Gĩcunjĩ 9 — Ihinda rĩa Gũcererũo
GSAM 148.1“Rĩu ũthamaki wa iguru ũkaahaananio na airĩtu ikũmi, arĩa maakuuire matawa mao, makiumagara gũtũnga mũhikania. Na atano mao maarĩ na ũũgĩ, na atano maarĩ akĩgu. Arĩa maarĩ akĩgu maakuuire matawa mao, no matiakuuire maguta; no arĩa maarĩ na ũũgĩ maakuuire maguta macuba-inĩ mao hamwe na matawa mao. Mũhikania agĩcererũo, othe magĩtua toro na makĩrara.”1
GSAM 148.2Kristo nĩwe Mũhikania wa ngano ĩyo.2 Kuumagara gũtũnga Mũhikania no nginya kuonanie mũthiĩre wa andũ a Mwathani wa gũtũnga Kristo rĩrĩa agũũka, tondũ ũhoro wa ciugo cia Mathayo mĩrongo ĩrĩ na ĩne na mĩrongo ĩrĩ na itano nĩ wa gũũka kwa Mwathani. Ciugo cia Mwathani nĩ itawa.3 Airĩtu othe maakuuire matawa mao. Ũkĩgu wa amwe a airĩtu warĩ kuoya o ũrutani wa ũhoro wa ma, matarĩ na kwĩamũrĩra Mwathani na ngoro yothe, kũrĩa kũngĩtũmire maciaro ma Roho makũre ngoro-inĩ ya mwĩtĩkĩri. Wĩra ũyũ nĩũonanĩtwo ngano-inĩ na “maguta macuba-inĩ mao.” Gũcererũo kwa Mũhikania no nginya kuonanie gũconoka kwa arĩa maamũrĩire gũtũnga Mwathani wao.
GSAM 148Ihinda Rĩrĩa Ngano Ĩno Ĩhũthĩrĩrwo
GSAM 148.3Rĩĩtwa “rĩu” rĩa kwambĩrĩria ngano rĩtũhe ũmenyeri wa ihinda rĩa kũhũthĩrĩria. Rĩrũmĩrĩire maũndũ marĩa maaugĩtwo gĩcunjĩ-inĩ kĩrĩa kĩhĩtũku, rĩtarĩ thutha wa gũũka kwa keerĩ kwa Mwathani, no thutha wa ngano ya mũkũyũ kũmenyithio, ĩkĩuga atĩ gũũka kwa Kristo nĩ “kũrĩ mĩrango-inĩ,” na atĩ rũciaro nĩrũkinyĩte rũrĩa rũtigaathira nginya Kristo mwene aonekane matu-inĩ ma iguru. Rĩhũthagĩra na ihinda rĩrĩa imwe cia ndungata iria ciahunjagia Ndũmĩrĩri ciugaga ngoro-inĩ ciacio, “Mwathani wakwa nĩgũcererete gũũka; na ĩambĩrĩrie kũhũũra ndungata iria ingĩ, na kũrĩa na kũnyua hamwe na arĩa marĩĩtwo nĩ njohi.”
GSAM 149Kũhũũra Ndungata Iria Ingĩ
GSAM 149.1Aya nĩmaarĩ ndungata iria ciarutaga hamwe, makĩhunjia Ndũmĩrĩri ĩmwe na ũiguano; no rĩu amwe makĩgarũrũka mauma kũrĩ ũrĩa maarutanĩte, na makĩ “hũũra” ndungata iria ingĩ iria ciarutaga “irio ihinda-inĩ rĩrĩa rĩagĩrĩire”—makĩmenyithia bata wa kwĩhaarĩria gũtũnga Mwathani ũrĩa ũgũũka o narua. Makĩ “hũũra” ta ũrĩa kwarĩ gũtũĩtwo kũhũũra Jeremia. Andũ maagĩire atĩ, “Ũkai, tũmũhũũre na rurimi, na tũtika kũigua ciugo ciake.”4 Ũguo nĩguo ndungata icio ciambĩrĩirie kũruta ũhoro na njĩra ya kũgiria wĩra wa ndungata “iria njĩhokeku.” Gĩkundi gĩkĩ nĩkĩrĩrĩirio atĩ, “Nĩ ũndũ ũcio ririkana ũrĩa wamũkĩrire na ũrĩa waiguire, na ũnyiitĩrĩre, na wĩrire. Nĩ ũndũ ũcio ũkaaga gũikara wĩiguĩte, nĩngũũka kũrĩ we ta mũici, na ndũkamanya ihinda rĩrĩa nĩngũũka kũrĩ we.”5
GSAM 149.2Ngano ya airĩtu ĩhũthagĩra ihinda rĩrĩa “ndungata iria irutaga hamwe” ciratiganĩra na Ndũmĩrĩri ya gũũka kwa Mwathani kũrĩ hakuhĩ, na “ciambĩrĩrie kũhũũra.” Ningĩ nĩmambĩrĩria gwĩka ũndũ ũngĩ—“kũrĩa na kũnyua hamwe na arĩa marĩĩtwo nĩ njohi.” Marĩ hamwe na mĩarĩro ya arĩa mendaga kũiyũria mĩtĩma yao. Solomoni aagĩire ũhoro wa aci, “Ũtikanage hamwe na anyuĩ a wĩra wa ndibei; kana hamwe na arĩa marĩa nyama na kĩruru; tondũ ũrĩa ũrĩagwo nĩ njohi na mũrĩĩ nĩmakinyaga ũthĩĩni.”6
GSAM 149Gũconoka kwa Mbere
GSAM 149.3Rĩu kĩũria nĩgĩkũũka atĩ, “Nĩkĩ kĩarĩ kĩa kũringana na ciugo ici thĩinĩ wa mĩtugo ya gũũka?” Kwarĩ na mĩthiĩre ĩrĩa yaringanaga biũ na ũrathi. Arĩa maahunjagia Ndũmĩrĩri nginya Mweri wa Kana, 1844, marutire thĩinĩ wa makanitha, na ahunjia a makanitha maingĩ magĩtũma wĩra hamwe nao. Nĩ ũndũ ũcio maarĩ “ndungata iria ciarutaga hamwe.”
GSAM 150.1Arĩa maahunjagia Ndũmĩrĩri maarutire atĩ matukũ ngiri igĩrĩ na magana matatũ ma Danieli 8:14 nĩmagaathira na mwaka wa Ayahudi wa 1843, ũrĩa warĩ mwaka witũ wa 1844. Maahunjire atĩ ihinda rĩa ciira wa Ngai nĩrĩgaakinya mũthia-inĩ wa ihinda rĩu. Kĩama gĩothe kĩa dini kĩa bũrũri ũcio rĩrĩa kĩarĩ kĩĩtĩkaga atĩ mũthenya wa ciira nĩũkaambĩrĩrio nĩ Gũũka gwa Kristo gwa keerĩ. Nĩkũmenyeka wega atĩ Etereri a Gũũka gwa Kristo maaciirĩire Mwathani nĩagũũka mũthia-inĩ wa ihinda rĩu rĩa ũrathi. Maagĩire atĩ, “Ihinda rĩĩ no rĩthire mweri-inĩ, mweri wa Mweri wa gatatũ, mũthenya wa 21, 1844, ũrĩa wa mũthia wa mwaka wa Ayahudi wa 1843.” Nĩ ũndũ ũcio mararĩire mũthia wa Mweri wa gatatũ kana kwambĩrĩria kwa Mweri wa kana, 1844, ta ihinda rĩrĩa Mũhonokia angĩũka.
GSAM 150Ndungata Njũru Cikiumĩrĩra
GSAM 150.2Mweri wa Mweri wa gatatũ ũgĩkinya na ũgĩthiĩ, na Mwathani atigĩire gũũka, arĩa mbere maarutire hamwe na atũmwo a Mwathani, no matarĩĩheire maũndũ mao kũrĩ Ndũmĩrĩri na ngoro yothe, makĩmĩũkĩrĩra, makĩambĩrĩria gũũkĩrĩra wĩra, na magĩĩka o ũrĩa wothe maahotaga makĩenda gũcangĩra njira ya arĩa maathire na mbere kũhunjia ũhoro wa gũũka kwa Mwathani kũrĩ hakuhĩ na Ndũmĩrĩri ya ihinda rĩa ciira. Ngoro-inĩ ciao maagĩire, “Mwathani wakwa nĩgũcererete gũũka.” Na mĩromo yao rĩu makĩruta ũhoro atĩ thĩ yothe no nginya ĩgarũrũke mbere ya gũũka kwa Mwathani; atĩ Ayahudi othe no macooke Palestina na makĩĩke wĩra wa hekarũ Jerusalemu mbere ya gũũka kwa Mesia. Angĩ magĩruta atĩ gũũka kwa Kristo kwarĩ “gũũka kwa roho,” na kwarĩ rĩrĩa mũndũ aagarũrũkire na rĩrĩa andũ ake makuĩte.
GSAM 151Kũruta “Irio Ihinda-inĩ Rĩrĩa Rĩagĩrĩire”
GSAM 151.1Rĩrĩa aya maaũkĩrĩire ndungata iria maarutaga nacio hamwe, arĩa maamĩrĩire wĩtĩkĩri makĩũngania andũ a wĩtĩkĩri nyũmba-inĩ cia mĩcemanio na mĩtitũ-inĩ, makĩmarutĩra “irio ihinda-inĩ rĩrĩa rĩagĩrĩire”—makĩmaonania atĩ marũũri ma mahinda na ũrathi ũkĩrĩĩtwo nĩmaheanaga ũira, ta mbere ya gũconoka, atĩ gũũka kwa Kristo nĩ “kũrĩ hakuhĩ, o mĩrango-inĩ.”
GSAM 151Mĩarĩro ya Kanitha
GSAM 151.2Rĩrĩa maathondekaga ũguo, gwambĩrĩire ũndũ ũtarĩ wa kũmenyeka makanitha-inĩ ma Protestant—kũũngania andũ kanitha-inĩ nĩguo marĩe na magĩĩke “mĩthako ya gũtheka.” O mũndũ ũrĩa wendaga kũũka aatumagĩrwo arĩe irio ciao cia bata.
GSAM 151.3Ũndũ wa mbere wa mũhĩrĩga ũyũ twakĩire kũigua Amerika warĩ mweri wa gatano, 1844, o thutha wa gũconoka. Warĩ ũũ: William Miller arĩ nyũmba ya mĩcemanio Rochester, N.Y., aarutaga na akĩũmĩrĩria Etereri a Gũũka gwa Kristo magana marĩa maingĩ, akĩmaambia atĩ, “Tũrĩ Ihinda rĩa gũcererũo rĩa Mathayo mĩrongo ĩrĩ na itano; nyiitĩrĩrai wĩtĩkio wanyu; narua nĩtũkagĩa na ũtheri ũngĩ ũhoro-inĩ ũyũ,” nĩgũtũĩtwo “mũarĩro” nyũmba-inĩ ya thĩ ya imwe ya nyũmba nene cia mĩcemanio Rochester. Mũingĩ wa andũ, arĩa maarĩ a kanitha na arĩa matarĩ a kanitha, magĩũka hamwe; na rĩrĩa mũtongoria wa thukuru ya ũrutani wa maũndũ ma Ngai aathekagia andũ na njĩra ya kũnyũrĩra William Miller, magĩmawendia ngũĩ cia nyamũ ya iria, kirimu ya iria, irio cia ũtanu, na gĩtabu gĩtari kĩnene kĩa cendi mĩrongo ĩrĩ na itano kĩa mũndũ ũcio. Gĩtabu kĩu kĩetwo Kũguũrĩrio kwa Ũrĩa wa Miller.
GSAM 151.4Mbere ya kũrĩa wiki igĩrĩ ihĩtũke kuuma ihinda rĩu, kĩama kĩngĩ kĩa dini kĩa itũũra rĩu gĩtũire “mũarĩro” nyũmba ya andũ, gĩkĩenda cendi mĩrongo ĩrĩ na itano ya kũingĩra, na gĩkĩĩta othe mendaga kũũka marĩe ngũĩ ciao, kirimu ya iria, mũgati na irio cia ũtanu. Nĩ kuo gũkĩambĩrĩria mĩarĩro ĩno ya rĩu makanitha-inĩ, ĩrĩa yathondekire “mĩcemanio ya ũrimũ,” “mĩkanda ya kũhitha,” “mĩthiko ya ngũĩ,” “mĩcemanio ya kũmumunyana,” na mangĩ. Mũtugo ũyũ wa mĩarĩro makanitha-inĩ nĩũkũrĩte nginya rĩu nyũmba ya kanitha ĩtaragwo ĩkinyĩtie mũigana ũrĩa wendekaga tiga ĩkorwo ĩrĩ na riko, nyũmba ya kũiga irio, na nyũmba ya kũrĩĩra. Mĩtugo ĩno nĩyo yambĩrĩire Ihinda-inĩ rĩa gũcererũo, ta ũrĩa ngano yoigire.
GSAM 152.1Wm. Miller mwene nĩaragia ũhoro wa kĩrĩa kĩekĩkire Rochester na ciugo ici:
GSAM 152.1“Mũndũ umwe wa D.D. Rochester, Mr. _____, wa kanitha wa _____, nĩandĩkire kabuku ka gũũkĩrĩra ũrutani wa Miller, akĩĩta athuri na atumia ake nyũmba ya Mwathani, akĩĩka mũarĩro mũnene wa ngũĩ cia nyamũ ya iria na “mĩarĩro” ingĩ, ta Belishazari, akĩnyua kĩawa na chai ciao, akĩrĩa irio ciao cia goro, na akĩwendia kirimu ya iria na irio cia ũtanu, hamwe na gĩtabu gĩake kĩa gũũkĩrĩra gũũka kwa keerĩ kwa Mũhonokia witũ ũrĩa tũendete.”
GSAM 152.2“Ũtukũ ũrĩa wa mbere ya niĩ kuuma, mũndũ ũngĩ wa athuri arĩa maetwo atĩ nĩ arĩa maamũrĩtwo nĩ Ngai aathondekire mũarĩro wa kũrĩa nyũmba ya andũ kana nyũmba ya mĩcemanio, akĩwendia tikeeti, kirimu ya iria na irio cia ũtanu ta ũrĩa mbere. Nĩndakenire kũigua atĩ makanitha amwe ma mĩhĩrĩga ĩmwe na ĩmwe matĩĩkĩraga mĩarĩro ĩno ya Babuloni; na nĩngwenda na ngoro yakwa atĩ ti makanitha mothe ma mĩhĩrĩga makoneka makĩrĩa na makĩnyua hamwe na arĩa marĩĩtwo nĩ njohi rĩrĩa Kristo agũũka. Nĩndagegete nĩ ũndũ athuri aya matikwĩyona o ene gĩcicio-inĩ kĩa kiugo kĩa Ngai; na nĩngwenda kũmaatha masome Luka 14:12-14; Mathayo 24:48-51; Luka 13:25-28; Petero wa keerĩ 2:13; Juda 10-21. Ti-itherũ maya nĩ mahinda ma mũthia.”
GSAM 152.3Mũthuri Miller angĩonire maũndũ marĩa makanitha matonyete thutha ũcio, mĩcemanio-inĩ yao ya kũruta iheo, ĩrĩ na “keke cia kũgereria harĩa gĩcũhĩ gĩhithĩtwo, mĩcemanio ya kũmumunyana ya cendi ikũmi, mĩonererio ya ndigiri, mĩcemanio ya ũrimũ, na rotarĩ ietagwo theru,” hamwe na mĩbango ĩngĩ ya mĩthako ya gũtoria nĩ ũndũ wa gũcagũrwo, na maũndũ mangĩ ta macio, angĩcookerete thutha na guoya mũnene wa kĩĩroho.
GSAM 152Ihinda Rĩa Gũcererũo
GSAM 152.4Etereri a Gũũka gwa Kristo maahoorerio nĩ ũhoro wa Maandĩko atĩ rĩrĩa gũmenyithanio gũũka kwa Mwathani kũrĩ hakuhĩ, nĩgũgĩa na “Ihinda rĩa gũcererũo.” Maonire ũguo ciugoinĩ cia Mũhonokia Mathayo 25:5, 6, na Habakuku 2:1-3.
GSAM 153.1Ũhoro wa mĩtugo yao ihinda rĩa kũmĩra kwa mĩmera rĩa 1844, tũgũcokia ciugo kuuma ngathĩti ya Kwanĩrĩrũo gwa Ũtukũ Gatagatĩ ya mweri wa gatano, mũthenya wa 9, 1844:—
GSAM 153.2“Tũrĩgĩte mahinda marĩa maarĩonekana kũkinya mũthia wa matukũ ma ũrathi, tũtigĩtwo tũrĩ kĩrĩra kĩrĩa Ngai aamenyire atĩ ciana ciake nĩrĩgũtũũra rĩrĩa rĩa mũthia wa kĩoneki; na nĩ ũndũ ũcio agĩthondeka njĩra na mũrathi Habakuku, rĩrĩa auga, “Nĩngũrũgama kĩĩrĩra-inĩ gĩakwa, na ngĩrũgama mũtharĩ-inĩ, na ngĩrora nĩguo ndone kĩrĩa agũka kũnjĩra, na ũrĩa ngĩcokia rĩrĩa ngũhũrũkĩrio,” kana ta ũrĩa kwandĩkĩtwo mwena-inĩ, “gũtharĩkio.” “Mwathani agĩcokia, akĩnjĩra atĩ, Andĩka kĩoneki, na ũkĩandĩke wega mbaũ-inĩ, nĩguo ũrĩa ũgũkĩthoma ahote kũhanyũka; nĩgũkorwo kĩoneki kĩrĩ kĩa ihinda rĩatuĩtwo, no mũthia-inĩ [wa mahinda ma ũrathi] nĩkĩkaaragia na gĩtigaahenania; o na gĩcererwo [gĩkĩria ihinda rĩrĩa maonekaga ta megũthira], kĩrĩrĩre; tondũ nĩkĩgũũka na ma, [rĩrĩa mahinda ma ũrathi megaahinga, na thutha wa mahinda macio] gĩtigaacererwo.”7
GSAM 153.3“Atĩ ũrĩa wa kũmaatha ũyũ ũhũthĩrĩire ihinda rĩĩ, nĩkũoneka nĩ ũndũ wa Paulo kũũgũrĩra ciugo ici Ahibirania 10:36-39: “Nĩmũbatarĩte gũkirĩrĩria, nĩguo mũkĩĩka wendi wa Ngai mũkĩamũke kĩĩranĩro. Tondũ rĩrĩ hĩndĩ nini, na ũrĩa ũgũũka nĩagũũka, na ndagũcererũo. Rĩu mũthingu agaatũũra muoyo nĩ ũndũ wa wĩtĩkio; no mũndũ angĩcooka thutha, ngoro yakwa ĩtikanamũkenere. No ithuĩ tũtirĩ a kũcooka thutha tũgathiĩ kũniinwo, no tũrĩ arĩa matĩĩkĩte nĩguo tũhonokio na mũoyo.”
GSAM 153.4“Tũĩtĩkaga atĩ tũrĩ thĩinĩ wa ihinda rĩrĩa Mũhonokia aaragĩrĩire, rĩrĩa Mũhikania agũcererũo (Mathayo 25:5)—ihinda rĩrĩa ũthamaki wa iguru ũngĩhaananio narĩo—rĩrĩa “ndungata ĩrĩa njũru [nĩgũkorwo ihinda rĩonekete ta rĩaremwo] ĩgũka kũuga ngoro-inĩ yayo, Mwathani wakwa nĩgũcererete gũũka, na ĩambĩrĩrie kũhũũra ndungata iria ingĩ, na kũrĩa na kũnyua hamwe na arĩa marĩĩtwo nĩ njohi,” na Mwathani agũũke mũthenya ũrĩa atamũrora.
GSAM 154.1“Tũĩtĩkaga atĩ rĩu tũrĩ thĩinĩ wa ihinda rĩrĩa Petero aaragĩrĩire, rĩrĩa “ciira wao wa mahinda maingĩ ndũcererete, na kũniinwo kwao ndũtũĩrĩire toro,” na rĩrĩa mangĩtoonyirie ũrutani wa maheeni ũrehe ũniini na njĩra ya hitho.”8 Petero auga atĩ aya nĩmakarĩ ta anabii a maheeni maarĩ rĩrĩa Maandĩko maandĩkĩtwo. O ta ũrĩa andũ a nyũmba ya Isiraeli maagĩire atĩ, “Mĩthenya nĩĩongekire, na kĩoneki gĩothe nĩkĩniinĩte,”9 ũguo nĩguo kwagĩrĩire gũgĩa na ihinda rĩa kũoneka ta ihinda nĩrĩhĩtũkĩte, nĩguo arĩa manyũrũragia a 2 Petero 3:4 moorie, “Kĩĩranĩro kĩa gũũka kwake kĩrĩ kũ?” na maciirĩre atĩ “maũndũ mothe nĩ marĩ ta ũrĩa maarĩ kuuma rĩa kũumbwo kwa iguru na thĩ.”
GSAM 154.2“Tũĩtĩkaga atĩ nĩ ũndũ wa gũcererũo kwa kĩoneki kĩa mũhianĩre ũyũ nĩguo mũtũmwo Jakubu aaugire, “Kirĩrĩriai, nĩ ũndũ ũcio, ariũ a Ithe witũ, nginya gũũka kwa Mwathani,” “kirĩrĩriai o na inyuĩ; mũtũũrĩrie ngoro cianyu, tondũ gũũka kwa Mwathani nĩkũrĩ hakuhĩ.” Na, “Rora, Mũtuĩri nĩrũgamĩte mbere ya mũrango.”
GSAM 154.3“Na tũĩtĩkaga atĩ, tũkĩrora ihinda rĩa kũhĩtũka kwa ihinda rĩarĩrĩtwo, Mũhonokia witũ nĩatũmaatha gĩcunjĩ gĩa ikũmi na igĩrĩ gĩa Luka, “Ikaragai mwĩhotorete, na mũrĩ na matawa manyu magĩakanaga; na mũgĩe ta andũ arĩa mararĩra Mwathani wao, rĩrĩa agũcooka kuuma mũarĩro; nĩguo rĩrĩa agũũka na akĩgonga mũrango, mamũhingurĩre o rĩĩ.”10 Kũrĩrĩra kuonagia atĩ ihinda nĩrĩhĩtũkĩte, tondũ nginya ihinda rĩu tũtirĩrĩra. Nĩ ũndũ ũcio Mwathani aongeire atĩ, “Nĩ irathime ndungata iria Mwathani agaakora ciĩiguĩte rĩrĩa agũũka.”
GSAM 154.4“Tũgũthiĩ na mbere, Ngai angĩenda, kũhunjia atĩ, “Rora, Mũhikania nĩagũũka; mũume gũmũtũnga,” na, “Ihinda rĩa ciira wake nĩrĩkinyĩte.” Na tũrĩ na kĩĩtĩkĩro atĩ tũtikanathira kũrĩrĩra na mũgambo mũnene thĩ na kanitha, nĩguo mokĩre kuuma nyĩmbo-inĩ ciao cia “thayũ,” na mathikĩrĩrie ũrĩa Ngai aramaĩta na tha. Tũkwenda gũthiĩ na mbere tũrĩrĩire na tũrora gũũka kwa Mwathani, tũĩtĩkaga atĩ nĩkũrĩ hakuhĩ.”
GSAM 155Kũrũgamĩrĩra Wĩra Wao
GSAM 155.1Ũndũ ũrĩa ũtũhe ũmenyeri mwega wa ũrĩa Etereri a Gũũka gwa Kristo maawonaga wĩra wao mbere ya mweri wa Mweri wa gatatũ, mũthenya wa 21, 1844, na thutha wa mũthenya ũcio, nĩ gũthoma ciugo ici, ciokire kuuma kĩandĩko kĩa “Kũrũgamĩrĩra” thĩinĩ wa Mũmenyithania wa Gũũka kwa Kristo ya mweri wa ikũmi na ũmwe, mũthenya wa 13,1844, ĩrĩa yarutagwo nĩ J. V. Himes, S. Bliss, na A. Hale:—
GSAM 155.2“Tũtiamũkĩrire mĩciĩrĩre yitũ na ihenya. Tũĩtĩkaga atĩ twarĩ a kũrora ma na ũthingu. Twaathĩkĩire ũrĩa Mũhonokia witũ aatũmaatha tũcarange Maandĩko. Tũtiĩtĩkĩire ũũgĩ witũ; no twarorire Ngai nĩguo atũtongorie na atũrutĩre njĩra, na tũkĩgeria kũiga mĩĩrĩ yitũ kĩgongona-inĩ gĩake, tũrĩ na kĩĩtĩkĩro atĩ nĩagũtongoria magũrũ maitũ wega. Twaarorire ũhoro wothe wa gũũkĩrĩrwo, tũrĩ na wendi wa ma wa kũmenya ma na kũhithĩrio ũhoro wa maheeni; no no nginya tũuga atĩ mĩtugo ya ngĩkĩrĩrĩ ya arĩa matũũkĩrĩraga nĩyo yatuũrĩire wĩtĩkĩri witũ. Twaonire atĩ, twarĩ a kĩhooto kana tũtarĩ, arĩa matũũkĩrĩraga matiahotaga gũgĩa a kĩhooto; na matiarĩ na ũiguano gatagatĩ kao. Mĩario ya o mũndũ yarĩ na hinya mũnini mũno na yarĩ ya ũkĩgu ta ya ciana, nĩ ũndũ ũcio nĩmabataraga hĩndĩ ciothe kwananga ũrĩa o ene meekĩte; na nĩ ũndũ wa ciĩranĩro ciao cia gũũkĩrĩra na kũgũrũkĩra, maonania atĩ o na kũrĩa maaciaragia ũhoro witũ, matiarĩ na kĩĩtĩkĩro ciĩranĩro cia mũndũ ũngĩ. Na ningĩ, gũtirĩ kĩrĩa kĩa bata thĩinĩ wa ũrĩa twarĩ tũĩtĩkĩte kĩtarĩ kĩrũgamĩrĩtwo nĩ mũndũ ũmwe kana andũ aingĩ arĩa maarutaga gũũkĩrĩra gũũka kwa Mwathani kũrĩ hakuhĩ. Rĩrĩa twarĩ na kũandĩkĩrwo kwa Maandĩko kwa ũhoro wa ma, arĩa matũũkĩrĩraga maageririe ũndũ wa tũhũ kuonania atĩ Maandĩko matiagĩrĩirwo gũtaũkĩrwo o ta ũrĩa maandĩkĩtwo; o na gũtuĩka ũrathi wothe ũrĩa ũhingĩte nĩũhingĩte o ta ũrĩa wandĩkĩtwo, o nginya tũndũ tũrĩa tũnini mũno.
GSAM 156Gũtaarĩrio kwa Gũconoka
GSAM 156.1“No ihinda—mwaka wa 1843, mwaka wa Ayahudi—nĩwaahĩtũkire, na tũgĩconoka tũtikaona Mũthamaki arĩ na ũthaka wake. Na othe arĩa maatũũkĩrĩraga na ũthingu maaciirĩire atĩ kĩrĩa gĩothe kĩa bata kĩa wĩtĩkĩri witũ nĩkĩonanĩtwo kĩrĩ kĩa maheeni; na atĩ tũrĩ andũ a kĩhooto no tũtige mĩtugo yitũ yothe. Nĩ ũndũ ũcio nĩmaagegire maona tũkĩnyiitĩte kĩĩrĩgĩrĩro kĩitũ, na tũrĩrĩire Mũthamaki witũ.
GSAM 156.2“No ithuĩ, thĩinĩ wa gũconoka kwitũ, tũtionire gĩtũmi gĩa gũtũma tũhinyĩke ngoro. Twaonire Maandĩko makĩonania atĩ no kwagĩe Ihinda rĩa gũcererũo, na rĩrĩa kĩoneki kĩcererũo tũrĩrĩre. Twaonire na atĩ na mũthia wa mwaka ihinda rĩtarĩhotire kũrĩkĩra o rĩĩ, o na tũciirĩire atĩ mĩhigo yitũ ya mahinda yarĩ ya ma; na atĩ no mahinge o hĩndĩ ĩmwe mwaka-inĩ ũyũ; na nĩtwetĩkĩrire mbere ya thĩ yothe atĩ twarĩ tũhĩtĩte ihinda rĩa kĩĩru rĩrĩa twarĩ tũrĩrĩire na kĩĩtĩkĩro kĩnene. No o na tũhĩtĩte, tũhotaga kũona guoko kwa Ngai ũndũ-inĩ ũcio. Tũhotaga kũona atĩ nĩarutire Ndũmĩrĩri ĩyo ta gĩtũmi kĩa gũtũma thĩ yothe ĩĩrĩre, na kũgeria kanitha. Nĩyatuire andũ a Ngai marĩ na mũtugo wa kũrora kĩrĩa kĩarĩ gũũka. Nĩyĩtire andũ arĩa maarĩ tayari kũnyamarĩka nĩ ũndũ wa rĩĩtwa riake. Nĩyoonanire nĩ kũrĩa gũkĩrĩrwo kwa gũũka kwa Mwathani kwarĩ ndũmĩrĩri ya gĩkeno kĩnene, na nĩ kũrĩa kwarĩ ndũmĩrĩri ĩtarendwo. Nĩyoonanire iguru rĩothe nĩũrĩa ũkaamũkĩra kũũka kwa Mwathani, na nĩ ũrĩa ũkaamũgaana rĩrĩa agũũka keerĩ, ta ũrĩa Ayahudi maagĩgana rĩrĩa aambĩrĩire gũũka. Na tũĩtĩkaga atĩ warĩ gĩtandũ kĩmwe gĩa kũhingia mũbango wa Ngai, mũthenya ũyũ wa “kũĩhaarĩria,” nĩguo atongorie andũ arĩa mangĩcaragia o wendi wa Mwathani, nĩguo maĩhaarĩrie gũũka kwake.”
GSAM 157Ũhoro wa Mũingĩ Thutha wa Mweri wa Gatatũ, 1844
GSAM 157.1Ũhoro mũnini wa Mũingĩ wa gũũka kwa Kristo thutha wa mweri wa gatatũ, mũthenya wa 21, 1844, nĩũheanĩtwo ũyũ, ũtwarĩtwo kuuma Marũũri ma Mahinda ma mweri wa ikũmi, mũthenya wa 31, 1844:—
GSAM 157.2“Thutha wa mwaka wa 1843 kũhĩtũka—mwaka wa Ayahudi—mũingĩ mũnene wa Etereri a Gũũka gwa Kristo magĩikara na wĩtĩkĩri atĩ kuuma rĩu tũngĩhota kũringa mahinda ma kĩĩguĩta tũtarĩ na kĩĩtĩkĩro kĩnene. Maĩtĩkĩte atĩ twarĩ handũ harĩa mĩhigo yitũ ya mahinda yathonokire, mũthia wa mahinda mothe ma ũrathi, kũrĩa gũũka kwa Mwathani kwarĩ kũrĩrĩrwo; na atĩ o na tũrĩ na kũrĩrĩra ihinda nini rĩrĩa mĩhigo yitũ ingĩhota kũhũrana na ihinda rĩa Ngai, maĩtĩkĩte atĩ tũtirĩ na ũmenyeri ũngĩ wa ihinda rĩa kĩĩguĩta. Othe maakuuire matawa mao makĩuma gũtũnga Mũhikania; no Mũhikania agĩcererũo akĩra ihinda (1843) rĩrĩa aaciirĩtwo gũũka. Thĩinĩ wa gũcererũo kwa kĩoneki, andũ othe maoneka ta marĩ na mũbango wa kũrĩrĩra, meciiragia atĩ gũtirĩgĩa kũcererũo, na atĩ angĩrĩrĩrwo ihinda rĩothe. No nĩkwonekire na ihenya atĩ andũ aingĩ nĩmathondekaga mĩbango ya mũthenya ũgũũka, ĩrĩa ĩtikanathondekwo angĩtĩkĩra Mwathani agũũka mwaka ũyũ; na atĩ nĩmairĩire toro ũhoro wa kũona gũũka kwa Mwathani kũrĩ hakuhĩ. Kwa ciugo ingĩ, maaciirĩire atĩ angĩũka mũthenya wothe, kana angĩcererũo ihinda nini rĩrĩa mangĩkena na kũhũthĩrĩra toro ya thayũ. Ũguo nĩ ũrĩa Mũhonokia aaugire, “Mũhikania agĩcererũo, othe magĩtua toro na makĩrara.”
GSAM 157Kũĩtwa Kũrora Ihinda rĩa Kũgũa kwa Mathangũ rĩa 1844
GSAM 157.3“O mweri wa gatano, 1843, Mũrũ wa Ithe witũ Miller nĩaĩtire ũmenyeri witũ kũrĩ mweri wa mũgwanja wa mwaka wa Ayahudi wa wamũre, ta ihinda rĩa kũrũmĩrĩra mĩtugo ĩrĩa yarĩ mĩhianĩre ya gũũka kwa keerĩ; na ihinda rĩa kũgũa kwa mathangũ rĩrĩa rĩahĩtũkĩte twarorire ihinda rĩu na ũiguĩ waingĩ. Rĩrĩa rĩahĩtũkire, Mũrũ wa Ithe witũ S. S. Snow nĩakĩamũkĩra biũ mũciĩrĩre atĩ, kũringana na mĩhianĩre ĩyo, gũũka kwa Mwathani rĩrĩa kũgũũka no gũgĩa mũthenya wa ikũmi wa mweri wa mũgwanja; no ndaarĩ na kĩĩtĩkĩro kĩa mwaka. Thutha-inĩ nĩaonire atĩ mahinda ma ũrathi matiarĩkĩire o rĩĩ nginya mwaka ũyũ, 1844; nĩakĩrũgamĩra ũhoro atĩ ta mũthenya wa 22 wa Mweri wa ikũmi—mũthenya wa ikũmi wa mweri wa mũgwanja wa mwaka ũyũ—nĩtũkaona gũũka kwa Mwathani wa riiri. Ũhoro ũyũ nĩaahunjire New York, Philadelphia, na handũ hangĩ ihinda rĩa kũmĩra kwa mĩmera na ihinda rĩa ũrugarĩ marĩa maahĩtũkĩte; na o na andũ aingĩ makĩamũkĩra mĩciĩrĩre yake, gũtirĩ kĩmenyithia kĩnene kĩa maciaro mao kĩonĩkire nginya ta Mweri wa mũgwanja.
GSAM 158Mĩmera Ĩtigĩtwo Mĩgũndainĩ
GSAM 158.1“Kwambĩrĩria kwa mwaka, amwe a ariũ a Ithe witũ mwena wa gathigathini wa New Hampshire nĩmarĩ na kĩĩtĩkĩro kĩnene atĩ Mwathani nĩagũũka mbere ya rũhuho rũngĩ, nĩ ũndũ ũcio matiatĩire mĩgũnda yao. Gatagatĩ ka Mweri wa mũgwanja,—ũrĩa warĩ hwaĩ-inĩ wa ũtukũ wa gatagatĩ wa mũthenya-mwaka wa Ayahudi (hwaĩ-rũciinĩ, gũtarĩtwo kuuma mweri mwerũ wa Mweri wa kana, kwambĩrĩria kwa mwaka ũyũ wa Ayahudi), angĩ arĩa maarimire na magĩĩka mĩgũnda yao nĩmarĩ na kĩĩtĩkĩro kĩa gũũka kwa Mwathani kũrĩ hakuhĩ nginya matiahotire, kũringana na wĩtĩkĩri wao, kũgetha mĩmera yao. Amwe, makĩtoonya mĩgũnda-inĩ yao gũtema nyeki, nĩmaonire matiahotaga gũthiĩ na mbere, na makĩringa ũrĩa maaciirĩire nĩwĩra, magĩtiga mĩmera yao ĩrũgamĩte mĩgũnda-inĩ, nĩguo moonanie wĩtĩkio wao na ciĩko ciao, na ũguo matuĩre thĩ ciira. Ũndũ ũyũ nĩwatambire na ihenya mwena wa gathigathini wa New England.
GSAM 158Ciira Nĩũgakorwo Mbere ya Gũũka
GSAM 158.2“Hĩndĩ ĩyo ĩmwe, ariũ a Ithe witũ a Maine nĩmaamũkĩrire mũciĩrĩre atĩ ciira no nginya ũkorwo mbere ya gũũka; atĩ nĩũringanaga na magetha, na ndũrĩ o mũthia-inĩ wa thĩ, no nĩũikaraga ihinda rĩrĩa rĩrĩ o mbere ya mũthia. Kũringana na mũciĩrĩre ũyũ, maaciirĩire atĩ tũrĩ thĩinĩ wa ciira, atĩ mũhaka wa kũgawania nĩũgũtũĩka, na ndungata cia Ngai nĩciarĩ gũhũũrwo mũhũũri mathanjĩ-inĩ macio, na gũkinya kwa ũguo nĩgũgĩa kĩmenyithia kĩa araika ana arĩa maanyiitĩte ihuho inya cia thĩ (Kũguũrĩrio 7:1), nĩguo macooke kũrekereria.
GSAM 159Kũramũkio kwa Gatagatĩ ka Ũtukũ
GSAM 159.1“Ta gatagatĩ ka Mweri wa mũgwanja, kĩrathimo kĩa Ngai kĩa kũcokia arĩa maatiganĩte na wĩtĩkio nĩkĩambĩrĩire gũtwarithania na gũhunjio kwa ihinda, na arĩa maamũkĩire mĩciĩrĩre ĩmwe kana ĩngĩ marĩa maaragĩrĩtwo, magĩonania kũgarũrũka mũno mĩtugo-inĩ yao, na kũramũka toro rĩmwe, ta ũrĩa kwarathĩtwo. “Gatagatĩ ka ũtukũ kwagĩĩtwo kĩrĩra, gĩkĩuga atĩ, Rora, Mũhikania nĩagũũka; mũume gũmũtũnga. Nĩ ũndũ ũcio airĩtu acio othe magĩũkĩra, magĩthondeka matawa mao.” Kuuma Mweri wa mũgwanja, mĩingĩ ĩno yaarĩ handũ hĩndĩ imwe na ĩngĩ mwena wa New England, na ĩgĩtandũkanĩte; no o yothe yaarĩ na kĩrathimo kĩa Ngai kĩa kũcokia aingĩ arĩa matawa mao maarĩ hakuhĩ kũimara, na kĩa kũtheria arĩa maamũre. Mũcemanio wa kũraara hema-inĩ Exeter, maciaro maya mothe nĩmakĩhũthana, makĩũngana mũingĩ ũmwe mũnene, na magĩtamba na ihenya thĩinĩ wa ikundi ciothe cia Etereri a Gũũka gwa Kristo bũrũri-inĩ.”