Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
15 / 31
15 / 31

Nshapita 12 — Kanyinganyinga — Mukanda wa Bululu

John Norton Loughborough

GSAM 185.1“Nakangata mukanda mukese mu tshianza tshia muanjelo, nakaudia; wakadi mu mukana muanyi mutobu bu buitshi; kadi panakamana kuudia, difumu dianyi diakalua ne bululu. Wakangambila ne, Udi ne bua kuamba meyi a tshiprofete kabidi kumpala kua bantu ba bungi, ne bisamba, ne ndimi, ne bakelenge. Bakampa ditete difuane ne mulangala; muanjelo wakaimana, wamba ne, Bika, upime ntempelo wa Nzambi, ne tshioshelu, ne bantu badi batendelela munda muawu.”1

GSAM 185.2Mu mvuelu wa Mifundu ya Tshijila, “kudia” mukanda kudi kuleja diangata dia bulelela bua kubuambila bantu bakuabu, bu mudibi bimueneka mu Yehezekele, muvua muprofete mulejibue “mukanda muvunga,” ne muambidibue ne, “Dia mukanda muvunga ewu, uye wakule ne nzubu wa Isalele.” Pakamana kudia mukanda muvunga, udi wamba ne, “Nakaudia; wakadi mu mukana muanyi mutobu bu buitshi.”2

GSAM 185.3Muprofete Yelemiya udi wangata tshifuanyikiji etshi kabidi: “Meyi ebe akasanganibua, nakadia; dîyi diebe diakalua kundi disanka ne dianyisha dia mutshima wanyi.”3 Ku meyi aa tudi tulonga ne, “butobu” bua mukanda pakudi muntu uudia budi buleja disanka ne dianyisha didi badi badia dîyi dia Mukalenge mu mushindu ewu bumvua.

GSAM 185Mukanda Mutobu, Pashishe wa Bululu

GSAM 185.4Mukanda udi batela mu Buakabuluibua 10, udibo bamba ne wakadi mutobu bu buitshi kudi wakadi uudia, kadi pakamana kuudia wakalua “wa bululu” (anyi, bu mudi bakuabu bakudimuna ne, “panakamana kuudia ne pawakaya munda, wakalua pikra mu difumu dianyi”4), wakadi mukanda wakapatulamu muanjelo dîyi, ku bukokeshi bua yeye wakafuka diulu, buloba ne mayi manene, ne, “Tshikondo katshikuikalaku kabidi.” Nunku, kudia mukanda ewu kudi ne bua kuleja diangata dia lumu lua tshikondo ne disanka. Bululu buakalua lubilu bua tshitupa tshia mukanda kudi bakatshidia budi ne bua kuleja dishilangana dia kanyinganyinga mu malu avuakabu bapite, pashishe tshikondo tshia mukanda tshimane kupita, ne bobo basangane ne bakanyinganyinga bikole bua biakadi bindile.

GSAM 186Lumu lua Tshikondo, Tshitupa tshitobu tshia Kudia

GSAM 186.1Lumu lua tshikondo mu 1844 luakadi bulelela lumu lua disanka kudi bakaitabuja, bakadi bindile, kabayi ne mpata, kusungidibua kua tshiendelele ku malu mabi onso, ku makenga ne ku kanyinganyinga ka buloba ebu bua mibi mu matuku makese. Mu malumingu makese, bakadi bindile kupeshibua butumbi, kuvuijibua bantu kabayi mua kufua, ne kuikala mu musoko wa Nzambi wa ngolo pamue ne Mukalenge wabo; kuela meji aa kuakadi kukolesha mitshima yabo bulelela. Bu muakamba muntu umue wakapitila mu malu aa, “Bantu badi bananga Yesu ne mutshima mujima badi mua kumvua muvuabu bumvua, bobo bakadi balindile ne disua dikole dilua dia Musungidi wabo.... Tuakasemena ku diba edi ne butekane ne buneme. Bena kuitabuja balelela bakapeta dikisha mu buobumue butobu ne Nzambi, bu tshintu tshiakadi tshibajadikila ditalala diakadi dilualua diabo mu matuku a butoke a kumpala. Bantu bakumvua ditekemena ne dietabusha edi kabena mua kupua moyo mêba aa a mushinga a dindila.”

GSAM 186.2Ngikadilu mukole wa bantu bakasangane, pa dituku dia dikumi ne umue dia ngondo wa muanda mutekete, ne bakadi batshidi mu buloba ebu bua midima, bua diteta ne ditata, bakadi ne bua kupetangana ne dipetula, ne dituka, ne diseka dia bantu bavua bobo basengelele, mu mêba makese kumpala, bua kudilongolola kusambakena ne Mukalenge wabo, udi uleshibua bimpe mu bualu bua Maliya, pavua yeye “muimane pambelu pa lukita udila”; ne pavua banjelo bamuambile ne, “Mukaji, udi udila bua tshinyi?” wakabambila ne, “Bualu bua bakangata Mukalenge wanyi, ntshiena mumanye muaba mumuakabamuladika.”5

GSAM 187Bakanyinganyinga, Kadi Kabakalekela Dikima

GSAM 187.1Bantu bakapitila mu bualu ebu bukole bakabwamba ne:

GSAM 187.1“Tuakadi ne dikemangana ne kanyinganyinga, kadi katuakadi balekele ditabuja dietu. Tuakumvua ne tuakadi benze tshiakadi tshitukumbane kuenza; tuakadi bashikame mu ditabuja dietu dia mushinga; tuakanyinganyinga, kadi katuakalekela dikima. Tuakadi ne dijinga dia lutulu kaluyi ne ndekelu, bualu bua baseki bakadi ba bungi. Bakadi batupetula misangu ya bungi, batela kanyinganyinga ketu ka kumpala. ‘Kanuanji kuya ku diulu; nudi nindile kuyaku dîba kayi?’ Bakadi batutshia meyi a mushindu eu misangu ya bungi, bantu batuakamanyana nabo ba pa buloba, ne nansha bamue bakadi badibikila bena Kilisto, bakadi bitabuja Bible, kadi kabayi balonge bulelela buayi bunene bua mushinga. Tuakadi batshidi bantu badi bafua; bipeta bia mulawu biakadi bitunyunguluke. Kuakadi kukole kutangila kabidi ntatu ya muoyo yakadi itutondeja, idi tuakadi belangana meji ne tuakadi bamane kuishiya tshiendelele.”

GSAM 187Bafuanyikibue ne Bayidi Bakanyinganyinga

GSAM 187.2Muvuabu bumvua, pafuanyikijibu ne disanka ne dianyisha biakadi nâbi mu mêba makese kumpala, biakadi bilesha kudi bobo bu bululu bukole bua pikra. Bantu ba pa buloba bakadi babanyunguluke bakelangana meji, bu muakadi bikale bantu ba bungi panyima pa dipopela dia Kilisto ku mutshi, ne bena kuitabuja nebalekele ditabuja diabo katataka, ne nebadiunge ne baseki bua kuseka bupote buvuabu belangana meji ne buakadi buabo. Mu tshikondo tshikese, bakakema pakumanyabo ne disua dia dimueneka dia Mukalenge kadiakadi mua kumushibua ne bupepele mu mitshima ya bantu bakadi badifile kudi Nzambi ne bulelela.

GSAM 187“Tshiakasomba ne Baseki”

GSAM 187.3Njila wakalonda bantu aba ba lulamatu ne muvuabu bumvua bidi bilejibua bimpe mu meyi a muprofete Yelemiya, padiye wamba ne,

GSAM 187.3“Meyi ebe akasanganibua, nakadia; dîyi diebe diakalua kundi disanka ne dianyisha dia mutshima wanyi; bualu bua ndi mubikidibue ku dîna diebe, wewe Mukalenge Nzambi wa misumba. Tshiakasomba mu tshisumbu tshia baseki, ne tshiakasanka nabo; nakasomba nkayanyi bua tshianza tshiebe; bualu bua wewe wakangunjuja ne tshiji. Bua tshinyi dikenga dianyi didi dia misangu yonso, ne mputa wanyi kayi mua kuondopibua, udi upidia kuondopibua? Neutuikala kundi bu muena mashimi, ne bu mayi adi akauka anyi?”6

GSAM 188James White pa Bualu bua Kanyinganyinga

GSAM 188.1Meyi makese afumina kudi bamue ba mu bantu aba bakanyinganyinga, kadi bakadi batshidi ne ditekemena, nealeje bimpe ngikadilu wabo. A kumpala adi afumina kudi Mukulu James White, wakakuata mudimu ne bipeta bimpe bikole mu 1843 ne 1844. Udi wamba ne:—

GSAM 188.2“Kanyinganyinga, pakapita tshikondo, wakadi wa bululu. Bena kuitabuja balelela bakadi bashiya bintu bionso bua Kilisto, ne bakadi bumvue dikala diandi nabo mu mushindu wakadi kawuyi muenzeka kumpala. Bakadi belangana meji ne bakadi bamane kupesha bantu ba pa buloba didimuija diabo dia ndekelu, ne bakadi baditapulule, ku tshitupa tshinene anyi tshikese, kudi tshisumbu tshia bantu kabayi bitabuja ne tshia baseki. Ne, bualu bua diabenesha dia Nzambi diakadi nâbo, bakadi bumvua disua dia kuikala pamue ne Muyishi wabo wakadi bindile mu matuku makese, ne banjelo ba tshijila, ditambe disua dia kuikala ne bantu bavua baditapulule kudibo. Dinanga dia Yesu diakunjuja mitshima yabo, diamueneka ku mpala wa muntu yonso, ne bakasambila ne disua dikole didi meyi kaayi mua kuleja, ne, ‘Lua, Mukalenge Yesu, ulue lubilu,’ kadi kakalua.

GSAM 188.3“Kadi Nzambi kakashiya bantu bandi.... Meyi a mushindu wa adi alonda aa, mafundidibue Bena Ebelu, akafika mu meji ne mu mitshima ya bantu bakadi batetshibue ne bindile, ne bukole bua pa buabu ne busambi: ‘Nunku, kanueleli dietabusha dienu, didi ne difutu dinene. Bualu bua nudi ne dijinga dia lutulu, bua, panuamana kuenza disua dia Nzambi, nuangate mulayi. Bualu bua kutshidi tshikondo tshikese, yeye udi ne bua kulua nealue, kena unenga. Muntu muakane neikale ne muoyo ku ditabuja; kadi bikala muntu ualukile tshianyima, muoyo wanyi kawusanka nandi. Kadi tuetu katuena ba mu badi balukila tshianyima ku dibutuka, tudi ba mu badi bitabuja bua disungila dia muoyo.’7 Malu a mushinga adi mu tshitupa etshi tshia Mifundu ya Tshijila nga aa:—

GSAM 188.4“1. Bantu badibo bambila badi mu njiwu wa kuela dietabusha diabo mu malu avuabo benze bimpe.

GSAM 189.1“2. Bakadi benze disua dia Nzambi, ne bakafikishibua mu ngikadilu wa diteta wakadi ulomba lutulu.

GSAM 189.2“3. Bakane mu tshikondo etshi bakadi ne bua kuikala ne muoyo ku ditabuja, kabayi ku mpata bua bobo bikala benze disua dia Nzambi, kadi ku ditabuja mu malu avuabo benze disua dia Nzambi.

GSAM 189.3“4. Bantu bakadi kabayi mua kutantamena diteta dia ditabuja, kadi bela dietabusha diabo mu mudimu uvuabo benzele disua dia Nzambi, ne balukile tshianyima, bakadi ne bua kuangata njila mujadike wa ku dibutuka.”8

GSAM 189Meyi a N. Southard, Mulongolodi wa Lubila lua Mundankulu

GSAM 189.4Mu Lubila lua Mundankulu wa dia 31 dia ngondo wa dikumi wa 1844, bu matuku dikumi panyima pa ndekelu wa Matuku binunu bibidi ne nkama isatu, bakapatula meyi aa mafundibue kudi mulongolodi:—

GSAM 189.5“Pa kutangila malu onso akalonda mudimu ewu, bipeta biabeneshibue biwuakavuija mu meji a bana ba Nzambi, ne lukinu ne bubi biakaleja baluishi bandi, tudi ne bua kuuangata bu ‘Lubila lua Mundankulu’ lulelela. Ne bikala tudi ne matuku makese a kuteta ditabuja dietu, bidi bitshidi bilondangana ne tshilejilu tshia bansongakaji dikumi; bualu bua, pavuabu bonso bamane kubika ne kulongolola miinda yabo, tshikondo tshiakadi tshitshidi ne bua kuikala bua miinda ya bansongakaji bavua kabayi ne meji ituadije kujima. Etshi katshiakadi mua kuenzeka dituku dia dikumi kadianji kupita; bualu bua ku diba adi miinda yabo yakadi itshidi itema. Nunku, dituku adi diakadi ne bua kupita, bua bantu bavua kabayi ne meji balekele ditabuja diabo, bu muakadi tshidimu tshia 1843 ne bua kupita, bua Tshikondo tshia Kulindila. Nunku, tshikondo tshikese tshia kujanguluka katshiena bualu bua kanyinganyinga, kadi tshidi tshileja mudi Nzambi ukumbaja dîyi diandi ne bujalame. Nunku, tulamayi bikole ditabuja ditudi tuamba, katunyingishibui, bualu bua yeye wakalaya udi wa lulamatu.”

GSAM 189Meyi a Joseph Marsh, Mulongolodi wa Dîyi dia Bulelela

GSAM 189.6Mu Dîyi dia Bulelela wa dia 7 dia ngondo wa dikumi ne umue wa 1844, tudi tubala ne:—

GSAM 189.7“Tudi tuitaba ne disanka ne tuakadi bapambuke bua mushindu wa bualu buakadi tuindile bua kuenzeka pa dituku dia dikumi dia ngondo wa muanda mutekete; kadi katuena banji mua kuitaba ne Muakuidi wetu Munene mutambe bunene kakakumbaja pa dituku adi malu onso akadi tshifuanyikiji tshitupesha bukokeshi bua kuindila. Katataka tudi tuitabuja ne wakakumbaja.”

GSAM 190.1Bena Adventiste bakadi bindile ne pa dituku dia dikumi dia ngondo wa muanda mutekete wa 1844, Matuku binunu bibidi ne nkama isatu akadi ne bua kujika, ne pa dituku adi Kilisto wakadi ne bua kujikija mudimu wandi wa buakuidi ne kulua pa buloba bua kubenesha bantu bandi. Dikonkona diakenzeka pashishe diakaleja ne pa dituku adi kuakadi mbangilu wa mudimu wandi wa Dilengeja dia Tshitendelelu tshia mu diulu, kakuyi ndekelu wa mudimu wandi bu muakuidi.9 Pamutu pa kuangata mudimu wa Dilengeja dia Tshitendelelu bu tshitupa tshia mudimu wa Kilisto bu muakuidi, bakadi bamba ne Dilengeja dia Tshitendelelu diakadi ne bua kuikala dilengeja dia buloba ku kapia pa dilua dia Kilisto. Bikala kabuyi buloba bujima, nansha buloba bua Kanana buakadi ne bua kulengejibua mu tshikondo atshi.

GSAM 190Bakitabuja ne Tshitendelelu Tshiakadi Buloba

GSAM 190.2Meji aa adi malejibue mu tshiena-bualu tshia Geo. Storrs, mu Lubila lua Mundankulu wa dia 25 dia ngondo wa inayi wa 1844. Udi ubeja ne, “Tshitendelelu tshidi ne bua kulengejibua tshidi tshinyi? Meji akadi nâyi kumpala akadi ne, tshiakadi buloba bujima. Ntshidi ngitabuja ne tshidi tshitupa tshia buloba. Kadi tshitupa kayi? Etshi ntshidi ne bua kuteta kuandamuna.”

GSAM 190.3Udi utela mulayi kudi Abalahama, dijadikibua diawu kudi Isaka ne dipeshabu kabidi kudi Yakobo; pashishe udi utela musambu wa Mose, wakalongolola Miliyama panyima pa dipita dia Mbuu Mukunze, muvuabu bimba ne: “Neubabueje, neubakune mu mukuna wa bupianyi buebe, mu muaba, Mukalenge, uwakalongolola bua wewe kusombamu, mu Tshitendelelu, Mukalenge, tshiakalongolola bianza biebe.”10

GSAM 190.4Bikala mubadi ufuanyikija ne ntema mufundu udi ku mutu ne malu a dikumbana diawu mafundibue kudi muimbi wa misambu, neamone ne kawena wamba ne nansha buloba bua Palestina budi Tshitendelelu. Davidi udi wamba, padiye wakula bua Mukalenge kulombola bana ba Isalele, ne: “Wakabafikisha ku mukalu wa Tshitendelelu tshiandi, ku mukuna ewu mene, wakasumba tshianza tshiandi tshia balume.”11 Mu musambu wa pa Mbuu Mukunze, bakamba bua buloba bua Kanana ne, buakadi muaba wakalongololaye bua “kusombamu, mu Tshitendelelu.” Nunku, mu meyi aa afumina mu Misambu, mukuna wa Moliya, uvuabu bibake Tshitendelelu, udi ubikidibue anu “mukalu wa Tshitendelelu tshiandi.” Kadi mu musambu eu kabidi badi bamba ne, “Wakasungula tshisamba tshia Yuda, mukuna wa Siona wakadiye munange. Wakibaka Tshitendelelu tshiandi bu nzubu mile ya bakelenge, bu buloba buakajadikaye tshiendelele.”12

GSAM 191Dilengeja dia Tshitendelelu Divua Diangatshibue bu Dilengeja dia Buloba

GSAM 191.1Mu tshiena-bualu tshivua tshimane kuteludibua kumpala, panyima pa kutela tshivua tshiangatshibue bu bumanyishi bua ne buloba, anyi nansha ditunga dia Palestina, buvua Tshitendelelu, mukulu udi ubwela kubuisha ne wamba, “Tshitendelelu netshilengejibue munyi?” Mu meyi a muprofete Mika, udi upingaja ne wamba, “Tangila, Mukelenge udi ufuma muaba wandi, udi usuluka, neadiate pa miaba mitumbuke ya buloba. Mikuna neyisunguluke muinshi muandi, ne bibanda nebipanduke, bu dipula kumpala kua kapia, ne bu menshi adi apongolodibua pa muaba udi mupuekele bikole.”13

GSAM 191.2Bu muvua bantu ba bungi bitabuje pa tshikondo atshi ne buloba buvua Tshitendelelu, musomi udi umona bwimpe mpamvu bavua batungunuka kutekemena, kakuyi mpata, ne pa ndekelu wa Matuku binunu bibidi ne nkama isatu Mukelenge wakadi uya kulengeja buloba ne kapia, bu Mika wavua wambile. Mu buluishi buonso buvua buluisha bantu ba Adventiste, kakuvua muena buluishi nansha umue wakamba ne dilengeja dia buloba ne kapia kadi kayi tshiena tshilombola tshia kulengeja Tshitendelelu pa ndekelu wa Matuku binunu bibidi ne nkama isatu.

GSAM 191Batumibue ba Yesu Bakanyinganyinga, Kadi Bakakumbaja Mifundu

GSAM 191.3Etshi ki ntshilejilu tshimue nkayatshi tshia bantu kuenza disua dia Mukelenge, kukumbaja Mifundu, kadi kunyinganyinga mu ditekemena diabo, pabuabu kabayi bamona mutudi wa tshintu tshia kuenzeka to. Biakadi nanku ne batumibue ba Kristo. Pavuaye musombe pa muana wa mpunda, ubuela mu Yelusalema, bakela mbila pa kuvuluka meyi a muprofete:14 “Ela mbila, muana mukaji wa Yelusalema; tangila, Mwami wenu udi uya kudi nudi; udi mululame, udi ne lupandu, udi mupuekeshibue, udi ne mpunda, udi ukanda pa mpunda, muana wa mpunda.”15 Biakadi bikengela bikole kuela mbila pa tshikondo etshi, kubanga pabuabu bavua bakandile, mabuye avua ne bua kuela mbila.16 Balongoki bavua batungunuka kutekemena ne Kristo wakadi, pa tshikondo etshi, kuya kushikama pa nkuasa wa bukalenge bua Davidi bu Mwami wa buloba (“twavua tutekemena ne yeye ke wavua ne bua kupikula Isalele”17), ne nunku bakela mbila ne: “Bubeneshibue bukalenge bua tatu wetu Davidi budi bulua mu dina dia Mukelenge!”18 Ndelu kayi ya kuela mbila yavua yekala pa tshikondo etshi pabuabu bamanya ne mu lumingu lumue Kristo wakadi wafua mu lukita lua Yosefe, ne balami ba Baroma bamulambile? Ndelu kayi ya kupesha Nzambi butumbi ne ya kudifila kudiye yavua yekala kudi Bena Adventiste mu 1844 pabuabu bamanya ne dilengeja dia Tshitendelelu pa ndekelu wa tshiprofete tshionso divua ne kukumbana mu bidimu bingi kumpala kua kusuluka kua Mukelenge?

GSAM 192Kakuyi Tshilema mu Kubala Matuku 2300

GSAM 192.1Padi bantu aba bavua batangile ne ntema kubala kwabo kwa tshikondo, bavua kabayi bamona tshibungame; kadi Mukelenge kakalua, ne buloba kabuvua bulengejibue ne kapia. Bualu ebu buvua bumvuija tshinyi? Badi bamanya bikole ne Mukelenge wakadi nabo mu Mudimu Munene wa Dilua dia Pa Buadi; kadi mpindiewu bavua mu kulindila. Ditabuja diabo kudi Mukelenge kadikavua dinyungishibue. Bavua bamanya ne kakadi kubataya. Butoke buakadi buya kufuma muaba umue. Buisha bukole buvua kumpala kwabo budi bushintuludibue mu meyi a Yeremia avuadile: “Neulue kundi bu muntu wa bufi menemene, ne bu menshi adi ajimina?” Ditabuja kadikavua dikolesha bungi bua bupuikidi abu, kubanga meyi a Mukelenge mu muprofete Habakuka bua tshikena kumona avua abuela mu mitshima yabo, “Ku ndekelu netshiakule, kadi katshiakushima to.”19 Meyi akavua mafundibue kumpala ku mufundi wa Luelelo lua Bulelela a bulelela avua amba bulenga bua tshinyi bavua bakadile: “Katuena mua kuitaba ne Muakuidi wetu Munene kakakumbaja dituku adi dine bionso bivua tshimfuanyi tshitupesha bualu bua kutekemena.”

GSAM 193Butoke bua Tshitendelelu Buvumbuka

GSAM 193.1Hiram Edson, wa Port Gibson, N.Y., wakangambila ne mu dituku diakalonda dipita dia tshikondo mu 1844, padi wakadi usambila panyima pa mivunzu ya mutoke mu tshilamba, Nyuma wa Nzambi wakamukumbana mu bukole bungi, ne wakadi pabuipi ne kuela panshi; ne pamwe ne Nyuma, wakapeta meshi mu mutshima wandi ne: “Tshitendelelu tshidi kulengejibua tshidi mu diulu.” Wakambila O. R. L. Crosier tshifikisha etshi, ne bombi bavua bakeba tshintu etshi ne ntema. Mu tshibangilu tshia 1846, dilondolola dile dia bualu bua Tshitendelelu, difundibue bilondeshile Mifundu kudi Tatu Crosier, diakapatulwanga mu Muenji wa Dituku, mukanda wakapabulwanga pa tshikondo etshi mu Cincinnati, Ohio. Mu dilondolola dile edi, biakadi bimanyisha ne mudimu wa kulengeja Tshitendelelu wakadi mudimu wa ndekelu wa Kristo bu mupristi wetu munene, wakabangila mu 1844 ne kuimana kumpala kua kusuluka kuandi mu makumbi a diulu, bu Mwami wa bamwami ne Mukelenge wa bamukelenge.

GSAM 193Bikelesia Bikeba Bena Babo Bakajimina

GSAM 193.2Dituku dia dikumi dia ngondo wa muanda mutekete divua difumile, ne Bikelesia bavua batungunuka kutekemena ne bavua baya kupeta tshikondo tshia butambe bua kubweja Bena babo bakafumile, bavua bafilukile kuabo pa Lubila lua Mundankulu ne Lumu lua Muanjelo wa Pa Buadi; kadi mu tshinyi etshi bavua bakanyinganyinga bikole, bu bidi bilejibua mu diandamuna didi dilonda ku milombu ya kutungunuka bua babwelele mu bulongolodi buabo bua kumpala, bu bidi bifundibue mu Lubila lua Mundankulu lua dituku dia 26 dia ngondo wa 12, 1844:—

GSAM 193.3“Kadi malu malelela mmalu kayi? Badi bamanya ne mu bunene bua bikelesia ebi, mitu ya meyi idi ‘Dikudimuka dia ba pa buloba,’ ‘tshikondo tshia bidimu 1000,’ ne ‘kubwela kua Bayuda mu Palestina,’ kumpala kua dilua dia Mupulusushi yeye mwine. Bena aba babwelela bua kushikama muinshi mua misambu ya kubalaja tulu ya malongesha aa adi kaayi mu Mukanda ne kaayi ne lungenyi; badi babwelela mesu abo mabuluibue, ne tshiena tshia nanku tshidi ‘kubwelela,’ mu bulelela.”

GSAM 194.1“Padi bamane kuba “bena bukuluke” mu tshilangalalu tshia mu Mukanda, “kuya kumpala” kudi kutamba kuikala ne bulami kuluta “kubwelela” nansha “kudikoka panyima,” mingi mingi mpindiewu, padi tshifulu tshia butumbi tshidi pabuipi kupeshabua kudi bantu bakolesha mu Kristo Yesu.”

GSAM 194.2Mudimu wa Bikelesia wa kuamba ne dilua dia Mukelenge didi kule pa lumu lua malongesha aa adi kaayi mu Mukanda wakumbusha Bena Adventiste ku meyi aa muprofete Ezikiele: ‘Mwana wa muntu, tangila, bantu ba nzubu wa Isalele badi bamba ne: Tshikena kumona tshidi umona tshidi bua matuku a bungi adi kumpala, ne udi uprofeta bua bidimu bia kule.’ Mu muaba umue au, mudi diandamuna divua Bena Adventiste benza nadi mudimu: ‘Nunku bambile ne: Mukelenge Nzambi udi wamba nanku: Kakuena dîyi dianyi nansha dimue didi kabidi ne bua kujanguluka; kadi dîyi dinakamba nedikumbane, mudi muamba Mukelenge Nzambi.’20

GSAM 194“Udi Ne Kuprofeta Kabidi”

GSAM 194.3Bena bavua “balile” mukanda, ne bapeshanga lumu lua “tshikondo,” bavua batekemena ne mudimu wabo bua buloba wakadi mumane; mpindiewu meyi akamba ne bavua ne kuyiisha bisamba, ndimi, ne bamwami kabidi. Tshibangilu tshikuabu tshia mudimu, tshiakadi katshimumanyibue kumpala, tshiakadi ne kukumbana mpindiewu—tshia kumanyisha bantu ngikadilu wa ntempelo wa Nzambi mu diulu ne mudimu wa tshioshelu tshiandi. Mukenji wa kupima ntempelo21 wakadi mukengela bua kupeta bumanye bua mutudi wa tshintu tshia kuenzeka pa ndekelu wa tshikondo tshia tshiprofete, ne mpindiewu kupesha mpingaji wa meyi aa, “Pashishe Tshitendelelu netshilengejibue.”

GSAM 194.4Tangila ne muanjelo wa lumu lua tshikondo etshi wakadi ufuma mu diulu, ne kumpala kua kuimana kua mudimu wandi udi upesha mukenji wa kuyiisha bantu kabidi. Lumu elu, ludi ne kupesha mpingaji bua tshitendelelu, kupesha ditabuja kudi bantu bakanyinganyinga, ne pamopepa kupesha “disele,” nansha “tshibangu,” nansha luidi, bua bantu ba Nzambi kuteta ngikadilu wabo kumpala kwandi, ludi ne kumanyisha bimanyinu bimonekena ne lufuma mu diulu, kayi mu bantu.

GSAM 195Kansungasunga Kakanga Nzila Kudi Bantu

GSAM 195.1Kansungasunga kakavua naku bantu bua dilongesha dia Dilua dia Pa Buadi kakadi bu tshibumba tshivua pabuipi ne kubula mua kupitshilamu; ne kuyiisha bantu kabidi kabayi ne butoke bulelela bua mpamvu ya kanyinganyinga, biakadi tshintu tshia bupue. Bena Adventiste bavua ne kukolesha kabidi mitshima yabo ne mukenji wa mu diulu kumpala kua bantu kuyiishibua ne bulelela; bivua mua kuenzeka munyi? Biakadi mua kuenzeka anu ne lungenyi lua bantu? Nansha aba bakavua bamona mudimu mukole wa Nyuma wa Nzambi mu Mudimu wa kumpala, bavua bakutambila ne meyi a bantu mpindiewu? Anu mudimu udi bu wa “Lumu lua Muanjelo wa Pa Isatu”22 ke wakadi mua kubafumisha mu dilubakana diabo; ne mudimu eu, kakese ne kakese, bu bavua bawupeta, wakajadikibua ne bijadiki bikole menemene bivua bileja ne wakadi wa mu diulu.

GSAM 195Bu Mukoko Ubula Mulami

GSAM 195.2Aha wavua mubidi munene wa Dilua dia Pa Buadi, mu mushindu umue, bu mikoko ibula mulami; binunu ne binunu bia bantu ba mu mubidi eu, mbingu mikese kumpala, bavua bafumile mu bikelesia ne mu mikanda ya ditabuja yonso, ne kayi bulongolodi bua bantu buvua ne mudimu bua bukole buabo bua mu nyuma. Kabavua ne balongi ba mu buloba bavua mua kuambila makenga abo; ditabuja diabo divua mu Nzambi nkayende.

GSAM 195.3Kadi bavua ne ditabuja bua tshintu tshiumue, ne tshintu etshi tshiakadi bu tshimue tshia kukangila—lumu lua tshikondo tshiakadi lulame.23 Kadi bu bantu, bavua mu tshisumbu tshia kuenza makosa padi Nzambi kayi mubalombola ne kubalama; bavua mua kutambula mapingaji a bufi, nansha kujimija “lutulu” ne kulekela ditabuja diabo mu malu avuabu bapitshilemu kumpala. Bena bantu bavua benza nanku; kadi bakuabu, ne mesu a ditabuja atungile kudi yeye udi mitshima yabo inanga, bavua babuisha ne bukole, “Mulami, bu tshinyi tshia bushiku? Mulami, bu tshinyi tshia bushiku? Mulami wakapingaja ne: Dinda didi dilua, ne bushiku kabidi; Binuasua kuebeja, ebejayi; pinganayi, luayi.”24

GSAM 196J. N. Andrews bua Kanyinganyinga

GSAM 196.1Mukulu J. N. Andrews, umue wa bakavua bakumbana ne tshienzedi etshi mu 1844, udi wamba nanku bua kanyinganyinga:—

GSAM 196.2“Bavua bakanyinganyinga aba bavua batekemena Mukelenge mu 1843 ne mu 1844. Tshintu etshi kudi bantu bingi tshidi mpamvu ikumbana bua kubenga bumanyishi bonso bua tshintu etshi. Tudi tuyamba kanyinganyinga, kadi katudi tuyamba ne kanyinganyinga aka kadi mpamvu ya lulamatu bua kupidia ne Nzambi uvua ne tshianza mu mudimu eu. Ekelezia wa Bayuda wakanyinganyinga padi, pa ndekelu wa mudimu wa Yone Mubatiji, Yesu wakadileja yeye mwine bu Masiya wa mutekemena. Balongoki bavua ne ditabuja bavua bakanyinganyinga bikole padi yeye bavua batekemena bua kupulusha Isalele wakakuatshibua kudi bantu babi ne kushipibua. Ne panyima pa dibika diandi, padi bavua batekemena ne wakadi kupingajila Isalele bukalenge kabidi, kabakavua mua kubula kanyinganyinga padi bavua bamanya ne wakadi uya kudi Tata wandi, ne bavua baya kushala tshikondo tshile mu makenga ne mu buikadi. Kadi kanyinganyinga katshidi kimanyinu ne Nzambi kubula tshianza mu kulombola bantu bandi. Kadi ne bua kubasaka bua baludike makosa abo, kadi kakena ne bua kubasaka bua bajimije ditabuja diabo kudi Nzambi to. Bana ba Isalele bavua bapidia misangu ya bungi ne Nzambi udi ubalombola anu bualu bua bavua bakanyinganyinga mu tshipela. Badi bamanyishibua kudi betu bu mpandu, bua katukadi ne kuela panyima pa tshimfuanyi tshia kabayi ne ditabuja.”25

GSAM 196Bulelela Budi ne Lubatizu lua Kubengibua Kudi Bantu

GSAM 196.3Bimpe bidi bimonekena ne mulongolodi wa Mukelenge udi wika bulelela bua mushinga mu nzila ya kayi ne bantu bungi, muaba udi kubutambula ne kubutumikila bidi bu kutuala mutshi mutshiamakane.26 Iyi idi bulelela bikole mu matuku aa a ndekelu. Petelo, padi wamba bua tshikondo etshi tshia ndekelu wa bintu bionso padi “tshidi pabuipi,” ne padi “dilumbuluisha” didi “kubangila ku nzubu wa Nzambi,” udi wamba, “Bakundwa, kanukemi bua diteta dia kapia didi munkatshi muenu bua kunuteta, bu ne bualu bukema budi bunuenzekela; kadi nusanke, padi nudi bakwata mu makenga a Kristo, bua padi butumbi buandi bumanyibua, nenusanke kabidi ne disanka dinene. Bianupendabo bua dina dia Kristo, nudi ne disanka; kubanga Nyuma wa butumbi ne wa Nzambi udi ukala pa nudi; kudi bantu buabu udi upanjibua, kadi kudi nudi udi upeshabua butumbi.”27

GSAM 197.1Padi bulelela bwamane kupeta lubatizu lua kubengibua kudi bantu, kubutambula kukengela ngasa munene kuluta kulonda ditabuja dia bantu bungi. Bantu ba bufi kabavua bamona mpamvu ya kutambula bulelela budi bukengela mudimu, bu kuita buatu kuya kudi menshi afuma, “kutantamena mupepo ne dijuka dia menshi.” Nanku bulelela budi bulua diteta kudi bantu badi ne lulamatu, ba mitshima milulame, ba bulelela, ne badi ne kondo ka muoyo kimpe.

GSAM 197.2Tudi bamane kumanyisha kumpala ne tshiprofete tshia Mudimu wa Dilua dia Pa Buadi tshidi tshisenga kanyinganyinga. Wakafika; ne mu bulongolodi bua Nzambi, kutambula lumu elu kwakadi bu kutuala mutshi mutshiamakane.

Notes

  1. Buakabuluibua 10:10, 11; 11:1. ↩
  2. Yehezekele 3:1-3. ↩
  3. Yelemiya 15:16. ↩
  4. Pikra — tshintu tshia bululu bukole, tshibi bua kudia, tshilongolodibue ne maluvu, alowe ne mulela wa mira. ↩
  5. Yone 20:13. ↩
  6. Yelemiya 15:16-18. ↩
  7. Ebelu 10:35-39. ↩
  8. Malu a mu Nsombelu wa Ellen G. White, mabeji 107-109. ↩
  9. Mu tshikondo atshi, kakadi muntu nansha umue wakadi ne meji a Tshitendelelu mu diulu. ↩
  10. Ekesode 15:17. ↩
  11. Misambu 78:54. ↩
  12. Misambu 78:68, 69. ↩
  13. Mika 1:3, 4. ↩
  14. Yone 12:16. ↩
  15. Zekaria 9:9. ↩
  16. Luka 19:40. ↩
  17. Luka 24:21. ↩
  18. Mako 11:10. ↩
  19. Habakuka 2:3. ↩
  20. Ezikiele 12:27, 28. ↩
  21. Padi bapima kabayi bafila mibalu bu tshiakupeta, bualu budi butangila ngikadilu, kabuena butangila bipimu to. ↩
  22. Apokalipse 14:9-12. ↩
  23. Mu kutangulula ne ntema ya bungi kubala kwabo kua Matuku binunu bibidi ne nkama isatu, kabavua bapeta tshilema, ne ne mpindiewu kakuyi tshilema tshidi mua kupetshibua. ↩
  24. Isaya 21:11, 12. ↩
  25. Ngumu Isatu ya Apokalipse 14:6-12, p. 33. ↩
  26. Matayo 16:24. ↩
  27. 1 Petelo 4:7, 17, 12-14. ↩

Note

Back