Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
16 / 31
16 / 31

Mũrango 13 — Marũũri ma Ũtongoria wa Ngai

John Norton Loughborough

GSAM 198.1“Hihi Ngai nĩageretie gũthiĩ akĩĩthurĩra rũrĩrĩ kuuma gatagatĩ ka rũrĩrĩ rũngĩ, na magerio, na marũũri, na ciama, na mbaara, na guoko kũrĩ hinya, na kĩrĩoko kĩambũrũkĩtio, na maũndũ manene ma gũtua andũ guoya, o ta ũrĩa Mwathani Ngai wanyu aamwĩkĩire maũndũ macio mothe kũu Misiri mũkĩonaga na maitho manyu? Wee nĩwonekio maũndũ macio nĩguo ũmenye atĩ Mwathani nĩwe Ngai; gũtirĩ ũngĩ tiga we wiki.”1

GSAM 198.2Ũguo nĩguo Mwathani eekire rĩrĩa aarutire andũ ake kuuma gatagatĩ ka rũrĩrĩ rwa andũ atamenyaga Ngai, nĩguo amatongorie moime mathiĩ handũ angĩmaheire watho wake na kanua gake, na amahe watho ũcio ũkoretwo wandĩkĩtwo ibao-inĩ cia mahiga. Ciama ici itiarekĩtwo nĩguo ihunĩrie merirĩria mao ma kuona maũndũ matamenyere; no nĩguo mamenye na ũmma atĩ ũrĩa “eekĩte maũndũ manene kũu Misiri; ciama bũrũri wa Hamũ, na maũndũ ma gũtua andũ guoya Iria-inĩ Itune,”2 na akamarĩria arĩ gatagatĩ ka mwaki na ndogo mũtwe-inĩ wa kĩrĩma kĩa Sinai kĩrĩa gĩaakanaga, atiarĩ ũngĩ tiga Ngai ũrĩa ũrĩ muoyo na ũrĩ wa ma, Mũũmbi wa indo ciothe.

GSAM 198Musa Gũĩtĩrwo Kuuma Gĩthaka-inĩ Kĩrĩa Gĩaakanaga

GSAM 198.3Musa we mwene ndangĩahotire gũtũma Aisiraeli moime Misiri na ũndũ wa kũmeera o ũũ, “Rĩrĩa ndaarĩithiaga mahiũ werũ-inĩ, nĩndamwĩtĩkĩrire tha nĩ ũndũ wa ũkombo wanyu, na rĩu nĩndookĩte gũũkĩrĩria nĩguo ndĩmũrute Misiri, o ta ũrĩa ndageretie gwĩka rĩrĩa ndoragire Mũmisiri hanini mbere ya kũũrĩra bũrũri wa Midiani.”

GSAM 199.1Nĩ gĩthaka kĩrĩa gĩaakanaga na gĩtithiraga, hamwe na mũgambo ũrĩa waiguĩkaga ũkiuma gatagatĩ ka nĩnĩmbĩ cia mwaki, ciatũmire o na Musa etĩkie atĩ nĩwe wendagwo “gũthiĩ agatongorie andũ moime Misiri.” Nĩ na njĩra ĩno ya kũgegania aaheirwo wĩra wake, wĩtĩri wake wa igũrũ na mũtheru. Kũguũrĩrio kwa ũhoro ũcio nĩkũngĩatũmire ariũ a ithe marũmbũiye na ihenya, na gũthondeka meciiria mao nĩ ũndũ wa maũndũ marĩa mangĩarũmĩrĩire, na ũguo maketĩkĩra Musa arĩ mũtongoria wao thĩ ya Ngai.

GSAM 199.2Angĩkorwo nĩ kwarĩ ihinda kuuma Mũhonokia ariũkĩte rĩrĩa arũmĩrĩri ake marĩa maakĩte na magaconoka maabataraga kũhoorerio nĩ ũikarĩ hakuhi nao na ciugo ciake cia kũmatia hinya, nĩ ihinda rĩrĩa amwe a etĩkia arĩa maarĩ na kĩeha na makanyamario maatũũrire makĩgwatĩrĩra wĩtĩkio ũtigatiganaga thuutha wa “Kwanĩrĩrũo gwa ũtukũ gatagatĩ” kwa 1844. Na angĩkorwo Ngai nĩaaragia na ngoro irĩ kĩeha we mwene nĩ ũndũ wa tha ciake, no kuonekane atĩ no ũndũ wa ma ataarie ihinda ta rĩu, na kũrĩ andũ ta acio.

GSAM 199Mwĩhĩtwa wa Mwathani wa Gũkorwo Hamwe Nao

GSAM 199.3Ũrĩa ũtarĩ na mĩhaka ya njĩra kana indo cia kũhũthĩra wĩra-inĩ wake, na ũrĩa watũũrire iheo cia Roho kanitha-inĩ wake “rĩrĩa aambatire igũrũ,”3 nĩeeranĩire gũkorwo na arũmĩrĩri ake makĩhunjia Ũhoro-ũrĩa-Mwega, “o nginya mũthia wa thĩ.”

GSAM 199.4Mahinda mothe Mwathani nĩatuĩte ehaarĩirie kuonania hinya wake na iheo ciake hamwe na arĩa mamũcaragia na ngoro yothe. Hihi ndaigire ũũ rĩrĩa aaheanaga wĩra wa kũhunjia Ũhoro-ũrĩa-Mwega, “Marũũri maya nĩmarĩrũmĩrĩra arĩa metĩkĩtie: Nĩmekũingata ndaimono na rĩĩtwa rĩakwa; nĩmakwaragia na thiomi njerũ; nĩmakũoya njoka; na mangĩnyua kĩndũ gĩothe kĩoraganaga, gĩtingĩmaĩka ũũru; nĩmakũambĩrĩria arũaru moko, nao nĩmakũhona”?4

GSAM 199Iheo cia Roho Ihinda-inĩ rĩa Mathondeka ma Kanitha

GSAM 199.5Ihinda-inĩ rĩa Mathondeka ma Kanitha karine-inĩ ya 16, na mahinda-inĩ marĩa maarũmĩrĩire, nĩ kwarĩ kuonania kwa kũgegania kwa hinya wa Mwathani na kuoneka kwa Kĩheo kĩa ũrathi. D’Aubigné nĩaragia ũhoro wa maũrathi ma John Huss. Charles Buck, ibuku-inĩ rĩake Ũhoro Mĩkuhĩ wa Maũndũ ma Wĩtĩkio, nĩarĩtie ũhoro wa kũratha kwa George Wishart mũaka wa 1546. John Wesley, maandĩko-inĩ make, nĩarĩtie ũhoro wa maũrathi ma Jonathan Pyrah na kũhingio kwamo. Mũthuri J. B. Finley, ibuku-inĩ rĩa ũhoro wa muoyo wake rĩrĩa eeyandĩkĩire, nĩarĩtie ũhoro wa Kĩoneki kĩa kũgegania na kũhonio kwake we mwene ihinda-inĩ rĩa riũa rĩa 1842. Gathĩti Mũteithĩrĩria wa Mũkristiano, ka kanitha wa Methodist, nĩkaacapire ũhoro wa kũgegania wa Kĩoneki kĩrĩa gĩaheirwo Dagitari Bond wa kanitha ũcio ihinda-inĩ rĩa ũhunjia wake, na maciaro magĩo. Macio maarĩ marũũri kũrĩ arĩa macaragia Mwathani na wĩnyihia atĩ ndahindũkĩte, na atĩ o no ataarie andũ ake na njĩra ya Kĩheo kĩa ũrathi.

GSAM 200Kanitha wa Matigari Ũgũkorwo na Roho wa Ũrathi

GSAM 200.1Maandĩko-inĩ nĩ kũrĩ ciugo cieguũrĩte na ciarĩtie wega atĩ Mwathani nĩekuonania iheo cia Roho wake na njĩra ya mwanya, na makĩria Kĩheo kĩa ũrathi, gatagatĩ-inĩ ka andũ arĩa makagĩĩtwo metereire gũũka gwake. Mũhari wa mbere ũrĩa tũkwenda mũrũmbũiye ũrĩ marũa-inĩ marĩa maandĩkĩirwo Akorintho, na ũkwĩra ũũ: “Nĩndĩcookagia ngaatho kũrĩ Ngai wakwa hĩndĩ ciothe nĩ ũndũ wanyu, nĩ ũndũ wa wega wa Ngai ũrĩa mwaheirwo nĩ Jesũ Kristo; atĩ thĩinĩ wake nĩmwatongio maũndũ-inĩ mothe, ũhoro-inĩ wothe na ũmenyo-inĩ wothe; o ta ũrĩa ũira wa Kristo wakĩrĩkĩtio thĩinĩ wanyu: nĩguo mũtigaakĩe kĩheo o na kĩmwe, mũkĩeterera gũũka gwa Mwathani witũ Jesũ Kristo; ũrĩa o na nĩekũmũkĩrĩkĩria nginya mũthia, nĩguo mũgakorwo mũtarĩ na ũcuuke mũthenya-inĩ wa Mwathani witũ Jesũ Kristo.”5

GSAM 200.2Thĩinĩ wa Ũhoro wa Kũguũrĩrio nĩtũthomaga ũhoro wa “Matigari”—kanitha wa mũthia wa Ũhoro-ũrĩa-Mwega: “Ndũgũme nĩyarakarĩire mũtumia [kanitha], ĩgĩthiĩ kũrũa mbaara na Matigari ma rũciaro rwake, marĩa mamanagĩrĩra Maathani ma Ngai, na marĩ na ũira wa Jesũ Kristo.”6 Tũrooria atĩ, “ũira wa Jesũ” nĩkĩĩ, ũrĩa kanitha wa mũthia ũgũkorwo naguo, na ũrĩa wakĩrĩkĩtio ũhaaragĩria njĩra ya kuoneka kwa iheo ciothe cia Roho? Gĩcokio kĩa kĩũria kĩu tũgĩonaga ũira-inĩ wa mũraika kũrĩ Johana kĩrwa-inĩ kĩa Patimo: “Nĩndaguire magũrũ-inĩ make nĩguo ndĩmũhooe. Nake akĩnjĩĩra atĩrĩ, Menyerera ndũgĩke ũguo: niĩ ndĩ ndungata hamwe nawe, na hamwe na ariũ a thoguo arĩa marĩ na ũira wa Jesũ: hooya Ngai: nĩ ũndũ ũira wa Jesũ nĩ Roho wa ũrathi.”7

GSAM 201.1Ũtaũri ũyũ waheanirwo nĩ mũraika nĩwĩonanagia atĩ “Roho wa ũrathi” ũrĩa wonagĩka kanitha-inĩ ũrĩa weterere Kristo nĩguo ũhaaragĩria njĩra iheo ciothe, na atĩ kanitha wa “Matigari” nĩũrũagwo mbaara nĩ ũndũ wa gũkorwo na kĩheo kĩu gatagatĩ kao.

GSAM 201Ũira wa Paũlũ Ũhoro-inĩ wa Iheo

GSAM 201.2Marũa ma Paũlũ kũrĩ Athesalonike nĩmonanagia atĩ mũthenya wa Mwathani—mũthenya wa mũthia wa gũkinyĩria ciira—nĩũgakinya kũrĩ andũ aingĩ “ta mũici ũtukũ;” no ndũgagwatanĩra ciana cia Mwathani irĩa njĩtĩkĩru ũguo, tondũ nĩ “ciana cia ũtheri, na ciana cia mũthenya.” Gatagatĩ ka mĩkaana yake kũrĩ andũ acio metereire, nĩoigire atĩrĩ, “Mũtigathimie Roho. Mũtikanegere maũrathi. Geragiai maũndũ mothe; mũgwatĩrĩre ũndũ ũrĩa mwega.”8

GSAM 201.3Nĩ ũndũ wa kiugo kĩa Kĩyunani propheteias, kĩrĩa gĩtaũrĩtwo haha atĩ maũrathi, Greenfield, thĩinĩ wa Kamũthi yake ya Kĩyunani, nĩoigaga atĩrĩ, “Gũhũthĩra Kĩheo kĩa ũrathi, na ũtaũri ũyũ, 1 Athesalonike 5:20.” Kamũthi cia Parkhurst, Robinson, na Liddell na Scott o nacio nĩciĩtĩkĩrĩte ũguo. Ũguo-rĩ, ũyũ nĩ ũira ũrĩ mũtheru atĩ Kĩheo kĩa ũrathi kĩa ma nĩgĩgũkorwo na kanitha ũrĩa weterere Gũũka gwa Kristo gwa keerĩ. Mũkaana ũcio nĩ atĩ andũ matikanegere kĩheo kĩu, no magĩgere; na makĩona kĩgĩĩkĩka na njĩra njega, “magĩgwatĩrĩre.”9

GSAM 201Kũhingio kwa Mwĩhĩtwa

GSAM 201.4Nĩtũonete mbere ũrĩa Mwathani aambĩrĩirie kuonania Kĩheo kĩa ũrathi ihinda-inĩ rĩa kũhunjio kwa Ndũmĩrĩri ya mũraika wa mbere na Ndũmĩrĩri ya mũraika wa keerĩ. Kĩheo kĩu nĩkĩonanetie na ũiyũru makĩria kuuma Matukũ 2300 mathira. Mwathani nĩeethurĩire kĩndũ gĩake we mwene gĩa kũhũthĩra ũndũ-inĩ ũyũ, agĩthuura mũndũ ũtarĩ o eeheanĩte na indo ciake ciothe nĩ ũndũ wake, no o na muoyo wake warĩ hakuhĩ na gũthira, “ũrĩa mũnyamaarĩ makĩria gatagatĩ ka anyamaarĩ.”10 Mbere ya mĩeri ĩĩrĩ gũthira thuutha wa ihinda rĩrĩa rĩetereretwo gũthira, Mwarĩ Ellen G. Harmon wa Portland, Maine, ũrĩa hĩndĩ ĩyo aarĩ na mĩaka ta ikũmi na mũgwanja tu, nĩaambĩrĩirie kũguũrĩrio maũndũ nĩ Mwathani.

GSAM 202.1Tondũ nĩngoretwo na mweke wa kwaria na arĩa maatũũraga Portland ihinda-inĩ rĩa Kĩoneki kĩa mbere, na o nĩnyonene na Mũtumia Haines, ũrĩa Mwarĩ Harmon ooneire Kĩoneki kĩake kĩa mbere mũciĩ wake, nĩngũheana ũhoro wa maũndũ macio o ũrĩa andũ acio maanjĩĩrire.

GSAM 202.2Mwarĩ Harmon ihinda rĩu aarĩ mũrũaru mũno, muoyo wake ũrĩ na haaro. Kwa ciumia nyingĩ, haangĩahotire kwaria na mũgambo ũrĩ igũrũ gũkĩra wa kũringĩra. Mũganga ũmwe nĩaigĩte atĩ mũrimũ wake warĩ wa gũkorora ũrĩ na kũiyũra maaĩ mwĩrĩ-inĩ. Nĩoigire atĩ ihũri rĩake rĩa ũrĩo nĩrĩaborĩte, na rĩa ũmotho rĩarĩ rĩrũaru mũno, na o na ngoro yake ĩrĩ na mũrimũ. Nĩoigire atĩ ndaciragia angĩatũũrire muoyo tiga ihinda inini mũno, na no akuĩre ihinda o rĩothe. Nĩathĩnagĩka mũno kũhũũra rĩrĩa akomete. Ũtukũ nĩahotaga kũhurũka o angĩatĩĩrio ũrĩrĩ-inĩ, agakorwo harĩ ta aikarĩte. Kũkorora kaingĩ na gũtuĩra thakame kuuma mahũri-inĩ nĩciarigĩte hinya wa mwĩrĩ wake mũno.

GSAM 202Kĩoneki kĩa Mbere kĩa Mwarĩ Harmon

GSAM 202.3Rĩrĩa oonire Kĩoneki kĩake kĩa mbere, aikaraga mũciĩ wa Mũtumia Haines. Kwarĩ rũciinĩ, nao maarĩ marahooya Ngai hamwe mũciĩ. Andũ arĩa maarĩ ho maarĩ atano, othe maarĩ airĩtu a Ithe witũ thĩinĩ wa wĩtĩkio. Arĩa angĩ nĩmahooyete, na Mwarĩ Harmon aarĩ arahooya na mũgambo wa kũringĩra, rĩrĩa hinya wa Ngai waaharũrũkire na njĩra ya kũgegania mũno, ũgĩhutia na njĩra ĩonekaga arĩa othe maarĩ ho. Na o kahinda kamwe ndacookire kũmenya maũndũ marĩa meekĩkaga mamũrigiicĩirie—aarĩ thĩinĩ wa Kĩoneki.

GSAM 202.4Mũcemanio-inĩ ũrĩa warũmĩrĩire, nĩaarĩirie etĩkia arĩa maarĩ Portland maũndũ marĩa aonekio. Nĩmetĩkĩtie biũ atĩ ũhoro ũcio woimĩte kũrĩ Mwathani. Hĩndĩ ĩyo kũu Portland nĩ kwarĩ andũ ta mĩrongo ĩtandatũ arĩa meetĩkĩrire atĩ warĩ wĩra wa Mwathani. Nĩ kwarĩ hinya ũrĩa warũmĩrĩire Kĩoneki kĩu, na o na kũheana ũhoro wakĩo, ũrĩa ũtaangĩoimire handũ hangĩ tiga kũrĩ Ngai. Hĩndĩ ciothe aarĩ na wĩciria mũritũ ũkoniĩ maũndũ ma tene na tene, na aonekaga aiyũrĩtwo nĩ kũmaka gũtaarĩkĩka atĩ mũndũ tawe mũnini na mũnyamaarĩ angĩathuuriirwo gũtuĩka kĩndũ kĩa kũhũthĩrwo nĩ Mwathani kũhe andũ ake ũtheri. Nĩoigire atĩ rĩrĩa aarĩ thĩinĩ wa Kĩoneki, aonekaga ta arigiicĩirio nĩ araika arĩa maameremete, nja-inĩ cia riiri cia igũrũ, kũrĩa guothe kũiyũrĩte gĩkeno na thayũ. Na atĩ gwacookaga kũmenya maũndũ ma muoyo ũyũ ũrĩ gĩkuũ, ũrĩa ũtahũnĩrĩtie, kwarĩ kũgarũrũka kwa kũrehe kĩeha.

GSAM 203Ũhoro Mũkuhĩ wa Kĩoneki kĩa Mbere

GSAM 203.1Ũhoro ũyũ mũkuhĩ wa Kĩoneki kĩake kĩa mbere, o ta ũrĩa aagĩtaarĩirie etĩkia arĩa maarĩ Portland, nĩũkũonania hanini ũrĩa ioneki ciake ciothe ciatariĩ:—

GSAM 203.2“Ndĩrahooya, hinya wa Ngai nĩwaanjũkĩire na njĩra ndĩarĩ ndaigua o na rĩ. Nĩndaarigiicĩirio nĩ ũtheri, na ngĩambata igũrũ makĩria na makĩria kuuma thĩ. Nĩndahindũkire nĩguo ngarorere etereri a gũũka gwa Kristo thĩ-inĩ, no ndiahotire kũmona, rĩrĩa mũgambo waanjĩĩrire atĩrĩ, ‘Rora rĩngĩ, na ũrorete hanini igũrũ makĩria.’ Nĩ ũndũ ũcio ngĩtambũrũkia maitho makwa, ngĩona kanjĩra kagĩrĩru na kanyinyi, gakĩĩtwo igũrũ mũno wa thĩ. Kanjĩra-inĩ kau etereri a gũũka gwa Kristo nĩmathiĩte makĩelekera itũũra inene rĩrĩa rĩarĩ mũthia-inĩ wa kanjĩra. Thuutha wao nĩ kwarĩ ũtheri mũnene ũkĩĩtwo kwambĩrĩria-inĩ kwa kanjĩra, ũrĩa mũraika aanjĩĩrire warĩ ‘Kwanĩrĩrũo gwa ũtukũ gatagatĩ.’ Ũtheri ũcio nĩwaamũrĩkaga kanjĩra koothe, na ũkahe magũrũ mao ũtheri nĩguo matikĩĩhurie. Na mangĩatũũrire marorete Jesũ na maitho mao, ũrĩa aarĩ mbere yao, akĩmatongoria itũũra-inĩ rĩu, maarĩ na ũgitĩri. No thuutha wa ihinda inini amwe nĩmaanogire; makĩuga atĩ itũũra rĩu rĩarĩ kũraihu mũno, na atĩ nĩmetereire korwo marĩkinyĩte mbere ĩyo. Hĩndĩ ĩyo Jesũ nĩamatĩaga hinya na njĩra ya kũoya kĩrĩoko gĩake kĩa ũrĩo kĩrĩa kĩarĩ na riiri, na kuuma kĩrĩoko-inĩ gĩake kũkiuma ũtheri mũnene, ũkĩgera igũrũ rĩa etereri a gũũka gwa Kristo, nao makaanĩrĩra atĩrĩ, Halelũya! Angĩ magĩkũũra ũtheri ũrĩa warĩ thuutha wao matecirĩtie, na makĩuga atĩ atiarĩ Ngai wamatongoretie magakinya hau. Ũtheri ũrĩa warĩ thuutha wa andũ acio nĩwathimire, ũgĩtiga magũrũ mao nduma-inĩ nene biũ, nao makĩĩhuria, maitho mao magĩtiga kũrora harĩa maagĩrĩirwo kũrora, magĩtiga kuona Jesũ, na makĩgwa moima kanjĩra-inĩ makĩharũrũka thĩ-inĩ ĩrĩa ndumanu na njũru ĩrĩa yarĩ hau thĩ. Thuutha wa ihinda inini tũkĩigua mũgambo wa Ngai ũhaana ta maaĩ maingĩ, ũrĩa watũheire mũthenya na ithaa rĩa gũũka kwa Jesũ. Andũ arĩa atheru arĩa maarĩ muoyo nĩmaamenyire na magĩtaũkĩrwo nĩ mũgambo ũcio, no andũ arĩa aaganu maacirĩirie atĩ nĩ kũgũrũma kwa itũ na gĩthingithia. Rĩrĩa Ngai aagwetire ihinda rĩu, nĩaatũitĩrĩirie Roho Mũtheru, na mothiũ maitũ makĩambĩrĩria kũmũrĩka na kũmeremeta na riiri wa Ngai, o ta ũrĩa wa Musa watariĩ rĩrĩa aaharũrũkire kuuma Kĩrĩma kĩa Sinai.”11

GSAM 204Ũhoro wa Mũikarĩre wa Mũtumia wa White Arĩ Thĩinĩ wa Kĩoneki

GSAM 204.1Mbere ya gũthiĩ na mbere gũrũmĩrĩra ũhoro ũyũ wa kũhutia ngoro wa kuoneka gũkũ kwa kũgegania kwa Roho wa Ngai, nĩngũheana maũndũ mamwe ma ma makoniĩ ioneki ici. Hĩndĩ ya mbere nyonire Mũtumia wa White, E. G. (ũrĩa mbere eetagwo Mwarĩ Harmon), yarĩ mweri wa ikũmi, 1852. Mũthenya ũcio nĩndamuonire arĩ thĩinĩ wa Kĩoneki kĩrĩa gĩaatũũrire gĩkĩria ithaa rĩmwe. Kuuma hĩndĩ ĩyo nĩngoretwo na kĩrĩra gĩa kũmuona arĩ thĩinĩ wa Kĩoneki ta maita mĩrongo ĩtano. Nĩngoretwo ho aganga makĩmũthuthuria arĩ na mũikarĩre ũyũ, na nĩnjiguaga ndĩ na gĩkeno gũheana ũira wa ũrĩa nyonete na njũĩ. Nĩnjĩhokete atĩ kũheana ũhoro wa maũndũ ma ma ũhoro-inĩ ũyũ gũtigakũũrwo kũtarĩ na mwĩcare, andũ makĩrũmĩrĩra meciiria matarĩ na kĩrĩro ma arĩa matamuonete arĩ na mũikarĩre ũyũ.

GSAM 204.2Rĩrĩa arĩraingĩra thĩinĩ wa Kĩoneki nĩanĩrĩraga maita matatũ na gĩkeno kĩnene atĩrĩ, “Riiri!” Mĩgambo ĩyo nĩĩcookagĩrwo na ĩgacooka rĩngĩ; wa keerĩ, na makĩria wa gatatũ, ũkĩaga hinya gũkĩra wa mbere, no ũgĩhutia ngoro makĩria. Mũgambo ũcio ũhaana ta wa mũndũ ũrĩ kũraihu nawe, na ũrĩa ũrĩ hakuhĩ na gũtiga kũiguĩka. Kwa thikondi inya kana ithano, nĩaonekaga ta aragwa ta mũndũ ũrĩa ũguĩte kĩbumi, kana mũndũ ũrĩa ũtigĩtwo nĩ hinya; hĩndĩ ĩyo nĩaonekaga ta aiyũrĩtwo o rĩmwe nĩ hinya ũgũkĩra wa mũndũ, na rĩmwe akĩrũgama o rĩmwe na agathiĩ ũku na ũku nyũmba-inĩ. Nĩainainagia moko na irĩoko ciake kaingĩ, akĩonania ũrĩo kana ũmotho o ũrĩa mũtwe wake ũrahindũka. Mwĩthiĩre ũyũ wothe ũgĩkagwo na njĩra njega mũno. Guoko kana kĩrĩoko gĩake kĩngĩkorwo gĩtũũrĩtwo o ũrĩa gĩtũũrĩtwo, gũtirĩ mũndũ ũngĩhota gũgĩthingithia. Maitho make matũũraga mahingũre, no ndacimicaga; mũtwe wake ũtũũraga ũtambũrũkĩte, na akarora igũrũ, na rũrora rũega rwa gĩkeno, atarora o tũhũ. Ũtiganu ũrĩa ũrĩ ho na ũrĩa atariĩ mahinda marĩa mangĩ nĩ atĩ aonekaga ta arũmbũiye kĩndũ kĩrĩ kũraihu. Ndahũũraga, no mũthiro wa thakame wake ũtũũraga ũkĩringa o wega. Ũthiũ wake ũtũũraga ũrĩ na gĩkeno, na rangi yaguo ĩgatuĩka ndune o ta ũrĩa atariĩ mahinda marĩa mangĩ.

GSAM 205Kũringithanio na Kĩa Danieli

GSAM 205.1Mũikarĩre wake wa kũhũmũka, gũthirwo nĩ hinya, na gũcooka kũheo hinya rĩrĩa mũraika wa Ngai aamũhutagia, maũndũ macio mothe nĩmaiguanĩire biũ na ũrĩa mũnabii Danieli aataarĩirie maũndũ marĩa aamũkĩrire arĩ kĩoneki-inĩ, rĩrĩa oigire atĩrĩ: “Nĩ ũndũ ũcio ngĩtigwo ndĩ nyiki, ngĩona kĩoneki gĩkĩ kĩnene, na gũtiarĩ hinya watigirwo thĩinĩ wakwa; nĩgũkorwo ũthaka wakwa nĩwahindũkire ũthũku thĩinĩ wakwa, na ndiaikarire na hinya.” “Nĩ atĩa ndungata ya mwathi wakwa ũyũ ĩngĩhota kwaria na mwathi wakwa ũyũ? Nĩgũkorwo o rĩmwe gũtiarĩ hinya watigirwo thĩinĩ wakwa, o na mũhũmũ ndatigĩrwo naguo. Hĩndĩ ĩyo ũmwe wahaanaga ta mũndũ agĩcooka agĩũka akĩhũtia, akĩnjĩkĩra hinya, akĩnjĩĩra atĩrĩ, Wee mũndũ wendetwo mũno, tiga gwĩtigĩra: ũrogĩa na thayũ; gĩa na hinya, ĩĩ, gĩa na hinya. Na rĩrĩa aariĩtie na niĩ, ngĩheo hinya, ngĩũga atĩrĩ, Mwathi wakwa nĩarie; nĩgũkorwo nĩwanjĩkĩra hinya.”12

GSAM 205ŨIRA WA ARĨA MEYONEIRE NA MAITHO MAO

GSAM 205M. G. Kellogg, M.D

GSAM 205.2Ũhoro-inĩ wa mũikarĩre wa Mũtumia wa White rĩrĩa aarĩ kĩoneki-inĩ, nĩ wega kũheana ciugo nini cia andũ arĩa meyoneire. Ũira wa mbere ũrutĩtwo nĩ M. G. Kellogg, M.D., ũrĩa waragia ũhoro wa kĩoneki kĩa mbere kĩrĩa kĩaheanirwo Michigan, 29, mweri wa gatano, 1853, mũcemanio-inĩ ũrĩa waathire na mbere Tyrone, gĩcigo kĩa Livingston. Oigaga atĩrĩ:—

GSAM 206.1“Mwarĩ wa Ithe witũ White aarĩ kĩoneki-inĩ ta ndagĩka mĩrongo ĩĩrĩ kana nuthu thaa. Rĩrĩa aatoonyire kĩoneki-inĩ, o mũndũ ũrĩa waarĩ ho oonagwo ta aigua hinya na ũrĩa Ngai aarĩ hamwe na ithuĩ, na amwe aitũ ti-itherũ nĩtwaiguire Roho wa Ngai atũikũrũkĩire na hinya mũnene. Twarĩ mahooya-inĩ na mũcemanio-inĩ wa kwĩmenyithania maũndũ maitũ rũciinĩ rwa Thabatũ, ta thaa ithatũ. Mũrũ wa Ithe witũ White, baba, na Mwarĩ wa Ithe witũ White nĩmaahooyete, na niĩ nĩ niĩ ndahooyaga hĩndĩ ĩyo. Gũtiarĩ kĩndũ kĩa kũrahũra meciiria, kana maũndũ ma kwĩonania. No nĩtũthaithire Ngai na kĩyo atũrathime mũcemanio-inĩ na ũrĩa aarĩ hamwe na ithuĩ, na arathime wĩra wa Michigan. Rĩrĩa Mwarĩ wa Ithe witũ White aanĩrĩire na ũgambi atĩ, ‘Riiri! r-i-i-r-i-! r-i-i-r-i-!’ o ta ũrĩa mũmũiguĩte akĩanĩrĩra maita maingĩ rĩrĩa atoonya kĩoneki-inĩ, Mũrũ wa Ithe witũ White akĩũkĩra, akĩmenyithia mũingĩ atĩ mũtumia wake aarĩ kĩoneki-inĩ. Thuutha wa gũtaarĩria ũrĩa cioneki ciake ciatũũraga na atĩ ndahũmũkaga arĩ kĩoneki-inĩ, agĩĩta o mũndũ ũngĩendire ooke mbere amũtuĩrie. Dagĩtarĩ Drummond, mũthondeki wa arũaru ũrĩa o nake aarĩ mũhunjia wa etereri a gũũka gwa Kristo a Mũthenya wa mbere wa kiumia, nĩoigĩte, mbere ya kũmuona arĩ kĩoneki-inĩ, atĩ cioneki ciake ciumaga kũrĩ hinya wa mũndũ wa gũtooria meciiria ma ũngĩ, na atĩ nĩangĩmũtũmire agĩe na kĩoneki. Nĩokire mbere na, aamũtuĩria wega mũno, ũthĩũ wake ũgĩerũha mũno, akĩũga atĩrĩ, ‘Ndahũmũkaga!’

GSAM 206.2“Nĩndĩ na ũhoro wa ma biũ atĩ ndahũmũkaga hĩndĩ ĩyo arĩ kĩoneki-inĩ, na o na maita mangĩ maingĩ marĩa aagĩire na cioneki niĩ ndĩ ho. Kuuma kwake kĩoneki-inĩ nĩkũonekaga wega o ta gũtoonya kwake thĩinĩ wakĩo. Kĩmenyithia kĩa mbere tũonaga atĩ kĩoneki nĩkĩthirĩte nĩ atĩ aacookaga kwambĩrĩria kũhũmũka. Aatunagia mũhũmũ wa mbere mũnene, mũraihu na wa kũiyũria, na njĩra ya kuonania atĩ mahũri make maarĩ matarĩ na rũhuho o na hanini. Thuutha wa gũtunya mũhũmũ wa mbere, ndagĩka nyingĩ ciathiraga mbere ya gũtunya wa keerĩ, ũrĩa waiyũragia mahũri o ta ũrĩa wa mbere weekĩte; agĩcooka agĩikarĩra ndagĩka igĩrĩ atahũmũkĩte, agĩtunya mũhũmũ wa gatatũ, na thuutha ũcio kũhũmũka gũgĩcooka kũrĩa gũtũũraga.” Kwandĩkĩtwo rũũri nĩ, “M. G. Kellogg, M.D., Battle Creek, Mich., 28, mweri wa ikũmi na ĩĩrĩ, 1890.”

GSAM 207F. C. Castle

GSAM 207.1Tũraheana ũira ũyũ wa mũndũ ũrĩa weyoneire ũtuĩria wa ũgima wa mwĩrĩ wa Mũtumia wa White arĩ kĩoneki-inĩ Stowe, Vermont, ihinda rĩa riũa rĩa 1853. Oigaga atĩrĩ:—

GSAM 207.2“Nĩhaarĩ dagĩtarĩ ũrĩa waamũtuĩrĩirie na ũrĩa ũũgĩ na gĩthomo giake ciomũtongoririe, nĩguo amenye kĩrĩa gĩatũmaga ũndũ ũcio woneke. Mũcumaa ũakanĩte nĩwanyiitĩirwo hakuhĩ na maitho make, marĩa maahingũrĩte mũno; na gũtirĩ nyama ĩmwe ya maitho yathiiire. Agĩcooka agĩtuĩria kũhũũra kwa ngoro yake na kũhũmũka kwake, na gũtiarĩ na kũhũmũka. Mũthia-inĩ nĩeetĩkĩrire atĩ ũndũ ũcio ndũngĩtaarĩrĩkire na maũndũ ma ndũire kana na ũmenyo wa gĩthomo.” Kwandĩkĩtwo rũũri nĩ, “F. C. Castle.”

GSAM 207D. H. Lamson

GSAM 207.3Ũira ũyũ ũrũmĩrĩire ũkonĩi ũtuĩria ũrĩa wekĩtwo Mũtumia wa White arĩ kĩoneki-inĩ, mũcemanio-inĩ ũrĩa waathire na mbere nyũmba-inĩ ya Mũthuri James White, barabara-inĩ ya Monroe, Rochester, N.Y., 26, mweri wa gatandatũ, 1854:—

GSAM 207.4“Hĩndĩ ĩyo ndarĩ na mĩaka ikũmi na mũgwanja. Ndaigua ta ingĩhota o na rĩu kũigua mĩgambo ĩyo yake ya gũkenia ya ‘R-i-i-r-i!’ Thuutha ũcio akĩikũrũka thĩ, ataagũire, no akĩikũrũka kahora, na akĩnyiitĩrĩrwo moko-inĩ ma mũteithia. Adagĩtarĩ eerĩ magĩtoonya, mũthuri mũkũrũ na mũndũ mũnini wa mĩaka. Mũrũ wa Ithe witũ White nĩendaga mũno matuĩrie Mwarĩ wa Ithe witũ White wega, na nĩmekire ũguo. Gĩcicio gĩkĩrehwo, na ũmwe wao akĩkĩnyiita igũrũ rĩa kanua gake akĩaria; no o narua magĩtigana na ũndũ ũcio, makĩũga atĩrĩ, ‘Ndahũmũkaga.’ Magĩcooka magĩtuĩria mĩena ya mwĩrĩ wake wega akĩaria, macarie kĩmenyithia gĩa kũhũmũka na hinya, no matiakĩonire. Rĩrĩa maariĩkĩtie gĩcunjĩ kĩu kĩa ũtuĩria, akĩrũgama na magũrũ make, o arĩ kĩoneki-inĩ, anyiitĩte Bibilia igũrũ mũno, agĩcangarũra kuuma handũ hamwe nginya hangĩ, akĩruta ciugo ciayo na njĩra ya ma, o na gũtuĩka maitho make maaroraga igũrũ na mataroraga ibuku.

GSAM 208.1“Nĩonire mĩthiro ĩrĩa mũgwanja ya mũthia. Thuutha ũcio akĩona gũtooria kwa andũ arĩa aamũre, na mĩgambo yake ya ũgambi ndaigua ta ingĩhota kũmĩigua o na rĩu. Maũndũ macio nĩndĩmaheagĩra ũira na wendo wakwa.” Kwandĩkĩtwo rũũri nĩ, “Mũthuri D. H. Lamson, Hillsdale, Mich., 8, mweri wa keerĩ, 1893.”

GSAM 208Mũtumia Drusilla Lamson

GSAM 208.2Ũira ũngĩ ũkonĩi ũtuĩria o ũcio wa adagĩtarĩ ũrutĩtwo nĩ Mũtumia Drusilla Lamson, mũtumia wa mũrũ wa tata wa Mũthuri Lamson, ũrĩa watigĩtwo nĩ mũthuri wake, na mũmenyereri mũnene wa arũaru nyũmba-inĩ ya ũgima wa mwĩrĩ ya Clifton Springs, N.Y. Akĩaria ũhoro wa mũcemanio wa 26, mweri wa gatandatũ, 1854, oigaga atĩrĩ:—

GSAM 208.3“Nĩndĩririkanaga mũcemanio ũrĩa igerio rĩekĩirwo, narĩo nĩ kũgeria ũrĩa Mũrũ wa Ithe witũ White aatũũraga akiuga atĩ Mwarĩ wa Ithe witũ White ndahũmũkaga arĩ kĩoneki-inĩ, no ndingĩririkana rĩĩtwa rĩa dagĩtarĩ ũrĩa waarĩ ho.... No nginya atuĩke aarĩ Dagĩtarĩ Fleming, nĩgũkorwo nĩwe dagĩtarĩ ũrĩa wetagwo mahinda mamwe nĩguo aheane ũtaaro. No rĩu nĩarĩkĩtie gũkua. Ũrĩa ingĩhota kuuga nĩ atĩ igerio nĩrĩekĩtwo, na gũtiarĩ kĩmenyithia gĩa mũhũmũ gĩonekete gĩcicio-inĩ.” Kwandĩkĩtwo rũũri nĩ, “Drusilla Lamson, Clifton Springs, N.Y., 9, mweri wa gatatũ, 1893.”

GSAM 208.4Ũira ũngĩ rĩngĩ wa mũndũ ũrĩa waarĩ ho hĩndĩ ĩyo ĩtũũgĩte igũrũ:—

GSAM 208David Seeley

GSAM 208.5“Ũhoro ũyũ nĩ wa kũmenyithia atĩ nĩndathomete ũira wa David Lamson na wa Mũtumia Drusilla Lamson ũrĩa ũrĩ igũrũ, ũkonĩi ciugo cia dagĩtarĩ rĩrĩa aatuĩragia Mũtumia wa White, E. G., arĩ kĩoneki-inĩ, 26, mweri wa gatandatũ, 1854. Nĩndarĩ mũcemanio-inĩ ũcio, ngĩyonea ũtuĩria. Nĩnjĩtĩkĩranĩtie na ũrĩa Mũrũ wa Ithe witũ na Mwarĩ wa Ithe witũ Lamson moigĩte, na ingĩenda kwongera atĩ nĩ Dagĩtarĩ Fleming na dagĩtarĩ ũngĩ mũnini kũmũkĩra meekire ũtuĩria ũcio. Mũtumia wa White aarũgama na magũrũ make, o ta ũrĩa matuugĩte, akĩruta ciugo cia Maandĩko, Dagĩtarĩ Fleming akĩĩtithia mũcumaa ũakanĩte. Agĩũnyiita hakuhĩ na mĩromo yake ũrĩa kwahotekaga hatarĩ kũmũcinana, na o harĩa mũhũmũ wake ũngĩahĩtũkĩire angĩahũmũkire. Rũrĩrĩmbi rwa mwaki rũu rũtiainainire o na hanini. Dagĩtarĩ agĩcooka akiuga na ũgambi atĩrĩ, ‘Ũndũ ũcio nĩwarĩkĩka tene na tene; gũtirĩ mũhũmũ mwĩrĩ-inĩ wake.’” Kwandĩkĩtwo rũũri nĩ, “David Seeley, Fayette, Iowa, 20, mweri wa kanana, 1897.”

GSAM 209Mũthuri A. F. Fowler na Mũtumia Wake

GSAM 209.1Ciugo ici irũmĩrĩire ikonĩi ũtuĩria ũrĩa wekĩtwo Mũtumia wa White arĩ kĩoneki-inĩ nyũmba-inĩ ya mĩcemanio ya Waldron, Hillsdale, Mich., mweri wa keerĩ, 1857. Dagĩtarĩ Lord, mũthondeki wa arũaru wa Hillsdale ũrĩa waarutĩte wĩra ũcio mĩaka mĩrongo ĩtano, nĩaatuĩrĩirie ũndũ ũcio na ũmenyereri mũnene mũno; nĩguo ndĩraheana ũira ũyũ ũkũrũmĩrĩra:—

GSAM 209.2“Nĩtwarĩ ho rĩrĩa (mweri wa keerĩ, 1857) Mwarĩ wa Ithe witũ E. G. White aagĩire na kĩoneki nyũmba-inĩ ya mĩcemanio ya Waldron, Hillsdale. Dagĩtarĩ Lord nĩaamũtuĩrĩirie, akiuga atĩrĩ, ‘Ngoro yake nĩĩrahũũra, no gũtirĩ mũhũmũ. Nĩarĩ na muoyo, no mahũri matirĩ wĩra mareka; ndingĩhota gũtaarĩria mũikarĩre ũyũ.’” Kwandĩkĩtwo rũũri nĩ, “A. F. Fowler, Mũtumia wa A. F. Fowler, Hillsdale, Mich., 1, mweri wa mbere, 1891.”

GSAM 209C. S. Glover

GSAM 209.3Ũira ũngĩ wa kĩoneki o kĩu nĩ ũyũ:—

GSAM 209.4“Nĩndarĩ ho rĩrĩa Mwarĩ wa Ithe witũ White aagĩire na kĩoneki kĩu gĩtũũgĩte igũrũ, nyũmba-inĩ ya mĩcemanio ya Waldron, Hillsdale. Kũongerera ũira ũcio ũrĩ igũrũ, nĩndaiguire dagĩtarĩ akiuga atĩ mũikarĩre wa Mwarĩ wa Ithe witũ White arĩ kĩoneki-inĩ ‘nĩwakĩrĩte ũmenyo wake.’ Nĩoigire o na atĩrĩ, ‘Nĩ kũrĩ ũndũ ũkĩrĩte maũndũ ma ndũire haha.’” Kwandĩkĩtwo rũũri nĩ, “C. S. Glover, Battle Creek, Mich., 19, mweri wa mbere, 1891.”

GSAM 209Mũthuri Carpenter na Mũtumia Wake

GSAM 209.5Ũira wa gatatũ wa ũndũ o ũcio nĩ ũyũ:—

GSAM 209.6“Ũhoro ũyũ nĩ wa kũmenyithia atĩ nĩtwarĩ nyũmba-inĩ ya mĩcemanio ya Waldron, Hillsdale, Mich., mweri wa keerĩ, 1857, rĩrĩa Mũtumia wa White, E. G., aagĩire na kĩoneki, na arĩ mũikarĩre-inĩ ũcio agĩtuĩrĩrio nĩ Dagĩtarĩ Lord. Nĩtwaiguire ciugo ciake arĩ mbere ya mũingĩ ũhoro-inĩ wa ũndũ ũcio, o ta ũrĩa Mũrũ wa Ithe witũ na Mwarĩ wa Ithe witũ Fowler maheete ũira wao igũrũ.” Kwandĩkĩtwo rũũri nĩ, “W. R. Carpenter, Eliza Carpenter, Noblesville, Ind., 30, mweri wa kanana, 1891.”

GSAM 210D. T. Bourdeau

GSAM 210.1Rĩu tũrĩrorere igerio rĩrĩa rĩekĩtwo Mũtumia wa White arĩ kĩoneki-inĩ Buck’s Bridge, gĩcigo kĩa St. Lawrence, N.Y.:—

GSAM 210.2“28, mweri wa gatandatũ, 1857, nĩndonire Mwarĩ wa Ithe witũ Ellen G. White arĩ kĩoneki-inĩ ihinda rĩa mbere. Ndiarĩ mwĩtĩkĩri wa cioneki; no ũndũ ũmwe, gatagatĩ ka maũndũ mangĩ ingĩhota kwaria, nĩwandũmire njĩtĩkie atĩ cioneki ciake ciumaga kũrĩ Ngai. Nĩguo meciiria makwa mahũũre ũhoro-inĩ wa kana nĩaahũmũkaga kana aaca, mbere ndahandire guoko gwakwa gĩthũri-inĩ gĩake ihinda rĩiganu, nginya ngĩmenya atĩ mahũri matioyaga kana maikũrũke, o ta ũrĩa mangĩatũũrire angĩaarĩ kĩimba. Ngĩcooka ngĩoya guoko gwakwa ngĩgũhingithia kanua gake, ngĩnyita mĩhũrũ ya iniũrũ rake na gĩkũrũ kĩa guoko na gĩara kĩrĩa gĩkĩrũmĩrĩire, nĩguo atehote kũruta kana gũtunya rũhuho, o na angĩendire gwĩka ũguo. Ndamũnyiitire ũguo na guoko gwakwa ta ndagĩka ikũmi, ihinda rĩiganu rĩa kũmũtũma akue nĩ kũaga mũhũmũ angĩaarĩ mũikarĩre-inĩ wa ndũire; no ndaarĩ na ũndũ aahũtĩkire o na hanini nĩ igerio rĩu. Kuuma rĩrĩa ndonire ũndũ ũcio wa magegania, ndirĩ o na rĩmwe ndagĩa na meciiria ma gwĩkĩrĩra nganja atĩ cioneki ciake ciumaga kũrĩ Ngai.” Kwandĩkĩtwo rũũri nĩ, “D. T. Bourdeau, Battle Creek, Mich., 4, mweri wa keerĩ, 1891.”

GSAM 210Dagĩtarĩ Ũrĩa Maroho Maaragĩra Thĩinĩ Wake Akĩgeria Kĩoneki

GSAM 210.3Nĩngũgweta ũtuĩria ũngĩ wa dagĩtarĩ ũrĩa ndeyoneire Parkville, gĩcigo kĩa St. Joseph, Mich., 12, mweri wa mbere, 1861.

GSAM 210.4Mũtumia wa White aarĩkia kũheana ciugo cia gũtaara mũingĩ mũnene ũrĩa waacemanĩte nyũmba-inĩ ya gũthaitha ya etereri a gũũka gwa Kristo, kĩrathimo kĩa Ngai gĩkĩmũikũrũkĩra na njĩra nene ya magegania, agĩtwarwo kĩoneki-inĩ aikarĩire gĩtĩ gĩake. Nĩhaarĩ Dagĩtarĩ Brown, mũndũ ũrĩ ũgima mwega na hinya wa mwĩrĩ, ũrĩa maroho maaragĩra thĩinĩ wake. Nĩoigĩte atĩ cioneki ciake ciahaanaga o na kwaria kwa maroho thĩinĩ wa andũ, na atĩ angĩagĩire na kĩoneki handũ arĩ, nĩangĩamũrutire thĩinĩ wakĩo na ndagĩka ĩmwe. Andũ othe arĩa mangĩendire nĩmetirwo moke mbere, na nĩ ũndũ wa kũmũtuĩria mehũũrĩrie meciiria ũhoro-inĩ wa mũikarĩre wake arĩ kĩoneki-inĩ. Dagĩtarĩ agĩũka mbere, no atanakinya o na gatagatĩ ka ũtuĩria wake, ũthĩũ wake ũgĩerũha ta wa mũndũ mũkuũ, akĩinaina ta ithangũ rĩa mũtĩ wa asipeni. Mũthuri White akĩũria atĩrĩ, ‘Dagĩtarĩ nĩangĩtũmenyithia mũikarĩre wake?’ Agĩcookia atĩrĩ, ‘Ndahũmũkaga,’ agĩthiĩ mũrango-inĩ na ihenya. Arĩa maarĩ mũrango-inĩ na mooĩ ũhoro wa kwĩgaatha kwake makĩmwĩra atĩrĩ, ‘Cooka, wĩke ũrĩa woigire ũrĩĩka; ruta mũtumia ũcio kĩoneki-inĩ.’ Arĩ na gũthĩĩna mũno, akĩnyiita kĩnyiito kĩa mũrango, no ndeetĩkĩrĩirio kũũhingũra nginya arĩa maarĩ hakuhĩ na mũrango mamũũrie atĩrĩ, ‘Dagĩtarĩ, nĩ kĩĩ?’ Agĩcookia atĩrĩ, ‘Ngai wiki nĩoĩ; rekei njume nyũmba ĩno;’ nake agĩũma nja.

GSAM 211.1Nĩkwonekaga atĩ roho ũrĩa wamũtongoragia, akĩaria thĩinĩ wake, ndaarĩ na thayũ mbere ya hinya ũrĩa waatongoragia Mũtumia wa White arĩ kĩoneki-inĩ, o ta ũrĩa andũ arĩa maarĩ na ndaimono mahinda-inĩ ma Mũhonokia matiagĩaga na thayũ, makĩũria atĩrĩ, “Nĩũũkĩte gũkũ gũtũnyariira mbere ya ihinda rĩrĩa rĩtuĩtwo?”13

GSAM 211.2Ũndũ ũyũ nĩũringithanĩte na ũrĩa wandĩkĩtwo ũhoro-inĩ wa maũndũ marĩa mũnabii Danieli aagerire. Rĩrĩa aatoonyire kĩoneki-inĩ nĩ ũndũ wa Roho wa Mwathani, Akalidei arĩa maarĩ ho—andũ a ndũrĩrĩ arĩa mataamenyete Roho ũcio—nĩmetigĩrire mũno, na “makĩũra makĩĩhitha.”14

GSAM 211Mwarĩ Harmon Agĩathwo Gũtaarĩria Cioneki Ciake

GSAM 211.3Ta kiumia kĩmwe thuutha wa kĩoneki gĩake kĩa mbere, mũcemanio-inĩ ũrĩa waathire na mbere nyũmba-inĩ ya ithe, Mwarĩ Harmon nĩaagĩire na kĩoneki kĩa keerĩ, na agĩathwo amenyerithie andũ arĩa angĩ ũrĩa aaguũrĩirio. Nĩaathĩĩnĩkire mũno meciiria-inĩ, atamenyete ũrĩa angĩahingirie watho wa Mwathani. Ũgima wake wa mwĩrĩ ndwarĩ mwega nginya akanyamaarĩra mwĩrĩ, na na ũrĩa kwonekaga aarĩ na ihinda inini rĩa gũtũũra muoyo. Aarĩ o na mĩaka ikũmi na mũgwanja, arĩ mũnini na ũtarĩ hinya wa mwĩrĩ, ataamenyerete gũikara na andũ; na mũtũũrĩre-inĩ wake aarĩ na thoni nyingĩ na akendaga kwĩhitha, nginya akanyamaarĩra rĩrĩa aacemanagia na ageni. Nĩaahooyire na kĩyo matukũ maingĩ, o na ũtukũ mũiganu, atĩ mũrigo ũcio woeherio kũrĩ we, ũigĩrwo mũndũ ũngĩ warĩ na ũhoti mũnene wa kũũkũua. No ũtheri ũrĩa wamwonagia wĩra wake ndwagarũrũkire, na ciugo cia mũraika ciatũũraga ikĩigũika atĩrĩ, ‘Menyithia arĩa angĩ ũrĩa ngũguũrĩirie.’

GSAM 212.1Arĩ mũikarĩre-inĩ ũcio wa gũthĩĩna meciiria, Mwarĩ Harmon nĩaathire mũcemanio ũngĩ nyũmba-inĩ ya ithe. Mũcemanio-inĩ ũcio andũ othe magĩgwatanĩra mahooya-inĩ ma kĩyo nĩ ũndũ wake, nake agĩcooka kwĩheana kũrĩ Mwathani rĩngĩ, akĩigua eenda kũhũthĩrwo nĩ ũndũ wa riiri wake. Akihooya, nduma ĩrĩa nene yamũrigiicĩirie ĩgĩtatũka; na o ta ũrĩa oigire thuutha, ũtheri mũnene, wahaanaga ta kĩndũ kĩrũngũ gĩa mwaki, ũgĩũka kũrĩ we, na wamũikũrũkĩra, hinya wake ũkĩeherio, akĩigua ta arĩ mbere ya Jesũ na araika. Rĩngĩ akĩcookerwo ciugo ici, ‘Menyithia arĩa angĩ ũrĩa ngũguũrĩirie.’ Oigire atĩ nĩaathaithire na kĩyo, angĩagĩrĩirwo nĩ gũthiĩ na gũtaarĩria ũrĩa Mwathani aamwonetie, amenyererwo ndakagĩe na mwĩgaatho. Mũraika agĩcooka akĩmwĩra atĩ ihooya rĩake nĩrĩacookerio, na atĩ angĩakinyire handũ ha gwĩtigĩrwo nĩ kwĩgaatha, nĩangĩathĩĩnĩirio na mũrimũ. Mũraika akĩmwĩra atĩrĩ, ‘Angĩkorwo nĩũgaheana ndũmĩrĩri na wĩhokeku, na wĩyũmĩrĩrie nginya mũthia, nĩũkarĩa maciaro ma mũtĩ wa muoyo, na ũnyue kuuma rũũĩ-inĩ rwa maaĩ ma muoyo.’

GSAM 212Ũgeni wa Mwarĩ Harmon kũu Poland, Maine

GSAM 212.2Mwarĩ Harmon nĩonĩtio atĩ no nginya athiĩ Poland, Maine, ataarĩrie kĩoneki gĩake. Mũthenya ũrĩa warũmĩrĩire kĩoneki gĩkĩ kĩa gatatũ, othe matakwĩhoka, mũthuri wa mwarĩ wa ithe agĩkinya na ngarĩ yake mũrango-inĩ wa nyũmba ya ithe, akĩheana meciiria ma kũmũtwara Poland. Arĩ kũu nĩaacemaniirie mũcemanio ũrĩa aataarĩirie kĩoneki. Hazen Foss,15 arĩ mũikarĩre-inĩ wa gũtĩga kwĩhoka, ndaahotire kũhũũrĩrĩrio etĩkĩre gũtoonya mũcemanio-inĩ ũcio wa gũthaitha. No arĩ nja, arutĩte gũtũ hakuhĩ na mũrango, nĩaamũiguire akĩtaarĩria kĩoneki gĩake, akiuga atĩrĩ, ‘Kĩoneki kĩrĩa ataarĩria nĩgĩhaana na ũrĩa ndonĩtio o ta ũrĩa andũ eerĩ mangĩataarĩria ũndũ o ũmwe.’ Rũciinĩ rũrĩa rwarũmĩrĩire agĩcemania na Mwarĩ Harmon atakwĩhoka, akĩmwĩra atĩ ‘agĩe na wĩhokeku wa gũkũua mũrigo ũcio, na wa gũtaarĩria ũira ũrĩa Mwathani angĩmũheire, na ndangĩatiganĩirio nĩ Ngai.’ Andũ arĩa angĩ aameerire atĩrĩ, ‘Ũcio nĩwe mũndũ wa kũhũthĩrwo nĩ Mwathani, ũrĩa aigĩrĩire mũrigo ũyũ.’ Ti-itherũ, aagĩrĩirwo nĩ kũmenya, nĩgũkorwo nĩonĩte mũndũ ũcio kĩoneki-inĩ kĩrĩa eerirwo atĩ mũrigo nĩ ‘woeherio’ kũrĩ we.

GSAM 213.1Kuuma hĩndĩ ĩyo, wĩra wa Mwarĩ Harmon warĩ gũthiĩ kuuma handũ hamwe nginya hangĩ mabũrũri-inĩ ma New England, akĩtaarĩria ũrĩa onĩtio. Mahinda mamwe nĩeeragwo kĩoneki-inĩ handũ ha gũthiĩ, na o nĩeeragwo mathĩna marĩa angĩacemanĩirie namo. Ndũmĩrĩri ciake ciarĩ, makĩria, cia gũkaania arĩa maahĩtithagio makĩingĩra ũrutani-inĩ wa gũũka kwa Kristo kwa kĩroho, na cia kũũmĩrĩria othe manyiite na hinya maũndũ marĩa maagerĩte mahinda-inĩ ma mbere.

GSAM 213.2Akĩaria ũhoro wa maũndũ marĩa aagerire, oigaga atĩrĩ: “Amwe nĩmatigire wĩra biũ, magĩtiganĩria na andũ othe arĩa matangĩamũkĩrire meciiria mao ma ũhoro ũcio.... Ngai nĩanguũrĩirie mahĩtia macio kĩoneki-inĩ, akĩndũma kũrĩ ciana ciake ciarĩ na mahĩtia nĩguo ndĩciĩre; no aingĩ ao magĩkaana ndũmĩrĩri ĩyo biũ, makĩnjũrĩra atĩ nĩnjĩtuĩte wa gũrũmĩrĩra maũndũ ma thĩ. Nao etereri a gũũka gwa Kristo a rĩĩtwa makĩnjũrĩra atĩ nĩngũrũmĩrĩra wĩtĩkio ũtarĩ na kĩgero, na nĩndaigĩrĩirwo maheeni, na amwe makĩeka ũguo na ũũru, makĩonania atĩ nĩ niĩ ndarĩ mũtongoria wa wĩtĩkio ũcio ũtarĩ na kĩgero, ũrĩa ti-itherũ ndarutaga wĩra wa kweheria.”16 Ũhoro ũyũ nĩtũkawĩruta na ũiganu mũnene mũrango-inĩ ũrĩa ũkũrũmĩrĩra.

Notes

  1. Gũcokerithia Maathani 4:34, 35. ↩
  2. Thaburi 106:21, 22, ↩
  3. Aefeso 4:8-15, ↩
  4. Mariko 16:17, 18. ↩
  5. 1 Akorintho 1:4-8. ↩
  6. Ũhoro wa Kũguũrĩrio 12:17. ↩
  7. Ũhoro wa Kũguũrĩrio 19:10. ↩
  8. 1 Athesalonike 5:5, 19-21. ↩
  9. Ũhoro wa kuongerera wa gũtuĩria ũira wa Bibilia ũkoniĩ gũtũũra kwa iheo cia Roho, wona Kĩheo kĩa Ũrathi Kanitha-inĩ wa Ũhoro-ũrĩa-Mwega, kabuku ka maratathi 120, karĩa kangĩoneka nyũmba-inĩ iitũ o yothe ya gũcaba mabuku. ↩
  10. O ta ũrĩa Hazen Foss aonekio. Wona Mũrango 11. ↩
  11. Maandĩko ma Mbere, maratathi 14, 15. ↩
  12. Danieli 10:8, 17-19. ↩
  13. Mathayo 8:29. ↩
  14. Danieli 10:7. ↩
  15. Rora Mũrango 11. ↩
  16. Maandĩko ma Mbere, karatathi 22. ↩

Note

Back