Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
26 / 31
26 / 31

Ka Lynnong 23 — Ki Seng ka Koit ka Khiah

John Norton Loughborough

GSAM 358.1“Ko baieit, nalor kiei kiei baroh, nga kwah ba men manbha bad men koit men khiah, kumba ka mynsiem jong me ka manbha.”1

GSAM 358.2Ha ka sngi saitjain, 6 Jylliew, 1863, u Tymmen White bad ka lok jong u ki la leit sha ka jingïalang ha ïingjaiñ kaba la pynlong da ki Tymmen Cornell bad Lawrence ha Otsego, Michigan. Ha kata ka jaka la ai ha Mrs. White ka jingïohi-paw kaba la pynpaw ha ka ïa ka phang jong ka jingpynbeit ïa ka koit ka khiah. Naduh kata ka por, la pynmih ha Ka Jingpeit Biang bad ka Nongpynbna ïa ki jingthoh shaphang ka koit ka khiah bad ka rukom im kaba tei ïa ka koit ka khiah, bad ka la sdang ban thoh ïa kaei kaba la pynpaw ha ka shaphang ka koit ka khiah. Katto katne na kine ki la mih ha Ka Jingphla nombor 11, bad ha kawei ka kot kaba kyrteng, Kumno ban Im.

GSAM 358.3La buh shai ha khmat ki briew ïa ka phang jong ka rukom im kaba tei ïa ka koit ka khiah bad ka jingïadei kaba dei jong ka bad ka jingroi jong ka met, ka jingmut bad ka mynsiem. Ha Ka Jingpeit Biang bad ka Nongpynbna jong ka 25 Risaw, 1864, u Tymmen J. N. Andrews u la ai ïa kine ki jingmut kiba kongsan shaphang kane ka phang:—

GSAM 358U J. N. Andrews shaphang ka Rukom Im kaba Tei ïa ka Koit ka Khiah

GSAM 358.4“Ban iehnoh ïa ka jingbam baroh kaba pynsniew ïa ka met, bad ban im da ka jinglong adkar hapoh ka jingïalam jong ka jinghikai kaba bha bad ka jingïatiplem ha khmat U Blei, ki long napdeng kiei kiei kiba donkam eh ïa ka koit ka khiah kaba bha. Ki met jong ngi ki long ki templ jong U Mynsiem Bakhuid. Khnang ba ngin lah shisha ban pyndonburom ïa U ha ki met jong ngi kum ha ki mynsiem jong ngi, katno ka long kaba donkam ba ngin don ïa baroh ki bor jong ka met jong ngi ha ka jingkhlaiñ kaba pura! To nguh ïa U Blei ba mynta la buh kyrpang ïa kane ka phang ha khmat ki briew jong ngi. Ka koit ka khiah bad ka bor ki long napdeng kiei kiei kiba kordor tam ïa ngi, bad kiba donkam eh ïa kito kiban sakhi ïa ki jingjia bakhraw ha ka por ka jingjynjar.”

GSAM 359.1La ïalap ïa ka rukom sumar ïa ka koit ka khiah katkum ka Baibl bad ka jinglong adkar Khristan, lyngba ki sla jong Ka Jingpeit Biang bad ka Nongpynbna bad ruh da ki nongtrei balang jong ngi.

GSAM 359.2Ha Ka General Conference, ha ka 20 Jymmang, 1866, la ai ïa kane ka jinghikai lyngba Mrs. White (kane kajuh ka don ha Ka Jingphla nombor 11):—

GSAM 359Dei ban Pynïoh ka Seng ka Koit ka Khiah

GSAM 359.3“La pyni ha nga ba ngi dei ban pynïoh ka ïing sah ïa kiba pang, bad ïa kito kiba kwah ban nang kumno ban sumar ïa la ki met khnang ba kin lah ban ïada na ka jingpang....

GSAM 359.4“Katba ki bym ngeit kin wan sha ka seng kaba aiti ïalade ban sumar pynkhiah ïa ki jingpang, bad kaba la pynïaid da ki doktor kiba long ki nongrakhe ïa ka sngi saitjain, kin wan beit hapoh ka bor jong ka jingshisha. Da kaba ithuh ïa ki briew jong ngi bad ïa ka jingngeit bashisha jong ngi, yn jop ïa ka jingsngewpher kaba ki la don lypa, bad kin ïoh ka jingsngew kaba bha. Da kaba long kumne hapoh ka bor jong ka jingshisha, katto katne kin ïoh ka jingpyllait na ki jingpang jong ka met bad ruh kin shem ïa ka jingsumar kaba pynkhiah ïa ki mynsiem jong ki kiba pang da ka pop.

GSAM 359Ka Jingïathuhlypa ïa ki Jingmih

GSAM 359.5“Katba ka koit ka khiah jong kiba pang ka nangbha hapoh ka jingsumar kaba stad, bad ki sdang ban sngewtynnad ïa ka jingim, ki don ka jingshaniah ha kito kiba la ïarap ban pynïoh biang ïa ki ka koit ka khiah. Ki dohnud jong ki ki dap da ka jingnguh, bad u symbai babha jong ka jingshisha un kham suk ban ïoh jaka shong hangta, bad ha katto katne yn bsa ïa u, un mih bad un seisoh sha ka burom U Blei. Kawei ka mynsiem kaba kordor kum kata kaba la pynim kan kham dor ban ïa baroh ka spah kaba donkam ban seng ïa ka seng kum kane....

GSAM 359.6“Katto katne kiba leit noh da kaba la koit, lane da kaba la ïoh jingmyntoi shibun, kin long ki lad ban pynithuh ïa ka jingngeit jong ngi ha ki jaka thymmai, bad ban pynieng ïa ka lama jong ka jingshisha ha ki jaka ha kiba ngin ym lah ban rung, lada ym shym la weng shuwa ïa ka jingsngewpher na ki jingmut da ka jingsah shipor hapdeng ki briew jong ngi na ka bynta ban ïoh ïa ka koit ka khiah.”

GSAM 360.1Ki briew jong ngi kiba la ïaseng ki la rai da ka jingmynjur lang baroh ba dei ban plie ka seng ka koit ka khiah ha Battle Creek lane hajan, kloi katba lah ban leh, bad ba ka dei ban long hapoh ka jingpynïaid ha ka kam sumar jong u doktor H. S. Lay. Nalor ka jingpule doktor kaba u la ïoh mynshuwa, u la pynlut palat shi snem ha ka jaka sumar da ka um ha ka phang mihngi ban nang ïa ki rukom sumar jingpang da ka um.

GSAM 360La Thied ka Jaka na ka Bynta ka Ïing Sumar Pynkhiah

GSAM 360.2Ha kata ka por, ban seng ïa ka seng kum kane ka la paw kum ka kam kaba khraw; bad lada ym shym la don kane ka jingphla kaba ai mynsiem shaphang ka jingmih, kan jin da la don ka jingpynslem ban sdang ïa ka kam. Hynrei la sdang khlem pynslem; tang katto katne sngi hadien ba la kut ka jingïalang, la thied ïa ka ïing sah kaba heh jong u nongbishar Graves, ryngkat bad phra akar ka khyndew, kaba long ka jaka sah ba itynnad jong u ha ka phang sepngi jong Battle Creek. Mar shisyndon la tei ka jingpynïar ïing kaba don ar mala hajan kane ka ïing, ban pyndonkam kum ki kamra sum. Ha kine ki ïing la plie ïa Ka Seng ka Jingpynbeit ïa ka Koit ka Khiah.

GSAM 360.3Ha Ka Jingpeit Biang bad ka Nongpynbna jong ka 19 Jylliew, 1866, la pynmih ïa ka jingkhot paidbah kaba nyngkong ban shim bynta ha ka pisa tynrai jong ka seng. Ha kata kajuh ka jingpynmih jong ka kotkhubor, la pyntip ba ki balang jong Battle Creek, Michigan, bad Olcott, New York, ki la kular lypa ïa ka pisa kaba kot $2,625, lane 105 bynta kiba mar $25 kawei. Namar ba ym shym la don ka aiñ ha ka jylla Michigan kaba shah ban seng ïa ka kynhun ba la ithuh da ka aiñ ban pynïaid ïa ki seng ka koit ka khiah, la buh ïa ka jingdon jingem ha ka jingsumar jong ki nongbat na ka bynta ka seng shipor, tad haduh ba la lah ban pynlong ïa ka kum ka kynhun ba la ithuh da ka aiñ.

GSAM 360La Sdang ka Kotkhubor ka Koit ka Khiah

GSAM 360.4Ha ka 1 Nailar, ki nongpynïaid ki la sdang ruh ban pynmih ïa ka kotkhubor ka koit ka khiah man la u bnai, kaba don khathynriew sla ryngkat bad ka jingtap, ha ka dur jong ka kotkhubor. La khot ïa kane U Nongpynbeit ïa ka Koit ka Khiah. Kane ka kotkhubor ka dang ïai mih, hapoh ka kyrteng Ka Koit ka Khiah Kaba Bha, bad mynta ka long ka kotkhubor ka koit ka khiah kaba hakhmat eh ha ka pyrthei. Kane ka kotkhubor ka la ïathuh shaphang ki nongrim jong ka koit ka khiah bad ka jinglong adkar, bad ka la long ruh ka lad ban pynbna ïa ka seng ka koit ka khiah, kaba la plie ha ka rukom ïa ki nongpang bad ki nongwan sah ha ka 5 Nailur, 1866. Kumta kane ka seng ka la don hangne, ba la thied, ba la pynbiang ki tiar, bad ba la trei kam hapoh ka por kaba duna ïa saw bnai naduh ba la kdew nyngkong ïa kane ka phang ha ki briew jong ngi; bad la kular ïa ka pisa tynrai kaba kot $11,000, bad la siew lypa ïa ka bynta kaba bun jong kane.

GSAM 361La Pynlong ka Kynhun Sumar ba la Ithuh da ka Aiñ

GSAM 361.1Ha ka tlang jong u snem 1866-67, ka ïing thaw aiñ jong Michigan ka la mynjur ïa ka aiñ kaba shah ban pynlong ka kynhun ba la ithuh da ka aiñ ban pynïaid ïa ka seng ka koit ka khiah. Ha ka 17 Jymmang, 1867, la leh ïa kane, la mynjur ïa ki kyndon pynïaid, bad la aiti ïa ka khyndew bad ki ïing bad kiwei ki jingdon jingem ha ki nongbat jingdon jingem kiba la jied katkum ka rukom. Ka pisa tynrai baroh kaba la kular haduh kata ka sngi ka long $26,100; na kane la siew $18,264.87. Ka seng ka la don ka kynhun ki doktor bad ki nongïarap kiba tbit, bad ki ïing ki la jan dap da ki nongpang. Katto katne na ki ki la pdiang lypa ïa ka jingngeit jong ngi, namar hadien ba ki la wan sha ka seng ki la nang ithuh ïa ngi kum ki paid bad ïa ka jingshisha.

GSAM 361Ka Rukom Phong kaba Tei ïa ka Koit ka Khiah

GSAM 361.2Ha baroh ki juk bad ha baroh ki ri, ka dohnud ba kynja doh ka suk ban shah ktah ha ka pyrthei, ryngkat bad ka jingsarong jong ka jingim, ki jingleh bieit bad ki rukom phong jong ka. U snem 1863, ha la ka jong ka ri jong ngi, haba la pyni ha Mrs. White ïa ka phang jong ka koit ka khiah bad ka rukom phong, um shym la long uba pher. Yn ïohi ïa kane ha ka jingngop jong ki kynthei ban bud ïa ka rukom phong ba ju ïaid ha kata ka por, da kaba phong ki jaiñ ryngkat bad ki lyngkor nar ba pyllun kiba pynïar ïa ki; ka jingheh jong ki ka la pynlong ïa bun na ki ban i kumba ki ïaid hapoh ka pla lyer ba la pynphai khongpong. Ha kata ka juh ka por, la sdang ïa ar tylli kiwei pat ki rukom phong kiba palat, kiba la pynmih ïa ka jingïakren kaba bun. Ka jingkdew lyngkot ïa kine kan, lehse, pynkhreh ïa u nongpule ban kham sngewthuh ïa ka jingphla ba la ai da Mrs. White shaphang ka rukom phong, kaba don ha Ki Jingphla na ka bynta ka Balang, nombor 10.

GSAM 362La Pynrem ïa ki Rukom Phong kiba Palat

GSAM 362.1Ka rukom kaba palat kaba nyngkong ka long ka jingphong ïa ki jaiñ jympong kiba don ka bynta kaba bud shadien, kaba jrong naduh shiphew inshi haduh shiteng ïard lane palat, katkum ka jingkwah jong ka nongphong. Ju ieh ïa kine ban tan ha ka madan, bad ki shynrang ki la khot ïa ki “ki nongniat surok.” Ka rukom kaba palat kaba ar ka long kaba mar pyrshah, bad ka la long ka rukom kaba jan kum ka jong ki shynrang katba lah. Kito kiba bud ïa ka samla Bloomer ki la pdiang ïa kane ka rukom, bad namar kata la khot ïa ka “ka jaiñ jympong Bloomer.” Hadien la pynkylla ïa ka kyrteng sha “Ka Rukom Phong America.” Ki nongkyrshan ïa kane ka rukom phong ki la pynlong ki jingïalang na kawei ka jaka sha kawei pat, bad bun na ki para kynthei jong ngi ki la kwah ban pdiang ïa ka. Don kiba la phong ïa ka.

GSAM 362Ka Jingphla shaphang ka Phang jong ka Rukom Phong

GSAM 362.2Shaphang kaei kaba la pyni ha Mrs. White halor ka phang jong ka rukom phong, ngan sot ïa katto katne ki dkhot na Ka Jingphla nombor 11:—

GSAM 362.3“Ki briew jong U Blei kiba ïaineh ki long ka jingshai jong ka pyrthei bad ka mluh jong ka khyndew, bad ki dei ban kynmaw barobor ba ka bor ktah jong ki ka long kaba kordor. Lada kin bujli ïa ka jaiñ jympong kaba jrong palat da kaba lyngkot palat, kin pynjot shibun ïa ka bor ktah jong ki. Ki bym ngeit, ïa kiba ka long ka kamram jong ki ban ïarap bad pyrshang ban ïalam sha U Khunlangbrot U Blei, kin sngewngiah. Lah ban pynbha shibun ïa ka rukom phong jong ki kynthei na ka bynta ka koit ka khiah khlem da pynkylla haduh katta katta ba kiba peit kin sngewngiah.

GSAM 362Ka Rukom Phong ba la Pynbeit

GSAM 362.4“Ym dei ban khñiot ïa ka met wat tang khyndiat ruh da ki jaiñ teh syngkai bad ki shyieng jong ki mrad duriaw bakhraw ba la buh ha ki. Ka jaiñ jympong ka dei ban long kaba lait bha khnang ba ki tor bad ka dohnud kin lah ban trei ha ka rukom kaba koit kaba khiah. Ka jaiñ jympong ka dei ban poi kham shapoh ïa ka tduh kaba shaneng jong ka juti kaba jrong, hynrei ka dei ban long kaba lyngkot katban ym ktah ïa ka jakhlia jong ka lynti ïaid kjat bad ka surok, khlem da donkam ban kyntiew ïa ka da ka kti. Ka jaiñ jympong kaba dang kham lyngkot ban ïa kane kan long kaba dei, kaba suk bad kaba tei ïa ka koit ka khiah ïa ki kynthei haba ki leh ïa ki kam ïing, bad khamtam ïa kito kiba hap ban trei khyndiat lane shibun ïa ki kam shabar ïing.

GSAM 363Dei ban Tap ïa ka Met Baroh Mar ïaryngkat

GSAM 363.1“La ka jaiñ jympong kan jrong katno katno ruh, ki kjat jong ki ki dei ban shah tap bha kum ki jong ki shynrang. Lah ban leh ïa kane da kaba phong ki patlun kiba don ka jaiñ shapoh, kiba la lum lang hapoh ka pasoh bad la teh sawdong ki ryndang kjat, lane kiba la shna kiba ïar bad nang khim sha tduh; bad kine ki dei ban jrong katban poi sha ki juti. Ki kjat bad ki ryndang kjat ba la tap kumne ki lait na ka lyer kaba beh. Lada buh ïa ki sla kjat bad ki kjat ha ka jingsuk da ki jaiñ kiba syaid, ka jingïaid jong ka snam kan long mar ïaryngkat, bad ka snam kan neh kaba khuid bad kaba koit kaba khiah, namar ym shym la pynkhriat ïa ka lane khanglad ïa ka ha ka lynti ïaid ba kynja long jong ka lyngba ka met.”

GSAM 363.2La ai ïa ka jingjrong jong kane ka jaiñ jympong kum ka rukom kaba bha kaba don hapdeng ka jaiñ jympong kaba don ka bynta kaba bud shadien bad ka rukom phong America. Ym shym la ong ba uno uno ruh u dei ban phong ïa ka, hynrei ba kim dei ban leh ha ka rukom kaba pynkut ïa ka bor ktah jong ki bad kaba pynsngewngiah ïa kito kiba ki dei ban ïarap. Ym shym la ong ba ki dei ban tap ïa ki ryndang kjat ha ka rukom kaba la batai hangne, hynrei ba lah ban leh ha kata ka rukom. Lada lah ban pyndep ïa kajuh ka jingthmu ha kawei pat ka rukom, kum da ki jaiñ phong shapoh kiba jrong bad ki jaiñ tap kjat ba la suh, kan long kaba ïahap pura bad kata ka jingphla.

GSAM 363San ki Mat kiba Donkam ïa ka Rukom Phong kaba Tei ïa ka Koit ka Khiah

GSAM 363.3Yn ïohi ba ha ka rukom phong kaba la ai jingmut ki don san ki mat kiba donkam ïa ka jingphong kaba tei ïa ka koit ka khiah, kata:—

GSAM 363.41. Ban iehnoh ïa ki jaiñ teh syngkai bad baroh ka jingkhñiot ïa ka syngkai.

GSAM 363.52. Ban iehnoh ïa ki pasoh baroh ha ki kti lane ki kjat kiba lah ban khanglad ïa ka jingïaid laitluid jong ka snam.

GSAM 364.13. Ban tap ïa baroh ki bynta jong ka met mar ïaryngkat, khamtam ïa ki sla kjat bad ki ryndang kjat.

GSAM 364.24. Ban pynsnoh ïa ki jaiñ jympong na ki tyrpeng, bad da lei lei ruh ym shah ïa ki ban sdien ha ki syngkai da ki pasoh.

GSAM 364.35. Ka jingjrong jong ka jaiñ jympong.

GSAM 364.4Ïa ki saw tylli ki mat kiba nyngkong la kyrshan mynta da baroh ki doktor kiba shemphang, bad shaphang ka mat kaba san, mynta la iehnoh ïa baroh ar, ka bynta jaiñ kaba bud shadien bad ka jaiñ jympong kaba lyngkot palat.

GSAM 364Ka Kong Jenness-Miller shaphang ka Rukom Phong

GSAM 364.5Ha u snem 1890, ka Kong Jenness-Miller, na New York, ka la kyrshan ha ka kotkhubor shaphang ka rukom phong kaba koit kaba khiah, kaba shong nongrim tam ha ka jingstad saïan ha kata ka juk, ba ki kynthei ki dei ban pynlyngkot ïa ki jaiñ jympong jong ki suki suki, khnang ban ym pynkylla kynsan palat, tad haduh ba kin poi kumba ha ka tduh kaba shaneng jong ka juti kaba jrong jong ka kynthei,—kaba long thik ka jingjrong kaba Ka Jingphla nombor 11 ka la kyrshan.

GSAM 364Ka Jingkyrshan jong u Doktor Trall

GSAM 364.6Ha u snem 1868, la pynbeit ba u doktor R. T. Trall, na ka Kolej Sumar da ki Rukom Kynja Long jong Florence Heights, New Jersey, un ai ka jinghikai lyngba ki jingkren kaba shi taïew ha khmat ki nongtrei balang jong ngi ha Battle Creek, Michigan, ha kaba kut jong u Jymmang. Ha ka por jong kane ka jinghikai, u doktor u la long u nongwan sah ha u Tymmen White. Mrs. White kam shym la leit sha ki jingkren, hynrei namar ba man la ka sngi u doktor un leit kai ha ka kali bad u Tymmen White bad ka lok jong u bad u Tymmen J. N. Andrews, la sngewthuh ba un sngap ïa ki jingmut jong ka shaphang ka rukom sumar ïa ka koit ka khiah, ka jingpang bad ki daw jong ka, ka jingktah jong ki dawai, bad kiwei kiwei. Ka la shu kren ïa kaei kaba la pyni ha ka ha ka jingïohi-paw, khlem da ïathuh pat ïa ka tyllong na kaba ka la ïoh ïa ka jingtip jong ka. U doktor u la ong ba ka jingstad sumar ka ïahap bad ki jingmut ba la pynpaw da ka. U Tymmen Andrews u la ïathuh ha nga ba haba la kut ka jingïakren ha ka sngi kaba ar, u doktor u la kylli ïa Mrs. White hangno ka la pyndep ïa ka jingpule ha ka jingstad sumar. U la lyngngoh haba u la tip ba kam shym la ju pule ïa kine kiei kiei, hynrei ka la ai ha u ïa ka jingmih na kaei kaba la pyni ha ka ha Otsego, Michigan, ha ka 6 Jylliew, 1863. U la pynskhem ha ka ba ki jingmut jong ka baroh ki ïahap pura bad ka jingstad shaphang ka jingtrei jong ka met bad ka rukom sumar ïa ka koit ka khiah, bad ba ha bun ki phang ka la rung kham jylliew ban ïa kaba u la ju rung. Hadien kumba san sngi jong ki jingleit kai bad ki jingïakren kum kine, u doktor u la kwah ban tip na u Tymmen White balei la khot ïa u ban mih na ka kolej jong u ban ai jingkren ha khmat ki nongtrei balang ha Battle Creek. U la ong, “Mrs. White ka la long kaba la pynkhreh bha ban ai ha ki ïa ka jinghikai kaba donkam ha ka rukom sumar ïa ka koit ka khiah kumba nga long.”

GSAM 365Ka Jingstad Sumar ka Mynjur

GSAM 365.1Ki jingthoh kiba bun jong ka shaphang ki tnat bapher bapher jong ka rukom sumar ïa ka koit ka khiah ha ka jingim man la ka sngi ki la don ha khmat u paidbah la bun snem, bad mynta la lum ïa bun na ki ha kawei ka kot kaba kyrteng Ka Jinglong Adkar Khristan bad ka Rukom Sumar ïa ka Koit ka Khiah Katkum ka Baibl. Katto katne na ki doktor kiba la ïoh jingpule bha tam ki la pynbna, hadien ba ki la bishar bniah ïa kine ki jingthoh, ba ka jingstad sumar ka ïahap pura bad ki. Ha ka bynta jong ka, kim long ka jingmih na ka jingpule, hynrei ka jingthoh ïa kaei kaba U Trai U la pynpaw ha ka ha ka jingïohi-paw.

GSAM 365Ka Jingphla jong u Doktor Kellogg

GSAM 365.2Kum ka jingphla shaphang kumno ki jingtohkit jong ka jingstad sumar ki ïahap bad kaei kaba la pynpaw ha ka jingïohi-paw ha khmat Mrs. White ha u snem 1863, ngan sot na ka jinglamphrang jong Ka Jinglong Adkar Khristan ïa ki ktien ba la thoh da u J. H. Kellogg, M.D., uba long u khlieh jong ka ïing sumar pynkhiah ha Battle Creek, Michigan, kaba pawnam ha ka pyrthei. U ong:—

GSAM 365.3“1. Ha ka por ba ki jingthoh ba la kdew ki la mih nyngkong, la ñiewbeiñ jan baroh ïa ka phang jong ka koit ka khiah, da ki briew ïa kiba la thoh ïa ki bad ruh da ka pyrthei baroh kawei.

GSAM 365.4“2. Kito ki khyndiat kiba kyrshan ïa ka jingdonkam ban pynbeit ïa ki mlien jong ka met, ryngkat bad ka jingkyrshan ïa ki nongrim bashisha jong ka jingpynbeit, ki la pynphriang ïa ki jingbakla kiba paw tyngkreiñ, bad ha katto katne ki bynta, kiba pynsngewngiah.

GSAM 366.1“3. Ym don hangno hangno, bad ym don da uno uno ruh, ba la ai ka jinglum lang kaba ryntih bad kaba ïahap jong ki jingshisha shaphang ka rukom sumar ïa ka koit ka khiah, kaba lait na ki jingbakla kiba paw tyngkreiñ bad kaba ïahap bad ka Baibl bad ki nongrim jong ka niam Khristan.

GSAM 366.2“Hapoh kine ki jinglong jingman, ki jingthoh ba la kdew ki la mih. Ki nongrim ba la hikai ym shym la pynskhem da ka bor jong ka jingstad saïan, hynrei la ai ïa ki ha ka rukom kaba suk bad kaba beit da kawei kaba ym kam ba ka don ka jingtip saïan, hynrei kaba ong ba ka thoh da ka jingïarap bad ka bor jong ka jingshai na U Blei.

GSAM 366Ki Nongrim ki la Shah ïa ka Jingtynjuh

GSAM 366.3“Kumno ki nongrim ba la ai hapoh ki jinglong jingman kiba kham pher kum kine, bad ryngkat bad ki jingkam kiba phylla kum kine, ki la shah ïa ka jingtynjuh jong ka por bad ka jingshem? Kane ka long ka jingkylli kaba dei eh ban kylli. Yn shem ïa ka jubab jong ka ha ki jingshisha kiba lah ban pynshisha bniah tam.... Ki nongrim kiba shi pawa spah snem mynshuwa la ñiewbeiñ lut lane la pynlong ka thong jong ka jingrkhie beiñ, ki la jop suki suki ïa ka jingshaniah bad ka jingñiewkor jong u paidbah, tad haduh ba ka pyrthei ka la klet lut ba ym shym la ju pdiang ïa ki ha kane ka rukom barobor. Ki jingshem thymmai ha ka jingstad saïan bad ki jingbatai thymmai ïa ki jingshisha barim ki la ïai pynbun ïa ki sakhi kiba pynskhem, tad haduh ba mynta ïa kawei pa kawei na ki nongrim ba la kyrshan palat shi pawa spah snem mynshuwa la pynskhem ha ka rukom kaba khlaiñ tam katba lah da ki sakhi jong ka jingstad saïan.

GSAM 366Ka Jingpynshisha ba ki Jingïohi-paw ki Mih na U Blei

GSAM 366.4“Shisha dei ban ñiew ïa kane kum kaei kaei kaba phylla, kaba pyni da ka sakhi kaba shai ïa ka jingtip bad ka jingïalam na U Blei: hapdeng ki jinghikai kiba kulmar bad kiba ïapyrshah, kiba kam ïa ka bor jong ka saïan bad ka jingiashem, hynrei kiba la kylla bakla da ki jingsngew kiba palat pud bad kiba khlem lah ban leh bha namar ka jingkhleh bun ka jingbakla,—dei ban pdiang ba ka long kaei kaei kaba phylla palat, ba u briew uba khlem kam ïa ka jingtip saïan ne ïa ka jingnang jingstad kaba jylliew u lah ban lum bad pynbeit, na ka jingbun jong ki jingmut kiba kulmar bad kiba la ktah da ka jingbakla, kiba la wanrah da katto katne ki nongthoh bad ki nongpyrkhat shaphang ka koit ka khiah, ïa ki nongrim jong ka jingsumar ïa ka koit ka khiah kiba ïahap, kiba ïadei lang bad kiba shisha haduh katta katta, ba ki jingïakren, ki jingwad bniah, ki jingshem thymmai bad ki jingiashem jong ki arphew san snem kim shym la lah ban pynkhyllem ïa kawei ruh ka nongrim, hynrei ki la ïarap tang ban pynskhem ïa ki jinghikai ba la hikai.” La buh tarik, “Battle Creek, Mich., 1890.”

GSAM 367La Pynheh ïa ka Seng ka Koit ka Khiah

GSAM 367.1Hapoh ka jingpynïaid jong u J. H. Kellogg, M.D., uba la ïasoh bad ka seng kum u doktor rangbah ha u snem 1876, la shem ba ka jingdawa jingsumar ka la khraw haduh ba ha ka pyrem jong u snem 1877 la dei ban pynbiang shuh ïa ka jaka. Ha u snem 1876 la pynkylla ïa ka kyrteng jong ka seng na Ka Seng jong ka Jingpynbeit ïa ka Koit ka Khiah sha Ka Jaka Sumar Pynkoit da ki Dawai bad ka Jingpuid, bad ha u snem 1878 la tei ïa ka ïing rangbah kaba thymmai.

GSAM 367.2Kane ka ïing ka don ka jingheh kaba 136 x 46 phut, bad saw mala halor ka mala hapoh khyndew. La pynsyaid ïa ka baroh da ka tdem um, bad la pynshai da ka lyer ding. Shen hadien ba la plie ïa ka, ka la jan dap da ki nongpang bad ki nongwan sah.

GSAM 367.3Haduh kata ka por, kaei kaba la ïathuhlypa ha u snem 1866 da ka jingphla jong ka Mrs. White shaphang ka seng ka la urlong ha ka rukom kaba shai bha. Da ki phew ngut ki la pdiang lypa ïa ka jingshai jong ka jingshisha jong mynta, kiba la sdang ban tip ïa kine ki briew namar ba ki la wan sha ka seng ban wad ïa ka koit ka khiah.

GSAM 367Ka Jaka Shongthait Pynkoit ha Nongkyndong

GSAM 367.4Ha Ki Dak jong ki Por jong ka 22 tarik Naiwieng, 1877, u M. G. Kellogg, M.D., u para jong u J. H. Kellogg uba ïashim tang uwei na ki kmie ki kpa, u la pynbna ba u la ïoh khyndew ha ka riat jong u lum Howell, ar mail bad shiteng shaphang shatei lam mihngi na St. Helena, ha ka distrik Napa, Cal., bad ba u la jan sdang ban tei ïa ka ïing kaban sa khot “Ka Jaka Shongthait Pynkoit ha Nongkyndong,” kaba don hajan ki pukri Crystal Springs. Ha ka tlang jong u snem 1877-78 la tei ïa ka ïing, bad ha ka bynta kaba nyngkong jong u snem 1878 la plie ïa ka ban sumar ïa ki nongpang. Kane ka jaka shongthait pynkoit, kum ka seng kmie, ka jaka sumar pynkoit ha Battle Creek, kam shym la nangheh tang ha ka jingheh jong ka, hynrei ka la long ruh ka jaka ha kaba la ïalam ïa kiba bun eh ban tip bad pdiang ïa ka khubor.

GSAM 368Ka Kotkhubor ka Koit ka Khiah jong ka Pacific

GSAM 368.1Ka lyiur jong u snem 1885 ka la long ka por kaba bun ki jingjia jong ka jingïaid shakhmat ha ka kam jong ka khubor jong u angel uba lai. Ha ka 1 tarik Jymmang la buh ïa Ka Jaka Shongthait Pynkoit ha Nongkyndong ha St. Helena hapoh ka jingpynïaid jingsumar jong u doktor uba la pyndep ïa ka jingpule kaba dei. Ha u bnai Jylliew la sdang ban pynmih man la ki ar bnai ïa Ka Kotkhubor ka Koit ka Khiah jong ka Pacific bad U Nongïasaid ïa ka Jinglong Adkar, ka kotkhubor kaba don 24 sla, hapoh ka jingpeit ïa ka jingpynbeit jong u Tymmen J. H. Waggoner. Da kine ki lad ka jingim kaba thymmai ka la wan ha ka seng ka koit ka khiah, kaba la sdang ban pyni, na u snem sha u snem, ïa ka jingmyntoi kaba sah hadien ba la siew ïa ki jinglut, naduh $2,000 haduh $4,000 shi snem, ha ka jaka ban duh kum ha ki snem ba mynshuwa, haduh ba ha u snem uba la kut ha u Ïaïong, 1891, ka la pyni ïa ka jingmyntoi kaba sah kaba palat ïa ka $12,000.

GSAM 368.2Ha ka jingïalang jong Ka Seng ka Jaka Shongthait Pynkoit ha Nongkyndong, ha St. Helena, ha u snem 1887, la pynbna kumne shaphang ka pisa jong ka seng: ha ka 1 tarik Jymmang, 1885, ka dor jong ka seng hadien ba la shim noh ïa baroh ki ram ka long tang $5,322.76, ne $2,547.24 kham duna ïa baroh ki bynta jong ka nongbei ba la pynmih haduh kata ka tarik. Ha kiwei ki kyntien, ka seng ka la pynlut noh ïa baroh ki jingïoh jong ka bad ïa ka $2,547.24 na ka nongbei jong ki bynta. Ha ka 1 tarik Ïaïong, 1887, ka dor jong ka seng kaba tam ïa baroh ki ram jong ka ka long $21,372.64, ne ka jingkiew kaba $16,049.88 ha ki arphew lai bnai. Na kane ka pisa, la shim ïa ki bynta jong ka nongbei kiba kot sha ka $5,280, bad la ai sngewbha ïa ka seng ïa ka pisa kaba $2,497.60; kumta na ka jingtreikam jong ka seng ka don ka jingmyntoi kaba sah kaba $8,272.28. Ha kum kane ka por la pynmih ïa Ka Kotkhubor ka Koit ka Khiah jong ka Pacific kum ka kotkhubor kaba mih man la u bnai, kaba don 32 sla bad ka jingtap, bad la shem ba ka la kham ïarap shuh shuh ban kyntiew ïa ki jingthmu bad ki nongrim jong ka seng.

GSAM 369Ka Kam Jingleh Isynei

GSAM 369.1Ha U Nongtrei Mishan ha ka Kam Sumar jong u Kyllalyngkot, 1891, haba kren shaphang ka Jaka Sumar Pynkoit ha Battle Creek, u doktor J. H. Kellogg u la ong:—

GSAM 369.2“Ka jingsumar ei ba la ai ha ki arphew san snem ba ka seng ka la don ka kot sha ka pisa kaba palat bha ïa ka $100,000, bun shah ïa ka nongbei jong ki bynta ba la bei ha kaba sdang.

GSAM 369.3“Nalor ka kam jingleh isynei ba la kdew, ka seng ka la phah noh ïa ki nongai jingkren, ki nongsumar, ki nonghikai ha ki skul shet jingshet, bad kiwei ki briew kiba la shah hikai na ka bynta ki kam mishan bapher bapher.”

GSAM 369Ka Jingkyrpad na ka bynta ki Khunswet

GSAM 369.4Ha Ka General Conference, ha ka 8 tarik Lber, 1891, u doktor Kellogg u la kyrpad da ka jingshitrhem kaba khraw na ka bynta ki khunswet. U la ong: “Nga shem ba la thung ïa nga kum ‘u nongmihkhmat na ka bynta baroh,’ bad ngan mihkhmat ïa kito kibym don nongmihkhmat—ki khunswet, kibym don mano mano ruh ban sumar ïa ki.”

GSAM 369Ka Jingai Sngewbha kaba $30,000 jong ka Kong Haskell

GSAM 369.5Ha U Nongtrei Mishan ha La Ri jong u Kyllalyngkot, 1892, la pynmih ïa ka jingkyrpad kaba jur ban ïoh pisa ban pynbiang ïa ka ïing na ka bynta ki khynnah khunswet. Ha kata ka kotkhubor la don ki kyrteng jong kito kiba la kular ban ai na ka bynta ka ïing, kaba baroh ka kot sha ka $17,716—ka pisa kaba rit palat, kumba la pyrkhat ki nongpynïaid ïa ka kam, na ka bynta ka kam kaba heh kum kata; kumta la sheptieng ba kan don ka jingpynslem ha ka jingpyndep ïa ka kam. Hynrei Uta uba ïohi ïa kaba kut naduh kaba sdang, bad uba long trai ïa “ki masi halor ki shi hajar lum,” U la pynïaid ïa ki jingjia kumta ba kawei ka longkmie kaba riewspah, kabym dei na ka jingngeit jong ngi, ka Kong Caroline E. Haskell, na Chicago, ka riewkynthei jong u Bah Frederick Haskell, haba ka la ïohsngew ïa kane ka kam jingleh isynei ba la thmu, ka la aiti mar mar ïa ka pisa kaba $30,000 ha ka komiti tei ïing, bad tang kawei ka kyndon, ba dei ban pyndonkam ïa ka baroh ban tei ïa ka ïing khunswet katkum ki jingthmu ba la pynbeit lypa, ba dei ban pynïaid ïa ka da ka mynsiem kaba ïar bad kaba kylluid, bad ba ka seng ka dei ban shah khot Ka Ïing Jingkynmaw Haskell ban kynmaw ïa u lok jong ka uba la khlad.

GSAM 370.1Da ka pisa ba la pynbiang kumne, Ka Seng Mishan ha ka Kam Sumar bad ka Jingleh Isynei ka la lah, hapoh uta u snem, ban tei bad plie ïa ka ïing kum ka ïing khunswet. La aiti ïa kane ka ïing ha ka 25 tarik Kyllalyngkot, 1894. Ha ka bynta kaba bun jong ka por naduh kata ka tarik, ka longïing, kaba kynthup ïa ki khunswet, ki nongïarap bad ki nonghikai, ka la don kumba shi spah ngut.

GSAM 370Ka Ïing Jingkynmaw James White

GSAM 370.2Nalor ka jingsumar bad ka jingbsa ïa kine ki khunswet, kane ka seng ka pynïaid ïa kawei pat ka seng jingleh isynei, kaba la khot Ka Ïing Jingkynmaw James White, ha kaba la sumar bad pynsuk ïa kiba la tymmen bad kibym don ïing, kiba palat ïa ka arphew ngut.

GSAM 370Ki Nongtrei Mishan ha ka Kam Sumar

GSAM 370.3Ha kane ka kam, la shim sa kawei ka sienjam kaba ïaid shakhmat da kaba sdang ïa ka jinghikai ïa ki nongtrei mishan ha ka kam sumar. Ban ïaroh ïa kane ka jingpyrshang ban kyntiew ïa ki briew, ka Mrs. White, haba thoh na Preston, Australia, ha ka 16 tarik Nailur, 1892, ka la ong:—

GSAM 370.4“Nga kwah ba kan don shi spah ngut kiba shah hikai ha kaba mynta ka don tang uwei. Ka dei ban long kumta. Ki shynrang bad ki kynthei baroh ar ki lah ban kham long kiba myntoi kum ki nongtrei mishan ha ka kam sumar ban ïa kaba long ki nongtrei mishan khlem ka jinghikai ha ka kam sumar.”

GSAM 370.5Ka jingbun jong kito kiba shim ïa ka jinghikai ban pynkhreh ban rung ha ka jingshakri shirta kaba kum kane ka la nangkiew shibun naduh ba la thoh ïa kitei ki kyntien.

GSAM 370Ka Jingroi jong ka Kam ka Koit ka Khiah

GSAM 370.6Ha U Nongtrei Mishan ha ka Kam Sumar jong u Kyllalyngkot, 1894, ka don ka jingthoh lyngkot kaba pyni ïa ki jingshisha kiba pynsngewtynnad shaphang ka jingroi jong ka kam ka koit ka khiah. Ka ong kumne:

GSAM 371.1“La seng ïa Ka Seng jong ka Jingpynbeit ïa ka Koit ka Khiah ha u snem 1866.... La thied ïa ka ïing dieng kaba rit, ka ïing sah shimet ha ka jaka kaba itynnad bad kaba bha ïa ka koit ka khiah ha ki jaka kiba kham shajrong jong ka Battle Creek, kawei na ki nongbah kiba nangroi jong ka Michigan. Ar ngut ki doktor, ar ngut ki nongïarap ha kaba sum, uwei u nongsumar (uba khlem shah hikai), lai ne saw ngut ki nongïarap, uwei u nongpang, bad ki jingeh kiba bun eh, bad ka jingngeit kaba khraw ha ka lawei jong ka seng bad ha ki nongrim ba la seng ïa ka—kane ka la long ka jingsdang jong ka kam kaba mynta. La tip ïa ka kum Ka Seng jong ka Jingpynbeit ïa ka Koit ka Khiah.

GSAM 371.2“Ha ka jaka jong ka ïing rit kaba nyngkong mynta ka ïeng ka ïing kaba 312 phut ka jingjrong bad 100 phut ka jingïar naduh khmat sha dien, kaba hynriew mala ka jingjrong, kaba lah ban pynsah lai spah ngut ki nongwan sah, bad kaba la pynbiang da baroh ki tiar kiba ka saïan jong kane ka juk ka lah ban ai jingmut na ka bynta ka jingsumar bad ka jingpynkoit ïa kiba pang. Shiphew ngut ki doktor, kiba bun na ki ki long kiba la nang tbit ha la ki jong ki bynta, ki long ka kynhun doktor. Ki nongsumar bad kiwei ki nongïarap ki pynlong ïa ka longïing kaba don palat lai spah ngut, bad ki nongwan sha ka seng ki wan na man la ka jylla jong ka Ri, bad bun ki nongwan sah ki wan na kiwei ki ri. Ki jingkhang jong ka ki plie barabor ïa u nongtrei mishan, na la ri ne na bar ri, na kano kano ka kynhun, bad ka longïing ka duna eh ban don khlem uwei ne palat jong kine ki nongwan sah.

GSAM 371Ka Ïing Sumar jong ka Jaka Sumar Pynkoit

GSAM 371.3“La tei ïa ka ïing sumar ha u snem 1888, ka ïing kaba 100 x 60 phut, kaba san mala ka jingjrong. Lai tylli ki mala kiba shajrong jong ka ïing la pyndonkam na ka bynta ka tnat puid jong ka jaka sumar pynkoit, ki kamra nongpang bad ki kamra sumar lang. Ki ophis jong ka kam jingleh isynei jong ka seng ki don ruh hangne. Arphew tylli ki ïing rit, katto katne na kiba la pynsyaid da ka tdem um, bad la pynshai, kum ka ïing rangbah, da ka bording, ki don sawdong ïa ka, bad ki dap da ki nongpang ne ki samla pule. La seng ïa ka skul ban hikai ïa ki nongsumar mishan ha ka 1 tarik Naitung, 1884. Ha ki hynriew bnai kiba nyngkong la pynrung kyrteng ïa ki laiphew san ngut ki samla pule.”

GSAM 372Ka Jingïathuhlypa ba ki Nongtrei kin Mih Noh

GSAM 372.1Haba kren shaphang ka seng ka koit ka khiah kaba don ha St. Helena, Cal., ka Mrs. White, ha ka jingthoh ba la thoh na Tramelan, Switzerland, ha ka 6 tarik Rymphang, 1887, ka ong:—

GSAM 372.2“U Blei U la ong ba lada ki briew kiba ïasoh bad kane ka seng kin ïaid da ka jingsngewrit bad ka jingkohnguh, da kaba leh ïa ka mon U Blei, kan im bad kan roi; bad na ka yn phah noh ïa ki nongtrei mishan ban kyrkhu ïa kiwei da ka jingshai ba U Blei U la ai ha ki. Kine, ha ka mynsiem U Jisu, kin pynpra ïa ki bleithaw ha ki jaka kiba hajrong; kin pynpaw ïa ka jingngeit bieit, bad kin thung ïa ka jingshisha, ka jingkhuid bad ka jinglong kyntang ha kaba mynta la ri tang ïa ka jingbakla, ka jingpynhun ïa lade, ka jingbym adkar bad ka jingbym hok.”

GSAM 372.3Ngi sot ïa kine ki kyntien, namar ki ïadei da kajuh ka bor bad kiwei ki seng kiba kum kine.

GSAM 372La Kular ïa ka Jingjop ha ka Kam ka Koit ka Khiah

GSAM 372.4Ha ka jingphla kaba kyrpang ba la ai sha ka balang ha u snem 1891, ngi pule: “Ka jingkyrkhu U Blei kan shong halor man la ka jingpyrshang ba la leh ban pynkhih ïa ka jingsngewtynnad ha ka jingpynbeit ïa ka koit ka khiah; namar la donkam ïa ka ha kylleng. Ka dei ban don ka jingpynim biang ha kaba ïadei bad kane ka kam; namar U Blei U thmu ban pyndep shibun lyngba kane ka lad.”

GSAM 372Ka Kolej jong ka America na ka bynta ki Nongtrei Mishan ha ka Kam Sumar

GSAM 372.5Pa ka sienjam ka jingshai ka la nangïaid shakhmat shaphang ka rukom sumar jingpang kaba ïadei bad ka jingpyrkhat kaba shongnia, haduh ba ha u Jylliew, 1895, ka la don ka jingdawa ban seng ïa ka seng ai jinghikai ha ka kam sumar. Ban pyndep ïa kane ka jingdawa, la seng ïa Ka Kolej jong ka America na ka bynta ki Nongtrei Mishan ha ka Kam Sumar da ka jingthmu kaba kyrpang ban hikai ïa ki doktor ban trei hapoh Ka Seng Mishan ha ka Kam Sumar bad ka Jingleh Isynei jong ki Adventist jong ka sngi saitjain, ha la ri bad ha ki ri bar. La pynlong ïa ki jingleh plie ha Battle Creek, ha ka 30 tarik Nailur, 1895, bad la plie ïa ka kolej ha ka sngi kaba bud, ka 1 tarik Risaw, bad kawei ka klas kaba don sawphew ngut ki samla pule.

GSAM 372.6Ha ka jingpynbna jong ka kolej ngi pule:

GSAM 372.6“Ka kolej ka la ïoh jingithuh kum ka seng katkum ka aiñ ha Chicago, hapoh ki aiñ jong ka jylla Illinois. Ka jingpule kan long kaba bniah kum kata jong ki skul sumar kiba bha tam ha ka United States. Ka jinghikai kan long shi bynta ha Chicago, bad shi bynta ha Battle Creek, Mich.”

GSAM 373.1Shaphang kito kiba pynkhreh na ka bynta ka kam mishan ha ka kam sumar, ngi pule kumne ha U Nongtrei Mishan ha ka Kam Sumar jong u Nailar, 1895:

GSAM 373.1“Ka klas jong ki nongsumar kiba dang shah hikai mynta ha ka Skul Hikai Nongsumar jong ka Jaka Sumar Pynkoit ha Battle Creek ka don palat 250 ngut; ïa man la uwei na kine uba la tbit mynta ban trei ïa ka kam mishan ha ka kam sumar, la bhah ïa ka kam. La donkam ki nongsumar na ka bynta ki Dewlynnong jong ka Duriaw Shathie, India, ki West Indies, America Shathie, arphew san ne laiphew ngut na ka bynta ki jylla Shathie jong ka United States, bad na ka bynta ki nongbah kiba heh jong ngi.”

GSAM 373Ka Jingroi jong ka Kam Mishan ha ka Kam Sumar

GSAM 373.2Ha ki jingleh pyndep jingpule jong ka klas ki Nongsumar Mishan jong ka Jaka Sumar Pynkoit, ba la pynlong ha ka Tabernakl, ha ka 5 tarik Naiwieng, 1895, u doktor Kellogg u la ong:—

GSAM 373.3“Khatar snem mynshuwa, ha ka jingleh kaba kum kane, ar ngut ki nongsumar ki la pyndep jingpule. Ha ka por kaba mynta ka don ka kynhun kaba hapdeng lai spah bad saw spah ngut ki nongsumar. Ki don khatkhyndai ngut ki doktor ha ka jaka sumar pynkoit, bad arphew ar ngut ha ki seng kiba kum kane, kiba ïasoh kham bun ne kham duna bad ka jaka sumar pynkoit, bad kiba don hapoh ka jingpeit jong Ka Seng Mishan ha ka Kam Sumar bad ka Jingleh Isynei. Sanphew lai ngut na ki nongsumar jong ngi ki don ha ki ri bar bapher bapher,—ha Sweden, Mexico Barim, ka Rud Duriaw Ksiar jong ka Africa, Australia, Africa Shathie, Denmark, India, New Zealand, Samoa bad Guiana jong ka Britain. Ki don hynriew phew lai ngut ki samla pule doktor kiba dang shah hikai mynta. Sawphew wei ngut na kine ki don hangne, arphew ar ngut ha ka Skulbah Michigan bad ha kiwei ki skul. Arphew ar ngut ki nongsumar ki pyndep jingpule hangne mynta ka miet, kiba la pynkhreh pura ban mih noh kum ki nongsumar ba la mynjur.”

GSAM 373.4Haba buddien ïa ka jingroi jong ki seng ka koit ka khiah jong ngi haduh u snem 1902, ngi shem ba ka Jaka Sumar Pynkoit ha Battle Creek, ryngkat bad ka kolej sumar bad ka skul hikai nongsumar jong ka, ka long ka seng kaba heh tam jong kane ka jait ha ka pyrthei kaba long jong ki Adventist jong ka sngi saitjain.

GSAM 374Ki Ïing Rangbah ki La Ing

GSAM 374.1Ha ka miet jong ka 18 tarik Rymphang, 1902, ka ïing rangbah kaba heh, ryngkat bad ki tiar kiba bha jong ka, bad ka ïing sumar kaba ïar, ki la ing duh ha ka ding. Ki don saw spah ngut ki nongpang bad ki nongwan sah ha ki ïing ha kata ka por, hynrei lyngba ki jingpyrshang kiba shlur jong ki doktor, ki nongsumar bad ki nongïarap, bad da ka jingïada kaba kyrpang jong U Trai, la pynmih ïa ki baroh na ki ïing khlem ka jingmynsaw kaba jur.

GSAM 374Ka Jaka Sumar Pynkoit kaba Thymmai

GSAM 374.2La tei ïa kawei pat ka ïing, kaba kham heh bad kaba kham skhem ban ïa kaba mynshuwa, ha ka jaka jong ki ïing barim. La buh ïa u maw dong jong ka ïing kaba mynta ha ka 12 tarik Jymmang, 1902, bad la aiti ïa ka ïing ha ka 31 tarik Jymmang, 1903. Ki nongpynïaid jong ka seng ki ong shaphang ka ïing thymmai ba “ka long kaba skhem bad kaba neh katba lah ban tei ïa ka ïing da ka nar, u maw, ki mawit bad ka dewbilat.

GSAM 374.3“Ki tiar jong ka seng ha baroh ki bynta ki long kiba thymmai tam, kiba pura, kiba khuid bad kiba bha ïa ka koit ka khiah, kiba suk ban pyndonkam bad kiba skhem tam kiba lah ban ïoh; bad la ngeit ba, kumba ka ïeng mynta, ba la pyndep pura, ka Jaka Sumar Pynkoit ha Battle Creek ka ai ïa ki lad bad ki jingpynsuk na ka bynta ki nongpang kiba shisha ym don kiba kham palat.

GSAM 374.4“Ka jingthmu jong ki nongpynïaid jong ka seng ka la long ban lum lang ha kawei ka jaka bad hapoh ki jinglong kiba biang, ïa baroh ki rukom bad ki tiar thymmai ban sumar ïa ki nongpang, kiba la ithuh ha ka jingsumar kaba shongnia, bad ban pyndonkam ïa kita ki rukom da ka jingkitkhlieh bad ka jingshemphang.”

GSAM 374Dei ban Seng Bun ki Jaka Sumar Pynkoit

GSAM 374.5Ka jingshai ba la pynpaw ha kine ki briew ka long ba U Trai U kwah ban don bun ki jaka sumar pynkoit, kiba hapdeng ha ka jingheh, ba la sam kylleng ka pyrthei, ban ïa kaba don tang katto katne ki seng kiba heh eh. Ngi sngewkmen ban ïohi ba la sdang ban plie ïa ki jaka sumar pynkoit kiba rit ha ki bynta bapher bapher jong ka pyrthei, khamtam ha ki shiphew snem kiba la leit. Ha Ka Kot Snem jong Ka General Conference na ka bynta u snem 1904 ka don ka thup jong kine ki seng kiba rit kaba palat ïa ka sanphew tylli.

GSAM 375Ka Thup jong ki Jaka Sumar Pynkoit

GSAM 375.1Wat la kan long kaba sngewtynnad ban ïathuh ïa ki jingjia kiba la ïalam sha ka jingseng ïa kine, ngi hap, namar ka jaka thoh jong ngi kaba duna, ban hun tang da ka thup jong ki ri ha kaba ki don, bad ka jingbun ha kawei pa kawei ka ri. Ngi shem ha ka United States, 35; Great Britain, 3; Germany, 1; Switzerland, 1; Denmark, 1; Norway, 1; Sweden, 1; Africa Shathie, 1; Australia, 2; New Zealand, 1; ka Dewlynnong Samoa, 1; Mexico Barim, 1; India, 1; Japan, 1.

GSAM 375Ka Thup jong ki Kamra Sumar

GSAM 375.2Nalor kine ki jaka sumar pynkoit ki don arphew ar tylli ki kamra sumar, khadhynñiew tylli na kiba don ha ka United States; kawei ha Jaffa, kawei ha Jerusalem, Palestine; kawei ha Guadalajara, Mexico Barim; kawei ha Kimberley, Africa Shathie; bad kawei ha Rockhampton, Australia. Nalor kine ki don arphew hynriew tylli ki dukan bam khlem doh ha kaba ki briew ki lah ban ïoh ïa ka jingbam kaba khuid bad kaba bha ïa ka koit ka khiah, bad ruh ban ïoh kham bun ne kham duna ka jinghikai shaphang ka rukom im kaba dei.

GSAM 375.3Kine ki jingkheiñ shaphang ka jingïaid shakhmat jong ki nongrim ka jingpynbeit ïa ka koit ka khiah ki pyni kumno U Trai U lah ban “pyndep ïa ka kam kaba khraw lyngba kane ka lad,” kumba la ïathuhlypa na U Blei ha u snem 1866; bad ki pyni ruh, kumba la ïathuhlypa ha u snem 1863, kumno “ki nongrim ka jingpynbeit ïa ka koit ka khiah” ki lah ban don ka bynta ha ka “jingpynkhreh ïa ki briew ban shah shim noh ha ka jingwan jong U Trai.” Kumta ai ba kine ki seng ka koit ka khiah kin nangroi haduh shi spah shah, bad shen kin pyndep ïa kata kaba la buh bad la thmu ïa ki.

Notes

  1. 3 Ioannis 2. ↩

Note

Back