Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
15 / 31
15 / 31

Mũrango 12 — Gũconoka — Ibuku Rĩrĩa Rĩrũrũ

John Norton Loughborough

GSAM 185.1“NĨNDOIRE ibuku rĩrĩa rĩnini kuuma guoko-inĩ kwa mũraika, ngĩrĩa rĩothe; nake rĩarĩ kanua-inĩ gakwa rĩrĩ na mũrĩo ta ũũkĩ; na rĩĩrĩa ndarĩĩrĩire, nda-inĩ yakwa rĩarĩ rĩrũrũ. Nake akĩnjĩra atĩrĩ, No mũhaka ũrathe rĩngĩ mbere ya andũ aingĩ, na mĩhĩrĩga, na ndimi, na mĩthamaki. Ningĩ ngĩheo kamũrangi ta rũthanju, mũraika akĩrũgama, akĩuga atĩrĩ, Ũkĩra, ũthime hekarũ ya Ngai, na kĩgongona, na arĩa maamũhooyaga kuo.”1

GSAM 185.2Na rũthiomi rwa Maandĩko, “kũrĩa” ibuku gũĩranĩrĩra kũĩkĩra ma maũndũ nĩguo ũgĩĩranĩre na andũ angĩ, ta ũrĩa kũonanĩka Ezekieli, rĩrĩa mũrathi aaonirio “mũkanda wa ibuku,” agĩĩrĩrwo atĩrĩ, “Rĩa mũkanda ũyũ, ũthiĩ ũkĩĩre nyũmba ya Isiraeli.” Arĩĩĩrĩire mũkanda ũcio, akĩuga atĩrĩ, “Nĩguo ndarĩire; na rĩarĩ kanua-inĩ gakwa rĩrĩ na mũrĩo ta ũũkĩ.”2

GSAM 185.3Mũrathi Jeremia nĩakũmĩrĩire kĩgeranio kĩĩkĩ: “Ciugo ciaku nĩcĩonirwo, nĩngĩrĩa; na ciugo ciaku nĩciarĩ gĩkeno na gũkena kwa ngoro yakwa.”3 Kuuma kũrĩ ũhoro ũyũ nĩtũmenya atĩ “mũrĩo” wa ibuku rĩrĩa rĩrĩrĩwo nĩ ũrĩa wa gĩkeno na kũiyũrĩrwo nĩ arĩa marĩĩkĩra ciugo cia Mwathani.

GSAM 185Ibuku Rĩarĩ Rĩrĩ na Mũrĩo, Gĩcooka Rĩrũrũ

GSAM 185.4Ibuku rĩa Kũguũrĩrio 10, rĩrĩa rĩĩrĩirwo atĩ kũrĩa rĩarĩ rĩrĩ na mũrĩo ta ũũkĩ, no rĩĩrĩa rĩarĩĩrwo rĩarĩ “rĩrũrũ” (kana, ta ũrĩa angĩ macemanagia, “rĩĩrĩa ndarĩĩrĩire, nda-inĩ yakwa rĩarĩ picra”4), nĩrĩo rĩa ibuku rĩrĩa mũraika aathanĩire, na wathani wa ũrĩa wombire igũrũ na thĩ na iria, atĩrĩ, “Ihinda rĩtigĩte gũtũũra.” Kũrĩa ibuku rĩrĩ, nĩguo gũkũĩranĩrĩra kũĩkĩra na gĩkeno ũhoro wa ihinda. Marũrũ marĩa gĩcunjĩ kĩu kĩa irio kĩareheire o rĩmwe kũrĩ arĩa makĩrĩire no mũhaka monanie ngũrani ya kĩeha thĩinĩ wa ũtũũro wao thuutha wa ihinda rĩrĩa rĩgwetetwo nĩ ibuku gũthira, makĩona atĩ nĩmaconokete mũno nĩ ũndũ wa maũndũ marĩa meerĩgĩrĩire.

GSAM 186Ndũmĩrĩri ya Ihinda Nĩ Kĩrĩa Kĩrĩ na Mũrĩo

GSAM 186.1Ndũmĩrĩri ya ihinda rĩa 1844 nĩyarĩ ũhoro wa gĩkeno mũno kũrĩ arĩa maĩtĩkĩire, na arĩa, hatarĩ nganja, meerĩgagĩrĩra atĩ nĩmakahonokio narua tene na tene kuuma kũrĩ mĩrĩro yothe, maũndũ ma kũnyarĩka, na ciĩra cia thĩ ĩno ya mehia. Gwĩciria atĩ thĩinĩ wa ciumia nini nĩmakaheeo riiri, matuĩke andũ matangĩkua, na magĩtũũra itũũra-inĩ rĩa thahabu rĩa Ngai hamwe na Mũthamaki wao, nĩkwarĩ kũhe mũoyo. Ta ũrĩa mũndũ ũmwe wa arĩa maikarĩire ũguo aĩrĩire atĩrĩ, “Arĩa marendete Jesũ na ma, no mangĩhota kũmenya ũrĩa andũ arĩa maikaraga na kĩyo kĩnene mũno makĩrindĩra Gũũka kwa Mũhonokia wao maiguaga ngoro-inĩ. Twathikirĩire ihinda rĩĩrĩ na thayũ mũnene. Aitĩkĩri ma maikarĩire na Ngai na ũrata ũrĩ mũrĩo, kĩmenyithia kĩa thayũ ĩrĩa yaarĩ yao tene na tene. Arĩa maonete kĩĩrĩgĩrĩro gĩkĩ na wĩhoko ũyũ matingĩriganĩrwo nĩ mathaa macio ma bata ma kũrindĩra.”

GSAM 186.2Ciikaro cia kũgerio mũno cia arĩa, mũthenya wa ikũmi na ũmwe wa mweri wa mũgwanja, maĩonete makĩrĩ thĩ ĩno ya nduma, ya mathĩna na magerio, magĩkũrũkĩrwo nĩ gũcambũrwo, gũkũrũrwo, na gũtandĩkwo nĩ arĩa aitĩkĩri maataarĩte mathaa manini mbere atĩ mehaarĩrie kũonana na Mwathani wao, nĩcĩonanĩire na ũrĩa Maria aĩrĩire rĩrĩa “aarũgamĩte nja ya mbĩrĩra akĩrĩra”; na rĩrĩa araika mamũũrĩirie atĩrĩ, “Mũtumia, nĩkĩ kĩgũkũrĩrĩra?” akĩmakiĩra atĩrĩ, “Nĩgũkorwo nĩmarutĩte Mwathani wakwa, na ndiũĩ kũrĩa mamũigĩte.”5

GSAM 187Nĩmaconokete, No Matiatigire Ũcamba

GSAM 187.1Arĩa maathire thĩinĩ wa kĩgerio gĩkĩ makĩuga ũhoro ũyũ:

GSAM 187.1“Nĩtwarigĩtwo nĩ wa gwĩka na tũconokete, no tũtiatigire wĩtĩkio witũ. Twaĩonaga atĩ nĩtũĩkĩte wĩra witũ; nĩtũtũũrĩire wĩtĩkio witũ wa gĩkeno; tũconokete, no tũtiatigire ũcamba. Twendaga kũrindĩra kũtarĩ na mũthia, nĩgũkorwo aicambũrani marĩ aingĩ. Rĩngĩ tũtaarĩrwo na ciugo cia kũtũcambũrĩra nĩ ũndũ wa gũconoka gwitũ kwa mbere. ‘Mũtirĩ mwambata igũrũ; mũreerĩgĩrĩra kwambata rĩ?’ na ciugo ta icio nĩcĩagĩrĩrwo nĩ andũ aitũ a thĩ, na o na nĩ andũ arĩa maĩtaga Akristu, arĩa maĩtĩkĩire Bibilia no matĩĩkĩire kũmenya ma maũndũ macio manene na ma bata. Twarĩ o na mĩĩrĩ ĩrĩa ĩngĩkua; maciaro ma kĩrũmi maatũthiũrũrũkĩirie. Kwarĩ hinya mũno gũcooka kũnyita mĩhang'o ya muoyo ĩrĩa tweciragia atĩ nĩtwamĩtigire tene na tene.”

GSAM 187Gũgerania na Arutwo Arĩa Maconokete

GSAM 187.2Harĩ andũ acio, ũrĩa maiguaga ngoro-inĩ ũngĩgeranĩrio na gĩkeno na gũkena kwao kwa mathaa manini mbere, no mũhaka ũngĩahaanire na marũrũ mahiũ ma picra. Andũ a thĩ arĩa maamathiũrũrũkĩirie meeciragia atĩ, o ta ũrĩa hatarĩ na nganja andũ aingĩ meeciragia thuutha wa Kristo kwambwo mũtharaba-inĩ, aitĩkĩri rĩu nĩmangatiganĩirie wĩtĩkio wao na manyitanĩre nao gũcambũrĩra kĩrĩa andũ acio moonaga ta ũrimũ wa aitĩkĩri. No narua makĩmenya, makĩgega, atĩ wendo wa kuumĩra kwa Mwathani ndwarĩ wa kũrutwo na ũhũthũ ngoro-inĩ cia arĩa meyamũrĩire Ngai na ma.

GSAM 187“Ndiaikarire Hamwe na Aicambũrani”

GSAM 187.3Mĩtugo ĩrĩa andũ acio maĩtĩkĩire maathire nayo, na ũrĩa maiguaga ngoro-inĩ, nĩĩonanĩkire wega nĩ ciugo cia mũrathi Jeremia, ũrĩa waugire atĩrĩ,

GSAM 187.3“Ciugo ciaku nĩcĩonirwo, nĩngĩrĩa; na ciugo ciaku nĩciarĩ gĩkeno na gũkena kwa ngoro yakwa: nĩgũkorwo nĩĩtĩtwo na rĩĩtwa rĩaku, Wee Mwathani Ngai wa mĩama. Ndiaikarire gĩũngano-inĩ kĩa aicambũrani, o na kana ngĩkena nao; ndĩikarĩire nyiki nĩgũkorwo waĩkĩte guoko gwaku igũrũ; nĩ ũndũ ũcio nĩwanjiyũrĩtie na marakara. Nĩkĩ kĩonjo gĩakwa gĩtũũraga? Na kĩronda gĩakwa gĩtarĩ na kũhonio, gĩkĩrega kũhonio? Nĩũgũtũũra ũrĩ ta mũheenania kũrĩ niĩ, na ta maaĩ marĩa mahũũaga?”6

GSAM 188James White Ũhoro wa Gũconoka

GSAM 188.1Ciugo nini kuuma kũrĩ amwe a maconokete no marĩ na kĩrindĩro, nĩikahota kũhe ũhoro mwega wa ciikaro icio. Ya mbere nĩ ya Mũthuri James White, ũrĩa wathire wĩra na ũgima mũnene mĩaka ya 1843 na 1844. Aigire atĩrĩ—

GSAM 188.2“Gũconoka rĩrĩa ihinda rĩathire kwarĩ kũrũrũ mũno. Aitĩkĩri ma maĩkĩte yothe nĩ ũndũ wa Kristo, na nĩmaiguĩte arĩ hamwe nao makĩria ma hĩndĩ ĩngĩ o yothe. Maĩkĩrĩire atĩ nĩmeneete kũmenyithia kwao kwa mũthia kũrĩ thĩ, na nĩmeyamũrĩte, mũno kana hanini, kuuma kĩrĩndĩ-inĩ kĩa andũ arĩa matetĩkĩtie na aicambũrani. Na marĩ na kĩrathimo kĩa Ngai igũrũ rĩao, maĩonaga atĩ nĩmamenyereire kũrũgama hamwe na Mwathani wao ũrĩa maĩrindĩire gũũka narua na araika aamũre, kũrĩ andũ arĩa maĩtiganĩte. Wendani wa Jesũ nĩwiyũrĩte ngoro, na wĩranĩire kuuma maitho-inĩ mothe, na merirĩria matangĩugĩka na ciugo makĩhooya atĩrĩ, ‘Ũka, Mwathani Jesũ, na ũke narua,’ no ndacookire kũũka.”

GSAM 188.3“No Ngai ndatigire andũ ake. . . . Na nĩ ũndũ wa kũhe andũ kĩĩrĩgĩrĩro na gũtũma ngoro igũrũ, ciugo ta ici ciarĩ cia Ahibirania nĩciathire kũrĩ meciiria na ngoro cia arĩa maagerio na marĩrindĩire: ‘Nĩ ũndũ ũcio mũtigate kĩĩrĩgĩrĩro kĩanyu, kĩrĩ na ciĩko nene cia mũheyo. Nĩgũkorwo nĩmwendaga kũrindĩra, nĩguo mũgĩĩkĩra wendi wa Ngai, mũheehwo kĩĩranĩro. Nĩkũgĩtũũra ihinda rĩnini mũno, na ũrĩa ũgũũka nĩagũũka, na ndegũcererwo. Mũthingu nĩegũtũũra muoyo nĩ ũndũ wa wĩtĩkio; no mũndũ angĩcooke nyuma, ngoro yakwa ndĩngĩmũkenera. No ithuĩ tũtirĩ a kũcooka nyuma tũthiĩ kũnyamaarĩrio; tũrĩ a kũĩtĩkĩra nĩguo tũhonokio ngoro.’7 Maũndũ marĩa ma bata thĩinĩ wa gĩceera gĩkĩ nĩmacio—

GSAM 188.4“1. Arĩa maandĩkĩirwo marĩ kĩgerio gĩa kũthambĩra kĩĩrĩgĩrĩro kĩao kĩa ũrĩa maĩkĩte wega.

GSAM 189.1“2. Nĩmaĩkĩte wendi wa Ngai, na magĩtwarwo kĩgerio-inĩ kĩrĩa gũkirĩrĩria kwarĩ kwa bata.

GSAM 189.2“3. Athingu ihinda rĩĩrĩ maagĩrĩirwo nĩ gũtũũra muoyo nĩ ũndũ wa wĩtĩkio, ti na gũkorwo na nganja kana nĩmaĩkĩte wendi wa Ngai, no nĩ ũndũ wa wĩtĩkio harĩ ũrĩa maĩkĩte wendi wa Ngai.

GSAM 189.3“4. Arĩa matangĩrĩire kĩgerio kĩa wĩtĩkio, no magathambĩra kĩĩrĩgĩrĩro kĩao kĩa wĩra ũrĩa maĩkĩte wendi wa Ngai, magĩcooka nyuma, nĩmagatharĩkia njĩra ya kũthiĩ gĩthũkĩ-inĩ.”8

GSAM 189Kuuma kũrĩ N. Southard, Mũrũgamĩrĩri wa wandĩki wa Kwanĩrĩrũo gwa Ũtukũ Gatagatĩ

GSAM 189.4Thĩinĩ wa Kwanĩrĩrũo gwa Ũtukũ Gatagatĩ kwa Oktomba 31, 1844, matukũ ta ikũmi thuutha wa matukũ 2300 gũthira, ũhoro ũyũ nĩwacabirwo kuuma kalamu-inĩ ya mũrũgamĩrĩri wa wandĩki:—

GSAM 189.5“Tũrĩ na maũndũ mothe marĩa maathire hamwe na mũingĩ ũyũ, maciaro marĩa maamũre maathondekire ngoro cia ciana cia Ngai, na kĩĩguũ na marakara marĩa thũ ciake cĩonanĩirie, no tũũtĩke ũguo nĩ ‘Kwanĩrĩrũo gwa ũtukũ gatagatĩ’ kwa ma. Na angĩkorwo tũrĩ na matukũ manini ma kũgeria wĩtĩkio witũ, ũguo nĩũrĩ hamwe na kĩgeranio kĩa airĩtu ikũmi; nĩgũkorwo rĩrĩa mothe maũkĩrĩire na magĩthondeka tũta twao, kwarĩ gũkĩrĩ na ihinda rĩrĩa tũta twa airĩtu aũkũ tũngĩambĩrĩirie kũhora. Ũndũ ũcio ndũngĩahotekire nginya thuutha wa mũthenya wa ikũmi gũthira; nĩgũkorwo nginya ihinda rĩu tũta twao twarĩ tũgũkĩhĩa. Nĩguo mũthenya ũcio no ũthire, airĩtu aũkũ magathambĩra wĩtĩkio wao, ta ũrĩa kwagĩrĩire kũrĩa 1843, nĩ ũndũ wa Ihinda rĩa gũcererũo. Gũcererwo kũnini gũtirĩ na kĩnyamaro, no kwonanagia ũrĩa Ngai ahingagia ciugo ciake o kũna. Nĩ ũndũ ũcio tũnyitĩrĩre wĩtĩkio ũrĩa tuumbũrĩte tũtekũinaina; nĩgũkorwo ũrĩa wĩranĩire nĩ mwĩhokeku.”

GSAM 189Kuuma kũrĩ Joseph Marsh, Mũrũgamĩrĩri wa wandĩki wa Mũgambo wa Ma

GSAM 189.6Thĩinĩ wa Mũgambo wa Ma wa Novemba 7, 1844, tũthomaga atĩrĩ—

GSAM 189.7“Nĩtwĩtĩkĩra na gĩkeno atĩ nĩtwahĩtĩtie harĩ mũhaano wa ũndũ ũrĩa twetereire ũkorwo mũthenya wa ikũmi wa mweri wa mũgwanja; no tũtingĩĩtĩkĩra rĩu atĩ Mũthĩnjĩri-Ngai witũ Mũnene ndarĩĩkĩte mũthenya ũcio maũndũ mothe marĩa kĩĩgeranio kĩatũheire kĩĩrĩgĩrĩro kũrĩo. Rĩu tũkĩĩtĩkĩra atĩ nĩaĩkĩte.”

GSAM 190.1Etereri a Gũũka gwa Kristo maĩrindĩire atĩ mũthenya wa ikũmi wa mweri wa mũgwanja, 1844, Matukũ 2300 nĩmakamala, na mũthenya ũcio Kristo nĩakamala wĩra wake ta Mũthĩnjĩri-Ngai na agũũke thĩ nĩguo ahe andũ ake kĩrathimo. Kũgeria kwa thuutha nĩkũonanĩirie atĩ mũthenya ũcio nĩwarĩ wa kwambĩrĩria Gũtherio kwa handũ harĩa haamũre kũrĩ igũrũ, na ti kũmara wĩra wake ta Mũthĩnjĩri-Ngai.9 Handũ ha kũona Gũtherio kwa handũ harĩa haamũre ta gĩcunjĩ kĩa wĩra wa Kristo ta Mũthĩnjĩri-Ngai, kwarĩ kũandĩkwo atĩ Gũtherio kwa handũ harĩa haamũre nĩ gũtherio kwa thĩ na mwaki rĩrĩa Kristo agũũka. Angĩkorwo ti thĩ yothe, no nginya thĩ ya Kaanani nĩĩgatherio mũthenya ũcio.

GSAM 190Meeciragia Atĩ Handũ Harĩa Haamũre Nĩ Thĩ

GSAM 190.2Wĩciria ũyũ nĩwonanĩkire thĩinĩ wa andĩko ma Geo. Storrs, thĩinĩ wa Kwanĩrĩrũo gwa Ũtukũ Gatagatĩ kwa mũthenya wa 25 wa mweri wa kana, 1844. Akiũria atĩrĩ, “Handũ harĩa haamũre harĩa hagĩtherio nĩkĩ? Meciiria makwa ma mbere maarĩ atĩ nĩ thĩ yothe. Atĩ nĩ gĩcunjĩ gĩa thĩ nĩngĩkĩĩtĩkĩra rĩu. No gĩcunjĩ kĩrĩkũ? Nĩ kĩũria kĩu ngũgeria gũcookia.”

GSAM 190.3Akĩgweta kĩĩranĩro kĩa Ngai kũrĩ Abrahamu, gũthondeka kĩĩranĩro kĩu na Isaaka, na gũcookereria kĩĩranĩro kĩu kũrĩ Jakobo, agĩcooka akĩgweta rwĩmbo rwa Musa, rũrĩa Miriam athondekire thuutha wa gũkĩra Iria Itune, rũrĩa maĩimbire atĩrĩ: “Nĩũkamatwara thĩinĩ, ũmahaande kĩrĩma-inĩ kĩa igai rĩaku, handũ, Wee Mwathani, harĩa waĩkĩire kũtũũra, Handũ harĩa haamũre, Wee Mwathani, harĩa moko maku maĩkĩte.”10

GSAM 190.4Angĩkorwo mũthomi nĩageranĩria na kũmenya wega ciugo icio na ũhoro wa ũrĩa cĩahingĩkĩirwo nĩ mwandĩki wa thaburi, nĩakaona atĩ cĩtigĩĩte kũuga o na atĩ thĩ ya Palestina nĩyo Handũ harĩa haamũre. Daudi aigire rĩrĩa aĩrĩrĩire ũtongoria wa Mwathani wa ciana cia Isiraeli: “Nĩamatwarire mũhaka-inĩ wa Handũ hake harĩa haamũre, kũrĩa kĩrĩma kĩĩ, kĩrĩa guoko gwake kwa ũrĩo kwagũrire.”11 Rwĩmbo rwa Iria Itune nĩrũgire ũhoro wa thĩ ya Kaanani atĩ nĩyo handũ harĩa aathondekere “kũtũũra, Handũ harĩa haamũre.” Nĩ ũndũ ũcio thĩinĩ wa ciugo ici cia Thaburi, Kĩrĩma kĩa Moria, kũrĩa Handũ harĩa haamũre haakĩirwo, gĩĩtagwo o “mũhaka wa Handũ hake harĩa haamũre.” No thĩinĩ wa Thaburi ĩĩ, nĩkũgĩtũũra kwandĩkwo atĩrĩ, “Nĩathuurire mũhĩrĩga wa Juda, Kĩrĩma kĩa Zioni kĩrĩa aendete. Na akĩaka Handũ hake harĩa haamũre ta nyũmba cia igũrũ, ta thĩ ĩrĩa aahaandire tene na tene.”12

GSAM 191Gũtherio kwa Handũ Harĩa Haamũre Kũringĩrĩrio Gũtheria Thĩ

GSAM 191.1Thĩinĩ wa kĩandĩko kĩrĩa gĩtandĩkĩtwo igũrũ, thuutha wa kwĩanĩrĩria ũira ũrĩa waigĩtwo nĩguo ũrĩkĩrĩria atĩ thĩ, kana o na bũrũri wa Palestina, nĩguo handũ harĩa haamũre, mũthuri ũcio agĩthiĩ mbere kũũria atĩ, “Handũ harĩa haamũre nĩgũtherio atĩa?” Agĩcookia na ciugo cia mũrathi Mika atĩ, “Rora, Mwathani nĩaroka akiuma handũ hake, nake nĩagaikũrũka akĩrangĩrĩria kũndũ kũrĩa gũtũũgĩru kwa thĩ. Na irĩma nĩigaatweka irĩ rungu rwake, nayo mĩkuru nĩĩgaatũkana ta mũhũra ũrĩ mbere ya mwaki, na ta maĩ marĩa maitagwo handũ he na mũharũrũko.”13

GSAM 191.2Nĩ ũndũ wa gĩtĩo kĩrĩa kĩaigagwo hĩndĩ ĩyo, atĩ thĩ nĩyo handũ harĩa haamũre, mũndũ ũrĩa ũkũna nĩagũona rũgendo atĩa maũndũ marĩa moigire atĩ, hatarĩ gũtiga, mũthĩ wa matukũ 2300 Mwathani nĩagũũka agatheria thĩ na mwaki ta ũrĩa Mika aheanĩte. Thĩinĩ wa ũkararia wothe ũrĩa wookĩrĩire Etereri a Gũũka gwa Kristo, gũtirĩ o na mũkararia ũmwe wagwetire atĩ gũtherio kwa thĩ na mwaki tiguo ũndũ ũrĩa waagĩrĩirwo nĩ gwĩkĩka ta gũtherio kwa handũ harĩa haamũre mũthĩ wa matukũ 2300.

GSAM 191Atũmwo Nĩmakĩrĩrwo, No Maandĩko Makĩhingio

GSAM 191.3Ũyũ ti mũhĩrĩga ũmwe witũraga andũ makĩhĩngĩra wendi wa Mwathani, makĩhingia Maandĩko, na o na gũtuĩka makĩrĩrwo nĩ ũrĩa maikarĩirie, tondũ o matiataũkĩirwo nĩ mũtugo wa kĩĩra kĩrĩa gĩagĩrĩirwo kũgĩa. Ũguo nĩguo kwarĩ kũrĩ atũmwo a Kristo. Rĩrĩa aarĩ ahaicĩte njaũ na agĩthiĩ Jerusalemu, makĩanĩrĩra makĩririkanĩra ciugo cia mũrathi:14 “Atĩrĩrĩ, wee mwarĩ wa Jerusalemu, kenũrũrũka mũno; mũthamaki waku nĩaroka harĩ wee, nĩ mũthingu, na nĩwe ũkũhonokania; nĩ mũhoreri, ahaicĩte ndigiri, o aikarĩire njaũ ya ndigiri.”15 Nĩ kĩĩra kĩa bata mũno kũanĩrĩra hĩndĩ ĩyo, tondũ angĩtiga kũneta, o na mahiga nĩmangĩanĩrĩire.16 Arutwo maĩkĩrĩirwo atĩ Kristo nĩagũkũra gĩtĩ kĩa Daudi ta mũthamaki wa thĩ hĩndĩ ĩyo (“twarĩ tũrĩ na kĩĩrĩgĩrĩro atĩ nĩwe ũrĩa warĩ wa kũhonokia Isiraeli”17), nĩ ũndũ ũcio makĩanĩrĩra atĩ, “Nĩũkĩrĩrwo ũthamaki wa ithe witũ Daudi, ũrĩa ũgũũka na rĩĩtwa rĩa Mwathani.”18 Angĩmenya atĩ thĩinĩ wa kĩyumĩ kĩmwe Kristo nĩagũkua mbĩrĩra-inĩ ya Joseph, akĩrigiirwo nĩ thigari cia Roma, nĩanĩrĩro ingĩ ciarĩkũgĩa hĩndĩ ĩyo? Na Etereri a Gũũka gwa Kristo nĩmangĩaheire Ngai “riiri” na makeheana kũrĩ we kĩigana atĩa mwaka wa 1844 angĩmenya atĩ gũtherio kwa handũ harĩa haamũre mũthia wa ihinda rĩa ũrathi kwarĩ gũkũrũka mĩaka mĩingĩ mbere ya Mwathani kũũka rĩngĩ?

GSAM 192Gũtua Matukũ 2300 Gũtirĩ Kũhũthio

GSAM 192.1Rĩrĩa andũ acio maathuurĩire rũgendo rwa ihinda na ũiguano, matoonie gũtirĩ ũhũthio; no Mwathani ndaacookire, na thĩ nayo ndĩatherĩtwo na mwaki. Ũguo nĩkwĩaga atĩa? Maacookire kũmenya na ma atĩ Mwathani aarĩ hamwe nao thĩinĩ wa mũingĩ mũnene; no rĩu maikaraga marĩ na kĩĩrĩgĩrĩro kĩtarĩ kĩmenyere. Wĩtĩkio wao kũrĩ Mwathani ndũĩkĩrĩirwo. Maamenyaga atĩ ndakaareka. Ũtheri nĩwagũũka kuuma kũrĩ kĩndũ kĩmwe. Ũria wa gũtũma marĩ na kĩgeranio ũrĩ mbere yao nĩ ũyũ wa Jeremia ũrĩa twarĩtĩkĩire mbere, atĩ, “Nĩũgĩkorwo kũrĩ niĩ ta mwĩrĩrĩri, na ta maĩ marĩa makĩaga?” Wĩtĩkio ndũaĩrĩire ũrĩa ũyũ, tondũ ciugo cia Mwathani kuuma kũrĩ mũrathi Habakuku igũrũ rĩa kĩoneki nĩciacokire kũrĩ meciria mao atĩ, “Mũthia-inĩ nĩkĩanĩrĩra, na gĩtigĩrĩria maũndũ ma kĩheenya.”19 Ciugo iria twarĩtĩkĩire mbere kuuma kũrĩ mũandĩki wa Mũgambo wa Ũhoro wa Ma nĩciarutaga ũhoro wa mũikarĩre wao wega atĩ, “Tũtingĩtĩkĩra rĩu atĩ Mũthĩnjĩri-Ngai witũ mũnene ndangĩkĩrĩire kũgĩa ũrĩa wothe mũhiano wa mbere watũmaga twĩrĩgĩrĩre atĩ nĩakĩgĩkĩrĩire ũmũthĩ ũcio.”

GSAM 193Ũtheri wa Handũ Haamũre Nĩwonekire

GSAM 193.1Hiram Edson wa Port Gibson, N.Y., anjirĩire atĩ mũthenya ũrĩa waacokire thuutha wa ihinda rĩa 1844 kũrĩkĩra, rĩrĩa aarĩ ahoya thuutha wa mĩgogo ya mbembe mũgũnda-inĩ, Roho wa Ngai akĩmũũkĩra na hinya mũnene, nginya agĩtũũra ta ũgũtwarĩka thĩ, na hamwe na ũguo akĩĩkĩrĩra mũciĩ atĩ, “Handũ harĩa haamũre harĩa hagĩrĩirwo gũtherio nĩ kũrĩ igũrũ.” Akĩmenyithia O. R. L. Crosier meciria macio, nao magĩĩka ũũgĩ wa kũringa ũhoro ũcio hamwe. Kĩambĩrĩria-inĩ kĩa mwaka wa 1846, ũhoro mũnene wa handũ harĩa haamũre kuuma kũrĩ Biblia, waandĩkĩtwo nĩ mũthuri Crosier, nĩwaaciarĩtwo thĩinĩ wa kĩandĩko kĩa Day Star, kĩandĩko kĩarĩ kĩandĩkagwo Cincinnati, Ohio hĩndĩ ĩyo. Thĩinĩ wa kĩandĩko kĩu kĩraya, gwonekire atĩ wĩra wa gũtherio kwa handũ harĩa haamũre nĩguo wĩra wa mũthia wa Kristo ta Mũthĩnjĩri-Ngai witũ mũnene, ũrĩa waambĩrĩirie mwaka wa 1844 na ũgathira mbere ya kũũka kwake kũrĩa kwa ma matu-inĩ ma igũrũ, ta Mũthamaki wa athamaki na Mwathani wa aathani.

GSAM 193Makanitha Makĩrũgama Kũrondia Arĩa Marĩkĩte

GSAM 193.2Mũthenya wa ikũmi wa mweri wa mũgwanja warĩkĩte, na makanitha makĩĩciirĩria atĩ nĩmakorwo nĩ ihinda rĩrĩa rĩega rĩa kũgarũra arawo arĩa maathiĩte, arĩa marĩtũrũkĩte kũrĩo nĩ ũndũ wa “Kwanĩrĩrũo gwa ũtukũ gatagatĩ” na “Ndũmĩrĩri ya mũraika wa keerĩ”; no ũguo nĩguo maakĩrĩrwo mũno, ta ũrĩa ũgaonekaga kũrĩ ũcookio ũyũ wa kũhoorerwo macooke kũrĩ mĩbango yao ya mbere, ũrĩa waheanĩtwo thĩinĩ wa Kwanĩrĩrũo gwa ũtukũ gatagatĩ ya 26 ya mweri wa ikũmi na ĩrĩ, 1844:—

GSAM 193.3“No nĩ maũndũ marĩkũ? Maamenyaga wega atĩ makanitha acio maingĩ makoragwo marĩ na mĩhĩrĩga ĩrĩa ĩkũrũ nĩ ĩno: ‘Kũgarũrwo kwa thĩ yothe,’ ‘ũthamaki wa mĩaka ngiri,’ na ‘kũgarũka kwa Ayahudi kũrĩ Palestina,’ mbere ya gũũka kwa Mwahonokia arĩ we mwene. Arĩa macookaga kũikara rungu rwa nyĩmbo cia kũmahoreria cia marutani ta macio matarĩ ma Maandĩko kana ũũgĩ, magĩĩka ũguo marĩ na maitho mahingũrĩte; na kĩĩra kĩao nĩ gũcooka rĩrĩa rĩa ma.”

GSAM 194.1“Tondũ tũgĩtuĩka ‘a kũĩyathi’ na mũtugo wa Maandĩko, nĩ wega makĩria ‘kũthiĩ mbere’ gũkĩra ‘gũcooka’ kana ‘kũĩhũra’, na kĩrĩa kĩa bata mũno rĩu, rĩrĩa thũmbĩ ya riiri ĩrĩ hakuhĩ kũheo arĩa marĩ ehokeku thĩinĩ wa Kristo Jesũ.”

GSAM 194.2Mũtugo wa makanitha wa kũiganĩrĩria gũũka kwa Mwathani na ndũmĩrĩri ici itarĩ cia Maandĩko nĩwatũmire Etereri a Gũũka gwa Kristo maririkane ciugo ici cia mũrathi Ezekieli: “Mũriũ wa mũndũ, rora, andũ a nyũmba ya Isiraeli moiga atĩ, Kĩoneki kĩrĩa arona nĩkĩa matukũ maingĩ makĩrĩ mbere, na aratha ũhoro wa mahinda marĩa marĩ kũraya.” Thĩinĩ wa ũhoro ũcio o hamwe nĩho kwarĩ na ũcookio ũrĩa Etereri a Gũũka gwa Kristo maathĩrĩire atĩ: “Nĩ ũndũ ũcio meere atĩrĩ, Mwathani Ngai ekuuga ũũ: Ciugo ciakwa ciothe itigatharĩkio rĩngĩ; no kiugo kĩrĩa njugĩte nĩgĩgũhingio, Mwathani Ngai ekuuga ũũ.”20

GSAM 194“Nĩũgũkĩĩra Kũratha”

GSAM 194.3Arĩa “marĩire” ibuku, na magĩheana ndũmĩrĩri ya “ihinda”, maaciirĩire atĩ wĩra wao kũrĩ thĩ warĩ mũthia; nĩ ũndũ ũcio nĩkwaganĩirwo atĩ no makĩĩrĩra kũruta andũ a mĩhĩrĩga, a ndimi, na aathani. Wĩra ũngĩ ũrĩa waigĩire mũno ũkĩa kũmenyeka, no ũrĩa wa kũhe andũ mũtugo wa ma wa hekarũ ya Ngai ĩrĩ igũrũ hamwe na wĩra wa kĩgongona kĩayo. Wathanĩrĩri wa gũthima hekarũ21 nĩ wa bata nĩguo mũndũ amenye mũtugo wa kĩĩra kĩrĩa gĩagĩrĩirwo kũgĩa mũthia-inĩ wa ihinda rĩa ũrathi, na ũguo ũcookio wa ciugo icio ũheanwo: “Nĩgũtherio handũ harĩa haamũre.”

GSAM 194.4Ũmenyere atĩ mũraika wa ndũmĩrĩri ĩno ya ihinda nĩwaarokire kuuma igũrũ, na mbere ya kũrĩkĩra wĩra wake nĩaheanaga wathanĩrĩri wa kũruta andũ rĩngĩ. Nĩ ũndũ ũcio ndũmĩrĩri ĩrĩa ĩgũtũma mũndũ amenye ũhoro wa handũ harĩa haamũre, ĩmũhe kĩĩrĩgĩrĩro mũrĩrĩrĩire, na o hĩndĩ ĩmwe ĩmũhe “rũrere”, kana “rũthanju”, kana kĩgero kĩrĩa andũ a Ngai mangĩgereria nakĩo mũikarĩre wao wa mĩtugo mbere yake, no ĩrĩ na marũũri ma kũmenyeka atĩ nĩyuma igũrũ, ti ya mũndũ.

GSAM 195Kĩĩru Gĩagĩire Andũ Kũhĩngũra

GSAM 195.1Kĩĩru kĩrĩa gĩakoretwo kĩrĩ kũrĩ ũhoro wa gũũka gwa Kristo nĩkĩarĩ kĩrĩgĩrĩro kĩa kũhinya gũkĩra kũhũthio kũrĩ andũ; na kũgereria kũruta andũ rĩngĩ, gũtarĩ na ũtheri wa ma na wa kũmenyeka ũhoro wa gũconoka, gũtikanĩte. Etereri a Gũũka gwa Kristo nao meekire kũhota kũgĩa na Roho mbarĩrĩ ya igũrũ rĩngĩ thĩinĩ wa ngoro ciao, mbere ya kũruta andũ na ma; no ũguo nĩũkĩgĩkĩrĩire atĩa? Nĩ gũkĩgĩkĩrĩra na ũũgĩ wa mũndũ wiki? Kana arĩa maatũũrĩte wĩra mũnene wa Roho wa Ngai thĩinĩ wa mũingĩ ũrĩa wa thutha, mangĩkena kũigua mathangĩko ma mũndũ wiki? No wĩra ta ũrĩa wa “Ndũmĩrĩri ya mũraika wa gatatũ”22 ũngĩmarutire thĩinĩ wa mathangĩko mao; na ũyũ wĩra, rungu rũmwe na rungu rũmwe ta ũrĩa mangĩgũtwĩka, nĩwarĩkĩirwo kũambĩrĩrio, na ũheanĩte ũira mũnene atĩ waigĩire kuuma igũrũ.

GSAM 195Ta Ngondi Itarĩ na Mũrĩithi

GSAM 195.2Kũu kwarĩ na mwĩrĩ mũnene wa etereri a gũũka gwa Kristo, na mũhĩrĩga ũmwe ta ngondi itarĩ na mũrĩithi; andũ ngiri nyingĩ ao nĩmeamũrĩte kuuma kũrĩ makanitha na mĩtugo yothe ciumia nini tu mbere ya hĩndĩ ĩyo, gũtirĩ mũbango wa mũndũ ũrĩa waiganĩirwo gũtũma kĩrĩa kĩa roho wao. Matirĩ na ataarani a thĩ arĩa mangĩĩtĩkĩrĩra; kĩĩrĩgĩrĩro ciao caarĩ kũrĩ Ngai wiki.

GSAM 195.3No maĩ na kĩĩrĩgĩrĩro kĩmwe, na kĩo kĩarĩ ta nanga kũrĩo: ndũmĩrĩri ya ihinda yarĩ ya ma.23 No tondũ wa mũhĩrĩga, maikaraga handũ ha kũgĩa kũrĩa Ngai angĩaagire kũmatongoria na kũmagitĩra, nĩmarĩ na kĩgeranio gĩa kũĩtĩra macookio ma maheeni, kana magathirwo nĩ “ũkirĩrĩria” na makareka wĩtĩkio wao wa maũndũ marĩa maathire. Ũndũ ũyũ nĩũkĩgĩĩka kũrĩ amwe; no angĩ, na riitho rĩa wĩtĩkio rĩtũũrĩte kũrĩ ũrĩa ngoro ciao ciendaga, makĩũria na ũmenyere mũnene atĩ, “Mũrindĩri, nĩ ũhoro ũrĩkũ wa ũtukũ? Mũrindĩri, nĩ ũhoro ũrĩkũ wa ũtukũ? Mũrindĩri agĩcookia atĩ, Rũciũ nĩrũgũũka, na ũtukũ o na ũguo; angĩenda kũũria, marĩũrie; macooke, mũũke.”24

GSAM 196J. N. Andrews Ũhoro wa Gũconoka

GSAM 196.1Mũthuri J. N. Andrews, ũmwe wa arĩa maatũũrĩte na gũconoka kũu mwaka wa 1844, nĩoigire ũũhoro wa gũconoka atĩ:—

GSAM 196.2“Arĩa maathimaga Mwathani mwaka wa 1843 na 1844 nĩmakĩrĩrwo. Ũhoro ũyũ nĩ ũrĩa andũ aingĩ matũmaga magakĩrĩra ũira wothe ũyũ. Tũtĩkĩrĩte gũconoka, no tũtingĩtĩkĩra atĩ ũyũ nĩ ũndũ wa ma wa kũrega guoko kwa Ngai thĩinĩ wa wĩra ũyũ. Kanitha wa Ayahudi nĩwakĩrĩirwo rĩrĩa, mũthia-inĩ wa wĩra wa Johana Mũbatithania, Jesũ aĩkĩrĩirie ta Mesia ũrĩa warĩ wa kĩĩrĩgĩrĩro. Atũmwo arĩa maatĩkĩrĩire nĩmakĩrĩrwo mũno rĩrĩa ũrĩa maathimaga atĩ nĩagũhonokia Isiraeli aatwarĩtwo na akĩũragwo nĩ moko ma arĩa marĩ na waganu. Na thuutha wa kũriũka kwake, rĩrĩa maathimaga atĩ nĩagũcookereria Isiraeli ũthamaki, matiangĩregire gũconoka rĩrĩa maamenyire atĩ nĩathiĩire kũrĩ Ithe, na atĩ nĩmaagĩrĩirwo kũrekerwo ihinda rĩraya rĩa mathĩĩna na ruo. No gũconoka gũtirĩ kũrũmĩrĩria atĩ Ngai ndarĩ na guoko wa kũtongoria andũ ake. Nĩkugĩrĩirwo kũmatũma mathondeke mehia mao, no gũtikagĩrĩirwo kũmatũma marute kĩĩrĩgĩrĩro ciao kũrĩ Ngai. Nĩ ũndũ wa kũrĩrĩrĩria kwa ciana cia Isiraeli werũ-inĩ, nĩmaigĩre Ngai matana kũmĩrĩria kũtongorio nĩwe. Maheanĩtwo ta kĩmenyithia kĩa kũtũkaania, nĩguo tũtikagũe na kũrũmĩrĩra kĩonereria kĩu kĩa kwaga gwĩtĩkia.”25

GSAM 196Ũhoro wa Ma Ũrĩ na Ũbatithio wa Kwaga Kwendwo nĩ Andũ

GSAM 196.3Nĩkoneka ta nĩmũbango wa Mwathani kũigĩra maũndũ ma ma ma bata thĩinĩ wa njira ĩtendagwo nĩ andũ, kũu gũgũtuĩka mũtharaba26 kũmatĩkĩrĩra na kũmaathĩkĩra. Ũhoro ũyũ nĩ wa ma mũno matukũ-inĩ ma thutha maya. Petero, oigaga ũhoro wa hĩndĩ ĩrĩa mũthia wa maũndũ mothe ũrĩ handũ ha kũũka, na rĩrĩa “ciira” ũgũtandĩka “nyũmba-inĩ ya Ngai,” ekuuga atĩ, “Akeni, mũtikaheanwo nĩ kĩĩra kĩa mwaki kĩrĩa kĩgeragio, ta kĩndũ kĩa kũraya kĩgĩkũmũkĩrĩra. No mũkenaga tondũ nĩmũnyiitanĩire na Kristo thĩinĩ wa mathĩĩna make, nĩguo rĩrĩa riiri wake ũgũũrĩrio mũkenage na gĩkeno kĩnene mũno. Angĩmũnyamĩrĩrĩra nĩ ũndũ wa rĩĩtwa rĩa Kristo, mũrĩ akeni, tondũ Roho wa riiri na wa Ngai nĩarĩ hamwe na inyuĩ; kũrĩ o, nĩarũmwo, no kũrĩ inyuĩ nĩarathimĩtwo.”27

GSAM 197.1Rĩrĩa ũhoro wa ma wamũkĩrĩte ũbatithio wa kwaga kwendwo nĩ andũ, kũũtĩkĩrĩra nĩkũenda ũtugi mũingĩ gũkĩra kũrũmĩrĩra wĩtĩkio wa mĩhĩrĩga. Aheani a maheeni matirĩ kĩĩrĩgĩrĩro kĩnene kĩa kũtĩkĩrĩra ũhoro ũrĩa ũenda wĩra, ta gũtwara gatarũ na mĩtĩ ya kũhũũra maĩ ũgĩthiĩ ũrĩa rũũĩ ruumĩte, ũkĩĩtiiria mũyaga na kũhaica na gũikũrũka kwa maĩ ma iria. Nĩ ũndũ ũcio ũhoro wa ma nĩũtuĩkaga kĩgeranio kĩrĩ kũrĩ arĩa marĩ aheani, marĩ na ngoro ya ma, marĩ a kĩhooto, na marĩ na mũtugo wa kũmenya ũũru na wega.

GSAM 197.2Twarĩtĩkĩire mbere atĩ ũrathi wa Mũingĩ wa etereri a gũũka gwa Kristo nĩũkũhoya gũconoka. Kũgĩka nĩkwagĩkire; na ũguo, thĩinĩ wa ũtongoria wa Ngai, kũtĩkĩrĩra ndũmĩrĩri ĩyo kwarĩ na mũtharaba wakĩo.

Notes

  1. Kũguũrĩrio 10:10, 11; 11:1. ↩
  2. Ezekieli 3:1-3. ↩
  3. Jeremia 15:16. ↩
  4. Picra—mũcanganĩko ũtarĩ mwega na ũrĩ mũrũrũ mũno wa njohi, thubiri, na gũmũ ya manemane. ↩
  5. Johane 20:13. ↩
  6. Jeremia 15:16-18. ↩
  7. Ahibirania 10:35-39. ↩
  8. Mĩandĩko ya Muoyo ya Ellen G. White, kar. 107-109. ↩
  9. Gũtirĩ mũndũ warĩ na ũmenyo wa Handũ harĩa haamũre kũrĩ igũrũ ihinda rĩu. ↩
  10. Thaama 15:17. ↩
  11. Thaburi 78:54. ↩
  12. Thaburi 78:68, 69. ↩
  13. Mika 1:3, 4. ↩
  14. Johana 12:16. ↩
  15. Zekaria 9:9. ↩
  16. Luka 19:40. ↩
  17. Luka 24:21. ↩
  18. Mariko 11:10. ↩
  19. Habakuku 2:3. ↩
  20. Ezekieli 12:27, 28. ↩
  21. Rĩrĩa gũthimwo na gũtirĩ namba ĩrĩa ĩrutĩtwo ta kĩa mũthia, kĩrĩa kĩrĩ kũgererwo nĩ mũtugo, ti ũraihu, ũgari kana ũriku. ↩
  22. Kũguũrithio 14:9-12. ↩
  23. Nĩ ũndũ wa kũgeria kũrĩa kũnene rũgendo rwa Matukũ 2300, matonanĩte gũtirĩ ũhũthio, na o rĩu gũtirĩ ũhũthio ũrĩa ũngĩoneka. ↩
  24. Isaia 21:11, 12. ↩
  25. Ndũmĩrĩri Ici Ithatu cia Kũguũrithio 14:6-12, p. 33. ↩
  26. Mathayo 16:24. ↩
  27. 1 Petero 4:7, 17, 12-14. ↩

Note

Back