Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
12 / 31
12 / 31

Nshapita 9 — Tshikondo tshia Kulindila

John Norton Loughborough

GSAM 148.1“Pashishe bufumu bua mu diulu bulefwana ne bamwali dikumi, batoola mitaya yabo, ne baye kukutana ne mubaki wa mukaji. Batanu bakadi ne meji, ne batanu bakadi bapusa. Badi bapusa batoola mitaya yabo, kadi kabakadi ne mafuta; badi ne meji batoola mafuta mu mpanza yabo ne mitaya yabo. Padi mubaki wa mukaji wakajanguluka, bonso bakalala ne kulala.”1

GSAM 148.2Kristo yeye mubaki wa mukaji mu tshimfuanyi.2 Kuya kukutana ne mubaki wa mukaji kulumbulula mudimu wa bantu ba Mukalenge wa kuya kukutana ne Kristo padi ulua, bualu disolo dia Matayi 24 ne 25 didi dia dilua dia Mukalenge. Diyi dia Mukalenge didi mutaya.3 Bamwali bonso batoola mitaya yabo. Bupusa bua bamwe mu bamwali bwakadi mu kutoola mushinga wa bulelela mpamba, kabayi ne kutumikila Mukalenge na mutshima onso, kutumikila kukuenzesha bupole bua Nyuma mu mutshima wa muntu wa ditabuja. Mudimu ewu udi umonekesha mu tshimfuanyi ne “mafuta mu mpanza yabo.” Dijanguluka dia mubaki wa mukaji didi dilumbulula kanyinganyinga kakuabu kadi mu bantu baye kulindila kukutana ne Mukalenge wabo.

GSAM 148Tshikondo Tshia Kutangila Tshimfuanyi

GSAM 148.3Diyi “pashishe”, didi tshimfuanyi tshibanga nadi, didi dituambila tshikondo tshia kutangila kwatshi. Didikuata pabuipi ne bidi byambibue mu nshapita wa kumpala, kakuena pashishe pa dilua dia buadi dia Mukalenge, kadi pashishe pa tshimfuanyi tshia mutshi wa mukuyu tshiyishibue, tshitangaja ne dilua dia Kristo didi “ku tshibi,” ne tshipungu tshikadi tshifikile, tshidi katshiyi mua kupita too ne Kristo mwine amoneka mu makumbi a mu diulu. Tshimfuanyi tshidi kandi kudi tshikondo tshia bamwe ba bena mudimu bakadi balua ne lumu bamba mu mitshima yabo ne: “Mukalenge wanyi udi ulengulula dilua diandi; ne bapatula ku kukuma bena mudimu nabo, ne kulya ne kunwa ne balenguka.”

GSAM 149Kukuma Bena Mudimu Nabo

GSAM 149.1Bantu aba bakadi “bena mudimu nabo,” balumbulula lumu lumue mu ditalala; kadi lelu bamwe babo badi baluka ku bidi balongeshanga, ne “bakuma” bena mudimu n’abo badi bapa “bidia mu tshikondo tshiakane”—balanga bulongame bua kutangila dilua dia pabuipi dia Mukalenge. Badi “bakuma” mu mushindu umue bu muvuabu balongolole bua kukuma Yeremiya. Bantu bakadi balomba ne: “Nuenyi, tumukume ne lulimi, ne katuyi kutula matshi ku meyi andi onso.”4 Bena mudimu aba bakadi batangila kulongesha mu ndenge ya kukengesha mudimu wa bena mudimu “badi ne bululame.” Bena bantu aba badi bambila ne: “Nanku vuluka mushindu uwakapeta ne uwakunvua, ne ulamate, ne ukudimune mutshima webe. Biwikala kuyi mutabale, ndiya kukulua bu muivi, ne kawuyi kumanya tshikondo tshia ndiya kukulua.”5

GSAM 149.2Tshimfuanyi tshia bamwali tshidi kutangila tshikondo tshia padi “bena mudimu nabo” baluka ku lumu lua dilua dia pabuipi dia Mukalenge, ne “bapatula kukuma.” Badi kandi babanda ku “kulya ne kunwa ne balenguka.” Badi basangisha malu a kulya ne bantu badi balonda bisumi byabo. Solomo wakambila bantu aba ne: “Kakuena kukala ne bena kunwa divi, ne bena kulya nyama bikole; bualu mulenguki ne muluiya ne balua ku bupue.”6

GSAM 149Kanyinganyinga wa Kumpala

GSAM 149.3Lelu lukonko ludi lujuka ne: “N’kima kayi mu dibanda dia Dilua dia Pa Buadi tshidi tshisankana ne meyi aa?” Yakadi midimu isankana ne tshiprofete. Badi bapa lumu kumpala kua April, 1844 bakadi benza mu bikelesia, ne balongeshi ba bikelesia bitandukanye bakadi basangisha mudimu wabo. Bena aba bakadi “bena mudimu nabo.”

GSAM 150.1Badi bapa lumu bakadi balongesha ne matuku binunu bibidi ne nkama isatu a Danyele 8:14 akadi kulemela ne mwaka wa Bayuda wa 1843, ewu wakadi kuba mu mwaka wetu wa 1844. Bakadi batangaja tshikondo tshia dilumbuluisha dia Nzambi tshilua ku ndekelu kua tshikondo etshi. Ekelezia yonso mu ditunga mu tshikondo etshi yakadi itabuja ne dituku dia dilumbuluisha dikadi kutangila ku dilua dia buadi dia Mukalenge wetu. Buawu, Bena Adventiste bakadi batekele ne Mukalenge wakadi kulua ku ndekelu kua tshikondo tshia tshiprofete. Bakadi bambila ne: “Tshikondo etshi kadi tshilua ku ngondo, March 21, 1844, ku ndekelu kua mwaka wa Bayuda wa 1843.” Buawu bakadi balola ku ndekelu kua March anyi ku ntuadijilu kua April, 1844, bu tshikondo tshia padi Mupulushi wakadi kulua.

GSAM 150Bena Mudimu Babi Bakula

GSAM 150.2Padi ndekelu wa March wakalua ne kupita, ne Mukalenge kayi kulua, badi bakadi benza ne bamanyishi ba Mukalenge, kadi kabayi batumikila lumu na mutshima onso, bakaluka ku lumu, bakatonda mudimu, ne benza bionso bidi mu bukole buabo bua kukanga nshila ya badi bakadi bashala kulongesha meyi a dilua dia pabuipi dia Mukalenge ne lumu lua tshikondo tshia dilumbuluisha. “Mu mitshima yabo” bakadi bambila ne: “Mukalenge wanyi udi ulengulula dilua diandi.” Ne milomo yabo bakadi balongesha ne bantu bonso ba pa buloba bapinduke kumpala kua dilua dia Mukalenge; ne Bayuda bonso bakadi kulua ku Palestina, bakatula mudimu wa tempelo yabo mu Yerusaleme, kumpala kua Mesia kulua. Bakuabu bakadi balongesha ne dilua dia Kristo yakadi dilua dia mu nyuma, ne yakadi kulua padi muntu upinduka, ne kandi padi bantu bandi bafua.

GSAM 151Kupa Bidia mu Tshikondo Tshiakane

GSAM 151.1Padi aba baluka ku bena mudimu nabo, badi bakadi bakameja ditabuja bakadi basangisha batabuji mu nzubu ne mu bisumbu bia mitshi, babapa “bidia mu tshikondo tshiakane”—balombola ne bimanyinu bia tshikondo ne tshiprofete tshikumbana bikadi bitangaja, bu mudi kumpala kua kanyinganyinga, ne dilua dia Kristo dikadi “pabuipi, ne ku tshibi.”

GSAM 151Mikuku mu Ekelezia

GSAM 151.2Padi bakadi benza ewu, mu bikelesia bya Baprotestanti mwayamba kima tshiakadi katshiyi kumanyika: kusangisha bantu mu ekelezia bua kulya ne “kusanka.” Bantu bonso bakadi basua kulua bakadi babikidibua kulya bidia byabo bimpe.

GSAM 151.3Kumpala kua kumpala kutunvua kima tshia mutindu ewu mu Amerika kwakadi mu ngondo wa May, 1844, pashishe pa kanyinganyinga. Padi William Miller, mu nzubu wa Rochester, N.Y., wakadi ulongesha ne kukolesha Bena Adventiste nkama ne nkama, wakadi ubambila ne: “Tudi mu Tshikondo tshia Kulindila tshia Matayi makumi abidi ne atanu; lamatayi ku ditabuja dienu; tudi ne kumona butoke bukuabu bua kima etshi,” bakadi bateka “mukuku” mu tshitupa tshia muinshi tshia nzubu umwe wa bisangilu binene bya Rochester. Bantu bungi bakasanganyikila, bena ekelezia ne kabayi bena ekelezia, ne mukambi wa kalasa ka malongesha a Nzambi wakadi usanka bantu ne kuseka William Miller. Bakadi batambisha makoba, bidia bya mputu, bidia bishe, ne mukanda mutekete wa muntu ewu ku makuta makumi abidi ne atanu. Mukanda ewu wakadi ubikidibua An Exposé of Millerism.

GSAM 151.4Pashishe pa tshikondo etshi, kumpala kua matuku dikumi ne anayi kupita, ekelezia mukuabu mu tshimenga tshimue atshi wakateka “mukuku” mu nzubu wa bantu, ne ulomba makuta makumi abidi ne atanu bua kukota, ne ubikila bonso basua kulya makoba, bidia bya mputu, mukate ne bidia bishe n’abo. Pabuipi apo mwayamba kulya kwa mu bikelesia kwa lelu, kukadi kulua “bisangilu bya nsanka,” “mibanda ya kutoola,” “bidiba bya nsomba,” “bisangilu bya kukissana,” ne bikuabu. Kulya kuno mu bikelesia kwakula pa bukole bua lelu nzubu wa ekelezia wa lelu kawuyi mu tshikondo tshia bulongame padi kawuyi ne diku, tshibumba tshia bidia, ne nzubu wa kulia. Ngikadilu ewu ke wakatuadija mu “Tshikondo tshia Kulindila,” bu mudi tshimfuanyi tshitangaja.

GSAM 152.1Wm. Miller mwene udi ulumbulula tshia Rochester mu meyi aa:

GSAM 152.1“Mukulu umwe wa D.D. mu Rochester, Mista _____, wa ekelezia wa _____, wakafunda mukanda mutekete wa kutonda dibambila dia Miller, wakabikila balombodi ne bakaji ba pa bulelela mu nzubu wa Mukalenge, wakenza mukuku munene wa makoba ne “mikuku” mikuabu, bu Belshazzar, bakanywa kafe ne tii, bakalya bidia bya ntengo munene, ne bakatambisha bidia bya mputu ne bidia bishe, ne mukanda wandi wa kutonda Dilua dia pa buadi dia Mupulushi muetu muikale.

GSAM 152.2“Butuku kumpala kua kuya kwanyi, mukulu mukuabu wakadi ne mukuku wa kulia mu nzubu wa bantu anyi mu nzubu wa bisangilu, wakatambisha makanda a kukota ne bidia bya mputu ne bidia bishe mutindu wakadi wenza. Nakadi nsanka kunvua ne bikelesia bimue bya bitupa bitandukanye kabakadi basanka ne mikuku ya Babulone; ne ndi mua kuyila mu mutshima wanyi ne kabena bikelesia bonso aba ba bitupa bakamoneka ‘balya ne banwa ne balenguka’ padi Kristo ulua. Ndi ne dikema ne bakulu aba kabayi bamona mitshima yabo mu cilulu tshia diyi dia Nzambi; ne ndi kubalomba kutanga Luka 14:12-14; Matayi 24:48-51; Luka 13:25-28; Petelo wa buadi 2:13; Yuda 10-21. Ewu udi tshikondo tshia ndekelu, nanku.”

GSAM 152.3Bu Mukulu Miller muvua mumone malu avua bikelesia bituadije kuenza pashishe mu mikuku ya milambu, ne “mukate wa kutombola ne mpeta, mikuku ya kukissana ya makuta dikumi, bilejilu bia mpunda, bisangilu bya nsanka, makalu a tshikena,” ne mikalo mikuabu ya nsombelu wa mpata, wakadi kukuluka ne bupafu bua tshijila.

GSAM 152Tshikondo Tshia Kulindila

GSAM 152.4Bena Adventiste bakapeta disanka mu bulelela bua mu Mikanda ya Nzambi ne padi lumu lua dilua dia pabuipi dia Mukalenge lwatangajibwa, lwakadi kukwata ne “Tshikondo tshia Kulindila.” Badi bakamona ewu mu meyi a Mupulushi wetu mu Matayi 25:5, 6, ne mu Habakuki 2:1-3.

GSAM 153.1Pa ngikadilu yabo mu muvu wa printemps wa 1844, tudi tuamba meyi a Lubila lua Mundankulu lua May 9, 1844:—

GSAM 153.2“Padi twapita tshikondo tshia kudi matuku a tshiprofete akadi kumoneka ne akadi kulemela, tudi batekibue mu ngikadilu ewu wakadi Nzambi kumanya ne bana bandi bakadi kutekibua mu ndekelu wa tshikena kumona; ne yeye wakadi wateka bulongame bua ewu ne tshiprofete tshia Habakuki padi uamba ne: ‘Nengimane pa muaba wanyi wa bukengedi, ndi tshiamina pa munara, ne ndi kumona bua kumanya bidi yeye ukambila, ne tshidi ndi kupingaja padi ndi mupanduibue.’ anyi bu mudi bifundibue ku luseke lua dibeji ne: ‘padi badi batetangana nanyi.’ ‘Ne Mukalenge wakampingula ne: Funda tshikena kumona, ne tshienze tshimoneke pa bintu, bua muntu udi ubala anyeme; bualu tshikena kumona tshidi tshilindila tshikondo tshitekibue, kadi ku ndekelu [kua matuku a tshiprofete] netshiakule ne katshiakuamba mashimi: nansha tshijanguluke [kupita ndekelu wa bikondo ebi wakadi umoneka], utshindile; bualu netshilue bulelela, [mu dikumbana dia bikondo bia tshiprofete, ne kupita bikondo ebi] katshiakujanguluka.’”7

GSAM 153.3“Ne bidi ne bumanyishi ne malanda ne tshikondo etshi tshia lelu, bualu Paulo wakambila mu mukanda wa Bahebere 10:36-39 ne: ‘Nenu ne mushinga wa kwikala ne dindamenu, bua padi nuenze disua dia Nzambi, kupeta tshilayilu. Tshikondo tshikese tshidi kumpala, ne udi ulua ne ulua, ne kakajanguluka. Kadi muntu muakane neikale ne muoyo bua ditabuja; kadi padi muntu uluka, mutshima wanyi kawuyi ne disanka nandi. Kadi katuena bantu badi bapingana tshianyima too ne ku dijimina; tudi ba badi batabuja bua kupulushisha meende.’”

GSAM 153.4“Tudi batabuja ne tudi mu tshikondo tshilumbululibue ne Mupulushi padi mubaki wa mukaji ujanguluka (Matayi 25:5)—tshikondo tshia bufumu bua mu diulu, padi ‘muena mudimu mubi [padi kumoneka bu ne tshikondo tshiakadi tshitekibue tshiakapita katshiyi tshikumbane], mu mutshima wandi, ne uamba ne: Mukalenge wanyi udi ulengulula dilua diandi, ne utuadija kukuma bena mudimu nandi, ne kulya ne kunwa ne balenguka,’ ne Mukalenge neya ‘mu dituku didi kayi umutangila.’”

GSAM 154.1“Tudi batabuja ne lelu tudi mu tshikondo tshia kudi Petelo, padi: ‘Dilumbuluisha diabo kadiena dijanguluka kubangila kale, ne dijimina diabo kadiena dilala’; padi bakadi ne: ‘babuije mu nsokomansokoma malongesha a mashimi adi afikisha bantu ku dijimina.’8 Petelo udi wamba ne aba bakadi kuba bu mudi baprofete ba mashimi padi Mikanda ya Nzambi yakadi ifundibua. Bualu bantu ba nzubu wa Isalele bakadi bambila ne: ‘Matuku adi alenguluka, ne tshikena kumona tshionso tshidi tshipumbakana,’9 Buawu wakadi ne tshikondo tshia padi tshikondo tshimoneka bu tshipita, bua bena kuseka ba Petelo wa buadi 3:4 bakadiipusha ne: ‘Tshilayilu tshia dilua diandi tshidi penyi?’ ne kudisankisha ne: ‘Bintu bionso bidi bishala bu muvuabi kubangila ku dibanga dia bufuki.’”

GSAM 154.2“Tudi batabuja ne mupostolo Yakobo wakamonanga tshikondo tshia tshikena kumona tshijanguluka padi wakamba ne: ‘Nenu ne dindamena, bena betu, kumpala kua dilua dia Mukalenge;’ ‘nenu kandi ne dindamena; kolesha mitshima yenu, bualu dilua dia Mukalenge didi pabuipi.’ Ne: ‘Tangilayi, Mulumbuluishi udi muimane ku tshibi.’”

GSAM 154.3“Tudi batabuja ne padi twalindila tshikondo tshia kutangila tshidi tshipita, Mupulushi wetu wakatuyisha mu nshapita wa dikumi ne ibidi wa Luka ne: ‘Bikamejayi mikambi yenu, ne mitaya yenu ikole; nenu bena bu bantu badi balindila Mukalenge wabo, padi neapingane kufumina ku tshibilu tshia dibaka; bua padi ulua ne ukoma, bakafunguluila bwalu lubilu.’10 Kulindila kudi kulumbulula kupita kua tshikondo, bualu kumpala kua tshikondo etshi katuena balindila. Buawu Mukalenge wetu udi wamba kandi ne: ‘Badi ne disanka bena mudimu aba, padi Mukalenge ulua ubasangana bakengela.’”

GSAM 154.4“Tudi kubandila, padi Nzambi usua, kutangaja ne: ‘Tangilayi, mubaki wa mukaji udi ulua; patukayi kukutana nandi;’ ne, ‘Tshikondo tshia dilumbuluisha diandi tshilua.’ Tudi ne ditabuja ne katuena kulemala ku bualu bua kubandila kubidila ku buloba ne ku ekelezia, bua kubalamusha ku misambu yabo ya ‘ditalala,’ ne ku kunvua milambu ya luse ya Nzambi. Tudi ne disua dia kuindila ne kukengela dilua dia Mukalenge, ne ditabuja ne didi pabuipi ne kulua.”

GSAM 155Kulumbulula Mudimu Wabo

GSAM 155.1Muntu udi mua kumona mutindu Bena Adventiste bakadi bamona mudimu wabo kumpala kua March 21, 1844, ne pashishe pa dituku edi, mu kutanga meyi adi mu mukanda udi ne mutwe wa “Kulumbulula,” mu Mumanyishi wa Dilua wa November 13, 1844, wakaputudibua ne J. V. Himes, S. Bliss, ne A. Hale:—

GSAM 155.2“Katuena twakulumuka mu kutambula mibambilu yetu. Tudi batabuja ne twakadi balondi ba bulelela ne mitshima ya bulelela. Twakatumikila mikenji ya Mupulushi wetu bua kutangila Mikanda ya Nzambi. Katuena twadifila ku nduvukilu wetu; kadi twalola kudi Nzambi bua kutulombola, ne twakadi ne mudimu wa kuditeka pa mulambu wandi, ne ditabuja ne neya kulongola makasa etu mu nshila muimpe. Twakatangila bijadiki bionso biakadi bipatula bena kutupikila ne disua dia kumanya bulelela ne kukuba ku bubi; kadi mibambilu yabo ya mitundu yonso yakadi itukolesha mu bidi twakadi batabuja. Twakamona ne nansha twakadi mu bulelela anyi mu mushindu mubi, bena kutupikila kabayi mua kukala mu bulelela; ne kabakadi ne lukuatanu pakati pabo. Bijadiki bia muntu yonso biakadi ne bukole butekete ne bupusa, bua bualu ebu bakadi ne bua kubandila kunyanga bivua bobo bine benze, ne mu mikanda yabo ya kupikila bakadisua kumanyisha ne, nansha badi bamona mibambilu yetu mu mushindu kayi, kabakadi ne ditabuja mu mibambilu ya muntu nkuabu. Kandi, mu ngikadilu wetu onso, mushinga munene wonso wakadi ukoleshibue kudi umue anyi bungi ba badi benza bua kutonda dilua dia pabuipi dia Mukalenge. Padi tuvua ne diumvuija dia Mikanda ya Nzambi bu mudiyi mifunda bua kutukolesha, bena kutupikila bakadienzeja patupu bua kujadika ne Mikanda ya Nzambi kayiyi ne bua kumvuibua bu mudiyi mifunda, nansha tshiprofete tshionso tshiakamana kukumbana tshiakakumbana bu mutshivuabu batshifunde too ne mu malu makese menemene.”

GSAM 156Kanyinganyinga Kalumbuluilibua

GSAM 156.1“Kadi tshikondo—mwaka wa 1843, mwaka wa Bayuda—wakapita, ne twakadi ne kanyinganyinga bua katwakadi bamona Mfumu mu bulenga buandi. Bonso bakadi batupikila bakadi batekele ne mushinga yonso wa ditabuja dietu wakamanyibua bu wa mashimi, ne twakadi ne kuleka mushinga wetu onso. Buawu bakamona ne dikema padi twakadi nankampandu ku ditelela dietu, ne nankampandu ku kulindila Mfumu wetu.”

GSAM 156.2“Kadi, mu kanyinganyinga ketu, katuakamona tshintu tshia kutukengesha. Twakamona ne Mikanda ya Nzambi yakadi itangaja ne Tshikondo tshia Kulindila tshikadi ne kukala, ne padi tshikena kumona tshijanguluka twakadi ne kulindila. Twakamona kandi ne ku ndekelu kua mwaka tshikondo etshi katshiakadi mua kukumbana tshionso, nansha bu mutangilu wetu muikale mulelela, ne tshikadi kukumbana mu mwaka ewu; kadi twakambila buloba ne bululame ne twakadi bapambuke mu tshikondo tshijalame wakadi twalola nandi ne ditabuja dinene; nansha twakadi bapusa, lelu tudi mua kumona tshianza tshia Nzambi mu bualu ebu. Tudi mua kumona ne yeye wakenzesha lumu elu bu lubila lua kulamuna buloba, ne bu diteta dia ekelezia. Lumu elu lwatekanga bantu bandi mu ngikadilu wa kulindila. Lwakapatulanga badi basua kukenga bua dina diandi. Lwakalombolanga kudi lubila lua dilua dia Mukalenge ludi lumu lua disanka dinene, ne kudi ludi lumu lulema mu matshi abo. Lwakalombolanga pa buloba bonso badi basua dilua dia Mukalenge, ne badi bamupikila ku dilua diandi dia buadi, bu mudi Bayuda bakamupikila ku dilua diandi dia kumpala. Tudi tulola lumu elu bu dinyunguluka dia kukumbana disua dia Nzambi, mu “dituku dia bulongame buandi,” bua kulongola bantu badi balonda disua dia Mukalenge mpamba, bua bakale batekibue bua dilua diandi.”

GSAM 157MUTANGILU WA MUDIMU PASHISHE PA MARCH, 1844

GSAM 157.1Mutangilu mutekete wa Mudimu wa Dilua dia Pa Buadi pashishe pa March 21, 1844, udi mu meyi alonda, makwidibue mu Bimanyinu bia Tshikondo bia October 31, 1844:—

GSAM 157.2“Pashishe pa kupita kua 1843,—mwaka wa Bayuda,—bena Adventiste bungi bakadi bateka mitshima yabo mu ditabuja ne katukadi mua kutangila bikondo bitandukanye ne bulelela bungi. Bakadi batabuja ne tudi ku ndekelu kua matuku onso a tshiprofete, ku ndekelu kua padi dilua dilindilabua; ne nansha twakadi kulindila tshikondo tshikese tshia padi mutangilu wetu wakadi kusangana ne tshikondo tshia Nzambi, bakadi batabuja ne katuena ne nshila mukuabu ya kumanya tshikondo tshia kulelela. Bonso bakadi batoola mitaya yabo ne kuya kukutana ne mubaki wa mukaji; kadi mubaki wa mukaji wakajanguluka kupita tshikondo (1843) tshiakadi balindila. Mu dijanguluka dia tshikena kumona, bonso bakadi ne disua dia kukilindila, ne ditabuja ne katshiakadi mua kujanguluka, ne ne tshikadi mua kulua padi tshikondo tshionso. Kadi yakamoneka ne bantu bungi bakadi balongolola malu a tshikondo tshilualua, adi kabakadi kulongolola padi bakadi batabuja ne Mukalenge neya mu mwaka ewu; ne bakadi balala ku bualu bua kumona dilua diandi dia pabuipi. Mu meyi makuabu, bakadi batekele ne neya mua kulua dituku dionso, anyi tshilua kulenguluka tshikondo tshikese, ne mu tshikondo etshi bakadi mua kuikala ne bulale bua kulenga. Ewu wakadi bu mudi Mupulushi wetu wamba, ne: ‘Padi mubaki wa mukaji wakajanguluka, bonso bakalala ne kulala.’”

GSAM 157Kukoka Ntema ku Muvu wa Automne wa 1844

GSAM 157.3“Kale mu May, 1843, Muanetu Miller wakadi ne disua dia kutulomba ku ngondo wa muanda mutekete wa mwaka wa tshijila wa Bayuda, bu tshikondo tshia kulama bimfuanyi ebi biakadi bitangaja dilua dia buadi; ne mu muvu wa automne wa kupita twalolanga tshikondo etshi ne disanka dinene. Pashishe, Muanetu S. S. Snow wakatambula ne mutshima onso dibambila ne, bilondeshile bimfuanyi, dilua dia Mukalenge, padi dilua, didi ne bua kuikala ku dituku dia dikumi dia ngondo wa muanda mutekete; kadi kakadi ne bumanyishi bua mwaka. Pashishe wakamona ne matuku a tshiprofete kakadi kulemela kumpala kua mwaka ewu, 1844; buawu wakadifila pa dibambila ne pabuipi ne October 22—dituku dia dikumi dia ngondo wa muanda mutekete wa mwaka ewu—neetu ne bamona dilua dia Mukalenge wa butumbi. Ewu wakadi ulongesha mu New York, Philadelphia ne mu miaba mikuabu mu mivu ya printemps ne été yakadi mipite; ne nansha bungi bakatambula mibambilu yandi, kadi bimanyinu bia mushinga kabiyakamoneka kumpala kua July.”

GSAM 158Bimuma Biakashala mu Madimi

GSAM 158.1“Mu kumpala kua tshikondo, bena betu bamwe mu kuasa kua New Hampshire bakadi bakoleshibue ne ditabuja ne Mukalenge neya kumpala kua muvu mukuabu wa hiver, buawu kabakadi badima madimi abo. Pabuipi ne kati kua July,—tshikondo tshiakadi dilolo dia mundankulu wa dituku-mwaka dia Bayuda (dilolo-dinda, babadila kutuadija ku ngondo mupiamupia wa April, ku mbangilu wa mwaka ewu wa Bayuda), badi bakadi bakune ne badime madimi abo bakadi bakoleshibue ne dilua dia pabuipi dia Mukalenge, buawu kabakadi mua, mu ditabuja diabo, kutshikula bimuma byabo. Bamwe padi bakadi baya mu madimi abo bua kutema mwiya, bakadi bamona ne kabayi mua kubandila, ne bakatshika bimuma byabo mu didimi, bua kumanyisha ditabuja diabo ne midimu yabo, ne bua kupisha buloba. Ewu wakula lubilu mu kuasa kua New England.”

GSAM 158Dilumbuluisha Kumpala kua Dilua

GSAM 158.2“Mu tshikondo tshimue, bena betu ba Maine bakatambula dibambila ne dilumbuluisha dikadi kulua kumpala kua dilua; ne neyakadi kusangana ne tshikula tshia bimuma, ne kadi kayi ku ndekelu kua buloba mpamba, kadi ne tshikondo tshia pabuipi kumpala kua ndekelu. Mu kulonda dibambila edi, bakadi batekele ne tudi mu dilumbuluisha, ne nshila wa kupandula yakadi itekibua, ne bena mudimu ba Nzambi bakadi batentekibua pa biwowo byabo, ne kukumbana kwakwo kwakadi kuba tshimanyinu tshia banjelo banayi badi bakameja mpepele inayi ya buloba (Kusokoka 7:1), bua kulekela mpepele ivuabo bakuate.”

GSAM 159Kulamuka kwa Mundankulu

GSAM 159.1“Pabuipi ne kati kua July, dibenesha dia Nzambi mu kupingaja bakavua bapambuke diakatuadija kulonda dimanyisha dia tshikondo, ne badi bakatambula limue dia mibambilu eyi bakaleja dishintuluka dinene mu ngikadilu yabo, ne bakalamuka lubilu mu bulale, bu mudi byakadi bitangajibwa. ‘Mu kati kua mundankulu mwaya lubila ne: Tangilayi, mubaki wa mukaji udi ulua; patukayi kukutana nandi. Pashishe bamwali bonso bakalamuka ne balongolola mitaya yabo.’ Kutangila ku July, midimu eyi yakadi mu bisumbu bitandukanye bya New England, ne yakadi mipanduke; kadi yonso yakadi ne disanka dia Nzambi mu kupingula bungi badi mitaya yabo yakadi kumpala kua kuzima, ne mu kutungisha bena tshijila bandi. Mu Nsangilu wa mu Kambi wa Exeter, milambu eyi yonso yakasangana, yakasangana bu mudimu umue munene, ne yakamanyisha lubilu mu bisumbu bya dilua mu ditunga dionso.”

Notes

  1. Matayi 25:1-5. ↩
  2. Maku 2:18-20. ↩
  3. Misambu 119:105. ↩
  4. Yeremiya 18:18. ↩
  5. Kusokoka 3:3. ↩
  6. Bingana 23:20, 21. ↩
  7. Habakuki 2:1-3. ↩
  8. Petelo wa buadi 2:1, 3. ↩
  9. Esekiele 12:22. ↩
  10. Luka 12:35, 36. ↩

Note

Back