Ka Lynnong 24 — Kiwei ki Jingïathuhlypa ba La Pynurlong
GSAM 376.1“To pyrkhat mynta naduh kane ka sngi shakhmat, naduh ka sngi kaba arphew saw jong u bnai uba khyndai, naduh kata ka sngi ba la buh ïa ka nongrim jong ka templ U Trai, to pyrkhat ïa kata. U symbai u dang don ha ka thiar ne em? Hooid, haduh mynta u diengsohwain, bad u diengsoh-dumbur, bad u diengsoh-dalim, bad u dieng olib kim pat seisoh: naduh kane ka sngi Ngan kyrkhu ïa phi.”1
GSAM 376.2Ka jingïaid shakhmat kaba skhem bad kaba bteng khlem sangeh jong ka khubor jong u angel uba lai naduh kaba sdang jong ka, lah shisha ban ïa nujor bad ka jingmanbha kaba la bud ïa u Serubabel naduh ka sngi ba u la buh ïa u maw nongrim jong ka templ.
GSAM 376Ka Kam kaba I Kaba Eh ban Pyndep
GSAM 376.3Haba la khot ïa ki Jiw, kiba ki pla pisa bad ki thiar jong ki ki thylli, ban tei ïa ka templ U Trai, katba lah ban ïohi da ki khmat briew ka la i kum ka kam kaba eh shibun. Haba da ka jingngeit ki la kohnguh ïa ka jingkhot, bad ki la shimti ïa ka kam da ka mon sngewbha, la pynpaw ha ki ïa ka kti U Blei kaba ai jingmanbha. Katba ngi bud ïa ki jingjia ha ka jingmih jong kane ka khubor kaba lai, ngi ïohi ïa ka kti kaba ïalam ïa kito kiba jied ïa ka lynti jong U. Wat lada ka jingjynjar ka long ka bynta jong ki, ïa ka jingsumar U Blei ïa la ki briew bad ïa la ka kam la ju pynshai ha kito kiba shaniah ha U.
GSAM 376Ka Jingphla kaba Pynpaw ïa ka Jinglong
GSAM 376.4Ha ka 24 Naiwieng, 1862, la pynlong ar tylli ki jingïalang ha kajuh ka por ha ka ïing u William Wilson, ha Greenville, Michigan, na ka bynta ban pynbeit ar tylli ki balang na ka bynta kito kiba la pdiang ïa ka jingshisha shaphang ka sngi saitjain ha kata ka thaiñ. Ïa ka jingïalang na ka bynta ka balang Greenville la pynïaid da u Tymmen White bad ka lok jong u ha kawei ka kamra, katba u Tymmen Byington bad ma nga ngi la peit ïa ka jingïalang ha kawei pat ka kamra na ka bynta ka balang West Plains. Katba ngi dang trei ïa ka kam kaba ha sdang ha kawei ka kamra, ngi lah ban ïohsngew ïa ka sur ka Mrs. White katba ka dang ai ïa ka jingphla jong ka ha kata kawei pat ka kamra. Ngi la ïakynduh ïa ki katto katne ki jingeh ha ka kam jong ngi, haba ha ka por kaba biang eh ka Mrs. White ka la plie ïa ka jingkhang, bad ka la ong, “Ko para Loughborough, katba nga peit ïa kane ka kynhun nga ïohi ba nga don ki jingphla na ka bynta katto katne ki briew kiba don hangne. Ynda phi la long kiba la pynkhreh, ngan wan shapoh bad kren.” Kumba kata ka la long ka por ba ngi donkam ïa ka jingïarap, ka la wan shapoh. Lait na u Tymmen Byington bad ma nga, ka la tip ïa ki kyrteng jong tang lai ngut ki briew ha kata ka kamra. Kiba sah ki long ki briew kiba ka khlem ithuh, kiba kam pat ju ïohi, lait tang kumba la pyni ïa ki ha ka ha ka jingïohi-paw.
GSAM 377La Batai ïa ka Jingim u Bah Pratt
GSAM 377.1Haba ka la ïeng ban kren, ka la ong: “Phin hap ban map ïa nga katba nga ïathuh ïa kaei kaba nga dei ban ong, lada nga kdew ïa ka dur ka dar jong phi, namar ngam tip ïa ki kyrteng jong phi. Katba nga ïohi ïa ki khmat jong phi, ka wan ha khmat jong nga kaei kaba U Trai u la sngewbha ban pyni ha nga shaphang jong phi. Uta u briew ha dong kamra uba don tang shi tylli ka khmat [don uba la kren, da kaba ong, ‘Ka kyrteng jong u ka long Pratt’] u kam riewniam shibun bad u pyni ïalade kum uba riewniam bha, hynrei um pat ju kylla kaba mut. Wat pdiang ïa u sha ka balang ha kane ka jinglong jong u mynta, namar um long u Khristan. U pynlut bun ka por jong u da kaba shu rben ha ki jaka trei bad ki dukan, da kaba ïatai shaphang ki jinghikai jong ka jingshisha, katba ka lok jong u ha ïing ka hap ban ot ïa ki dieng thang, ban sumar ïa ka kper, bad kiwei kiwei. U kular ha ki jingïadie ïathied jong u ïa kiei kiei kiba um pyndep. Ki paramarjan jong u kim shaniah ïa ka jingkam riewniam jong u. Na ka bynta ka niam, kan kham bha lada ha kane ka jinglong jong u mynta um kren ei ei shaphang jong ka.”
GSAM 378La Pynkmen ïa u Para Barr
GSAM 378.1Ka la bteng da kaba ong, “Ïa une u para uba la tymmen [katba ka kdew ïa u, don uba la ong, ‘U para Barr’] la pyni ha nga kum uba ïapher bak-ly-bak na uta uwei pat u briew. U long ka nuksa kaba bha shibun ha ka jingim jong u, u sumar ban pyndep ïa baroh ki jingkular jong u, bad u bsa bad sumar bha ïa la ka ïing ka sem. U shem shitom wat ban nud ban kren shaphang ka jingshisha sha ki paramarjan jong u, namar u sheptieng ïoh u pynsniew ïa ka kam bad pynmynsaw. Um sngewthuh kumno U Trai u lah ban long uba isynei katta katta ban map ïa ki pop jong u, bad u ñiew ïalade kum u bym bit wat ban long u dkhot jong ka balang.” Nangta ka la ong ha u, “Ko para Barr, U Trai u la hukum ïa nga ban ong ha phi ba phi la phla ïa baroh ki pop kiba phi tip, bad ba U la map ïa ki pop jong phi la slem bah, lada phin shu ngeit ïa kata.” Ka jinglong sngewsih ha ka khmat jong u para ka la jah noh kloi. U la khmied shaneng da ka jingrkhie, bad u la ong, ha ka jinglong lui lui jong u, “U la map shisha?” “Hooid,” la jubab ka Mrs. White, “bad la hukum ïa nga ban ong ha phi, ‘To wan, bad ïasoh bad ka balang; bad haba phi ïoh lad, to kren shi kyntien ban kyrshan ïa ka jingshisha; kan don ka jingktah kaba bha, namar ki paramarjan jong phi ki shaniah ha phi.’” U la jubab, “Ngan leh kumta.”
GSAM 378.2Nangta ka la ong, “Lada u bah Pratt u lah, shipor, ban shim ïa ka jaka kaba ïasyriem bad kata kaba u para Barr u la bat, kan pynbha ïa u.”
GSAM 378.3Kumta la weng noh ïa kawei ka daw jong ka jingeh jong ngi ha ka jingpynbeit jong ka balang. Shuwa ba ka la ai ïa ka jingphla jong ka, ngim lah ban pynlong ïa u bah Barr ban mynjur ban ïasoh bad ka balang; katba ha kawei pat ka liang, ngi la shem ba jan baroh ki la pyrshah ban pdiang ïa u bah Pratt; hynrei ym don uba sngew laitluid ban ïathuh balei u pyrshah.
GSAM 378La Pynkhiah ïa ka Jingpihuiñ ha ka Ïing ka Sem
GSAM 378.4Nangta ka la kren ïa uwei u briew uba don ka sniehdoh kaba ïarong shyiap, uba shong ha kawei ka liang jong ka kamra; nangta ka la kdew sha kawei ka kynthei kaba rit khmat kaba shong ha kaba kut jong ka liang kaba mar pyrshah, da kaba kren ïa ki kum u tnga bad ka tnga. Ka la batai ïa katto katne kiei kiei kiba la jia ha ka jingim jong ki mynshuwa, shuwa ba uwei ne kawei na ki kin kam ba ki la pdiang ïa ka jingshisha. Ka la ong ba ïa kine kiei kiei u Soitan u la pynheh ha ka jingmut jong kata ka kynthei haduh ba la pynlong ïa ka ban biej. “Nga la ïohi,” la ong ka Mrs. White, “ba kane ka kynthei ka la sah shi snem ha ka ïing sumar ïa kiba biej; hynrei naduh ba ka la ïoh biang ïa ka jingmut kaba biang, ka la shah ïa kine kijuh ki jingsngew pihuiñ ban pynkhuslai ïa ka jingmut jong ka, kaba la pynsngewsih shibun ïa u tnga jong ka, uba la leh ïa baroh katba u lah ban pyni ïa la ka tnga ba u long uba ïaineh ha ka, bad ba kam don daw ban pynjngai ïa u kumba ka leh.”
GSAM 379.1Ha shisien artad kata ka tnga ka la mareh lyngba ka kamra, bad da kaba dem khohsiew ka la kyrpad ïa la u tnga ban map ïa ka. Kine ki briew ki long kiba jan ym don uba ithuh ha kata ka thaiñ jong ka ri, bad ïa ka histori jong ki mynshuwa ym shym la tip. Hynrei kito kiba kham ithuh bha ïa ki ki la tip ba ka don ka jingïajngai hapdeng jong ki, hynrei kim tip ïa ka daw.
GSAM 379Kaba Ïasyriem bad u Elisha bad u Hasael
GSAM 379.2Hadien ba ka Mrs. White ka la ai ïa ka jingphla jong ka, ïa ka kam jong ka jingpynbeit jong ka balang la pyndep noh kloi. U bah Barr u la wan ïasoh da ka dohnud sngewbha ha ka jingpynbeit jong ka balang, katba ïa u bah Pratt la ieh noh shabar. Mar ïa wai ka jingïalang, une uba khatduh u la ong da ka jingshitrhem kaba jur, “Nga ong ïa phi, kam myntoi ban pyrshang ban ïaid lang bad kine ki briew bad ban leh arsap; phim lah ban leh kumta.”
GSAM 379.3Ka jingbatai ïa ka jinglong, kum ha kane ka jingjia haneng, ka pynkynmaw jur ïa ngi ïa kawei ka jingjia kaba ïasyriem kaba la thoh ha ki sngi jong u Elisha u nongïathuhlypa:2 U Benhadad, u syiem ka Syria, u la phah ïa la u shakri u Hasael sha u Elisha ban kylli la un ïoh khiah ne em na ka jingpang jong u. U Elisha u la ïoh ka jingïohi-paw shaphang u Hasael, bad haba uta u briew u la wan ha khmat jong u, bad u la peit ïa ka khmat jong u, kiei kiei baroh ki la wan shai bha ha ka jingmut jong u.
GSAM 379U Tymmen White u La Shah Ktah ha ka Jingpang Ïapshiliang
GSAM 379.4Ha ka sngi Balang, 16 Nailar, 1865, namar ka jingtrei palat bad ka jingbym ïohthiah, u Tymmen White u la ïoh ïa ka jingpang ïapshiliang. Namar ba ym pat la seng ïa ki jaka sumar koit khiah hapdeng ki briew jong ngi, la leit ïalam ïa u sha Dansville, New York, sha kawei ka jaka sumar koit khiah kaba la khot, “Ka Ïing jong Ngi ha ka Shiliang Lum.” Ka lok jong u bad u nongthoh ki la don bad u hangta naduh ka 14 Nailur haduh ka 7 Nohprah. Namar u la ïoh tang khyndiat ka jingjem na ki jingsumar ba la ai ha kata ka jaka, ngi la leit sha ka ïing basngewbha ban pdiang nongwei jong u Bradley Lamson, Lake View, Rochester, New York, ha kaba ngi la sah kumba lai taïew. Hangne ngi la sngewkmen ban ïakynduh ïa u Tymmen J. N. Andrews, uba dang shu wanphai sha kata ka nongbah, hadien ba u la pynlut katto katne ki bnai ha Maine.
GSAM 380Ka Jingduwai na ka Bynta u Tymmen White
GSAM 380.1Ki ïing ki sem jong u Tymmen Andrews bad u bah Orton ki la ïasoh bad ngi man la ka por hadien shiteng sngi ha ka por jingduwai bad u Tymmen White bad na ka bynta jong u. Kane ka la bteng haduh ka 25 Nohprah. Katba ka pyrthei shabar ka la dap da ka jingkmen bad ka jingkhawai ha kata ka sngi Khristmas, ka balang Rochester ka la rakhe ïa ka kum ka sngi jingshah jingit bad jingduwai na ka bynta u Tymmen White. Ngi la don ki jingïalang ha shuwa shiteng sngi bad hadien shiteng sngi, ha ka ïing u Tymmen Andrews, ha ka surok New Main, bad ha ka por janmiet kito kiba la ju duwai bad u Tymmen White ki la ïaseng biang bad u ha ka ïing u bah Lamson.
GSAM 380Ka Jingïohi-paw ba La Ai ha ka Miet Khristmas
GSAM 380.2Ka jingïalang ha kata ka janmiet ka la long kaba donbor. U Tymmen White u la shah kyrkhu shibun, bad ïa ka Mrs. White la ai ka jingïohi-paw kaba phylla, ha kaba la pyni bun kiei kiei ha ka. Hapdeng kine ki la don ki jingbthah ïa u Tymmen White kumno ban ïaid shakhmat khnang ba un lah ban pyni ha ka jingleh ïa ka jingngeit jong u ha U Blei, Uba la pynhiar ïa la ka kti da kaba shai katta ban trei na ka bynta jong u khnang ba un ïoh biang ïa ka koit ka khiah.
GSAM 380La Ïathuhlypa ïa ka Jinghiar Thma u Soitan
GSAM 380.3Ha kito kiba la duwai na ka bynta u Tymmen White, ka Mrs. White ka la ong:
GSAM 380.3“Ka jingthmu jong u Soitan ka la long ban pynjot ïa u tnga jong nga, bad ban pynhiar ïa u sha ka jingtep. Lyngba kine ki jingduwai bashitrhem la pynpra ïa ka bor jong u. La pyni ha nga ba u Soitan u bitar ïa kane ka kynhun kaba la bteng lai taïew ban duwai shitrhem na ka bynta une u shakri U Blei, bad mynta u la kut jingmut ban hiar thma da ka bor kaba khraw ïa ki. La hukum ïa nga ban ong ha phi, ‘To im hajan eh U Blei, khnang ba phin long kiba la pynkhreh ïa kaei kaei kaba lah ban wan jia ha phi.’”
GSAM 381Ki Jingsngewthuh Lypa jong u J. T. Orton ïa ka Jingma
GSAM 381.1Ha ka sngi kaba nyngkong jong u Kyllalyngkot, 1866, u Tymmen White bad ka ïing ka sem jong u ki la mih da ka rel sha Battle Creek, Michigan. Nga la sah ha ka bynta sepngi jong ka New York ha ki sngi tlang kiba dang sah. Naduh kata hi ka janmiet ba la ai ïa ka jingïohi-paw, u bah J. T. Orton u la sngew ha la ka jingmut ba ka jingim jong u ka don ha ka jingma, hynrei um tip satia na kano ka liang. U la ïathuh ïa kane ka jingsngew ha bun ngut. Ha ka janmiet sngi U Blei, 4 Lber, u la wanphai sha Rochester na Parma, ha kaba u la leit ïashim bynta ha ka jingïalang kaba ar sngi, ryngkat bad u bah E. B. Sanders (uba mynta, ha u snem 1905, u shong ha San Jose, California), ïa uba u la kyrpad ban ïaid beit ha ka surok kaba shai tam katba ki ïaid lyngba ka nongbah, “namar,” u la ong, “nga sngew baroh ka por kumba don mano mano uba mut ban pyrshang ban pynïap ïa nga.” Hynrei um shym la i kumba u don jingtip mano uta uba kwah ban shim noh ïa ka jingim jong u.
GSAM 381.2Nga la wanphai sha Rochester na Parma, ha ka 7 Lber, bad nga la sah bad u bah Lamson, uba la shongkurim ïa ka khun kynthei jong u bah Orton. Ha ka 8 tarik ma u bad ka kong Orton ki la wan jngoh ïa ngi, bad ngi la ïapynbeit ban leit ha ka step kaba bud da ka rel sha Lancaster, ha ka distrik Erie, ha kaba nga dei ban pyndep ïa ka jingleh niam shongkurim jong u khun shynrang ba marwei jong u. Ngi la pynlut ïa kata ka sngi da ka jingsngewbha, hynrei ka la long ka sngi kaba ngi sngewkhia ha la ki dohnud.
GSAM 381Ka Jingpynïap ïa u J. T. Orton
GSAM 381.3Ki la mih na ka ïing u bah Lamson ha ka 5 baje janmiet, bad ha ka 7:30 janmiet uwei u nongwanrah khubor u la wan, da kaba pyntip ïa ngi ïa ka jingshah thombor kaba runar jong u bah Orton ha uwei u briew bym lah ithuh, ha la ka sem kulai, katba u dang sumar ïa ki kulai jong u. Ngi la pynkloi sha kata ka jaka, bad ngi la shem ba la shoh dusmon ïa ka khlieh jong u da u dieng païa kali ba la khum da ka nar, bad u la duh jingtip. U la ïap ha ka 12:35 ha kata ka miet. Haduh kane ka sngi ym pat tip mano uba la leh ïa kata ka kam bym don jingsngewsynei. Ka la long shisha ka bym shym la leh na ka bynta ka pisa, namar ïa ka baje jong u ha ka pla jaiñ ym shym la ktah, kumjuh ruh ïa ka pla pisa jong u, kaba don $45. Kane ka la long ka jingkyndit kaba khraw ïa ka kong Orton, kaba kam shym la ïoh khiah shuh na ka jingktah jong ka. Ka koit ka khiah jong ka met jong ka ka la hiar kloi, bad kam shym la im slem hadien u tnga jong ka.
GSAM 382La Pynurlong ïa ka Jingïathuhlypa ba La Ai ha Kata ka Khristmas
GSAM 382.1Hadien tang katto katne ki bnai naduh kata ka janmiet Khristmas kaba sah kynmaw, hynriew ngut na ki khyndai ngut kiba la ïashim bynta ha kata ka lai taïew jong ka jingduwai ki la don ha ki jingtep jong ki. Bad kumta sa kawei pat ka jingïathuhlypa la pynurlong ha ka rukom kaba shai bad kaba phylla shibun.
GSAM 382Ka Jingpyntngen ïa Uba La Duh Jingkyrmen
GSAM 382.2Ha ka por dang step jong ka 12 Nohprah, 1866, u Elias Stiles, na North Liberty, Indiana, u la wan sha ka ïing jong nga, da kaba kyrpad ïa nga ban leit bad u sha kata ka jaka ban ai jingpyntngen, lada lah, ïa u James Harvey, uba la duh jingkyrmen bad uba sngew ba ym don jingkyrmen shuh na ka bynta jong u. Da kaba tip ba ha ka jingïohi-paw kaba khatduh ba la ai ha ka Mrs. White, la pyni ha ka ïa bun shibun kiei kiei, bad ïa ki jinglong jong bun ki briew ha ka rukom jingïathuhlypa, nga la ong ha u, “Ka lah ban long ba ka para White ka la ïohi ei ei shaphang ka jinglong jong u, bad lada ka long kumta, bad lada kan thoh ïa kata, kan kham donbor ban ïa kaei kaei kaba nga lah ban ong ha u.”
GSAM 382.3Ngi la leit jngoh ïa ka kumne kumne, bad khlem da kren wat shi kyntien ha ka shaphang ka jinglong jong u bah Harvey, nga la kylli, “Ko para White, phi la ïoh kano kano ka jingshai ha kano kano ka jingïohi-paw ba la ai ha phi shaphang ka jinglong jong u para James Harvey?” “Hooid,” ka la ong, “nga la ïoh, bad la katto katne sngi nga la sngew kumba nga dei ban thoh ïa kata, bad phah sha u.” Nangta ka la sdang ban ïathuh ïa ngi ïa kaei kaba ka la ïohi. Nga la ong, “Ngan sa leit ïakynduh ïa u ha ka step, bad lada phin thoh ïa kaei kaba la pyni ha phi, ngan rah ïa kata sha u.” Hadien kane ka jingïasngewthuh, ngi la mih noh na ka, bad ha ka janmiet ngi la leit jngoh biang. Ka la dep thoh, bad ka la leh sngewbha ïa ngi da kaba pule jam ïa kata.
GSAM 383Ka Jingphla na ka bynta u James Harvey ha ka Jingduh Jingkyrmen
GSAM 383.1Ka jingphla ka la ong shai ba u Bah Harvey un poi ha ka jinglong tlot ha ka met, bad ba u Soitan un pyrshang ban pynngop ïa u ha ka jingduh jingkyrmen, bad ban pynlong ïa u ban pyrkhat ba ym don jingisynei shuh ïa u, bad ym don jingkyrmen ha ka jinglong jong u; hynrei ka la ïohi ba u la leh ïa baroh katba u lah ban pynbeit ïa ki jingbakla jong ka jingim jong u kaba la leit, bad ba U Blei U la map ïa u. Shuh shuh, haba yn pynshoi ïa u ban pynïap ïa lade, la pyni ha ka ba ki angel U Blei ki her sawdong jong u bad ki kdew ïa u ban kyrmen ha U Blei bad ha bneng. Ha ka jingphla la don shibun kiwei pat ki kyntien jingpyntngen bad jingpynshlur kum kine.
GSAM 383.2Bad kane ka jingthoh ha nga, ngi la leit sha North Liberty ha ka step kaba bud. Ha lynti, u Bah Stiles u la ïathuh ïa nga ba u Bah Harvey u kwah ban ïohi ïa nga, hynrei u la ong ba ngan ym don kano kano ka kyntien jingkyrmen ïa u; ba haba ngan ïakynduh ïa u, ngan mynjur bad u ba ka jinglong jong u ka la duh jingkyrmen, ba u long u briew uba la jot; bad nangta, kum u Eli hyndai, haba la ïathuh ïa u ba la knieh noh ïa ka synduk U Blei, un kyllon shadien bad ïap.
GSAM 383.3Ngi la poi ha ïing u Bah Harvey ha ka por kumba 3 baje janmiet. Haba nga la ïakynduh ïa u, nga la ong, “Ko para Harvey, phi long kumno?” Da ka sur kaba sngewsih eh u la jubab, “La jot! La jot!! LA JOT!!!” Nga la ong, “Em! Phim pat jot. Ka don ka jingkyrmen ïa phi!” Haba u la ïohi ba nga jubab ïa u kumta, u la ong da ka sur kaba kham jem, “La lai taïew nga la pyrkhat ba ym don jingkyrmen shuh ïa nga, bad ba nga la jot; bad mynta ka sngi, katba nga dang wan sha ka sor na lyngkha, bad dang ïaid lyngba ka jingkieng ha ka pung jong ka jaka tylliat, ka la long kumba don kaei kaei kaba ong ïa nga, ‘Me la jot! Ym don jingkyrmen shuh ïa me! Rynsied hapoh ka pung jong ka jaka tylliat bad pynngam ïap ïa lade!’ Nga la pyrkhat ba ban leh kum kata kan wanrah jingjah burom ïa ka kam U Khrist, bad kumta la khanglad ïa nga na kaba pynïap ïa lade.”
GSAM 384Ka Jingpyllait ka La Wan Sted
GSAM 384.1Nga la ong, “Ko para Harvey, phim pat jot! Nga don hangne ka jingphla kaba wan beit na bneng, kaba ong ba phim pat jot!” U la jubab, “Te ngan sngap ïa ka.” Nangta nga la pule ïa ka jingphla ha u, hadien ba nga la ïathuh shuwa ba ym shym la buh wat tang kawei ka kyntien ha ki kti jong nga. Haba nga la pyndep ïa ka jingpule, ka khmat jong u ka la phyrnai da ka jingrkhie katba u ong, “Te ka don ka jingkyrmen ïa nga. Nga ngeit shisha ha U Trai.”
GSAM 384.2Hadien ka jingpule, ngi la ïaduwai, bad na kata u la ïeng kum u briew uba la kylla bad uba kmen. U la ïathuh ïa ngi ba kata ka jingthoh ka la batai ïa ki jingpyrkhat hapoh ka jingmut jong u ha ki lai taïew ba la leit kham thikna ban ïa kaba u hi u lah ban batai. Kumta la pynpaw ïa ka jingieit U Blei da kaba kyntiew ïa une u para, lyngba kane ka lad, na ka jingduh jingkyrmen.
GSAM 384Ka Jaka Treikam ka La Kham Heh
GSAM 384.3Haduh u snem 1868, ka jaka treikam jong ki Adventist jong ka sngi saitjain ka la long tang hapoh ka United States, bad tang ha kata ka bynta jong ka kaba shaphang shatei jong u pud shathie jong Missouri bad shaphang mihngi jong ka wah Missouri. Ha ka jingïalang ban ïakren shaphang ki jaka treikam bad ka jingpynbynta ïa ka kam, ha ka dorbar jong Ka General Conference kaba la long ha Battle Creek, Michigan, ha ka 28 Jymmang, la rai ban phah ar ngut ki nongtrei bad ka ïingjaiñ kaba hynriew phew phut sha California. U Tymmen D. T. Bourdeau bad u nongthoh ki la poi ha San Francisco ha ka 18 Naitung jong uta u snem.
GSAM 384Ka Jingsdang ïa ka Mishan ha California
GSAM 384.4Nga kwah ban kdew ïa kawei ka bynta kaba ïadei bad ka jingsdang ïa ka mishan ha California, kaba pyni bha ïa ka jingmyntoi jong ka jingai jong ka jingïathuhlypa ha ka kam. U Paul, haba u kren shaphang ki jingai bakynja mynsiem, kynthup ïa ka jingai jong ka jingïathuhlypa, u ong ba ki long “na ka bynta ka jingpynjanai ïa ki riewkhuid, na ka bynta ka kam shakri, na ka bynta ka jingtei ïa ka met U Khrist.”3 Shisha, ka lynti kaba lah bha ban pynjanai ïa ki riewkhuid ka long ban kdew ïa ki jingbakla jong ki, khnang ba kin lah ban iehnoh ïa ki, bad ban shah sait na ki pop jong ki ha ka snam kordor jong U Trai jong ngi U Jisu Khrist. Na ka bynta kane, ïa ka jingïarap lyngba ka jingai jong ka jingïathuhlypa ha ka kam shakri la ju pynpaw baroh shi lynti ha ka jingïadei bad ka kam jong ka jingshisha jong mynta, da kaba kdew ha ki shakri U Trai ïa ki jingduna ha ka rukom trei jong ki, bad kumno, da kawei pat ka rukom, ki lah ban kham trei bha ha ka jingpynkylla ïa ki mynsiem.
GSAM 385Ka Jingphla Shaphang ka Rukom Trei ha California
GSAM 385.1Shen hadien ba ngi la poi ha California, ngi la ïoh ka shithi na Mrs. White, ha kaba ka la ïathuh shaphang ka jingïohi-paw kaba la ai ha ka ha Battle Creek ha ka janmiet sngi Thohdieng jong ka 12 Jylliew,—ka sngi kaba ngi la pynlut ha Lancaster, N. Y., shuwa ban mih sha California. Kam pat ju leit sha California, bad kam don jingtip da lade shaphang ki rukom im jong ki briew. Ha ka jingshisha, ha kata ka por kam pat ju leit shaphang sepngi jong ka wah Missouri. Kano kano ka jingtip kaba ka don shaphang kiei kiei hangta ka wan na kaba U Trai U la sngewbha ban pynpaw ha ka.
GSAM 385.2Ha ki jingbthah ha ka shithi jong ka, ka la batai ïa ki rukom kiba kylluid jong ki briew ha California, bad kaei kaba kan mih lada trei hapdeng jong ki da ka rukom kaba khim bad kaba “tyngkai haduh ki pisa kiba rit tam.” Haba ïalap ha ki briew jong California, dei ban leit sha ki da ka mynsiem kaba kham kylluid kum kaba ki trei hi, hynrei khlem pynlut kai ïa ka pisa.
GSAM 385Ka Jingjop ba La Ïathuhlypa ka La Wan
GSAM 385.3Haba mynta nga phai dien sha ki laiphew hynñiew snem ba la leit naduh ba la sdang nyngkong ïa ka kam ha California, bad nga pyrkhat ïa ka jinglong ha kata ka por, ïa ka jinglong jong ki briew, bad ïa ka rukom kaba ngin da la pynïaid ïa ka kam jong ngi lada ngim shym la ïoh ïa ka jingphla, bad haba nga ïohi ïa ki soh jong ka jingbud ïa ki jingbthah ba la ai, nga lah ban ong ba ka kam jong ngi ka la ïaid shakhmat ha ki lai bnai kham bun ban ïa kaba kan da la ïaid ha ka shi snem lada ngim shym la shah ïarap “ha ka kam shakri” da ki jingbthah ba la ïoh lyngba ka jingai jong ka jingïathuhlypa. Haduh ka aiom pyrem jong u snem 1871, kum u soh jong ki jingtrei ha Sonoma County, la seng san tylli ki balang jong ki nongrakhe ïa ka sngi saitjain.
GSAM 386Ka jingïalang ha ïingjaiñ kaba Nyngkong ha San Francisco
GSAM 386.1Ha u Jylliew jong ujuh u snem, ngi la pynïeng ïa ka ïingjaiñ jong ngi ha ka sien kaba nyngkong ha San Francisco. Namar u Tymmen Bourdeau u la leit phai sha mihngi, la phah ïa uwei pat u nongtrei na Michigan ban shim ïa ka jaka jong u. U la poi ha ka 17 Jylliew, bad mar kumta u la ïasnoh bad nga ha ka kam ha ka sor. Hadien ba la trei ha ka ïingjaiñ katto katne taïew, ngi la bteng ïa ki jingïalang jong ngi haduh ka 1 Nohprah, 1871, ha ki ïingïalang ba la shim wai. Kum u soh jong kane ka kam, palat sanphew ngut ki la pdiang ïa ka khubor ha San Francisco.
GSAM 386Ki Jingtynjuh na Shapoh ha California
GSAM 386.2Haduh kane ka por, ki jingtynjuh jong ngi ha California ki la wan kham bun na ka jingpyrshah na shabar, hynrei mynta ka la mih ka jingtynjuh jingngeit bym shym la khmih lynti, kaba da kawei pat ka rukom, na ka bynta ki briew jong ngi. Uwei u nongtrei lang u la ïai bteng ha ka rukom leh kaba nga la sngewskhem ba kan pynjah burom ïa u hi bad ïa ka kam. Ngi la don katto katne ki nongshun kiba pyrshah jur ïa ngi ha ka sor, kiba peit ïa baroh ki jingkhih jong ngi, bad kiba la khreh ban pyndonkam ïa kano kano ka jingleh bym stad ban pynsniew ïa ngi. Kumta ka la long kaba donkam eh ban sngap ïa ka jingmaham jong u apostol ban “kiar na ka dur baroh jong kaba sniew.”
GSAM 386Ka Jingïaid Katba Mon kaba Don Jingma
GSAM 386.3Ngam shym la kam ba u para u la leh pop shisha ha ka rukom leh jong u, hynrei nga la pynshai ba ki nongshun jong ngi kin pyndonkam ïa kata kaba u kam ba kam don jingbakla. U la ïeng ha ka jingmut ba u don hok ban “leh katba u mon” ha kata ka kam, khamtam haba la pdiang ba ym don pop ha kaba u leh. Kumta kiei kiei ki la ïaid haduh ka 23 Kyllalyngkot, 1872, haba nga la leit na Sonoma County sha San Francisco ban peit kaei kaba lah ban leh ban tehlakam ïa kiei kiei hangta.
GSAM 387.1Ha kane ka por, ki nongshun jong ngi ki la pyndonkam ïa ka rukom leh jong u kumba nga la sheptieng, bad u la ïeng ha ka jingmut ba kata kam long “ka kam jong ki,” ba un pyni ïa ki ba u don la ka jong ka jingmut, bad u lah ban ïaid ha ki surok katba u mon, bad bad uno uno uba u mon, khlem hap shah ha ki jingkren jong ki. Nga la pyrshang, da kaba ïakren bad u marwei, ban pyni ha u ba kum kata ka rukom leh kan ym long, bad ba kum kata ka mynsiem ban ïaid katba mon kan kut ha kaba sniew. U la don ki paralok kiba kyrshan jur ïa u, bad don na ki kiba la sdang ban ïeng ha ka jingmut kaba kan pynlong ïa u ban shah kynnoh kham jur shuh shuh. Ka bynta kaba bun jong ka balang ka la ïohi ïa ka jingsniew jong ka jingleh brai jong u, bad ki la kloi ban kyrshan ïa ki jingpyrshang jong nga ban ïada ïa ka kam na ka jingjah burom.
GSAM 387La Buh ïa ka Jingïalang Tohkit
GSAM 387.2Kumta ka jinglong ka la long ha ka sngi saitjain, 27 Kyllalyngkot, haba la rai ba dei ban tohkit ïa kane ka kam, bad ba ka balang ka dei ban shim ka sienjam kaba skhem, ban ïada ïa ki na ka jingjah burom kaba kane ka mynsiem pyrshah ka lah ban wanrah. La buh ïa ka jingïalang, ban sdang ha ka sngi U Blei, 28 Kyllalyngkot, ha ka por 9 baje mynstep, ban ïapyrkhat ïa ka jinglong bad ïa ka kamram jong ngi kum ka balang ha ka jingïadei bad kata. Katba lah ban ïohi, ka jingpait jong kata ka balang ka la long ka bym lah kiar. Nga la pynlut ïa ka bynta kaba bun jong kata ka miet ha ka jingduwai ha U Blei, ba Un trei na ka bynta jong ngi.
GSAM 387Ka Jingphla Jingbakla ba La Thoh
GSAM 387.3Ha ka step jong ka 28, haba nga la mih ban leit sha ka jingïalang, nga la ïakynduh ïa u nongtrei lang ha ka lynti ïaid kjat harud surok, hajan ka jaka sah jong nga, katba u dang ïam. U la ong, “Ko para Loughborough, ngan ym leit sha ka jingïalang mynta ka sngi.”
GSAM 387.4Nga la ong, “Phin ym leit sha ka jingïalang? Ka jingïalang ka ïadei bad ka kam jong phi.”
GSAM 388.1U la ong, “Nga tip ïa kata, hynrei nga la bakla lut. Phi dei ha ka nongrim kaba phi la shim ha ka jingïadei bad nga. Hangne ka don ka shithi jingphla jingbakla kaba nga la thoh sha ka balang; phi shim ïa ka bad pule ha ki. Kan kham bha ïa phi, bad kan kham bha ïa kito kiba lah ban kyrshan ïa nga, lada ngam don hangta.”
GSAM 388.2Nga la kylli, “Kaei kaba la pynlong ïa kane ka jingkylla kaba khraw ha phi naduh hynnin?”
GSAM 388La Ïoh ïa ka jingïohi-paw kaba Phylla
GSAM 388.3U la jubab, “Nga la leit sha ka ïing dak hynnin ka miet, hadien ka sngi saitjain, bad nga la ïoh ka shithi na ka para White, na Battle Creek, Michigan. Ka long ka jingphla kaba ka la thoh na ka bynta jong nga.” Haba u aiti ïa ka ha nga, u la ong, “Pule ïa kata, bad phin ïohi kumno U Trai U ïohi ïa ka jinglong jong nga.”
GSAM 388.4U la kyrpad ïa nga ban ïathuh ha ka balang ba u la ïoh ka jingphla na ka para White, kaba sneng ïa u na ka bynta ka jinglong jong u, bad ba u la pdiang ïa ka, namar ka long ka jingshisha.
GSAM 388Ka Jinglong kaba Pynsngewskhem jong ka jingïohi-paw
GSAM 388.5Kane ka la long ka bynta jong ka jingïohi-paw kaba la ai ha Mrs. White ha Bordoville, Vt., ha ka 10 Nohprah, 1871. Ka la sdang ban thoh ïa ka bynta kaba ïadei bad ka kam jong une u para ha ka 27 Nohprah, 1871, hynrei na kano re kano ka daw, la pynslem ïa ka jingpyndep ïa ka jingthoh haduh ka 18 Kyllalyngkot, 1872, ha kaba la pyndep ïa ka bad phah da ka dak na Battle Creek. Ha kata ka por, la donkam kumba khyndai sngi ban pynpoi ïa ki shithi lyngba ka lynti khyndew na Michigan sha California.
GSAM 388.6Ha ka jingïohi-paw la pyni ha ka shibun kiei kiei kum ki jingïathuhlypa. Kumta ka la long ha kane ka jingjia. Ha ka por jong ka jingïohi-paw la don tang ka syrngiew jong kata kaba la mih shisha haba ka jingphla ka la poi ha San Francisco. Da kaba ïanujor ïa ki tarik, lah ban ïohi ba ka kam ha San Francisco ka la poi ha ka jinglong kaba jur tam hadien ba ka jingphla ba la thoh ka la mih na kata ka jaka kaba shuwa. Ki para jong ngi ha San Francisco ki la ïohi mar mar ba ym don briew uba lah ban da la thoh sha Battle Creek bad ïathuh ïa ka khubor ha Mrs. White ha ka por kaba biang ba kan thoh ïa kane ka shithi, namar ka jinglong kum kata kam pat don ha kata ka por.
GSAM 389.1Kane ka jingshisha ka la don ka jingkhia kaba khraw ha ki para hangta, da kaba pynsngewskhem ïa ki ba ka bor U Blei ka la don bad kata ka jingïohi-paw. Ngam shym la thoh wat tang shi lain sha u Tymmen White ne sha ka tnga jong u shaphang ka jinglong ha San Francisco, bad u nongtrei lang u la pynbna ba u ruh um shym la thoh ei ei; bad ki para ki la ong, “Lada u la thoh, un ym da la ïathuh ïa kiei kiei kiba la pynpaw shaphang ma u hi.”
GSAM 389Kumno La Thoh ïa ka jingïohi-paw
GSAM 389.2Haba hadien ngi la tip, na kawei pat ka tduh jong ka lynti, shaphang ka jingthoh bad ka jingphah da ka dak ïa ka jingphla, ka la nang paw shuh shuh ba U Trai uba la ai ïa ka jingïohi-paw U la sumar ïa ka por ban thoh ïa ka bad ban phah ïa ka sha ka jaka kaba ka dei ban leit, khnang ba kan poi hangta ha ka por kaba biang thik.
GSAM 389.3Ha ka por dang step eh jong ka 18 Kyllalyngkot, 1872, la pynkyndit ïa Mrs. White na ka jingthiah, bad ka jingphla ba la kdew haneng ka la paw shai eh ha ka jingmut jong ka. Kata ka jingsngew ha ka ka la long kaba shai kumba ka la ïohsngew da ka shkor, “Thoh noh mar mar ïa kata ka jingphla na ka bynta California, bad phah ïa ka ha ka dak kaba bud mar mar; la donkam ïa ka.” Haba la ong biang ïa kane ha ka sien kaba ar, ka la ïeng, ka la phong kloi ïa ki jaiñ, bad ka la pyndep ïa ka jingthoh. Tang shuwa ka bam step, ka la aiti ïa ka ha u khun jong ka u Willie, da kaba ong, “Rah ïa kane ka shithi sha ka ïing dak, hynrei wat buh ïa ka hapoh ka synduk thep shithi. Aiti ïa ka ha u nongpynïaid ka ïing dak, bad pynsngewskhem ha u ba un buh ïa ka hapoh ka byrni dak kaba mih mynta ka step.” Hadien u la ong ba u la sngew ba ki jingbthah jong ka ki kham pher khyndiat, hynrei um shym la kylli ei ei, bad u la leh kumba la bthah ïa u, bad u la “ïohi ïa ka shithi ba la thep hapoh ka byrni dak.”
GSAM 389Ka Sakhi jong ka Jingïalam U Blei
GSAM 389.4Haba phi tip ïa ka jinglong jong ngi ha San Francisco ha kata ka por, phin sngewthuh suk ïa ka jingdonkam ban pynrung ïa kata ka shithi ha kata ka dak hi. Ha kito ki sngi, ngi la don tang kawei ka dak lyngba ka lynti khyndew shi sngi. Lada kata ka shithi ka la wan ha ka miet sngi U Blei, ka 28, ha ka jaka jong ka miet sngi saitjain, ka 27, khlem artatien ka jingpait kaba sngewsih kan da la don ha ka balang. Lada ka la wan katto katne taïew kham shuwa, wat tang hadien ba la ai ïa ka jingïohi-paw, ka balang kan ym da la ïohi suk kumta ïa ka bor jong ka.
GSAM 390.1Hangne ka la don ka jingphla kaba kit ki dak kiba shai jong ka kti U Trai, ym tang namar ba ka la poi ha ka por kaba biang ban pynbeit da kaba seisoh ïa ki jingbakla kiba la don, hynrei ruh, namar ba u para u la pdiang ïa ka da ka jingsngewrit bad u la leh katkum ka, ka la don ka bor kaba khraw ban wanrah ïa ka jingïatylli bad ka jingskhem ha kata ka balang kaba dang thymmai.
GSAM 390Ka Rukom Thoh ïa ki jingïohi-paw
GSAM 390.2Kane ka jingjia ka long ruh ka jingpyni ïa ka jingong jong ka hi shaphang ka rukom thoh ïa kaba ka la ïohi. Shaphang kane ka ong: “La pynkyndit ïa nga na ka jingthiah jong nga bad ka jingsngew kaba shai eh ïa ki mat kiba la pyni mynshuwa ha ka jingmut jong nga; bad nga la thoh, ha ka shiteng synñia, ïa ki shithi kiba la ïaid lyngba ka dewbah, bad kiba, haba ki la poi ha ka por jingma, ki la ïada ïa ka kam na ka jingjot kaba khraw.”4