jingshai shaphang ka jingkylli jong ka sngi Sabbaton. Haba u la wanphai sha New Bedford, Mass., u la ïakynduh, ha ka jingkieng hapdeng New Bedford bad Fair Haven, ïa u para uba paw, uba la khot ïa u kumne, “Kaptan Bates, ka khubor aiu?” U Tymmen Bates u la jubab, “Ka khubor ka long ba ka sngi kaba hynniew ka long ka sngi Sabbaton jong U Trai U Blei jong ngi.” “Hooid,” u briew u la ong, “Ngan leit ïing bad pule ïa ka Baibl jong nga, bad ngan iohi shaphang kata.” U la leh kumta, bad haba ki la ïakynduh biang, une u para u la pdiang ïa ka jingshisha jong ka sngi Sabbaton bad u la kohnguh ïa ka.

GSAM 251Ka Kot Kaba Nyngkong Shaphang ka Sngi Sabbaton

GSAM 251.2U Tymmen Bates u la sdang mar mar ban ialap ïa kane ka jingshisha na ka jylla sha ka jylla. Shen u la iohi ba ka kot, ne wat ka kot lyngkot, shaphang ka jingkylli jong ka sngi Sabbaton kan long ka jingïarap kaba khraw ha ka kam jong u, bad ka mynsiem jong u la pynkhih da U Mynsiem jong U Blei ban thoh bad pynmih ïa kaei kaei halor kane ka mat. Hynrei kumno yn lah ban leh ïa kata khlem pisa, ka long ka jingkylli, namar baroh kaei kaba u don ka long tang ka shiling York (khatar bad shiteng sent). Kan long kaba don jingmut ïa u nongpule ban ïathuh ïa ka jingïashem jong u ha kane ka kam kumba u la ïathuh ïa nga ha u snem 1855.

GSAM 251Saw Paun Ata

GSAM 251.3U la ong ba haba u dang duwai ha khmat U Blei, u la rai ban thoh ïa ka kot, bad u la sngewskhem ba ka lynti kan plie ban pynmih ïa ka. Kumta u la shong ha la ka miej thoh, ryngkat bad ka Baibl bad ka konkordans, ban sdang ïa ka kam. Hadien ka shi kynta, ka Mrs. Bates ka la wan sha kamra bad ka la ong, “Joseph, nga khlem don ata uba biang ban pyndep ïa ka jingshet,” bad ha kajuh ka por ka la kdew ïa kiwei ki tiar rit kiba ka donkam. “Katno paun ata phi duna?” u Kaptan Bates u la kylli. “Kumba saw paun,” ka la jubab. “Hooid,” u la jubab. Hadien ba ka la mih na kamra, u la leit sha ka dukan kaba hajan, u la thied saw paun ata bad kiwei ki tiar, u la wanrah ïa ki ïing, bad u la shong biang ha ka miej thoh jong u. Shen ka Mrs. Bates ka la wan hapoh bad ka la iohi ïa ki tiar halor ka miej bad ka la pyrta, “Na shaei une u ata u wan?” “Balei,” u kaptan u la ong, “um biang mo? Phi la ong ba phi donkam saw paun.” “Hooid,” ka la ong, “hynrei phi la ïoh na shaei ïa u?” “Nga la thied ïa u,” u la ong; “ym dei kata ka jingkhia kaba phi donkam ban pyndep ïa ka jingshet?” “Hooid,” ka Mrs. Bates ka la bteng, “hynrei phi, Kaptan Bates, u briew uba la ñiah ïa ki lieng na New Bedford sha baroh ki bynta jong ka pyrthei, phi la leit shabar bad thied saw paun ata?” “Hooid, ym dei kata ka jingkhia kaba phi donkam ban pyndep ïa ka jingshet?” “Hooid,” ka Mrs. Bates ka la ong, “hynrei phi la thied saw paun(!) ata?”

GSAM 252Khadwei Hajar Dollar la Pynlut na ka bynta ka Jingshisha

GSAM 252.1Kawei pat ka jingtynjuh ka la wan kloi. Haba u Kaptan Bates u la mih noh na ka duriaw, u la die noh ïa ka bynta jong u ha ka lieng na ka bynta $11,000, hynrei mynta u la pynlut lut ïa baroh ban pynsted ïa ka daw jong ka jingshisha. Haduh kane ka sngi ka Mrs. Bates kam tip ïa ka jinglong pisa shisha jong u, hynrei u sngew ba mynta u dei ban pyntip ïa ka, kumta u la ong jai jai, “Ka tnga, nga la pynlut ïa ka pisa kaba khatduh kaba nga don ha pyrthei na ka bynta kita ki tiar.” Da ki jingsngewsih kiba jur ka Mrs. Bates ka la kylli, “Ngin leh aiu?” U kaptan u la eng, bad da ka burom baroh jong u kum u kaptan uba ïalam ïa ka lieng, u la ong, “Ngan thoh ïa ka kot; ngan pynphriang ïa ka, bad ngan pynbna ïa kane ka jingshisha jong ka sngi Sabbaton ha khmat ka pyrthei.” “Hooid,” ka Mrs. Bates ka la ong lyngba ki khmat ba dap da ki ummat, “ngi leit ban im da aiu?” “U Trai un plie ïa ka lynti,” ka long ka jubab ba rkhie jong u Kaptan Bates. “Hooid,” ka Mrs. Bates ka la ong, “U Trai un plie ïa ka lynti! Kata phi ju ong barabor,” bad da kaba lynñiar ka la mih noh na kamra.

GSAM 252Ka Jingpynbiang kaba Ym La Khmih Lynti

GSAM 252.2Hadien ba u Kaptan Bates u la bteng ïa ka kam jong u la kumba shiteng kynta, ka jingpynsngew ka la wan ha u ban leit sha ka ophis shithi, namar don ka shithi ha kata ka jaka na ka bynta jong u. U la leit, bad shisha don ka shithi. Ha kita ki sngi ka bai phah shithi jong ki shithi ka long san sent bad ka jingpynsiew lypa ka long kaba jied ne em. U nongthoh jong kane ka shithi u la klet ban siew ïa ka bai phah shithi na ka daw kaba ngi ym tip. Bad hangne biang u Kaptan Bates u la sngewrit, namar u hap ban ong ïa u sordar jong ka ophis shithi, u Mr. Drew, uba u la ithuh bha, ba um lah ban siew ïa ka bai phah shithi, namar um don pisa; hynrei u la ong, “Phin shah ïa nga ban iohi na shaei ka wan?” “Rah noh ïa ka,” u sordar jong ka ophis shithi u la ong, “bad siew ha kawei pat ka por.” “Em,” u kaptan u la ong, “ngan ym shim ïa ka shithi na ka ophis shithi haduh ban da siew ïa ka bai phah shithi.” Haba u dang bat ïa ka shithi ha ka kti jong u, u la ong, “Nga pyrkhat ba don pisa hapoh kane ka shithi,” bad haba u la phai sha u sordar jong ka ophis shithi, u la kylli, “Phi sngewbha ban plie ïa ka? Lada don pisa hapoh, phi lah ban shim ïa ka bai phah shithi; lada ym don, ngan ym pule ïa ka.” U sordar jong ka ophis shithi u la kohnguh ïa ka jingkyrpad jong u, bad ha khmih! ka la don ka note shiphew dollar. Haba u pule, u la shem ba ka shithi ka wan na u briew uba la ong ba U Trai u la pynsngew jur ha ka jingmut jong u ba U Tymmen Bates u donkam pisa, kumta u la pynsted ïa ka sha u; bad ha ka jingpynsted lehse u la klet ban siew ïa ka bai phah shithi.

GSAM 253.1Hadien ba u la siew ïa ka bai phah shithi, u la leit sha ka dukan jingbam, u la thied uwei u pipe ata na ka bynta $4, nalor ki phan, shini, bad kiwei ki tiar kiba donkam. Haba u la ai jingbthah shano yn leit buh ïa ki, u la ong, “Lehse ka briew kan ong ba kim dei ban wan buh hangta, hynrei wat pynleit jingmut ïa kaba ka ong; buh ïa ki mar ha ka bynta shakhmat jong ka ïing.”

GSAM 253.2Hadien kata u la leit sha ka ophis pynmih kot bad u la pynbeit ban pynmih shihajar tylli ki kot lyngkot, kiba don kumba shispah sla, da ka jingïasngewthuh ba katba u ai ïa ka ka bynta thoh, ki nongpynmih kot kin buh ïa ka ha ki dak thoh kloi katba lah, bad kin phah ïa ki jingpynshisha thoh sha u. U dei ban siew ïa ka kam katba u ïoh ïa ka pisa, bad ki kot kim dei ban mih na ka ophis pynmih kot haduh ban da siew lut ïa ki bai baroh.

GSAM 253.3U Kaptan Bates u tip bha ba ym don pisa kaba dei ban wan sha u, hynrei u sngew ba ka long ka kamram jong u ban thoh ïa kane ka kot, da kaba ngeit ba U Trai un pynkhih ïa ki dohnud ban phah ïa ka pisa haba la donkam. Hadien ba u la thied ïa ka kot, ki tiar thoh bad kiwei ki tiar, da kaba ai por ïa ki marbam jong ka ïing ban wan shuwa ïa u, u la leit sha khlieh jong ka surok kaba leit sha ka ïing jong u. Haba u la iohi ba ki tiar ki la don hangta, u la rung sha ïing lyngba ka khyrdop shadien, bad u la shong biang ha ka miej thoh jong u. Ka Mrs. Bates ka la wan hapoh bad ka la ong da ka jingkhih, “Joseph, wan peit shabar ha ka bynta shakhmat jong ka ïing! Kane ka jingthep mar ka wan na shaei? U nongñiah kali u la wan hangne bad u kwah ban buh ïa ka. Nga la ong ba kam dei ban wan hangne, hynrei u la buh beit ïa ka.” “Hooid,” u Kaptan Bates u la ong, “nga mut ba ka long kaba bha.” “Hynrei,” ka Mrs. Bates ka la ong, “ka wan na shaei?” “Hooid,” u Kaptan u la ong, “U Trai u la phah ïa ka.” “Hooid,” ka Mrs. Bates ka la ong, “U Trai u la phah ïa ka; kata phi ju ong barabor.” Nangta u la ai ïa ka shithi ha ka tnga jong u, u da ong, “Pule ïa kane, bad phin tip na shaei ka wan.” Ka la pule ïa ka, bad ka la leit phai biang ban lynñiar, hynrei kane ka jinglynñiar ka long kaba pher na kaba nyngkong; bad haba ka wanphai, ka la kyrpad da ka jingsngewrit ïa ka map na u namar ka jingduna jingngeit jong ka.

GSAM 254Ka Pisa ka Wan na ka bynta ka Kot

GSAM 254.1Katba ka kam thoh bad pynmih kot ka nang ïaid, u Kaptan Bates u la ïoh pisa na ka por sha ka por lyngba ka ophis shithi bad kiwei ki lad, teng teng na ki briew kiba u pat u khlem pat ïakynduh. Katba u ïoh ïa ka pisa, la aiti ïa ka sha ki nongpynmih kot bad pyndap ïa ka jingkhein jong ka kot. Khatduh ka sngi ka la wan ha kaba ki kot baroh ki la dep pynmih, bad na ka tyllong kaba u Para Bates u khlem khmih lynti, la pyndep ïa ka pisa kaba sah jong ka jingkhein; kumta ki kot kim shym la sahkut wat tang shi sngi ha ka jingïapynphriang jong ki.

GSAM 254Ka Bai Kaba Khatduh la Siew

GSAM 254.2H. S. Gurney, na Memphis, Mich., u la ïathuh ïa nga ha Lber, 1884, ba ha kata ka por mynstep hi haba ka kot jong u Tymmen Bates ka la dep, u la ïoh $100 na ka shithi ram kaba la duh bor, na u briew uba la ong ba un ym siew ïa u lano lano. Haba u la ïoh ïa kane ka pisa, u la ñiew ka long ka jingsngewbha ban pynlut ïa ka bynta jong ka ban siew ïa ka bai kaba khatduh jong ka kot lyngkot shaphang ka sngi Sabbaton jong u Tymmen Bates. “Hynrei,” u Mr. Gurney u la ong, “u Para Bates u khlem tip haduh ka sngi jingïap jong u mano ba u la siew ïa ka pisa kaba sah jong ka bai jong ka kot.” Kane ka jingïashem jong u Tymmen Bates ha ka jingïapynmih ïa ka jingshisha jong ka sngi Sabbaton ka la long kumba ong ha ki briew jong ngi naduh kaba sdang jong ka jingïapynmih ïa ka jingshisha shaphang ka sngi Sabbaton, “Ïaid shakhmat ha kane ka lynti jong ka kam, bad khmih lynti ba ka jingïalam jong U Blei kan plie ïa ka lynti katba phi nang ïaid.”

GSAM 255U Tymmen Bates u Sngewartatien ïa ki Jingïohi-paw

GSAM 255.1Ka jingong kaba bud, kaba la lyngkot na ka Ki Jingthoh Shaphang ka Jingim, kan pyni kumno ka jingai jong ka jingïathuhlypa bad ka jingpynbeit ïa ka sngi Sabbaton ki la ïasoh lang:—

GSAM 255.2Haba ka leit jngoh ïa New Bedford, Mass., ha u snem 1846, ka Miss Harmon ka la ithuh ïa u Tymmen Joseph Bates. U la pdiang kloi ïa ka jingngeit jong ka jingwan arsien, bad u la long u nongtrei ba trei shitom ha ka daw. U la long u riewblei Khristan uba shisha, uba leh burom bad uba sbun. U la leh jem bha ïa ka Miss Harmon kumba ka long ka khun jong u hi. Ha ka sien kaba nyngkong ba u la sngap ïa ka jingïakren jong ka, u la pyni ïa ka jingmut kaba jylliew, bad hadien ba ka la sangeh, u la eng bad u la ong, “Nga long u Thomas uba artatien. Nga khlem ngeit ïa ki jingïohi-paw. Hynrei lada nga lah ban ngeit ba ka jingphla kaba ka para ka la ïathuh mynmiet ka dei shisha ka sur jong U Blei sha ngi, ngan long u briew uba kmen tam ha ka pyrthei. Ka dohnud jong nga ka la khih bha. Nga ngeit ba ka nongkren ka long kaba shisha, hynrei ngam lah ban batai shaphang ka jingsheiwat ïa ka ïa kiei kiei kiba phylla kiba ka la ïathuh ha ngi.”

GSAM 255Ka samla Harmon ka Pdiang ïa ka Sngi Saitjain

GSAM 255.3U Tymmen Bates u la rakhe ïa ka sngi saitjain, bad u la kyntu ïa ka jingdonkam jong ka. Ha kata ka por ka samla Harmon kam shym la sngewthuh ïa ka jingdonkam jong ka, bad ka la pyrkhat ba u Tymmen Bates u la bakla ban kham pynleit jingmut ha ka hukum kaba saw ban ïa kiwei pat ki khyndai. Hynrei U Trai u la ai ha ka ïa ka jingïohi-paw jong ka jaka kyntang ha bneng. La plie ïa ka templ U Blei ha bneng, bad la pyni ha ka ïa ka synduk U Blei, kaba la tap da ka jingtap jingisynei. Ar ngut ki angel ki la ïeng, uwei ha kawei pa kawei ka tduh jong ka synduk, bad ki thapniang jong ki ki la saphriang halor ka jingtap jingisynei, bad ki khmat jong ki ki la phai sha ka. U angel uba la ïasynran ïa ka u la ïathuh ha ka ba kane ka pyni ïa ki paid bneng baroh kiba peit da ka jingsheptieng bad ka jingburom sha ka aiñ U Blei, ïa kaba la thoh da ka shynriahti U Blei. U Jisu u la kyntiew ïa ka jingtap jong ka synduk, bad ka la ïohi ïa ki mawlyngkniap ha kiba la thoh ïa ki shiphew hukum. Ka la lyngngoh haba ka la ïohi ïa ka hukum kaba saw hapdeng eh jong ki shiphew hukum, bad ka jingshai kaba jem ka la ker sawdong ïa ka. U angel u la ong, “Ka long tang kane na ki shiphew kaba pynithuh ïa U Blei uba im, uba la thaw ïa ki bneng bad ïa ka khyndew bad ïa kiei kiei baroh kiba don ha ki. Haba la buh ïa ki nongrim jong ka khyndew, la buh ruh ïa ka nongrim jong ka sngi saitjain.” La pyni ha ka ba lada la rakhe ïa ka sngi saitjain kaba shisha, ym ju la don u bym ngeit ne u bym ngeit ba U Blei u don. Ka jingrakhe ïa ka sngi saitjain kan jin da la ïada ïa ka pyrthei na ka jingmane bleithaw.

GSAM 256.1La ïuhroit ïa ka hukum kaba saw; namar kata la khot ïa ngi ban maramot ïa ka jingpei ha ka aiñ, bad ban ïasaid na ka bynta ka sngi saitjain ïa kaba la ïuhroit. U briew jong ka pop, uba la pynkyntiew ïa lade halor U Blei, bad uba la thmu ban pynkylla ïa ki por bad ïa ki aiñ, u la wanrah ïa ka jingpynkylla ïa ka sngi saitjain na ka sngi kaba hynniew sha ka sngi kaba nyngkong jong ka taïew. Da kaba leh kumne u la pynpei ïa ka aiñ U Blei.

GSAM 256.2Shuwa ban wan ka sngi bakhraw jong U Blei, la phah ïa ka khubor ban maham ïa ki briew ba kin phai biang sha ka jingkohnguh ïa ka aiñ U Blei kaba u Antikhrist u la pynjot. Dei ban pynphai ïa ka jingmut jong ki sha kata ka jingpei ha ka aiñ da ka jinghikai bad ka nuksa. La pyni ruh ha ka ba u angel uba lai jong ka Jingpynpaw 14, uba pynbna ïa ki hukum U Blei bad ka jingngeit jong U Jisu, u ïeng na ka bynta ki briew kiba pdiang ïa kane ka khubor, bad kiba pynjam ïa ka sur jingmaham sha ka pyrthei ban sumar ïa ki hukum U Blei bad ïa ka aiñ jong U kum ïa u khunmat, bad ba haba ki jubab ïa kane ka jingmaham, bun kin pdiang ïa ka sngi saitjain U Trai.6

GSAM 256.3Kane ka jingïashem jong ka samla Harmon bad u Tymmen Bates ka la ïahap bad ka rukom trei jong U Trai. Dei u Tymmen Bates uba la pynphai ïa ka jingmut jong ka samla Harmon bad u Tymmen White sha ka jingkylli shaphang ka sngi saitjain, da kaba pyni ha ki na ki Jingthoh Bakhuid ïa kaei kaba ka aiñ bym kylla jong U Blei ka dawa. Wat la ka samla Harmon ka la ïoh jingkyrkhu da ki jingpynpaw kyrpang na U Trai la kumba khatphra bnai, ym pat shym la pyni ei ei ha ka shaphang kane. Mynta ka por U Trai ka la poi, katba la pynmih ïa ki riewngeit ban sumar ïa ka aiñ jong U, ban ai jingshai ha ki lyngba ka jingai jong ka jingïathuhlypa, bad kumta, da la ka jong ka rukom trei, ka khubor jong u angel uba lai, “ki hukum U Blei, bad ka jingphla U Jisu Khrist,” la pynïasoh lang.

GSAM 257Ka Jingsdang jong ka Khubor jong u Angel uba Lai

GSAM 257.1Naduh kata ka por la sdang ban pynbna ïa ka khubor jong u angel uba lai, kaba ïasoh bad kiwei pat ki ar. Ka jingshisha shaphang ka sngi saitjain, kaba ïasoh bad ka synduk U Blei bad ka jingshai kaba nang paw shaphang ka jaka kyntang, ka la pynskhem ïa kaba la pyni mynshuwa,—ba ka jingïaid lynti jong ka jingwan arsien kaba la dep ka long kaba dei, bad katkum ka jingpynbeit U Trai. Mynta ki la lah ban sngewthuh kham bha ban ïa mynshuwa ïa ka jingmut jong ki “lai kyrdan ban kiew sha ka lynti kaba ïalam sha ka nongbah U Blei.”

GSAM 257U Tymmen Bates u Pdiang ba ki Jingïohi-paw ki Long na U Blei

GSAM 257.2Ha u bnai Naiwieng, 1846, la pynlong ka jingïalang ha Topsham, Maine, ha kaba u Tymmen Bates u la don. Ha kata ka jingïalang ka Kong White (la dep kdew mynshuwa ïa ka jingshongkurim jong ka samla Harmon bad u Tymmen James White) ka la ïoh ka jingïohi-paw kaba la pynlong ïa u Tymmen Bates ban sngewskhem pura ba ki wan na U Blei. U la long u briew uba la trei ha duriaw la sanphew snem, bad u la trei ha baroh ki kyrdan naduh u khynnah shakri ha ka ïingrit jong ka lieng haduh u nongpynïaid bad u trai jong ki lieng. Ka jingsngewthuh jong u ïa ka jingpule shaphang ki met bneng ka la long katba, kumba u la ïathuh ha nga, u lah ban tip jan thik ïa ka jaka kaba u don ha duriaw, katkum ka jingjngai shatei ne shathie na ka lain pdeng pyrthei bad ka jingjngai shamihngi ne shasepngi na ka lain sdang, da kaba peit ïa ki met bneng. U briew uba kum uta un da sngewtynnad ban ïakren shaphang ka jingpule ïa ki met bneng.

GSAM 257.3Ha ka jingïakren bad u, u la ïathuh ha nga kumno u la sngewskhem ba ki jingïohi-paw ki wan na U Blei. U la ong ba ha kawei ka sngi u la pyrshang ban ïakren bad ka Kong White shaphang ki khlur, hynrei shen u la shem ba kam tip ei ei shaphang ka jingpule ïa ki met bneng; shisha, kumba ka la ïathuh ha u, kam kynmaw la ka la ju peit ha ka kot kaba kren shaphang kata. Kam don jingkwah ban ïakren shaphang kata, bad ka la pynkylla ïa ka jingïakren sha ka khyndew kaba thymmai, bad sha kaba la pyni ha ka ha ka jingïohi-paw shaphang kata.

GSAM 258Ki “Bneng kiba Plie”

GSAM 258.1Ha u snem uba la dep, 19 Ïaïong, 1845, Ka Khubor London kaba don ki Dur ka la pynmih ïa kaei kaei na u Kynrad Rosse kaba la pynsngewtynnad shibun ïa ki nongpule shaphang ki met bneng, shaphang ki jinglap ba phylla kiba u la ïoh lyngba ka durbin bakhraw jong u, khamtam ka jingpeit ïa kaba ki nongpule shaphang ki met bneng ki khot “ka jingplie ha bneng.” Ha kawei ka janmiet, ha ka jingïalang ba la kdew haneng, ha ïing u Bah Curtiss, bad ha khmat u Tymmen Bates, uba ym pat shym la rai shaphang kine ki jingpynpaw, ka Kong White, katba ka dang don ha ka jingïohi-paw, ka la sdang ban kren shaphang ki khlur, da kaba batai itynnad ïa ki panpoh kiba don rong saw jem, kiba ka la ïohi ha sla jong kawei ka met bneng kaba ïaid sawdong ka sngi, bad ka la bynrap, “Nga ïohi saw tylli ki bnai.” U Tymmen Bates u la ong, “Ah, ka dang peit ïa u Jupiter!” Nangta, hadien ba ka la pynkhih ïa lade kumba ka ïaid lyngba ka haw haw, ka la sdang ban batai ïa ki panpoh bad ki kyrwoh ha ka jingitynnad jong ki kaba ju kylla, bad ka la ong, “Nga ïohi hynniew tylli ki bnai.”7 U Tymmen Bates u la pyrta, “Ka dang batai ïa u Saturn.” Hadien kata ka la ong, “Nga ïohi hynriew tylli ki bnai,” bad mar kumta ka la sdang ban batai ïa ki “bneng kiba plie,” bad ïa ka burom jong ki, da kaba khot ïa ka kum ka jingplie sha kawei pat ka jaka kaba kham shai. U Tymmen Bates u la ong ba ka jingbatai jong ka ka la kham palat shibun ïa ka jingïathuh shaphang ki bneng kiba plie kaba u la ju pule na uno uno u nongthoh.

GSAM 258.2Katba ka dang kren bad ka dang don ha ka jingïohi-paw, u la ïeng ha ki kjat jong u, bad u la pyrta, “Ah, nga kwah katno ba u Kynrad John Rosse u la don hangne mynta ka miet!” U Tymmen White u la kylli, “Uei u Kynrad John Rosse?” U Tymmen Bates u la ong, “Ah, u long u nongpule shaphang ki met bneng ba pawnam jong ka ri England. Nga kwah ba un don hangne ban ïohsngew ïa kata ka kynthei kaba kren shaphang ki met bneng, bad ban ïohsngew ïa kata ka jingbatai shaphang ki ‘bneng kiba plie.’ Ka kham palat ïa kaei kaei baroh kaba nga la ju pule shaphang kata.” Naduh kata ka janmiet u Tymmen Bates u la sngewskhem pura ba ki jingïohi-paw jong ka Kong White ki long shabar ka jingtip bad ka bor pynïaid jong ka. Kane, bad ka jinglong jong ka jingsneng bad ka jinghikai ba la ai, ki la pynsngewskhem ïa u ba ki wan na U Blei.

GSAM 259.1Kane ka jingjia ha bneng kaba ka Kong White ka la batai kumta ha kata ka jingïohi-paw, ka long kaei kaei kaba ki nongthoh shaphang ki met bneng ki ju kdew tang khyndiat eh. U Huygens, uba la lap nyngkong ïa ka, u ai ïa kane ka jingbatai harum:—

GSAM 259Ka Jingshai Baphyrnai ha ka Wait jong u Orion

GSAM 259.2“Ki nongpule shaphang ki met bneng ki buh ïa lai tylli ki khlur kiba don hajan lang ha ka wait jong u Orion; haba nga la peit ïa uba hapdeng da ka durbin, ha u snem 1656, la paw ha ka jaka jong uta uwei sa khatar tylli kiwei pat ki khlur; hapdeng kine, lai tylli kiba jan ktah ïa iwei ïa iwei, bad saw tylli shuh shuh ki la paw, kiba tyngshaiñ kum lyngba ka lyoh, kumta ka jaka sawdong jong ki ka la i kumba ka kham shai shibun ban ïa kaba sah jong ka bneng, kaba la paw kum kaba dum lut, namar ka suinbneng kaba bha; la ïohi ïa kata ka jaka kum lyngba ka pyrda kaba plie, lyngba kaba u briew u lah ban peit khlem jingpynthut sha kawei pat ka jaka kaba kham shai.”

GSAM 259.3U William Herschel u ong shaphang kane ka jingplie ha bneng:—

GSAM 259.4“Lada ka jingïar jong ka lyngba ka pdeng, na kane ka jingjngai, ka pynlong ïa ka dong jong ka jingpeit kaba 10 °, kumba ka jan long, ka jingheh jong ka ka dei ban long kaba ym lah satia ban mutdur. La kheiñ ba ka jingheh jong ka ka dei ban long 2,000,000,000,000 shah ïa ka jingheh jong ka sngi.”

GSAM 259Kaba Kham Shai ban ïa ka Sngi

GSAM 259.5U Thomas Dick, u stad pyrkhat, u kren kumne shaphang kane ka lyoh khlur kaba tyngshaiñ:—

GSAM 259.6“Lada la buh ïa ngi hajan jong ka, ha ka jingjngai kaba long shiteng jong ka jingjngai jong u khlur uba jan tam, wat la kata ka jingjngai ka long kaba khraw, na kata ka jaka kan pyni ïa ka jingshai kaba jan kum ka jingshai jong ka sngi; bad ïa ki jingthaw kiba don kham jan shuh, kan pyndap ïa ka bynta bakhraw jong ka bneng, bad kan paw da ka jingphyrnai kaba ym lah ban batai. Hynrei ïa ka jingthmu bakut jong kaei kaei kaba kum kane, ha baroh ki liang bad ki jingïadei jong ka, lehse yn sa nang pynpaw ha ki rta ban wan jong ka jingim ka bym kut; bad, kum shibun kiwei pat kiei kiei ha ki jaka bajngai jong ka jingthaw, ka pynmih ha ka jingmut ïa ka jingthrang ban ïohi kham plie shuh ïa ki jingitynnad bad ki jingmaïan jong ka pyrthei bneng baroh.”8

GSAM 260.1U Tymmen Bates, ha kaba pynkut ïa ka jingthoh shaphang kane, u la ong:—

GSAM 260.2“Kumta ngi ïohi na ki jingphla baroh ba la wanrah (bad ngi lah ban ai shibun shuh shuh, lada donkam), ba hangne ka don ka jingjia ha bneng kaba phylla eh bad kaba ym lah ban batai; ka jingplie ha bneng kaba ka jingjrong sawdong ka palat khatwei spah klur bad laispah khatsaw [11,000,000,314] mail. U Huygens uba pawnam u ong, ‘Ngam ju la ïohi ei ei kaba kum kane hapdeng kiwei pat ki khlur kiba neh ha la ki jaka—ka jingpeit khlem jingpynthut sha kawei pat ka jaka kaba kham shai.’”

GSAM 260Kawei Pat ka Jingphla shaphang ka Jingïohi-paw ïa ki Met Bneng kiba Ïaid Sawdong ka Sngi

GSAM 260.3Sa shisien ngi shim ïa ki ktien jong ka Kong Truesdail, kaba la don ha kata ka por ba la ai ïa ka jingïohi-paw kaba la kdew. Ka ong:—

GSAM 260.4“Ka para White ka la tlot bha ha ka koit ka khiah, bad katba la duwai na ka bynta jong ka, U Mynsiem U Blei u la shong halor jong ngi. Shen ngi la ïohi ba kam sngewthuh shuh ïa kiei kiei jong ka pyrthei. Kane ka long ka jingïohi-paw kaba nyngkong jong ka ïa ka pyrthei jong ki met bneng kiba ïaid sawdong ka sngi. Hadien ba ka la ñiew jam ïa ki bnai jong u Jupiter, bad shen hadien kata ïa kiba jong u Saturn, ka la ai ïa ka jingbatai kaba itynnad shaphang ki kyrwoh jong uta uba hadien. Nangta ka la ong, ‘Ki nongshongshnong ki long ki briew kiba jrong bad kiba don burom, kiba pher shibun na ki nongshongshnong jong ka khyndew. Ka pop kam pat ju rung hangne.’ La paw shai na ka khmat phuhmat jong u para Bates ba ki jingartatien jong u mynshuwa shaphang ka tyllong jong ki jingïohi-paw jong ka ki la nang jah kloi na u. Ngi baroh ngi la tip ba u kaptan Bates u ieid eh ïa ka jingpule shaphang ki met bneng, namar bunsien u ju kdew ïa ki jaka jong shibun ki met bneng ban hikai ïa ngi. Haba ka para White ka la jubab ïa ki jingkylli jong u, hadien ka jingïohi-paw, da kaba ong ba kam pat ju pule ne ïoh jingtip da kawei pat ka lad shaphang kane, u la dap da ka jingkmen bad ka jingsngewbha. U la ïaroh ïa U Blei, bad u la pynpaw ïa ka jingngeit jong u ba la ai ïa kane ka jingïohi-paw shaphang ki met bneng kiba ïaid sawdong ka sngi khnang ba un ym artatien shuh.”9

GSAM 261La Pynjem Kynsan ïa u Kulai uba Runar

GSAM 261.1Shen hadien kane ka jingïalang ha Topsham, sa kawei pat ka jingjia kaba phylla ka la jia ha ka jingïadei bad ki jingïohi-paw, ïa kaba ngan ïathuh kumba u Tymmen Bates u la ïathuh ha nga:—

GSAM 261.2U Tymmen White u la ïoh ban pyndonkam ïa u khun kulai uba la shah hikai tang katto katne, bad ïa ka kali ïew kaba don ar tylli ki shuki shong, ïa kaba la shna khlem ka jingker ha khmat, hynrei ka la don ka rynsan ban kiew lyngba ka bynta ba shakhmat jong ka kali, bad ka rynsan nar ban kiew na ki dieng ba teh ïa u kulai. La donkam ban sumar shibun haba ñiah ïa uta u khun kulai, namar lada ki tyllai teh ne kaei kaei ka ktah ïa ki krung jong u, un da tied kjat kynsan da ka jingbitar, bad la hap ban bat ïa u khlem sangeh da u tyllai teh uba skhem ban khang ïa u na kaba mareh. Une u khun kulai u la dei jong u briew sha ka jaka jong uba ki kwah ban leit, bad namar u Tymmen White u la ju mlien ban pynïaid ïa ki khun kulai kiba ym pat shah hikai, u la pyrkhat ba un ym don ka jingeh kaba khraw bad une. Hynrei lada ki la tip ba ha ki jingkhih khyllah jong u mynshuwa u la pynïap ïa ar ngut ki briew, ïa uwei da kaba pynngat ïa u hapdeng jong u bad ki maw hajan ka lynti, lehse un jin da la kham duna ka jingshaniah ha lade.

GSAM 261.3Ha kane ka sien saw ngut ki briew ki la don ha ka kali, u Tymmen White bad ka tnga jong u ha ka shuki shong ba shakhmat, bad u Tymmen Bates bad u Israel Damon ha ka shuki shong ba shadien. Katba u Tymmen White u la sumar katba lah ban pynneh ïa u kulai hapoh ka jingpynïaid jong u, ka Kong White ka dang ïakren shaphang ka jingshisha, haba ka bor U Blei ka la wan hiar halor ka kynhun, bad la shim ïa ka sha ka jingïohi-paw, katba ka dang shong ha ka kali. Ha kata ka khyllipmat ba ka la pyrta “Ka burom!” haba ka la rung ha ka jingïohi-paw, u khun kulai u la sangeh kynsan khlem khih satia, bad u la pynhiar ïa ka khlieh jong u. Ha kajuh ka por ka Kong White ka la ïeng, katba ka dang don ha kane ka jinglong, bad da ki khmat kiba peit shaneng, ka la ïuh palat ïa ka bynta ba shakhmat jong ka kali, hiar sha ki dieng ba teh ïa u kulai, bad ki kti jong ka ki la don halor ki shyieng syngkai jong uta u khun kulai. U Tymmen Bates u la pyrta ha u Tymmen White, “U khun kulai un tied kjat ïa kata ka kynthei haduh ba kan ïap.” U Tymmen White u la jubab, “Mynta U Trai u bat ïa u khun kulai; ngam kwah ban tuklar.” U khun kulai u la ïeng uba jem kum u kulai uba la tymmen. Hajan ka lynti ka don ka kynjang khyndew kaba kiew kumba hynriew phut, bad hajan ka jingker ka don ka jaka phlang. Ka Kong White, bad ki khmat jong ka kiba dang peit shaneng, khlem peit shapoh wat shisien ruh, ka la kiew ïa kata ka kynjang sha ka jaka phlang, nangta ka la ïaid shane shatai katto katne minit, da kaba kren bad batai ïa ki jingitynnad jong ka khyndew kaba thymmai. Nangta, bad ka khlieh jong ka kaba dang sah ha kajuh ka rukom, ka la hiar na ka kynjang, ïaid sha ka kali, kiew ha ki rynsan, bad ka kti jong ka halor ka bynta ba shadien jong u khun kulai, bad kumta ka la kiew sha ki dieng ba teh ïa u kulai, bad rung biang ha ka kali. Ha kata ka khyllipmat ba ka la shong ha ka shuki ka la mih na ka jingïohi-paw, bad ha kata hi ka khyllipmat u kulai, khlem ka dak ei ei na u nongñiah, u la sdang ban ïaid, bad u la bteng ïa ka lynti jong u.

GSAM 262.2Katba ka Kong White ka dang don shabar ka kali, u Tymmen White u la pyrkhat ban tynjuh ïa u kulai, ban peit la u la jem shisha ne em. Nyngkong u la shu ktah ïa u da u sympiah; ha kiwei pat ki por u kulai un jin da la jubab da kaba tied kjat, hynrei mynta ym shym la don ka jingkhih. Nangta u la shoh ïa u kham jur, nangta kham jur shuh, bad nang kham jur. U khun kulai um shym la sngap satia ïa kita ki jingshoh, hynrei u la i kum u bym pynmynsaw, kum ki sing ïa kiba ki angel ki la khang ïa ki shyntur ha kata ka miet ba u Daniel u la pynlut ha ka krem jong ki. U Tymmen Bates u la ong, “Ka la long ka jaka kaba pynkhia ïa ka mynsiem da ka jingburom, bad ka la paw shai ba ka juh ka Bor kaba la pynmih ïa ki jingïohi-paw, ka la pynjem ruh ha kata ka por ïa ka jinglong khlaw jong u khun kulai.”

GSAM 262.3Lada kane ka jingïohi-paw ka la long tang ka jingmih na kawei na ki jingtlot jong ka met jong ka, ka jingkylli ka mih hi, Hato u kulai ruh u la shah ktah ha kajuh ka rukom?

GSAM 262Ka Jingphla jong u Israel Damon

GSAM 262.4Ngan ai hangne ïa kane ka jingong harum, ban pynskhem ïa ka jingïathuh ba u Tymmen Bates u la ai ha nga:—

GSAM 262.5“La kumba arphew snem mynshuwa, tang hadien ba nga la sdang ban rakhe ïa ka sngi saitjain, u Israel Damon u la ïathuh ha nga ïa ki jingjia ha ka por ba ka para White ka la ïoh ïa ka jingïohi-paw katba ma u, u Tymmen Bates, bad u Tymmen White bad ka tnga jong u ki dang shong ha ka kali kaba sting hadien u khun kulai uba kyntait ban kohnguh. Mynta ka sngi nga la pule ïa ka jingbatai haneng shaphang kata ka jingjia, kumba la thoh da u Tymmen Loughborough, bad ka ïahap thik bad kaba u Tymmen Damon u la ïathuh ha nga.” La soi, “R. S. Webber, Battle Creek, Mich., 9 Rymphang, 1891.”

GSAM 263Ka Jingphla jong u Tymmen Bates shaphang ki Jingïohi-paw

GSAM 263.1U Tymmen Bates u ïathuh kumne ïa la ka jong ka jingïashem:—

GSAM 263.2“Wat la ngam lah ban ïohi ei ei ha ki kaba ïaleh pyrshah ïa ka ktien, hynrei nga la sngew sheptieng bad shah tynjuh jur eh, bad la slem ngam shym la kloi ban ngeit ba ki long palat ïa ka jingmih na ka jingtlot jong ka met jong ka kaba la neh slem.

GSAM 263.3“Namar kata nga la wad ki lad ha khmat kiwei pat, haba ka jingmut jong ka ka i kum kaba lait na ka jingkhih mynsiem (shabar ka jingïalang), ban kylli bad kylli bniah ïa ka, bad ïa ki paralok kiba la ïasynran ïa ka, khamtam ïa ka hynmen kynthei jong ka, ban poi, lada lah, sha ka jingshisha. Ha ki jingwan jngoh kiba bun jong ka sha New Bedford bad Fairhaven naduh kata ka por, katba ka don ha ki jingïalang jong ngi, nga la ïohi ïa ka ha ka jingïohi-paw bunsien, bad ruh ha Topsham, Maine; bad kito kiba la don ha katto katne na kita ki jingjia kiba pynkhih mynsiem ki tip bha ïa ka jingkwah tip bad ka jingpynleit jingmut kaba nga la sngap ïa kawei pa kawei ka ktien, bad peit ïa kawei pa kawei ka jingkhih, ban lap ïa ka jingshukor ne ka bor pynshohbiej ïa ka jingmut. Bad nga ainguh ïa U Blei ïa ka lad kaba nga la ïoh ryngkat bad kiwei ban sakhi ïa kine kiei kiei. Mynta nga lah ban kren da ka jingsngewskhem na ka bynta lade. Nga ngeit ba kane ka kam ka long jong U Blei, bad la ai ïa ka ban pyntngen bad pynkhlaiñ ïa ki briew jong U kiba la ‘saphriang,’ kiba la ‘shah kad,’ bad kiba la ‘shah law,’ naduh ba la pynkut ïa ka kam jong ngi ... ha u Risaw, 1844. Ka jingkulmar jong ki ‘Ha khmih, hangne!’ bad ‘Ha khmih, hangta!’ naduh kata ka por ka la pynkulmar shibun ïa ki briew U Blei kiba hok bad kiba kloi, bad ka la pynlong ïa ka jingeh kaba khraw ïa kito kiba ym lah ban batai ïa ki bun ki dkhot kiba ïapyrshah, kiba la buh ha khmat jong ki. Nga phla ba nga la ïoh ïa ka jingshai bad ka jinghikai ha shibun ki dkhot ïa kiba ngam lah ban sngewthuh shai mynshuwa. Nga ngeit ba ka long ka khun U Blei kaba aiti lut ïa lade, kaba hok bad kaba kloi.”10

GSAM 263.4“Ka nongthoh kam ‘ïoh ïa ki jingmut’ jong ki jingïohi-paw jong ka ‘na ki jinghikai ne ka jingpule mynshuwa.’ Haba ka la ïoh ïa ka jingïohi-paw kaba nyngkong jong ka, ha u Nohprah, 1844, ma ka bad ka kynhun baroh ha Portland, Maine (ha kaba ki kmie ki kpa jong ka ki la shong ha kata ka por), ki la iehnoh ïa ka ‘jingpyrta shiteng synñia’ kum kaei kaei kaba la dep. Dei ha kata ka por ba U Trai u la pyni ha ka ha ka jingïohi-paw ïa ka jingbakla ha kaba ma ka bad ka kynhun ha Portland ki la hap. Nangta ka la ïathuh ïa ka jingïohi-paw jong ka ha ka kynhun, bad ki la pdiang ba ka jingïashem jong ki ha u bnai uba hynniew ka la long ka kam U Blei.”11

GSAM 264Kumno La Peit ïa ki Lai tylli ki Khubor ha u Snem 1847

GSAM 264.1Kane harum na u Tymmen James White, kaba la thoh ha u Ïaïong, 1847, kan pyni kumno la peit ïa ki lai tylli ki khubor ha kata ka por:—

GSAM 264.2“Baroh ki kynhun jong ki riewngeit ha ka jingwan arsien ki ïamynjur ba u angel ïa uba la pyni ha ki dkhot kiba hynriew bad hynniew jong kane ka lynnong (Jingpynpaw 14), u ïeng na ka bynta ka khubor jong ka jingwan arsien sha ka balang bad ka pyrthei.... Ka kam jong u angel uba ar ka la long ban pyni ha ki paid jong ka jingwan arsien ba ka Babilon ka la kyllon. Bad namar bun na ki kim shym la tip ïa kane ka jingshisha haduh ba ka bor jong ka ‘jingpyrta shiteng synñia’ ka la pynkyndit ïa ki ha ka por kaba biang ban phet lait na ki balang shuwa ban poi ka sngi kaba shiphew, ka paw kumta ba naduh u bnai uba hynniew, 1844, ka khubor jong u angel uba lai ka la long, bad ka dang long, ka jingmaham ïa ki riewkhuid ban ‘bat skhem,’ bad ban ym leit phai bad ‘pdiang’ ïa ki dak ïa kiba ka kynhun jong ki theisotti ka la pyllait na lade ha ka por jong ka jingpyrta jong u angel uba ar.

GSAM 264.3“Bad hato ka khubor kaba shisha na ka bynta ki briew U Blei, naduh u bnai uba hynniew, 1844, kam shym la long kum kata ka jingmaham?—Shisha ka la long.... Ka dkhot kaba khatar ka ong, ‘Hangne ka don ka jingïaishah jong ki riewkhuid: hangne ki don kita kiba sumar ïa ki hukum U Blei bad ka jingngeit U Jisu.’ Me la ïohi ïa ki hangno, Ioannis?—Dei ‘hangne,’ ha ka por jong ka khubor jong u angel uba lai. Namar ka por jong ka jingïaishah bad ka jingap ka la long naduh u bnai uba hynniew, 1844, bad namar ka kynhun kaba rakhe ïa ka sngi saitjain, bad kiwei kiwei, ka la paw naduh kata ka por, ka long kaba shai ba ngi im ha ka por jong ka khubor jong u angel uba lai.”12

Notes

  1. Ka Jingpynpaw 14:9-12. ↩
  2. Ki Jingtip shaphang ka jinghikai jong ka Rom, sla 112. ↩
  3. Ki Angel Lai jong ka Jingpynpaw 14:6-12, sla 131, 132. ↩
  4. Rachel Preston ka la ïap ha Vernon, Vt., Rymphang 1, 1868, ha ka rta kaba 59 snem. ↩
  5. Ka Histori jong ka Sngi Sabbaton jong Andrews, sla 506, jingïapynmih jong u snem 1887. ↩
  6. Ki Jingthoh Lyngkot shaphang ka Jingim jong ka Ellen G. White, sla 95, 96. ↩
  7. Ha Ka Jingmih bad ka Jingroi la ong ba ka la ïohi phra tylli ki bnai jong u Saturn. La pynkylla ïa kane hadien ba ki kot ban peit bniah shuwa ka jingpynmih ki la mih na ki kti jong nga. Nadien la lap shuh shuh ïa ki bnai jong u Jupiter bad u Saturn baroh ar. ↩
  8. Ki Bneng jong ki Khlur jong u Dick, sla 96. ↩
  9. Ka shithi jong ka Kong Truesdail jong ka 27 Kyllalyngkot, 1891. ↩
  10. Ka Ktien sha ka Langbrot kaba Rit, sla 21. ↩
  11. Ha kajuh ka kot, sla 22. ↩
  12. Ha kajuh ka kot, sla 10, 11, Brunswick, Maine, Jymmang 1847. ↩

Note

Back