Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
23 / 31
23 / 31

Mũrango 20 — Magongona Thĩinĩ wa Wĩra wa Mbere

John Norton Loughborough

GSAM 311.1Ũnganiai andũ akwa arĩa atheru kũrĩ niĩ; arĩa marĩ na kĩrĩkanĩro na niĩ nĩ ũndũ wa gũthĩnjĩra. Na igũrũ nĩrĩkamenyithia ũthingu wake: nĩgũkorwo Ngai nĩwe mũtuĩri we mwene.1

GSAM 311.2Thĩinĩ wa Gũtuĩria na Mũmenyithania wa June 3, 1902, tũrathomaga atĩrĩ:

GSAM 311.2“Arĩa maingĩra wĩra-inĩ rĩu nĩmamenyete o hanini ũgathĩnjĩra na kũiyũrĩra kwa arĩa Mwathani aigĩrĩire mũrigo wa wĩra wake mwambĩrĩria-inĩ. Ũmenyo wa matukũ marĩa maathire nĩwagĩrĩire kũmenyithio rĩngĩ na rĩngĩ; nĩgũkorwo nĩmagathiĩ na wĩra na mbere na ũnyihia na kũiyũrĩra kũrĩa kwonagĩrĩra aruti a wĩra a ma a matukũ marĩa maathire.”

GSAM 311.3Na rĩngĩ, thĩinĩ wa Ũira kũrĩ Kanitha, gĩtabu kĩa 7, ciugo ici nĩikoretwo:

GSAM 311.3“Tũrĩ hakuhĩ na mũthia wa historĩa ya thĩ ino, na mĩhari yothe ya wĩra wa Ngai nĩĩgĩrĩirwo gũthiĩ na kũiyũrĩra makĩria ma ũrĩa kwonete mbere.”2

GSAM 311.4Maũndũ marĩa matũmire Mũthuri Bates aambĩrĩrie kũandika na gũcaba ibuku rĩake rĩa mbere rĩkoniĩ ũhoro wa Thabatũ mwaka wa 1846, nĩĩheagĩrĩtwo nginya rĩu. Na nĩkuheagĩrĩtwo ũhoro wa mathĩna ma Mũthuri James White, rĩrĩa mwaka wa 1849 aambĩrĩirie gũcaba kĩtabu kĩĩtanagwo Ũhoro wa Ma wa Ihinda Rĩrĩ.

GSAM 311Kĩtabu Kĩhũthũ kĩa Igũrũ Kũhingũrũka

GSAM 311.5Thuutha wa kĩoneki kĩarĩ kĩheirwo Mũtumia wa White Topsham, Maine, ihinda rĩa mahuti kũgũa rĩa mwaka wa 1846, rĩrĩa aaronirio pulaneti imwe, Mũthuri Bates nĩandĩkire makĩbĩria ma kĩtabu kĩhũthũ kĩa Igũrũ Kũhingũrũka. No nĩkwabataraga mũno mbeca cia kũcaba kĩo. Nĩgeetha kũheana ũhoro ũcio, mwarĩ umwe wa Massachusetts, ũrĩa warĩ o arĩkia gũthondeka na gũtandĩka thĩ gĩtambaya kĩerũ kĩa tũcunjĩ twa nguo, nĩagĩkuurire akĩgĩendia, na akĩhe Mũthuri Bates mbeca icio; ũguo nĩkũmũteithirie gũcaba ibuku rĩake rĩa keerĩ.

GSAM 312Kĩtabu Kĩhũthũ kĩa Wĩra wa Kũhũũrĩra

GSAM 312.1Thuutha wa kũonwo kwa wĩra wa kũhũũrĩra, ũrĩa warĩ kĩoneki Dorchester, Massachusetts, November 18, 1848, Mũthuri Bates nĩandĩkire kĩtabu kĩhũthũ kĩa gatatũ, kĩĩtwa Mũhũũri wa Ngai Mũtũũrĩ. Na haha rĩngĩ nĩakoretwo na thĩĩna wa gũtirĩ mbeca ya kũcaba. Mũtumia wa ndigwa ũrĩa warĩ mwĩthĩ, aamenya ũhoro ũcio, nĩendirie nyũmba nini ĩrĩa aarĩ nayo mĩgũnda-inĩ, na akĩhe Mũthuri Bates nuthu ya mbeca aarĩ aheirwo nĩ ũndũ wayo. Nĩ ũndũ ũcio nĩacokire kũhota kũrĩha gũcaba ibuku.

GSAM 312Mabataro ma Wĩra wa Gũcaba Mabuku

GSAM 312.2Mwaka wa 1851-52, Gũtuĩria Gũũka gwa Kristo na Mũmenyithania wa Thabatũ nĩgũcabarwo Saratoga Springs, New York. Kũu Mũthuri Thompson nĩahĩtĩire Mũthuri White na mũtumia wake nyũmba ya gũtũũra bũrũri, atirĩhe; nao, na indo cia ngima cia kũhĩtĩwo, nĩmahĩtĩirwo rĩngĩ gũtũũra hamwe.

GSAM 312.3Hĩndĩ ĩyo, arĩa maatĩkĩtie Ũhoro wa ma wa ihinda rĩrĩ nĩmakĩyũraga, na kũyũra ũcio gũkĩreheire wĩra wa Mũthuri na Mũtumia White kũrĩ andũ. Ũcio, hamwe na wĩra wa gũtongoria makĩbuku, nĩwareheire bata wa kũgĩa na mũteithio ofisi-inĩ. Hĩndĩ ĩyo rĩngĩ andũ angĩ nĩmatũũrĩirwo ngoro nĩgũteithia wĩra wa kũandika. Nĩgeetha kũonania ũrĩa Mwathani akoragĩra wĩtĩkio wa andũ ake na akĩinũra aruti a wĩra hĩndĩ ya bata, tũrakanĩria ũhoro wa Mwarĩ wa Ithe witũ Rebecca Smith wa West Wilton, New Hampshire:—

GSAM 312.4Thuutha wa ihinda rĩa gũthira, mũrũ wake Uriah na mwarĩ wake Annie R. nĩmendaga mũno kũthiĩ thukuru, nĩgeetha maiyũrĩrie kũrutania. Nyina nĩetigĩire atĩ ciana ciake nĩciarĩkĩrĩra thĩ, na ma nĩ atĩ gwĩtigĩra kwake gũtiarĩ gwa tũhũ biũ. Wendo wa ũmama wa nyina nĩwacokagĩrĩrwo nĩ ciana.

GSAM 313Uriah Smith Thukuru-inĩ ya Phillips

GSAM 313.1Kuuma mwaka wa 1848 nginya 1851, mũrũ ũcio nĩathomete Thukuru ya Phillips Exeter, New Hampshire, kũrĩa arutwo mathomagĩrwo mwaka wa mbere wa gĩthomo kĩa koreji, nĩgeetha maingĩre koreji marĩ mwaka ũmwe mbere. Nĩakinyĩrĩire gĩthomo kĩu. Mwaka wa 1851 nĩakoretwo agĩĩkĩra wĩra nĩgeetha akorwo na mbeca ya kũthiĩ koreji, no mũndũ ũrĩa wamũheire wĩra agĩremwo nĩ wonjoria wake, nĩ ũndũ ũcio mbeca ciake igĩthira, na mũbango wake wa kũthiĩ koreji ũrĩa waamĩrĩirie ihinda rĩa kũra nĩũkĩrekeirwo.

GSAM 313Mwarĩ Smith Thukuru-inĩ ya Atumia

GSAM 313.2Rĩrĩa Uriah aarĩ thukuru-inĩ, mwarĩ wa nyina nĩathomaga thukuru ya airĩtu anini Charlestown, Massachusetts. Gĩthomo gĩake kũu nĩkĩarĩ hakuhĩ kũthira, na rĩrĩa aarĩ hakuhĩ kũuma thukuru, nĩmaheire we na mũrũ wa nyina wĩra wa kũrutania thukuru-inĩ ya Mt. Vernon, New Hampshire, mĩaka itatũ, magĩe $1,000 mwaka, na irio na nyũmba.

GSAM 313.3Hĩndĩ ĩyo nyina nĩaamĩrĩirie Ũhoro wa ma wa ihinda rĩrĩ. Mahooya make nĩmakĩyũrĩkĩire na makĩa mũno nĩ ũndũ wa ciana ciake. Mũthuri Bates nĩacokerete West Wilton, na mbere yake Mũtumia Smith nĩamũheire ũhoro wa ciana ciake, na magĩtuĩra kũhooyera ciana icio nĩguo ciĩrire na ciũkĩrĩre Ngai. Mũthuri Bates nĩarĩ hamwe na mĩcemanio Somerville, Massachusetts, mĩthenya ĩnini ĩgũka, kũu nyũmba ya Paul Folsom; Mũtumia Smith nĩendaga kũandĩkĩra mwarĩ wake amũĩtĩre mũcemanio. Na hĩndĩ ĩyo Mũthuri Bates na nyina nĩmarĩĩkĩrĩire kũhooya Ngai amũhũthĩre ngoro agathiĩ.

GSAM 313Ndoto Igĩrĩ Igĩkĩrĩrĩrio

GSAM 313.4Mũthuri Bates ndangĩĩkĩrĩire gũtuĩka nyũmba-inĩ kũrĩa mũcemanio warĩ kũgerera, nĩ ũndũ ũcio ndamenyaga kĩrĩa kĩarĩ kũu. Ũtukũ ũrĩa warĩ mbere ya mũcemanio nĩarotete arĩ nyũmba-inĩ, itĩ ciothe nĩciaikarĩirwo tiga kĩrĩa kĩarĩ hakuhĩ na mũrango. Nĩarotete agĩhinda ũhoro wake, agĩuga handũ harĩa haamũre; maainire rwĩmbo rwa mbere, magĩhooya, magĩina rwa keerĩ, na agĩhingũra Bibilia agĩthoma atĩ, “Nginya matukũ 2300 marĩkĩre, na handũ harĩa haamũre hatherio.” Akĩonania na kaara mũhianano wa handũ harĩa haamũre ũrĩa warĩ mũcoro-inĩ; mũrango ũkĩhingũka, mwarĩ mũnini aingĩra agĩikara itĩ-inĩ rĩrĩa rĩatigarĩte. Nĩarotete atĩ aarĩ Annie R. Smith, na atĩ o rĩmwe ũhoro ũcio ũkĩmũkenia mũno, na agĩamĩrĩiria Ũhoro wa ma.

GSAM 314.1Mũcemanio wa Mũthuri Bates warĩ Thabatũ (Mũthenya wa Jumamothi), na tondũ gũtiarĩ thukuru mũthenya ũcio Annie akĩuga atĩ, “O nĩgeetha ngenere maitu, nĩngathiĩ.” Ũtukũ wa mbere wa Thabatũ ũcio nĩarotete atĩ nĩathiĩ na agĩkera; rĩrĩa aakinyĩte mũrango, rwĩmbo rwa mbere nĩrwainĩtwo, kũhooywo, na magĩkorwo makĩhĩtithia rwa keerĩ. Rĩrĩa aingĩrire, itĩ ciothe nĩciaikarĩirwo tiga kĩrĩa kĩarĩ mũrango-inĩ; mũaria mũraihu, wa gĩtĩĩo na wa gũkenia nĩaronanagia na kaara mũcoro ũrĩa atarĩ aonete mbere, agĩcokia ciugo atĩ, “Nginya matukũ 2300 marĩkĩre, na handũ harĩa haamũre hatherio.” Nĩarotete atĩ ũrĩa aacokire nĩwamũkĩrĩire mũno, na warĩ wa ma.

GSAM 314.2Nĩambĩrĩirie kũthiĩ mũcemanio arĩ na ihinda rĩa kũigana, no akĩũra njira, nĩ ũndũ ũcio ndakinyĩire nginya rwĩmbo rwa mũthia rwa keerĩ. Rĩrĩa aingĩrire, maũndũ mothe nĩmarĩ o ta ũrĩa aarotete, na mũndũ wa ndoto yake akĩcokia ciugo cia Daniel 8:14 o ũndũ ũmwe. Nĩacookire kũmũtĩkĩrĩra ngoro rĩmwe.

GSAM 314.3Mũthuri Bates ndecirĩtie ndoto yake nginya rĩrĩa Annie aingĩrire mũrango na agĩikara. Aarĩ ehaarĩirie kwaria ũhoro ũngĩ, no meciiria make makĩĩkĩra ũhoro wa handũ harĩa haamũre. Rĩrĩa aacokaga ciugo icio, ndoto yake nĩyamũkumbĩrĩire, na agĩhooya na ngoro nĩgeetha ateithio kũkinyĩra ngoro cia arĩa maamũthikĩrĩirie. Nĩarĩ na ũhoti wa gũtũma ũhoro wa ihinda rĩa gũthira ũmenyekanĩre, ũrĩa Annie aamanyaga. Thuutha ũcio agĩũrania ma ũhoro wa Ndũmĩrĩri ya mũraika wa gatatũ na Thabatũ.

GSAM 315Annie Smith Aamĩrĩiria Ũhoro wa Ma

GSAM 315.1Rĩrĩa aahĩtithĩirie mũcemanio, agĩthiĩ kũrĩ Annie akĩuga atĩ, “Nĩĩtĩkĩtie atĩ ũyũ nĩ mwarĩ wa Mũtumia Smith wa West Wilton. Ndiarĩ ndakuona mbere, no ũthiũ waku ũhaana ta ũrĩa njũĩ. Nĩnarotete ngũkũona ũtukũ wa ira.” Annie agĩmũhe ũhoro wa ndoto yake. Nĩoimire mũcemanio-inĩ na ngoro na matanya maahindĩte mothe, nĩamĩrĩirie ũhoro wa Thabatũ kũu na rĩu.

GSAM 315.2Nĩacokire thukuru ya atumia, agĩĩkĩra indo ciake ithandũkũ-inĩ rĩake, agĩthiĩ mũciĩ. Rĩrĩa aamenyire ũhoro wa mĩrigo ya Mũthuri White wĩra-inĩ wa gũcaba na wĩra wake wa kũhunjia, nĩaiguire atĩ Ngai nĩamwĩtĩte agathiĩ amũteithie wĩra wa ofisi. August, 1851, rĩrĩa kĩtabu kĩakĩrĩtwo Paris gĩthiĩ Saratoga Springs, New York, Mwarĩ Smith nĩathiĩire kũu arĩ umwe wa aruti a wĩra.

GSAM 315Kũiyũrĩra na Kũĩheanaga

GSAM 315.3Thĩinĩ wa Gũtuĩria, gĩtabu kĩa 2, namba 7, harĩ ciugo inini cia kũuma kũrĩe ciĩkĩte ũrĩa aakĩrĩire rĩrĩa arekeire mĩbango yake ya mbere na akĩamũkĩra wĩra wake wa kwĩnyiihia ũtarĩ wa kwĩyonania. Augaga atĩrĩ:

GSAM 315.3“Nĩndĩĩhokete atĩ nĩndekire mothe nĩgeetha nĩrũmĩrĩre Gatũrũme kũrĩa gwothe arongoragia. Thĩ nĩĩrekanĩte na ciĩo ciayo ciothe. Mĩĩrĩra yakwa, gĩkeno gĩakwa na wendo wakwa rĩu ciothe nĩciigĩrĩire maũndũ ma igũrũ na ma Ngai. Ndirenda handũ hangĩ tiga gũikara magũrũ-inĩ ma Jesũ na kwĩruta kuuma kũrĩ we; ndirenda wĩra ũngĩ tiga gũtũũra wĩra-inĩ wa Ithe witũ wa igũrũ; ndirenda gĩkeno kĩngĩ tiga thayũ wa Ngai ũrĩa ũhĩtũkaga ũmenyo wothe.”

GSAM 315.4Mũteithio wa Mwarĩ wa Ithe witũ Annie ofisi-inĩ ta mũrori wa makĩbuku warĩ wa hĩndĩ ĩrĩa yagĩrĩire. Nĩakoretwo agĩkorwo wĩra na wĩtĩkio mĩaka itatũ, akĩheo o irio na nguo. Rĩrĩa ihinda rĩu rĩathirire, mũrimũ wa tibi nĩwarĩ ũmũnyiitĩte, ũkĩmũtwarĩrĩra gĩkuũ-inĩ. Hĩndĩ ĩrĩa mũrimũ ũcio wa ihinda iraaya na wa gũkua wamũnyamaraga nĩandĩkire mathairi mega; ĩrĩa yaaheire gĩkeno mũno nĩ “Mũciĩ Ũyũ na Mũciĩ wa Igũrũ.” Ciugo cia mbere ciandĩkĩtwo mũthenya ũmwe mbere ya kũmũkũa, Julai 26, 1855, na nĩciarĩ na ũnyihia na kwĩnyiihia kũnene, tũtigakĩhota kũreka kũheana ciothe:

GSAM 316.1“Nĩndacokirie Ngai wakwa ngaatho, nĩ ũndũ wa kũwa wĩra ũyũ wa gĩkeno nĩwandiirwo; na rĩrĩa ciugo ciakwa ciathirire kũrũgamĩra, nĩndaturire ndu ngĩcũthĩrĩria igũrũ.
GSAM 316.2“Mũndũ o na ũrĩkũ ndakahũũre wĩra ũyũ wa kwĩnyiihia nĩguo aonanie mahĩtia maguo; nĩwamĩrire thĩinĩ wa gĩtambaaya kĩa mĩnyamaro, na ũgĩkũra rungu rwa ime rĩa kĩeha.”

GSAM 316Gũtũũra Nyũmba Thĩinĩ wa Mathĩna

GSAM 316.3April, 1852, Mũthuri White nĩahĩtire kuuma Saratoga Springs agathiĩ Rochester, New York. Nĩ kũu, kũu 124 Mt. Hope Avenue, maambĩrĩirie riita rĩa mbere gũtũũra mũciĩ na indo ciagũrĩtwo, ti cia kũhĩtĩwo. No tondũ maaciarĩire mũno wĩra wa gũcaba nĩgeetha kĩtabu gĩcabarwo hĩndĩ ciothe na ũhoro wa ma ũmenyithio, nĩmaĩkĩrĩire kwĩhũthĩria ciĩo nyingĩ cia ngima.

GSAM 316.4Ũrĩa maambĩrĩirie gũtũũra nyũmba hĩndĩ ĩyo, no ũthome marũa maya ma hitho marĩa maandĩkirwo nĩ Mũtumia White kũrĩ mũciĩ wa S. Howland, April 16, 1852:—

GSAM 316.5“Nĩtũgũcooka tũgĩĩka kũrĩa tũrĩ Rochester. Nĩtũhĩtĩte nyũmba ya tene na $175 mwaka. Tũrĩ na mũcaba nyũmba-inĩ; angĩkorwo ti ũguo nĩtũgĩrĩire kũrĩha $50 mwaka nĩgeetha tũgĩe na handũ ha ofisi. Nĩmũgĩkena mũkaona indo ciitũ. Nĩtũgũrĩte itanda igĩrĩ cia tene na senti makumi meerĩ na ithano o kimwe. Mũthuuri wakwa nĩandareheire itĩ ithathatũ cia tene, gũtirĩ ciakagĩrĩra, agĩrĩha dola ĩmwe; na agĩndutĩra itĩ inya cia tene itarĩ na kĩĩkarĩro, agĩrĩha senti makumi matandatũ na igĩrĩ ciothe. Mĩtĩ ya itĩ ĩarĩ na hinya, na ndĩciikagĩrĩra na nguo. Maguta ma iria nĩ ma goro mũno tũtigamagũraga, na tũtihota gũgũra mbatata. Tũrĩaga mĩrarĩ ya maciaro handũ ha maguta ma iria, na mĩri ya turnip handũ ha mbatata. Irio ciitũ cia mbere nĩtwarĩire kĩĩkaro kĩa mwaki kĩarĩ igũrũ rĩa mĩtungi minene ĩĩrĩ ya mũtu ĩtarĩ na kĩndũ. Nĩtwĩhaarĩirie gũkirĩrĩria thĩĩna angĩkorwo wĩra wa Ngai no ũthiĩ na mbere. Tũtĩkĩtie atĩ guoko gwa Mwathani nĩkwarĩ kũũka kwitũ kũndũ gũkũ. Harĩ mũgũnda mũnene wa wĩra, no aruti a wĩra nĩ anini. Thabatũ ĩrĩa yathire mũcemanio witũ warĩ mũnene. Mwathani nĩatũcokererie hinya na ũrĩa aarĩ hamwe na ithuĩ.”

GSAM 317Kũheana kwa Arĩa Maatĩkĩtie

GSAM 317.1Thĩinĩ wa namba ya mbere ya Gũtuĩria, ĩrĩa yacabarwo Rochester, May 6, 1852, rĩrĩa aacagĩrĩria kũhita kuuma Saratoga agathiĩ Rochester, Mũthuri White oigire atĩrĩ:

GSAM 317.2“Ariũ a Ithe witũ nĩmaheire mbeca ya kũũgĩa kĩtabu makĩria ma ũrĩa twaarĩtĩĩire. Na o na gũtuĩka maũthĩna maitũ ma kũhita kuuma Saratoga Springs na kwambĩrĩria kĩtabu gĩkũ kũndũ gũkũ marĩ manene, no tũtirĩ na thiirĩ.”

GSAM 317Kũiyũrĩra kwa Aruti a Wĩra

GSAM 317.3Thĩinĩ wa ciugo cia wĩra namba 12, October 14, tũrathoma atĩ:

GSAM 317.3“No ofisi ĩtirĩ na thiirĩ nĩ ũndũ ũyũ: Ariũ a Ithe witũ Belden na Stowell, arĩa marĩkĩrĩire wĩra ofisi-inĩ mĩeri ĩtandatũ ĩrĩa yathire, nĩmaheo o kĩndũ kĩnini gĩa kwongererwo irio ciao. Angĩ arĩa marĩ wĩra ũcio nĩmaheo o ũndũ ũcio. Nĩgũkenagia arĩa othe mendete Ũhoro wa ma wa ihinda rĩrĩ gũteithia kũiganania mbeca iria ciagĩte, nĩgeetha arĩa marĩkĩrĩire wĩra na hinya, mũno hĩndĩ ĩrĩa twaarĩ kũndũ kungĩ, gatagatĩ ka mũrimũ, magĩcaba Gũtuĩria na Mũmenyithania, makorwo na kĩrĩa kĩiganu kĩa kũmatũũria wega.”

GSAM 317Kũyũrĩka kwa Arĩa Maatĩkĩtie Rochester, New York

GSAM 317.4Rĩrĩa gĩthukũ gĩa mwaka wa 1852 kĩarĩ kũhita na wĩra wa gũcaba ũkĩambĩrĩria wega Rochester, Mũthuri White na mũtumia wake nĩmahĩtire mĩeri ĩtatũ, na mbarathi na ngari, magathiĩ irathĩro nginya Bangor, Maine, makĩĩka mĩcemanio na makĩrĩrĩria Mamenyereri ma Thabatũ arĩa matanĩrĩte njĩra-inĩ. Mbere ya macoke, kuuma Septemba 26, Mũthuri J. N. Andrews nĩahunjĩirie ciugo nyingĩ kũu 124 Mt. Hope Avenue. Hĩndĩ ĩyo Etereri a Gũũka gwa Kristo a Mũthenya wa Mbere anyanya nĩamĩrĩirie Ũhoro wa ma wa ihinda rĩrĩ, na mwandĩki arĩ umwe wao.

GSAM 318Oswald Stowell Nĩahonokire

GSAM 318.1Hwaĩ-inĩ ũmwe wa Mũthenya wa Gatano mweri wa October, Mũthuri White na mũtumia wake nĩmacokire mũciĩ kuuma rũgendo rwao rwa irathĩro. Mũthenya ũrĩa wacokire (Thabatũ) nĩtwamoonire riita rĩa mbere, mũcemanio-inĩ wa Thabatũ. Oswald Stowell, mũcabi, nĩarĩ na mũrimũ mũnene mũno wa kũimba kwa gĩtambaya kĩrĩa gĩthiũrũrũkĩtie mahũri (pleurisy), na ndagĩtarĩ nĩamũtiganĩirie, akĩona atĩ nĩegũkua. Ndagĩtarĩ agĩuga atĩ ndangĩmũteithia. Oswald aarĩ nyũmba ĩngĩ hakuhĩ, arĩ na ruo rũnene mwĩrĩ-inĩ. Rĩrĩa mũcemanio wathire, nĩatũmire ũhoro akĩhooyera kũhooywo. Niĩ hamwe na andũ angĩ nĩtwaĩtirwo tũgĩe na kahinda ga kũhooya. Tũkĩama hakuhĩ na gĩthiti-inĩ kĩake, na rĩrĩa tũhooyaga, Mũthuri White nĩamũitĩire maguta “kwa rĩtwa rĩa Mwathani.” Roho wa Ngai nĩawonanĩire na akĩahonoka rĩmwe. Rĩrĩa tũinamũkire kuuma kũhooya, aarĩ agĩikara gĩthiti-inĩ, akĩthũkĩra mbavu ciake, akĩuga, “Nĩndĩahonokete wega. Nĩngahota gũcaba na mũcaba wa guoko rũciinĩ.” Thuutha wa mĩthenya igĩrĩ nĩacabarire.

GSAM 318Kĩoneki kĩa Mũtumia White Mbere ya Kĩama kĩa Rochester

GSAM 318.2Kĩrathimo kĩu kĩrĩa kĩahonirie Mũrũ wa Ithe witũ Stowell nĩkĩaikũrũkĩire Mũtumia White na hinya mũnene makĩria, na rĩrĩa Mũthuri White aagarũrũkire akĩmũrora, akĩuga, “Ellen arĩ kĩoneki; ndahuthaga rĩrĩa arĩ kĩrĩa gĩkĩ. Mũndũ o wothe no amũgerie nĩgeetha amenye ma.” Nĩatũũrĩire kĩoneki-inĩ ta ithaa rĩmwe na ndagĩka mĩrongo ĩĩrĩ. Rĩrĩa aarĩ kĩrĩa gĩkĩ, nĩaagĩrĩire ciugo na rĩmwe mĩtugo ya ciugo; no gũtirĩ mũheyo wa hũthĩ ũonekaga mwĩrĩ-inĩ wake.

GSAM 319Kĩoneki Gĩkoniĩ ũrĩa Mũndũ wa Mũcemanio Ũtarĩho Aikaraga

GSAM 319.1Thuutha wa Mũtumia White kuuma kĩoneki-inĩ gĩkĩ, nĩaheire ũira wa ũrĩa aakĩonete. Mbere ya Mũthuri White na mũtumia wake macoke kuuma rũgendo rwa irathĩro, mũndũ umwe witũ nĩaomire itũũra na aarĩ rũgendo rwa wonjoria thĩinĩ wa bũrũri wa Michigan. Nĩ ũndũ ũcio ndarĩ mũcemanio-inĩ ũyũ, na ndangĩĩkĩrĩire Mũthuri White kana mũtumia wake. Akĩheana ũhoro wa kĩoneki kĩu, Mũtumia White nĩatwĩrire, gatagatĩ ka maũndũ mangĩ, ũrĩa onire wĩgiĩ mũndũ ũrĩa, rĩrĩa aarĩ rũgendo na arĩ kũndũ kũraya na mũciĩ, aarĩ na ciugo nyingĩ cia Maathani ma Ngai na Thabatũ, no hĩndĩ ĩyo akĩuna rĩmwe rĩa Maathani. Oigire atĩ aarĩ mũndũ ũrĩa atarĩ acemanie nake, no nĩatĩkĩtie atĩ nĩakamũona hĩndĩ ĩngĩ, tondũ ũhoro wake nĩwamenyithĩirwo. No gũtirĩ mũndũ witũ ũtũire akĩĩciiria atĩ aarĩ mũndũ ũrĩa tũmenyaga.

GSAM 319.2Thuutha wa ciumia ta ithathatũ kuuma rĩrĩa kĩoneki kĩu kĩaheanirwo, mũrũ wa Ithe witũ ũcio nĩacokire kuuma Michigan. Rĩrĩa Mũtumia White aamũonete, nĩaamũgĩire mwarĩ umwe atĩ, “Ũyũ nĩwe mũndũ ũrĩa ndaakĩona kĩoneki-inĩ, ũrĩa ndakwĩrire ũhoro wake.” Rĩrĩa kĩoneki kĩaheirwo mũrũ ũcio wa Ithe witũ mbere ya mũtumia wake na andũ angĩ, Mũtumia White nĩamũgĩire atĩ, “Ta ũrĩa Nathan aagĩire David, ‘Wee nĩwe mũndũ ũcio.’” Nake agĩĩka o ũrĩa Paulo aagĩire atĩ andũ angĩ nĩmakĩĩka rĩrĩa makĩrũgagĩrĩrio nĩ Kĩheo kĩa ũrathi: “No angĩkorwo andũ othe marathaga, na mũndũ ũtarĩ mwĩtĩkio kana ũtarĩ wa gĩthomo akĩingĩra, nĩakũmenyithĩirwo nĩ andũ othe, nĩatuĩirwo nĩ andũ othe; na ũguo maũndũ ma ngoro yake nĩmakũguũrĩrio, na agĩĩgũrũka na ũthiithi akĩhooyaga Ngai, agĩtũma ũhoro atĩ Ngai arĩ na inyuĩ ma. ”3 Thuutha wa kũrathĩrĩrio maũndũ make, mũrũ ũcio nĩagũire magũrũ mbere ya mũtumia wake, na maithori akĩuga atĩ, “Ngai arĩ na inyuĩ ma, ” agĩcooka agĩtũma kũmenyekana ũrĩa aatũũrĩte Michigan, akĩuna rĩathani rĩa mũgwanja, ũrĩa waamenyithĩirwo rĩrĩa wĩkĩrĩire, maĩra makĩra magana matano.

GSAM 320.1Ũguo nĩ ũndũ wa ciumia nini nĩwatũheire kũmenya wega atĩ ciugo icio nĩ cia ma. Tũtiatũmĩtwo o kuuga atĩ ciarutĩtwo nĩ hinya ũrĩ igũrũ rĩa hinya wa ndũire, no ningĩ atĩ cioimĩte kũrĩa andũ maakũũmagĩrĩrio mehia mao na ciugo itarĩ na nganja.

GSAM 320Uriah Smith Aingĩra Wĩra-inĩ wa Ofisi ya Gũtuĩria

GSAM 320.2Nĩ hĩndĩ ya kũcaba Gũtuĩria gĩa gĩtabu kĩa gatatũ rĩrĩa Uriah Smith aambĩrĩirie kũmenyera Thabatũ, na agĩtũũra hamwe na ofisi ya Gũtuĩria, kũrĩa aarĩ mwandĩki na mũtongoria wa mĩaka mĩingĩ. Kĩndũ kĩa mbere aacabarĩire kĩtabu-inĩ kĩarĩ rwĩmbo rũĩtanagwo, “Mũgambo wa Kũmenyithania wa Ihinda na Ũrathi,” ĩrĩa yathondekire March 17, 1853.

GSAM 320.3Mũthuri Smith nĩaiguire Ndũmĩrĩri ya mũraika wa gatatũ riita rĩa mbere mũcemanio-inĩ Washington, New Hampshire, Septemba 10 nginya 12, 1852. Rĩrĩa aacokire West Wilton, nĩathuthuurire wega ũhoro ũrĩa aiguĩte, na akĩambĩrĩirie kũmenyera mũthenya wa mũgwanja, Thabatũ ya mbere ya mweri wa 12, 1852. Nĩacemanĩire na ofisi ya Gũtuĩria Rochester, New York, May 3, 1853, kũrĩa we na mwarĩ wa nyina Annie maarĩ wĩra nĩgeetha maheo irio na nguo, handũ ha kũrutania thukuru-inĩ nĩ $1,000 mwaka na irio ciao. Ũguo nĩimwe ya magongona ma kũikĩrĩria wĩra wa Ndũmĩrĩri ya mũraika wa gatatũ mĩthenya-inĩ ya mbere.

GSAM 320Aambĩrĩirio Moko ta Mũhunjia

GSAM 320.4Hakuhi na mwaka wa 1863, Mũthuri Smith nĩaambĩrĩirie kũhũthĩra kĩheo kĩa kũuga mbere ya andũ. Mwaka wa 1866 nĩaambĩrĩirio moko ta mũhunjia wa ũhoro mwega. Thuutha ũcio nĩatũũrĩire mĩcemanio ya kũraara hema-inĩ na ngwatanĩro cia makanitha bũrũri-inĩ bũrũri, kuuma Atlantic nginya Pacific, na agĩtungata ta mũrĩithi kanitha-inĩ ka Battle Creek. Thuutha wa kũhingũrũka kwa Thukuru ya Battle Creek, nĩarutaga gĩthomo kĩa Bibilia. Nĩ ũndũ wa Gũtuĩria na Mũmenyithania nĩahĩtire Iria rĩa Atlantic mwaka wa 1894, agĩcokerera bũrũri nyingĩ cia Ũropa. Rĩrĩa aarĩ Syria, nĩakwatire mũrimũ wa homa ũrĩa ndacokire kũahonoka wega.

GSAM 321Mĩaka Makũmi Matano ya Wĩra Ũtarĩ na Kũnoga

GSAM 321.1Kuuma 1853 nginya 1903, nĩ nuthu ya karne, kana mĩaka mĩrongo ĩtano, Mũthuri Smith nĩagĩire na ũhoro wa gũtongoria Gũtuĩria Gũũka gwa Kristo na Mũmenyithania wa Thabatũ; na gĩcunjĩ kĩnene kĩa ihinda rĩu nĩwe warĩ na wĩra wothe wa gũtongoria kĩtabu. O mũthenya wa kũmũkũa, rĩrĩa aagũithirio nĩ mũrimũ wa gũtũma mwĩrĩ wonjehe (paralytic stroke), aarĩ njĩra-inĩ ya kũthiĩ ofisi-inĩ arĩ na ũhoro ũrĩa aathondekete nĩgeetha ũcabarwo. Nĩaheire na mabuku manene kũrĩ maandĩko ma kĩama: Meciiria ma Daniel na Kũguũrĩrio, Mĩtugo na Mũkano wa Mũndũ, ibuku rĩrĩa rĩongerete ũhoro wa Handũ harĩa haamũre na Matukũ 2300, The Marvel of Nations, na Modern Spiritualism. Ibuku rĩa mbere nĩrĩandĩkirwo mũno gatagatĩ ka thaa ithatũ cia ũtukũ na gatagatĩ ka ũtukũ, thuutha wa wĩra wa mũthenya kũthira.

GSAM 321Gĩkuũ kĩa Mũthuri Smith

GSAM 321.2Ngima yake nĩĩarĩ ya ũteithio, ĩkĩmara wega. Nĩahurũkĩte kuuma wĩra-inĩ wake, agĩkoma thĩinĩ wa Jesũ, March 6, 1903. No ũhoro wake nĩwagĩrĩire kũugwo ma atĩ, “Wĩra wake nĩũmũrũmagĩrĩra,” na o na angĩkorwo akuũ, no agĩkũuga.

Notes

  1. Zaburi 50:5, 6. ↩
  2. Karatathi ka 240. ↩
  3. 1 Korintho 14:24, 25. ↩

Note

Back