Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
18 / 31
18 / 31

Mũrango 15 — Kwongerereka kwa Ũtheri na Ciama Nene Makĩria

John Norton Loughborough

GSAM 235.1Ririkanai matukũ ma mbere, marĩa thutha wa kũmũrĩkĩrwo nĩ ũtheri mwakirĩrĩirie mbaara nene ya mĩnyamaro; rĩmwe mũgĩtuwo kĩndũ gĩa kwĩrorerwo nĩ ũndũ wa kũnyararwo na kũnyamario, na rĩmwe mũkĩnyitanĩra na arĩa meekagwo ũguo.1

GSAM 235.2Ihinda rĩa kuuma gũconoka kwa 1844 nginya ũtheri mũkengu ũkoniĩ handũ harĩa haamũre na Ndũmĩrĩri ya mũraika wa gatatũ yonekere, rĩarĩ ihinda rĩa kũgerio kũnene kũna mwanya. Etereri a Gũũka gwa Kristo arĩa maacũrũraga kũmenyera atĩ nĩmarĩĩte kĩhooto mũingĩ-inĩ wa mbere, nĩmarĩ kĩndũ gĩa kũrorerwo nĩ arĩa maathirĩirio nĩ ũhoro ũcio, magĩtua atĩ Ndũmĩrĩri nĩyathirĩire; nĩ ũndũ ũcio magĩtuĩka arĩa marĩ kĩero kĩnene. No magĩhota kũkomera na ũtugi rĩrĩa maamĩrĩrĩirie Mwathani na wĩtĩkio, na magĩtũũra hamwe na Roho wake waamũre.

GSAM 235Mĩanya Ĩĩrĩ ya Mwanya ya Gũtharĩkĩrwo

GSAM 235.3Sathani aarĩ na mĩanya ĩĩrĩ ya kũgeria Etereri a Gũũka gwa Kristo. Wa mbere warĩ wa gũtũma arĩa maarĩ na wĩtĩkio mũrũmu atĩ ihinda rĩa ũrathi nĩrĩathirĩte metĩkie atĩ gũũka gwa Kristo gwa keerĩ kwarĩ gũũka kwa roho, na atĩ na njĩra ĩmwe Kristo nĩookire mũthia-inĩ wa Matukũ 2300. Wa keerĩ warĩ wa gũtũma arĩa maakoragwo na nganja ũhoro-inĩ wa maũndũ marĩa maageretie mbere matiganĩrie ũhoro ũcio wothe. Nĩ ũndũ ũcio, rĩrĩa ma ũhoro wa Handũ harĩa haamũre na Ndũmĩrĩri ya mũraika wa gatatũ maakĩhũthĩrĩrio kuuma Maandĩko-inĩ, ndũmĩrĩri cia Roho wa Ngai, kũgerera kĩheo kĩa ũrathi, nĩcioonanirie atĩ mũingĩ ũrĩa wa mbere warĩ wa ma, cikĩwĩta “ũtheri mũkengu” ũrĩa Ngai aaigĩte kĩambĩrĩria-inĩ kĩa njĩra, ũkĩa kũrĩa guothe nginya itũũra, na cĩrĩmĩrĩra maũndũ ma Maandĩko marĩa moonaga atĩ gũũka gwa Kristo gwa keerĩ gũgaakorũo kwa mwĩrĩ na nĩ Kristo mwene ũgooka, na nĩ ũndũ ũcio gũtirĩ gũtũĩka kĩĩndũ kĩa gũtũũka mũthia-inĩ wa “matukũ.”

GSAM 236Kuonania kwa Magegania

GSAM 236.1Angĩkorwo Mwathani nĩakaarĩire andũ ake kũrĩa kĩoneki matukũ-inĩ maya ma mũthia, tũtikaarĩtĩire atĩ kuonania kũu kwarĩ na ciama cia ũũgĩ wa Ngai? Ciama icio nĩcioneka cioneki-inĩ cia Mũtumia E. G. White. Kuonania kwa kĩoneki kũo, kũrĩa kwonanĩtwo Mũrango-inĩ wa 13, nĩ ũndũ wa magegania; no kũrĩ na maũndũ mangĩ ma magegania marĩa marĩ hamwe na cioneki ciake cia mbere, marĩa mũkaona mũgĩcaria wĩra ũyũ; na tũgĩtĩire atĩ kĩheo gĩa mũtaratara ũyũ, kĩa gũtũmwo nĩ Ngai nĩge gũtũma andũ maiguĩre, magĩtua ta Musa atĩ, Nĩngũthiĩ ho ndore ũndũ ũyũ mũnene wa magegania? Kiugo kĩa mũirĩtu mũthĩni, mũrũaru na ũtarĩ na hinya, ũrĩa wonekaga arĩ hakuhĩ na mbĩrĩra, atĩ Mwathani nĩamũheire kĩoneki, gĩtingĩakorirwo kĩiganĩte gwĩka ũguo. No maũndũ ma magegania marĩa maarĩ hamwe na cioneki nĩmaatũmire andũ magĩe na wendi wa kũmenya, na mũirĩtu ũcio agĩĩtwo athiĩ kuuma handũ nginya handũ akĩheanaga maũndũ marĩa Mwathani aamwathĩte amenyithie arĩa angĩ.

GSAM 236Ciama cia Magegania thĩinĩ wa Kĩoneki gĩa Gatatũ

GSAM 236.2Kũrĩa ndĩrĩĩkaga ndĩheane maũndũ mamwe marĩa makoniĩ kĩoneki gĩake gĩa gatatũ, kĩrĩa aheirwo nyũmba-inĩ ya ithe, kĩrĩa kĩmenyithĩtio Mũrango-inĩ wa 13, karatasi ya 212, ta ũrĩa ndaambĩrĩire kũigua kuuma kũrĩ ithe na nyina a Mũtumia wa White, na kuuma kũrĩ mwarĩ wa nyina, Mũtumia Sarah Belden, na arĩa angĩ.

GSAM 236.3Nyũmba-inĩ ĩrĩa kĩoneki gĩcio kĩarĩ kũheirwo, kwarĩ na Bibilia ya mũciĩ nene mũno ĩĩkĩtwo gĩcunjĩ-inĩ. Yaarĩ ĩmwe ya matabaro marĩa marutĩtwo Boston nĩ Joseph Teale, mwaka wa 1822. Ibuku rĩu rĩarĩ rĩa inchi ikũmi na inyanya kwa ikũmi na ĩmwe, na ũtungu wa inchi inya, na rĩarĩ na ũritũ wa makĩria ma ratiri ikũmi na inyanya hanini. Rĩrĩa aarĩ kĩoneki-inĩ, nĩarũgamire, akĩoya Bibilia ĩyo nditũ guoko-inĩ kwa ũmotho, ĩhingũrĩtwo, akĩtambũrũkia guoko gwake gũrĩ kĩaro-inĩ kĩa digirii mĩrongo kenda na mwĩrĩ wake; agĩĩkĩrĩra ũguo ihinda rĩa gũcooka gũkĩra nuthu ya thaa, na guoko-inĩ kwa ũrĩo agĩthiĩ agĩtandĩka handũ kũrĩ handũ, agĩrĩmĩrĩria Maandĩko marĩa matandĩkĩtwo, na maitho make makĩrora igũrũ, na makĩrora mwena ũrĩa ũngĩ kuuma harĩa Bibilia yarĩ. Mwarĩ wa nyina Sarah (ũrĩa thutha-inĩ watuĩkire mũtumia wa Stephen Belden), kana rĩmwe mũndũ ũngĩ warĩ ho, aaroraga rĩandĩko rĩothe rĩrĩa kaara gake gaathĩkagĩrĩria, na makona wega atĩ hĩndĩ ciothe aagwetaga rĩandĩko rĩrĩa kaara gake kaigĩrĩirwo. Nyina Harmon aaugire atĩ mwarĩ wake Ellen rĩrĩa aarĩ mũikarĩre-inĩ wake wa ndũire “ndangĩahotire, nĩ ũndũ wa kwaga hinya, kuoya Bibilia ĩyo nditũ kuuma gĩcunjĩ-inĩ; no kĩoneki-inĩ nĩamĩnyitaga na ũhũthũ, ĩkĩoneka ta ĩrĩ o Thestamendi ya mũhuko.”

GSAM 237.1Gũkũ nĩkwarĩ kĩama kĩa magegania mũno! Mũirĩtu ũtaarĩ na hinya, warĩ na ũritũ wa ratiri mĩrongo mũgwanja tu, akĩnyita Bibilia ĩyo nditũ ihinda rĩa gũkĩra nuthu ya thaa, arĩ kĩaro-inĩ kĩrĩa mũndũrũme ũrĩ na hinya atangĩhota kũmĩnyita kwa ndagĩka igĩrĩ; ningĩ akĩhũrũria kuuma handũ nginya handũ Maandĩko marĩa hĩndĩ ciothe moonanakaga atĩ nĩmo aagwetaga, maitho make marorete igũrũ na mwena ũrĩa ũngĩ kuuma harĩa Bibilia yarĩ; na mũthia-inĩ, mũgambo ũkiuma kũrĩ mũndũ ũtarĩ na mũhũũrĩro wa mahũri kana mĩhũmũ mwĩrĩ-inĩ, ũkĩgwetaga wega Maandĩko marĩa moonanĩtio—ũndũ ũyũ hatarĩ nganja ũrĩ igũrũ wa gũtuwo atĩ wonekire nĩ hinya wa mũndũ, kana atĩ warehirwo nĩ mũrimũ. Arĩa mawonire ũcio maatuĩte atĩ warĩ kuonania kwa Roho wa Ũrĩa warĩĩre kuuma igũrũ rĩa gĩthaka kĩrĩa gĩakaga. Ciama ta icio, rĩrĩa ciĩkĩrwo kĩoneki-inĩ gĩa gatatũ gĩa Mũtumia Harmon, ciamenyekanaga na ciaheanaga ũira ũrĩa wetĩkithagia andũ atĩ hinya ũrĩa ũkĩrĩte wa mũndũ warĩ kĩoneki-inĩ kĩu.

GSAM 237Kĩoneki kĩa Topsham

GSAM 237.2Hatarĩ hĩndĩ ĩnene thuutha wa maũndũ maya, gĩkundi kĩa Etereri a Gũũka gwa Kristo kĩa Topsham, kĩrĩa kĩarĩ na mĩlia mĩrongo ĩtatũ mwena wa gathigathini-irathĩro wa Portland, Maine, gĩkĩigua maũndũ marĩa Mwathani aathondekaga na Mwarĩ Ellen G. Harmon, magĩmũĩta kũu. Akiĩtio nĩakĩĩkĩrĩria, na ũguo nĩakĩĩtĩkĩire kũũka kwake kwa mbere Topsham. Mĩcemanio ya Etereri a Gũũka gwa Kristo ihinda-inĩ rĩu yaarĩĩkĩrwo nyũmba ya Mũndũ Curtiss. Mũtumia Frances Lunt (wa mbere aarĩ Mwarĩ Frances Howland), wa Oakland, Cal., nĩaheire ũira ũyũ ũrũmĩrĩire kũrĩ niĩ, ũrĩa wandĩkĩtwo Jan. 19, 1890:—

GSAM 238.1“Niĩ hamwe na mũciĩ wa baba, nĩtwathiiaga mĩcemanio ya Mwarĩ Harmon Topsham mwaka wa 1845, na rĩrĩa tũrĩ mĩcemanio-inĩ ĩyo nĩarĩ na kĩoneki. Nĩrĩo rĩa mbere tũkĩmũona arĩ kĩoneki-inĩ. Ĩmwe ya Bibilia icio cia tene [Bibilia ya Mũciĩ ya Teale, ĩrĩ na ũritũ wa ratiri ikũmi na inyanya] yaarĩ ya Mũrũ wa Ithe witũ Curtiss. Bibilia ĩyo nene nĩyatuĩtwo kuuma gĩcunjĩ-inĩ nĩ Mwarĩ Harmon arĩ kĩoneki-inĩ, na kaara gake gaathĩkagĩrĩria Maandĩko rĩrĩa aathambũraga rũhinda kuuma karatasi-inĩ ĩmwe nginya ĩrĩa ingĩ, maitho make makĩrora igũrũ na kũrĩa gũkũra Bibilia. Maandĩko marĩa aarĩrĩaga maarĩ ciugo cia kũrutana, cia kũheana ũtũgĩ, kana cia gũcũrania. Ũndũ ũngĩ wa mwanya wa kuonania kũu nĩ kĩaro gĩa Bibilia. Yaarĩĩkĩrwo guoko-inĩ kwakĩre kũũgĩra digirii mĩrongo ĩna na ithano, na gũtirĩ mũndũ ũngĩ wahotire kũigĩra ibuku rĩrĩa rĩa kĩaro kĩĩrĩ kĩa gũcooka ta gĩtĩrĩire, kũgĩa gũtikũhũrũka kuuma moko-inĩ; no Mwarĩ Harmon nĩaigĩire Bibilia ĩyo kĩaro-inĩ kĩu kwa ndagĩka nyingĩ, na ũrũmu ta ĩnyitithanĩtio na guoko gwake, rĩrĩa agĩthiĩ kuuma mũndũ ũmwe kũrĩ ũngĩ thĩinĩ wa nyũmba.”

GSAM 238Ũira wa Mũtumia Truesdail

GSAM 238.2Ndĩĩrĩ ingĩ ĩkoniĩ kĩoneki kĩĩkĩ kĩu nĩ ya Mũtumia M. C. Truesdail, wa Trenton, Mo., ĩkĩandĩtwo Jan. 27, 1891. Aretire atĩ:—

GSAM 238.3“Nĩndaarĩ na mĩaka ikũmi na ĩtano mwaka wa 1845, na nĩndaarĩ ho rĩrĩa Mwarĩ wa Ithe witũ Harmon aacereire Topsham rĩa mbere, rĩrĩa aagĩire na kĩoneki nyũmba-inĩ ya Mũrũ wa Ithe witũ Curtiss, harĩa aanyitire Bibilia ĩyo nene ya mũciĩ akĩmĩigĩrĩra moko-inĩ na njĩra ĩrĩa gũtarĩ mũndũ ũngĩ wahotaga kũnyita ibuku moko-inĩ rĩtarĩ rĩekũrũka o rĩmwe.

GSAM 238.4“Mwarĩ wa Ithe witũ Harmon aarĩ kĩoneki-inĩ ihinda rĩa gũkĩra mathaa meerĩ. Kũu nĩkuo kwarĩ kuonania kwa hinya wa Ngai kwa magegania mũno gũkĩra kũrĩa kũngĩ guothe ndonete, na nĩndĩmũonete arĩ kĩoneki-inĩ makĩria ma maita ikũmi na meerĩ. Mĩcemanio ĩyo yaarĩ ya kũrĩĩria Ngai na kũĩcaria, no ũyũ nĩwatandĩkire ĩgũrũ wa ĩyo yothe. Ĩĩ! Nĩtwainainire mũno rĩrĩa Ũnene wa igũrũ watũrutaga kũgerera kĩndũ gĩake kĩrĩa kĩarĩ na hinya mũnini; rĩrĩa aatũthomagĩra Maandĩko ma kũhoreria na maagĩrĩire mũno thĩna-inĩ witũ, ta Ahibirania 2:2, 3; Jakobo 5:7, 8; Ahibirania 10:35, 39; 1 Petero 1:7; Luka 12:32-37, hamwe na mangĩ maingĩ, anyitĩte Bibilia ĩyo nene ya mũciĩ igũrũ mũno nginya ngĩringĩrĩrio kũrũgama igũrũ rĩa gĩtĩ nĩguo ndore harĩa aathĩkagĩrĩria. Ndiĩciragia atĩ Mwarĩ wa Ithe witũ Harmon nĩandĩkĩrĩte ũraihu na makĩria ma inchi igĩrĩ.”

GSAM 239.1Ciama ta icio nĩciatũmire arĩa maarĩ ehokeku metĩkie atĩ hinya ũrĩa ũkĩrĩte wa mũndũ nĩwo wathamagĩra mũtungati ũcio wĩnyihĩtie, na magĩtũma mĩĩtano kuuma kũrĩa kungĩ kũrĩa New England mwarĩ ũcio athiĩ akĩheane Ũira wake.

GSAM 239Wĩra wa Moko Nĩ Mehia

GSAM 239.2Hatarĩ hĩndĩ ĩnene thuutha wa ũcio Mwarĩ Harmon nĩarutirwo kĩoneki-inĩ athiĩ Paris, Maine, kũrĩ andũ arĩa maetĩkĩraga atĩ kũruta wĩra wa moko kwarĩ mehia. Mũthuri Stephens, wa Woodstock, Maine, nĩwe warĩ mũtongoria wa ũhoro ũcio wa kũhĩtia, na nĩaathamagĩraga arĩa angĩ na hinya mũnene. Aarĩ mũhunjia wa Methodist mbere, na aarĩ mũtuĩko ta Mũkristo mũnyihia na mwĩhokeku. Andũ aingĩ nĩmamwĩhokire nĩ ũndũ wa kĩyo gĩake harĩ ma, na nĩ ũndũ wa ũtũũrĩre wake wa ũamũre wa kũoneka, ũrĩa watũmire amwe mamwe atĩ nĩ Ngai waamũtongoragia kĩũmbe. Mwathani nĩaheire Mwarĩ Harmon gũcũrania ũhoro wake. Nĩaarĩĩte atĩ aarĩ kũrĩa kũhĩtĩire na ciugo cia Ngai nĩ ũndũ wa kwĩgĩa kũruta wĩra, na nĩ ũndũ wa kũrũgamĩrĩria kĩhĩtia kĩake kũrĩ arĩa angĩ, na nĩ ũndũ wa kũrũgĩra arĩa othe matĩamũkĩrĩire. Nĩaregire ũira wothe ũrĩa Mwathani aamũheire wa kũmũtũma amenye kĩhĩtia kĩake, na akĩrega kwĩtĩkĩra mahĩtia make. Nĩarũmagĩrĩra meciria ma ngoro yake, agĩthiĩ ng'endo cia kũnogia mũno, agĩthiĩ na magũrũ kũndũ kũraihu mũno, kũrĩa aamũkagĩra o kũnyararwo, na agĩtua atĩ maũndũ-inĩ macio mothe aanyamarĩkaga nĩ ũndũ wa Kristo. Rũũgĩ na ũtuĩri wake nĩwaikĩtwo kando.

GSAM 239.3Ũhoro wa Ũira wa Mwarĩ Harmon na mũthia wa maũndũ macio, nĩngũtua ciugo kuuma kĩandĩko kĩa Mũtumia M. C. Truesdail, ũrĩa rĩrĩa rĩu aarĩĩkĩire Paris, Maine. Thuutha wa kũheana maũndũ mamwe marĩa marĩ hamwe na marĩa maigĩtwo igũrũ, nĩarĩĩte atĩ:—

GSAM 240.1“Kuumbũra mahĩtia nĩkwambĩrĩire kũrĩ othe, tiga mũtongoria wao, Jesse Stephens. Mwarĩ wa Ithe witũ Harmon nĩamũkaanirie atĩ angĩaga kwĩnyihia na kuumbũra mahĩtia make, nĩangĩkaniinĩra ũtũũrĩre wake o narua. Othe nĩmaataũkĩirwo atĩ ũcio warĩ ũrathi wa atĩ nĩakeeũraga na njĩra ĩmwe.”

GSAM 240.2Ũyũ nĩwe mũthia wa ũhoro wake:—

GSAM 240.3“Thuutha wa kũrekwo nĩ gĩkundi gĩake kĩnini, nĩanyitirwo nĩ kĩeha kĩnene, na hatarĩ hĩndĩ ĩnene agĩtĩĩka rũũgĩ, akĩrega kũrĩa kĩndũ gĩothe gĩathondeketwo nĩ arĩa aatuĩte arĩa aũru. Ndaaiguĩte atĩ nĩndacokire kuuma Massachusetts rĩrĩa ndamũtwarĩire irio cia mĩaraho. Nĩanyĩũririe, rĩrĩa aatambũrũkirie guoko gwake kũhĩnjũ ta mahĩndĩ kũgerera kamwanya kanini ka ndirica, akĩũria, ‘Nĩ Ngai watũmire ũũ na ũyũ, Mwarĩ Marion?’ Aonire atĩ ndaacookirie na nganja, akĩrega gũcama irio icio. Mũthenya-inĩ wake wa gũthĩĩna, akĩhĩngwo nyũmba-inĩ ĩnini ya mũrũ wa ithe (ũrĩa watĩamwĩtĩkaga), nĩwandirikanirie mũkaana ũrĩa aatũmĩirwo na ũtugi kuuma igũrũ na ũrĩa aaregerete na ũrũgĩ. Nĩatwarĩtwo kũrĩ mũciĩ wake thuutha wa mĩthenya ĩĩrĩ, na hatarĩ hĩndĩ ĩnene agĩthirĩria muoyo wake na kwĩũraga, akĩũmba kĩgigi kuuma nguo cia gĩtanda.”2

GSAM 240Ũrathi Wahingirio

GSAM 240.4Hĩndĩ ya ũrugarĩ wa 1845, nĩ ũndũ wa gũĩtwa nĩ Otis Nichols, Mwarĩ Harmon nĩathiiire Massachusetts, mwarĩ wa nyina Sarah akĩthiĩ hamwe nake. Nĩmakĩrĩire kũrĩ mũciĩ wa Mũndũ Nichols. We na mũtumia wake nĩmathiaga na ngari yao, makĩmathiithania handũ kũrĩ handũ kũrĩa mĩcemanio ya kũheana, kũrĩa Mwarĩ Harmon aheaga Ũira yake. Ũguo nĩahotire kũhĩngĩra Boston, Roxbury, na Carver. Rĩrĩa maacookire Boston rũa keerĩ, nĩkwonekire ũndũ ũmwe wa gũtũma andũ mende kũmenya mũno.

GSAM 240.5Boston na mĩena ya hakuhĩ kwarĩ na gĩkundi kĩa andũ a kĩrũmĩrĩrio kĩhĩtũku arĩa o nao meetĩkĩtie atĩ kũruta wĩra nĩ mehia, na ndũmĩrĩri yao nene yarĩ, “Endiai indo iria mũrĩ nacio, na mũhe athĩni.” Maaugaga atĩ maarĩ mwaka-inĩ wa jubili, atĩ bũrũri wagĩrĩirwo nĩ kũhurũka, na atĩ athĩni no mũhaka marũmbũyio hatarĩ kũruta wĩra. Sargent, Robbins, na arĩa angĩ maarĩ atongoria. Nĩmacũranagia kĩoneki-inĩ atĩ kĩarĩ kĩa mũũru, nĩ ũndũ mahĩtia mao nĩmonanĩtio. Nĩmaahinyagĩrĩria mũno arĩa othe mataetĩkĩtie hamwe nao.

GSAM 241.1Rĩrĩa Mwarĩ Harmon na mwarĩ wa nyina maarĩ kũrĩa nyũmba ya Mũndũ Nichols, Sargent na Robbins magĩũka kuuma Boston magĩcaria ũteithio kũrĩ we, magĩĩra atĩ nĩmookĩte kũmũceerera na kũraara gwake ũtukũ ũcio. Mũndũ Nichols nĩamwĩrire atĩ nĩakĩrĩĩra nĩ ũndũ wa kũũka kwao, nĩ ũndũ Mwarĩ Sarah na Ellen Harmon maarĩ nyũmba-inĩ, na nĩendaga mamanyane nao. Magĩcooka ciĩka ciayo rĩmwe, magĩrega kũinjĩra nyũmba. Mũndũ Nichols akĩũria angĩkorwo Ellen no atũũrĩre ndũmĩrĩri yake Boston, na angĩigua, magĩcooka matuĩre. “Ĩĩ,” magĩĩra, “ũke Boston Thabatũ ĩrĩa igũrũ [magĩkĩrĩire Mũthenya wa mbere wa kiumia, nĩ ũndũ matiaramenya Thabatũ]; no tũkwenda mwanya wa kũmũigua.”

GSAM 241.2Mũndũ Nichols nĩandĩĩrĩire ũhoro ũyũ kũrĩ niĩ nyũmba-inĩ yake Dorchester mwaka wa 1858. Nĩarĩĩte atĩ nĩathondekete mĩtugo yake yothe ya kũthiĩ Boston Thabatũ rũciinĩ na ngari yake, nĩguo atware Mwarĩ Harmon mũcemanio-inĩ ũrĩa waathanĩtwo. Ũtukũ ũcio, rĩrĩa mahooyaga hamwe nyũmba-inĩ, nĩatwarĩtwo kĩoneki-inĩ. Rĩrĩa aarĩkirie kĩoneki, akiuga, “Mũrũ wa Ithe witũ Nichols, ndigũthiĩ Boston rũciũ; Mwathani nĩanyonirie atĩ no mũhaka thiĩ Randolph. Aarĩ na wĩra wa kũnĩhe handũ kũu.” Mũndũ Nichols nĩatĩĩaga kiugo gĩake mũno. Nĩarĩĩte amũtware Boston mũthenya ũrĩa wa thutha, na akĩũria na kĩmako, “Ngwĩka atĩa na kiugo gĩakwa kũrĩ Sargent na Robbins?” “Rekaga ũcio,” Mwarĩ Harmon akĩmwĩra, “Mwathani nĩandĩire ngathiĩ njĩra ĩngĩ.” “No,” Mũndũ Nichols akĩĩra, “ndingĩmenya ũhoro ũcio.” “Mwathani nĩandoririe atĩ tũkamenya rĩrĩa tũgakinyĩra,” Mwarĩ Harmon akĩĩra. “No,” Mũndũ Nichols akĩĩra, “gũtirĩ njĩra ingĩ ya gũgũkinyia kũu tiga tũthiĩ tũgũtware, no ndiũĩ ũrĩa ngaatarĩria ariũ a Ithe witũ arĩa marĩ Boston.”

GSAM 241.2Mũndũ Nichols nĩaendeire kũndĩra atĩ “Mwarĩ Harmon nĩaonire ũhinga wao kĩoneki-inĩ, atĩ gũtikuagĩrwo mũcemanio Boston Thabatũ, na atĩ Sargent, Robbins, na arĩa angĩ maathĩtĩrĩire nĩmakagwatanĩra na gĩkundi kĩnene Randolph (mĩlia ikũmi na ĩtatũ kuuma Boston) Thabatũ; na atĩ no tũgĩe kũrĩ arĩa maathĩtĩrĩire Randolph, mũcemanio-inĩ wao wa Thabatũ, na kũu nĩakaaheo ndũmĩrĩri yao, ĩrĩa ĩgaatũma arĩa maarĩ ehokeku na arĩa mataarĩ na ũtuĩri wa mbere mamenye hatarĩ nganja, kana kĩoneki-inĩ ciake ciarĩ cia Mwathani kana cia Sathani.” Handũ ha gũthiĩ Boston na thuutha ũcio gũthiĩ Randolph, rũgendo rwa mĩlia mĩrongo ĩĩrĩ na igĩrĩ, maathiire o Randolph, magĩkinya kuo hakuhĩ ihinda rĩa mũcemanio. Kũu magĩona o arĩa maathĩtĩire magwatanĩre nao Boston. Mũndũ Nichols agĩcooka akiuga, “Rĩu nĩndĩmenya.”

GSAM 242.1Wĩra ũyũ wa Sargent na Robbins wa kwĩhitha Ũira wa Mwarĩ Harmon, na njĩra ĩrĩa aatongorirwo nĩguo makĩonana nao, nĩwagĩire na hinya mũnene meciria-inĩ ma amwe arĩa maarĩ ho. Ũhoro wa mũcemanio ũcio mwene, nĩngũtua kĩandĩko kĩrĩa Mũndũ Nichols aheire:—

GSAM 242Maonekania ma Kũgegania

GSAM 242.2“Mwarĩ wa Ithe witũ Ellen nĩatwarirwo kĩoneki-inĩ hamwe na maonekania ma kũgegania, na nĩagĩĩtĩra kũaria kĩoneki-inĩ na mũgambo mũtheru ũrĩa andũ othe marĩ ho maiguĩte wega, nginya hwaĩ-inĩ. Sargent, Robbins, na French nĩmarakarire mũno na makĩnyitwo nĩ ũrĩa Mwarĩ wa Ithe witũ Ellen aarĩ kũaria kĩoneki-inĩ; makĩuga atĩ kĩarĩ gĩa Satani. Nĩmahũthĩrire ũhoti wao wothe na hinya wa mwĩrĩ nĩguo maniine ũhoti wa kĩoneki kũrĩ andũ. Nĩmakwatanaga kũina na mũgambo mũnene mũno, na thuutha wa ũcio, mũndũ umwe agacokia kũaria na gũthoma Bibilia na mũgambo mũnene, nĩguo Ellen atikanĩrwo kũigua, nginya hinya wao ukaathira, na moko mao magĩcanga matiahota gũthoma Bibilia. No gatagatĩ ka gĩthĩnĩ na gĩkũũru gĩkĩ, mũgambo wa Ellen, ũrĩa warĩ mũtheru na wa kũrĩrĩka, wa kũaria kĩoneki-inĩ, nĩwaiguĩkire wega nĩ andũ othe marĩ ho. Ũkararania wa andũ acio nĩwathiire na mbere nginya rĩrĩa maahotaga kũaria na kũina, o na gũtuĩka arata amwe mao nĩmamathambĩrĩirie na makĩmaũria matigane. No Robbins agĩuga atĩ, ‘Nĩmũinamĩrĩire mũhianano; nĩmũhooyaga njaũ ya thahabu.’”

GSAM 243.1“Mũthuri Thayer, mwene wa nyũmba, ndaarĩ na maũndũ maingĩ ma kũĩtĩkĩra atĩ kĩoneki kĩake gĩarĩ gĩa Satani, ta ũrĩa Robbins aaugĩte. Aendaga kĩgerio kĩa kĩrĩa kĩa kĩoneki kĩĩ. Nĩaiguĩte atĩ kĩoneki kĩa hinya wa Satani gĩatharimwo nĩ gũhingũra Bibilia na kũmĩtiga mwĩrĩ-inĩ wa mũndũ ũrĩ kĩoneki, nĩ ũndũ ũcio agĩũria Sargent kana nĩakĩgerie ũguo, no Sargent agĩkana. Thuutha ũcio Mũthuri Thayer agĩkuua Bibilia nene na nditũ ya nyũmba, ya mũthemba wa quarto, ĩrĩa yaarĩ igũrũ rĩa meza na yatũmagĩrwo o rĩmwe na rĩmwe, akĩmĩhingũra na akĩmĩiga igũrũ rĩa gĩthũri kĩa Ellen rĩrĩa aarĩ kĩoneki-inĩ, ehĩrĩirie na mũgongo rũthingo-inĩ koine-inĩ ya nyũmba. O rĩrĩa Bibilia yathĩkĩrwo igũrũ rĩake, nĩerire agĩĩgama na magũrũ, agĩthiĩ gatagatĩ ka nyũmba arĩ na Bibilia ĩhingũrĩte guoko-inĩ kumwe, akĩĩnyĩtia igũrũ hĩndĩ ĩrĩa ahotaga, na maitho make magĩtũra makĩrora igũrũ; akĩuga na ũndũ wa gĩtĩĩo atĩ, ‘Ũira ũrĩa waheirwo nĩ Ngai,’ kana ciugo iria ciugĩte o ũguo. Thuutha ũcio, Bibilia ĩrĩ guoko-inĩ kumwe na maitho make makĩrora igũrũ, ti Bibilia, nĩatũire ihinda rĩa kũhingũra marasa na guoko kũrĩa kũngĩ, na akĩiga kaara gake igũrũ rĩa maandĩko mamwe, na akĩaria ciugo ciamo wega na mũgambo wa gĩtĩĩo. Andũ aingĩ marĩ ho nĩmaroraga maandĩko marĩa kaara gake koonanagia, nĩguo mamanye kana aaugaga wega, tondũ maitho make maari makĩrora igũrũ. Amwe ma maandĩko marĩa aagwetire maarĩ ciira kũrĩ arĩa ooru na arĩa matukaga Ngai; mangĩ maarĩ mataaro na maũndũ ma kũrutana megiĩ ũrĩa tũikarĩte rĩu.”

GSAM 243Kĩoneki gĩake kĩrĩa kĩatũũrire ihinda iraihu gũkĩra ciothe, gũkĩra mathaa matandatu

GSAM 243.2“Arĩ ũguo nĩatũire ihinda rĩothe rĩa thuutha wa mũthenya gatagatĩ nginya hakuhĩ na riũa gũthũa, rĩrĩa aumĩrĩire kĩoneki. Rĩrĩa Ellen eerire arĩ kĩoneki, akĩĩgama na magũrũ arĩ na Bibilia nene ĩhingũrĩte guoko-inĩ, na agĩthiĩ nyũmba-inĩ akĩĩta maandĩko ma Maandĩko, Sargent, Robbins, na French nĩmakirire. Ihinda rĩrĩa rĩatigarire nĩmathĩĩnĩkire ngoro hamwe na andũ angĩ aingĩ; no makĩhinga maitho mao, makĩgũmĩrĩria, na matiumbũrire ũrĩa meeiguaga.”3

GSAM 244Ũhiki wa Mũirĩtu Harmon

GSAM 244.130/8/1846, Mũirĩtu E. G. Harmon na Mũthuri James White nĩmakwatanĩirwo ũhiki-inĩ, na makĩrũmanĩra hamwe nĩguo ndũmĩrĩri ĩthiĩ na mbere. Mwaka wa 1847, wĩra wao warĩ mũno Maine na Massachusetts.

GSAM 244.2Thabatũ ya mbere ya mweri wa Aprili, Mũtumia White nĩaheirwo kĩoneki kĩa kũgegania mũno, nyũmba-inĩ ya Stockbridge Howland, Topsham, kũrĩa mĩcemanio yekagĩrwo hĩndĩ ĩyo. Kĩoneki gĩkĩ nĩkĩrĩa kĩgwetetwo thĩinĩ wa Ciugo cia Mbere, kĩrĩa aarorire handũ harĩa haamũre na indo ciakuo, ihinda rĩa mathĩna, atheru makĩũra kuuma matũũra-inĩ, arĩa ooru makĩmathiũrũrũkĩria, kũhonokio kwao na mũgambo wa Ngai, Jubilii, gũũka kwa Mwathani na ngari ya matu, na mangĩ. Nĩ wega tũmenyere ũrĩa aarutaga mwĩrĩ wake rĩrĩa aarĩ kĩoneki-inĩ kĩĩ.

GSAM 244Bibilia Nyingĩ Ikĩhũthĩrwo Kĩoneki-inĩ

GSAM 244.3Mũtumia Frances Lunt (mwarĩ wa S. Howland), 19/1/1890, nĩanjĩĩrire atĩ:

GSAM 244.3“Kũrĩ mwena wa nyũmba kũrĩa mĩcemanio yekagĩrwo, haarĩ meza ĩrĩ na mabuku ma mĩthemba mĩingĩ; gatagatĩ kamo haarĩ mabuku ma Bibilia ma kĩgero kĩrĩa kĩamenyeretwo. Rĩrĩa aarĩ kĩoneki-inĩ, Mũtumia White nĩerire agĩĩgama, agĩthiĩ meza-inĩ, agĩkuua Bibilia ĩmwe atahutĩtie ibuku rĩngĩ, na akĩmĩhingũra akĩĩnyiitĩra igũrũ rĩa mũtwe na guoko kwa ũmotho. Kaara ka kuonania ka guoko kwa ũrĩo koonanagia maandĩko marĩa aagwetaga rĩrĩa aarũgamĩte mbere ya mũndũ ũrĩa maandĩko macio maagĩrĩirwo; thuutha ũcio akĩiga Bibilia ĩhingũrĩte gĩthũri-inĩ kĩa mũndũ ũrĩa aarĩ mbere yake rĩrĩa aagwetaga maandĩko. Agĩcoka meza-inĩ, agĩkuua Bibilia ĩngĩ, na na ũguo agĩĩta maandĩko mangĩ, akĩiga Bibilia ĩhingũrĩte gĩthũri-inĩ kĩa mũndũ ũrĩa aaragia nake. Ũndũ ũyũ nĩwacokererwo kũrĩ andũ ta atandatu; thuutha wa ũcio, na ũndũ wa mũtugo mwega, agĩĩikara kĩtĩ-inĩ, nao maitho make magĩtũra makĩrora igũrũ na kũrĩa kũngĩ, matĩrĩ Bibilia.”

GSAM 245.1Kũhũgũrĩra ũhoro ũyũ, Mũtumia Truesdail auga atĩ:

GSAM 245.1“Nĩndaarĩ ho [4/1847] rĩrĩa Mwarĩ wa Ithe witũ White aathiiire meza-inĩ na akĩkuua Bibilia ĩmwe thuutha wa ĩngĩ, gatagatĩ ka mabuku marĩa maari meza-inĩ, akĩiga Bibilia igũrũ rĩa gĩthũri kĩa mũndũ ũrĩa aagĩrĩirwo maandĩko. Ũguo nĩgwathikire rĩrĩa maitho make maari makĩrora igũrũ kũrĩ Ngai. Hĩndĩ ĩyo nĩanyiitĩire Bibilia igũrũ rĩa mũtwe rĩrĩa aarĩ kũaria na niĩ; thuutha ũcio akĩmĩiga gĩthũri-inĩ gĩakwa. Maandĩko marĩa maheirwo niĩ maari 2 Akorintho 6:17.”4

GSAM 245.2Thĩinĩ wa barua ya Mũtumia Frances Lunt, nĩagwetete marĩĩtwa ma andũ atatũ marĩa maari ho hĩndĩ ĩyo, na arĩa Bibilia ciatigĩtwo igũrũ rĩa mĩrĩ yao rĩrĩa Mũtumia White aakĩĩtĩra o mũndũ maandĩko make; gatagatĩ ka marĩĩtwa macio haarĩ na rĩa Mũtumia Truesdail.

GSAM 245Wĩra wa Mbere Warĩ Kũrĩ Aetĩkia Gũũka kwa Kristo

GSAM 245.3Wĩra wa Mũirĩtu Harmon, rĩrĩa aatongoragwo nĩ Kĩheo kĩa ũrathi, kuuma mweri wa mbere wa 1845 nginya ihinda rĩa imera kũmera rĩa 1846, ihinda rĩa hakuhĩ mĩeri ikũmi na inyanya, warĩ na “aetĩkia” gũũka kwa Kristo kwa hakuhĩ, arĩa aakoretwo akĩrũmanĩra nao mbere. Thuutha wa Matukũ 2300 kũmara (22/10/1844), nginya rĩrĩa maataũkĩrũo nĩ kĩrĩa kĩatũmire gũconoka kwao na ũhoro wa kĩrĩa kĩekĩkire hĩndĩ ĩyo, haarĩ na ũgwati wa aetĩkia kwĩtĩkĩra meciria mahĩtanu, kana gũtiga biũ maũndũ marĩa maagerete mbere. Ndũmĩrĩri yake yaarĩ kũrĩ andũ acio: “Mũingĩ wa etereri a gũũka gwa Kristo ũrĩa warĩ mbere warĩ wa Ngai. Nĩmũmenyerere wĩtĩkio wanyu. Mwathani no arĩ na wĩra wa andũ ake. Thomai Bibilia. Rũmbũrũkai ndeto, na nĩmũkũona ũtheri.”

GSAM 245.4Maũndũ maya ma kũrutana nĩmakoragwo hamwe na mũbango wa Mwathani. Mũbango wake nĩũtuĩkaga atĩ ndũmĩrĩri ciake cia bata kũrĩ andũ ake ciagĩrĩirwo kũrutwo ndetoni yake hĩndĩ yakwo; na thuutha ũcio Kĩheo kĩa ũrathi gĩacokaga “kĩa keerĩ,” nĩguo gĩtĩkĩrĩrie na gĩkũũrie aetĩkia.

GSAM 246.1Kĩonereria kĩa kũgegania kĩa maũndũ maya nĩkĩoneka kũrĩ Korinelio, ta ũrĩa kwandĩkĩtwo thĩinĩ wa Meko ma Atũmwo. Mũraika wa Ngai nĩamũonekire, na akĩmũhe kĩoneki nyũmba-inĩ yake. Mũraika ũcio nĩamenyaga ma ũhoro wa Ngai, na angĩhotire kũmũrutĩra Korinelio, no aatũmĩtwo gũtungatĩra mũndũ ũrĩa warĩ mũgai wa ũhonokio, na akĩmũhe Korinelio kĩoneki. Nĩamũĩrĩire atĩ kũhooya kwake na kwĩĩgũra kwake nĩkwamũkĩirwo nĩ Mwathani. Ndaarĩ mũhunjia ũhoro wa Ngai kũrĩ we, no nĩamũĩrĩire tu atũme mũndũ gwĩta Petero, ũrĩa warĩ agĩtũũra hamwe na Simoni mũthondeki wa ngozi, kũu Jopa. Petero nĩokire, na akĩhunjĩra Korinelio ũhoro wa Kristo kuuma Maandĩkoni.

GSAM 246Harĩa Kĩheo kĩa Ũrathi Kĩigĩtwo

GSAM 246.2Hĩndĩ ĩno nĩwega tũmenyere mũrongo wa ũrĩa iheo itũire igĩkũra, ta ũrĩa Mwathani aũgĩire ndetoni yake. Paulo nĩagwetete ũhoro ũyũ barua-inĩ yake kũrĩ Akorintho, akĩuga atĩ, “Ngai nĩatuĩte andũ amwe thĩinĩ wa kanitha, mbere atũmwo, na kĩa keerĩ arathi.”5

GSAM 246.3Rĩrĩa tũrora ciugo cia mũtũmwo ũhoro wa ũrĩa iheo ici irĩ na ũgwatanĩri na wĩra wa ũhoro wa Ngai, tũrora o rĩrĩa gĩtũmi kĩa mũrongo ũyũ. Rĩrĩa Paulo aageranagia iheo icio, auga atĩ: “Nĩ ũndũ ũcio, ciugo cia ndimi nĩ cia kũmenyithia, ti kũrĩ arĩa metĩkĩte, no kũrĩ arĩa matetĩkĩtie; no kũratha ti kũrĩ arĩa matetĩkĩtie, no kũrĩ arĩa metĩkĩte.”6 Mũrongo wa Mwathani nĩ atĩ ndũmĩrĩri ciake cia bata kũrĩ andũ arũmĩrĩirwo kũrutwo ndetoni yake; na nĩ ũndũ ũcio atongoragia andũ marũmbũrũke Maandĩko, na mathiĩ ta atũmwo, makĩnyiitĩre ndũmĩrĩri cia Mwathani, makĩhunjĩra andũ kuuma Bibilia-inĩ, ĩrĩa yageretwo nĩ mĩaka mĩingĩ. Rĩrĩa andũ matuĩkaga aetĩkia, Kĩheo kĩa ũrathi gĩacokaga “kĩa keerĩ,” gĩkĩruta gĩcunjĩ kĩakuo “nĩ ũndũ wa gũthondeka atheru, na wĩra wa ũhunjia, na gũkũũria mwĩrĩ wa Kristo.”7

Notes

  1. Ahibirania 10:32, 33. ↩
  2. Kuuma kĩandĩko-inĩ kĩa Mũtumia M. C. Truesdail, Jan. 27, 1891. ↩
  3. Mĩheo ya Roho, Ng. 2, r. 79 ↩
  4. Barua ya Mũtumia M. C. Truesdail, 27/1/1891. ↩
  5. 1 Akorintho 12:28. ↩
  6. 1 Akorintho 14:22. ↩
  7. Aefeso 4:12. ↩

Note

Back