Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
13 / 31
13 / 31

Nshapita 10 — Lubila lua Mundankulu

John Norton Loughborough

GSAM 160.1“Kudi Mundankulu, kwaba lubila lua kuamba ne, ‘Monayi, Mukwetu wa bukwati udi uya; buukayi ne kuya kumona yeye.’ Nunku, bangindu bonso bamiluka, ne balongolola matala abo.”1

GSAM 160.2Twatangile kale bua Tshikondo tshia Kulindila tshidi tshimonibua mu tshifwananyi tshia “bangindu dikumi,” ne mpindiewu tudi tupeta tshitupa tshia tshifwananyi tshidi tshimanyibue mu mashiwi a kutangila, tshidi Bena Adventiste babikila ne “Lubila lua Mundankulu.” Mufundi mumanyike wa bualu ebu, mu mukanda ubikidibua Lubila lua Mundankulu, wa dituku dia 3 dya Ngondo wa Dikumi, 1844, wakamba ne:—

GSAM 160.3“Kadi twafikila bishi mu butuku ebu bua kulindila? Bualu twakatuadija kubala tshikena kumona [tshikena kumona tshia matuku binunu bibidi ne nkama isatu] mu muvu wa printemps, mu tshifulo tshia muvu wa automne, 457 B.C. Twakashala ne ngondo isambombo ne matuku makese a kupita bua kufika ku dilobo ditwakadi ne kufikila. Ebi byatufikila mu butuku bua kulindila, ngondo isambombo.”

GSAM 160.4Mufundi mukuabu, S. S. Snow, mu Lubila lua dituku dia 22 dya Ngondo wa 8, 1844, padi wakamba bua matuku binunu bibidi ne nkama isatu, wakamba ne:—

GSAM 160.5“Atangile ku kuya kua mikenji ya kutulula ne kutunga Yerusalema. Mikenji eyi yambibue kumpala ne Cyrus, yaludibue ne Darius, ne yakumbanibue ne Artaxerxes Longimanus mu tshidimu tshia muanda mutekete tshia bulombodi bue. Yambibue ku bantu ne yatangile mudimu mu muvu wa automne wa tshidimu B.C. 457, padi Ezra, padi wafika ku Yerusalema ne bianza bimpe bia Yehowa, waludika tshisamba tshia Bayuda, watula babaludi ne balumbuludi, ne watangile kutunga lumbu.”2

GSAM 160.6Bualu tshikondo tshia tshikena kumona tshiakadi bidimu binunu bibidi ne nkama isatu bikumbane, tshiakadi tshilomba bidimu bionso bia 457 ne bidimu bionso bia 1843 bua kukumbaja binunu bibidi ne nkama isatu, ne bualu mikenji kayiyi kuya kumpala kutshidi mu ngondo wa muanda mutekete wa 457 B.C., bakadi balongesha ne tshikondo etshi katshiakujika kumpala kua ngondo wa muanda mutekete wa 1844. Mupingu wa dituku dia dikumi dia ngondo wa muanda mutekete wakamona ne udi tshimanyinu tshia ntuadijilu wa tshikondo, nunku kualudibua bualu bujima ne dituku dia dikumi dia ngondo wa muanda mutekete (tshikondo tshia Bayuda), 22 wa Ngondo wa Dikumi, 1844, matuku binunu bibidi ne nkama isatu akadi ne kuhela, ne tshikondo tshia Dilengeja dia Tshitendelelu tshiakafika. Bumanyishi bonso bwakafukibua bua kuhela kua tshikondo mu 1843 bwakadi ne bukole bumue bua kubala bua 1844, ne ditabuja dijalame ne bakadi bapete tshiakadi tshimueneka bu dilondolola dilelela dia tshiakabalelela kanyinganyinga. Nunku mushindu wakadi Bena Adventiste bamanyisha “Lubila lua Mundankulu lua bulelela,” bu muakadi lubikidibua mu tshikondo etshi, kawena mua kulejibua bimpe kupita ku kutela mashiwi a mu mikanda ya bantu bakadi ne mudimu munene mu bualu ebu.

GSAM 161“Buukayi ne Kuya Kumona Yeye”

GSAM 161.1Mu Lubila lua dituku dia 3 dya Ngondo wa Dikumi, 1844, mwakadi tshibalu tshifundibue kudi George Storrs, mudi mutwe ne, “Buukayi ne Kuya Kumona Yeye,” mwakamba ne:—

GSAM 161.2“Ndi ntuala dikalaka dianyi ne malu andi nunvua mu mutshima andi tshiyi munvue kumpala. Mu mutshima wanyi, kadi kayi nansha mpungilu, dituku dia dikumi dia ngondo wa muanda mutekete didi ne kumona kumueneka kua Mukelenge wetu Yesu Klisto mu matuta a diulu. Tudi pabuipi ne dituku edi—tshikondo tshia bowa bua badi kabayi badilongolole, kadi tshia buneme bua badi balongolola.

GSAM 161.3“‘Monayi, Mukwetu wa bukwati udi uya’ tshidimu etshi; ‘buukayi ne kuya kumona yeye.’ Twamana mudimu wetu ne bikelesia bia dîna ne bantu babi bonso, anu padi lubila elu mua kubafikila. Mudimu wetu mpindiewu udi wa kulamuka ‘bangindu bakuatanga matala abo ne kuya kumona mukwetu wa bukwati.’ Tudi paayi? ‘Biashala tshikena kumona katshiyi tshikumbane, nutshilindile.’ Edi kadiena diandamuna dietu katshia ku Ngondo wa 3 anyi wa 4 wakapita anyi?—Eyowa. Tshinyi tshiakenzeka padi Mukwetu wa bukwati wakalindila?—Bangindu bonso bakabunga tulu ne bakona, nanku to? Meyi a Klisto kaakapanga kukumbana; ne ‘Mifundu kayena mua kushipibua.’ Kayi ne mushinga bua tuambe ne twakadi balamuke; twakadi tubunga tulu, kadi katuyi ku malu a dilua dia Klisto, kadi ku tshikondo. Twafikila Tshikondo tshia Kulindila; katwakamanyi ‘tshiloba’ ne tshikondo tshia kulindila, ne pa bualu ebu twakabunga tulu. Bakwetu bakadi bamba mu bikona biabo ne, ‘Kadi kamutekayi tshikondo mukuabu!’ Nunku twakona. Mpindiewu lutatu ndua kutulamuna. Mukelenge, utuambuluishe, bualu diambuluisha dia muntu didi dia patupu. Ambila webe, Mukelenge. O, ‘Tata’ ‘amanyishe’ mpindiewu tshikondo!”

GSAM 162Mundankulu wa Lumu

GSAM 162.1“Tshikondo tshia Kulindila tshidi tshiloba bishi?—Tshia pankatshi tshia tshidimu. Udi umanya bishi?—Bualu Mukelenge wetu udi wamba ne, ‘mu Mundankulu,’ padi Mukwetu wa bukwati wakalindila. Tshikena kumona tshiakadi bua ‘mpokwa-matuku binunu bibidi ne nkama isatu,’ anyi matuku. ‘Mpokwa’ anyi butuku, udi tshia pankatshi tshia dituku dimue dia tshiprofete, nunku udi ngondo isambombo. Ebu mbule bujima bua Tshikondo tshia Kulindila. Lubila lua tshikondo ludi ne bukole bua mpindiewu lwatangile pabuipi ne kati-kati kua Ngondo wa 7, ne lwatandabala ne lubilu ne bukole bua bungi, ne ludi ne dimuenesha dia bukole bua Nyuma dindi tshiyi mumone mu tshikondo tshia lubila lua ‘1843.’ Mpindiewu ludi mu bulelela ne, ‘Buukayi ne kuya kumona yeye.’ Bantu badi baleka bintu bionso mu mushindu undi tshiyi mulote ne wakadi mua kumueneka. Padi lubila elu lufika mu mutshima, balimi baleka masanga abo ne bilonga byabo. Kudi lubila lua bukole ne mansanga, ne kupesha Nzambi bintu bionso, mu mushindu undi tshiyi mumone kumpala. Kudi ditabuja dia bulelela ebu didi kabiyi ne bumue mu lubila lua kumpala, ne buneme bua kudila anyi bua kupepesha mitshima, budi bupita dimanya dionso, anu badi babunvue mu mitshima yabo mbadi mua kubumanya.

GSAM 162.2“Pa bulelela ebu bua Mpindiewu, ndi ne ditabuja ne luse bua kutuala bintu byonsu, ne ndi mumona ne kuleka mpungilu pa bualu ebu mu mutshima wanyi kuakadi ne kunyingalaja Nzambi ne kundetela ‘dibutuka dia lukasa.’ Ndi mumona ne mpindiewu ‘muntu ne muntu udi ukeba kupandisha moyo wende,’ padi lubila elu lufukibua mu bulelela, ne padi uela meji ne, ‘bikala bualu ebu kabuyi bufika’ anyi udi ne bowa bua kuya ku bulelela ebu, ‘udi ne kujimija moyo wende.’ Etshi tshidi tshilomba ditabuja dimue ne dia Abrahamu padi wafila Isaka bu mulambu, anyi dia Noa padi watunga bwatu bunene bua kupanduka, anyi dia Lota padi waleka Sodoma, anyi dia bana ba Isalele padi bamana butuku bujima balindila kupatuka mu Ezipeto, anyi dia Danielu padi ufika mu dibulu dia ntambue, anyi dia Bahebere basatu padi bafika mu mulilo. Twakalota ne tudi ne kuya mu bukelenge ne kabiyi ne tshipiminu etshi tshia ditabuja, kadi ndi mumona ne katuyi. Bulelela ebu bua ndekelu budi ne kutufila ku tshipiminu etshi, ne badi baya ku bualu ebu mbadi kabayi ne bowa bua kubikidibua bapumbalu, baloba, anyi bintu bikuabu bionso badi bena Sodoma ba ntuadijilu, ekelezia udi tshiuyuya, anyi bangindu bakona, ne kulama pa mutwe wabo. Ndekelu, ndi ne kulila ne, ‘Panduka bua moyo webe’; ‘Kanutangidi panyima’; ‘Kumbukayi mukashi wa Lota.’”

GSAM 163Dibue dia Patalala dia Storrs

GSAM 163.1Mu Lubila lua Mundankulu lua dituku dia 10 dya Ngondo wa Dikumi, 1844, mwakadi mashiwi a George Storrs, adi makoma panshi pa mutwe ne, “Ndekelu,” kadi Bena Adventiste bakabikila ne, “Dibue dia Patalala dia Storrs”:—

GSAM 163.2“Tudi ne kulongolola bishi bua dituku edi?—Taba bulelela bua Nzambi, ne buukile ku bualu ebu ne ditabuja dia bukole didi ne kupesha Nzambi buneme. Tudi ne kuikala ne ngikadilu wa mutshima udi tuakadi mua kuikala nawu bu tuakamanya ne tuakadi ne kufua pa dituku edi, ne kupesha Nzambi bintu byonsu ne kufua ku bualu bua buloba.

GSAM 163.3“Kayi ne mushindu mukunanga bua kumanya bualu budi mbamba kadi kuandamuna ne tshifwananyi tshia dibue dikole dia patalala mu kati ka nyanja. Muana wa mukelenge udi ne bukole ne buneme, udi wamba ne pa tshikondo tshilongolibue ne kutuma bwatu bunene bua dibungibungi bulengele bua kutuala bantu bonso badi asangana awo apa ne bumanyishi bua kutabala mashiwi ende, ku ditunga dia buneme. Bantu bungi badi buukila ku dibue. Bakwabu, padi bafika mu ditalala pa dibue, bakata lukodi, ne bwatu buabo buakabaleta budi butentama pa mayi buya kule nabo, ne kabena kubutala kabidi, kadi balindila kufika kua bwatu bunene bua dibungibungi. Kabena ne mpungilu pa bulelela bua mulayi, ne badi bafila bintu byabo byonsu bua bulelela bue. Bakwabu badi bafika apa bamona ne bidi bikumbane bua kuikala pa dibue. Kadi badi basue kuikala ‘bena menji’ ne kabena basue kuditula mu njiwu munene.

GSAM 164.1“‘Bua ditabuja diebe, bikale bulelela kudi webe’ kyakadi tshilua kumpala kua tshikondo tshia kutambuka kua bwatu bunene bua dibungibungi. Dituku diafika. Bena menji, pamuapa, badi ne meji a kukata mikodi ya matu abo ne kualeka atentame pa mayi aye kule, padi bamona bwatu bunene bua dibungibungi budi buya. Budi bumueneka; kadi mpindiewu tshikondo tshikadi tshipite bua kulekela matu abo ne kabayi bamueneka; ne, kabidi, budimu bumue ebu budi ne kubambila ne kabaleki matu abo atentame pa mayi aye kule too ne padi bamana kumanya ne kabena badidinga bua bwatu budi buya. Mpindiewu budi busunguka pabuipi ne kabena ne tshikondo tshia kukata mikodi ya matu abo ne kabayi bamueneka.

GSAM 164.2“Bwatu bunene bua dibungibungi bufika ku dibue. ‘Bumanyishi kayi budi buleja ne nuakadi ne ditabuja dijalame mu mulayi wa dilua dia bwatu bunene bua dibungibungi?’—‘Mikodi ya matu etu yakatshibua, ne matu akatentama pa mayi aya kule netu, nunku katuyi ne mushindu wa kufika ku ditunga, ne twakafua bu bwatu bunene bua dibungibungi kabuyi kufika, bualu dibue edi didi mu njila udi bwatu bukuabu kabuyi bupita.’ ‘Etshi tshidi tshikumbane,’ mukokeshi wa bwatu bunene bua dibungibungi udi ulila; ‘ngalayi mu bwatu; ditabuja dia nunku kadiakuleta kanyinganyinga.’”

GSAM 164.3“Badi bakashala ne matu abo akangibua ku dibue mpindiewu bakondakanya, ne balonda kufika mu bwatu. Mukokeshi ubabisha ne, ‘Matu aa andi mmona akangibua ku mabue kuya, anyi mikodi ya matu enu yakatshibua anu panyima pa bwatu bunene bua dibungibungi kumueneka?’ Badi bandamuna ne, ‘Twakamona ne tuakadi ne bua kuikala bena menji, bua padi bwatu bunene bua dibungibungi kabuyi bufika, tukadi ne tshintu tshia kutufikisha ku ditunga.’ Mukokeshi udi ulila ne, ‘Nunku mwalongololanga mubidi! Mwakenzanga nunku, ne mwakela mpata ku mashiwi anyi anyi? Bua ditabuja diebe, bikale bulelela kudi webe. Bumanyishi budi bunupisha. Mwalongolola kuandamuka, nunku mpindiewu ne muwana bimuma bia dipanga ditabuja dienu.’ ‘Nunku kabakafika mu kati bua dipanga ditabuja.’ O, ngikadilu wa bowa munene bua bupole!”

GSAM 164.4“Katayi mikodi yenu mpindiewu, benu benetu; lekayi matu enu atentame pa mayi aye kule, kanuyi kabidi mua kuamona; eyowa, lubilayi kumpala kua ‘tshimanyinu tshia Muana wa muntu kumueneka.’ Pa tshikondo atshi, tshikondo netshikale tshipite. Buukayi mpindiewu, ne buukayi ne bintu byonsu. O, mutshima wanyi udi ne mpasi bua benu; kadi kamulindila; pushayi bwatu buebu, anyi nenubutuke; bualu ‘muntu ne muntu udi ukeba kupandisha moyo wende udi ne kujimija moyo wende,’ nanku Yesu Klisto, Mukelenge wetu ne Mulumbuludi, udi wamba. Lubilayi, nunku, ndi nubikila kabidi, O lubilayi! Lekayi bwatu bonso budi numona ne nebumupandisha ku ditunga ‘padi kabuyi fika.’ Muaku eu ‘padi’ neununyangishe. Etshi tshidi tshipiminu tshia ndekelu ne diteyi. Enzayi bu Mukelenge wetu wakenzela diteyi dia ndekelu dia Satana—‘Umuka, Satana,’ wakamba yeye. Nunku Satana wakamuleka, ne ‘monayi, banjelu bakafika ne bakamuambuluisha.’ Nunku nebikale ne bualu benu padi nupeta dipita edi.”

GSAM 165Mudimu wa Lubila lua Mundankulu wa Lubilu

GSAM 165.1Bua lubilu, bukole, ne bimuma bia Lumu lua “Lubila lua Mundankulu,” tudi ne kumanya bualu bua bulelela ne mashiwi a N. Southard, musungidi wa mukanda udi twambile kumpala—Lubila lua Mundankulu. Mu mukanda wa dituku dia 31 dya Ngondo wa Dikumi, 1844, wakamba ne:—

GSAM 165.2“Kumpala tshikondo tshia bualu tshimanyibue tshiakadi ne bantu bungi kabena kutaba; kadi kwakadi bukole budi kabuyi ne mushindu wa kubuela padi lumu ludi lufila, ne bukole ebu bwakadi ne kulasa bonso kumpala kwayu. Bwakadi ne kusambakana mu ditunga ne lubilu lua tshipupu tshikole, ne kufika mu mitshima ya bantu mu bifuko bia kule ne bia bungi pa tshikondo tshimue, mu mushindu udi mumanyibua kadi mu ditaba ne Nzambi wakadi mu kati kaku. Bwakadi ne kuleta mu bifuko bionso dikonkonona dia mitshima dia munda menemene ne kufukama kua moyo kumpala kua Diulu dia Nzambi. Bwakadi ne kubikila bantu kulekela bimpe byabo ku bintu bia buloba ebu, kujika matandu ne lukuna, kusolola bibi, kufukama kumpala kua Nzambi, ne kulomba ne mutshima udi upweka, ne mansanga, ne luse ne kupokelela. Bwakadi ne kuleta kufukama kua muntu ne kupweka kua moyo, bualu katwakadi kabidi kumona. Bu Nzambi, ne Joel, wakamanuja padi dituku dinene dia Nzambi didi pabuipi, bwakadi ne kukata mitshima, kadi kayi bilele, ne kwendela ku Mukelenge ne kujila biakudia, ne mansanga, ne kudila. Bu Nzambi wakamba ne Zekaria, Nyuma wa luse ne wa kulomba wakapeshibua ku bana bende; batala kudi yeye uvuabo balase, ne kwakadi kudila kua bungi mu ditunga, buli diku pa buadi, ne bakaji babo pa buabo; ne badi balindila Mukelenge bakadi bapisha mitshima yabo kumpala kaye.”

GSAM 166Bantu Bakokeshibua ne Bukole bua Kudi mu Diulu

GSAM 166.1Kabidi, bua lumu elu lua kubikila bantu, wakamba ne:—

GSAM 166.2“Kyakamueneka kudi betu ne lumu elu kaluakadi lueyemena ku mudimu wa bantu, nunku twakadi ne kumona ne ludi lukumbana kua ‘Lubila lua Mundankulu,’ padi Mukwetu wa bukwati wakalindila, ne bangindu bakabunga tulu ne bakona, padi bakadi ne kumiluka bonso ne kulongolola matala abo. Ne mudimu wa ndekelu udi umueneka ne wakumbana; bualu kabiyi tshikondo tshiakadi kumpala padi mabanda a Dilua a Pa Buadi akadi mu ngikadilu umpe wa kulongolola bua dilua dia Mukelenge.”

GSAM 166Bintu bia Buloba Byapeshibua

GSAM 166.3Padi lumu lua dilongesha dia Dilua ludi lubikila bantu ne bukole, bantu bungi bapeshanga bintu byabo bia buloba, ne babipesha bua kulongolola balumbidi ba lumu mu mudimu wabo, anyi kusambakanya mikanda ne makanda, anyi kupesha badi ne tshikisu, nunku bakapeshanga buloba bumanyishi bua bulelela ne bukole bwabo; kadi badi bakangama ku bintu byabo bia buloba, ne kabena kupesha milambu ya mushinga bua mudimu, bakadi bamanyibua ne bantu ba buloba ne kabena kutaba bualu budi bambila. Bua kufila tshifwananyi, ndi ne kuamba bualu bubidi, bumue ku mbali yonso ya bualu ebu.

GSAM 166Masanga a Mifungi

GSAM 166.4Bualu bua kumpala mbua mutabala wakadi musombe mu New Ipswich, N.H., ku dîna dia Hastings, wakadi ne masanga manene a mifungi mimpe, kadi wakaleka kayi mabula. Bapangalume bende bakadi ne bowa bua masanga aa, ne bafikila yeye ne bamba ne nebadibule ne kuyatuala mu nzubu wa bintu ku bualu bue, tshianana, padi ne kubaleka, “bualu,” bakamba, “udi mua kuikala ne dijinga nawu.” “Kayi!” wakamba Hastings, “ndi ne kuleka masanga aa a mifungi ayishe ditabuja dianyi bua kumueneka kua Mukelenge wetu ku dîba dia pabuipi.”

GSAM 167.1Mu muvu wa automne wa tshidimu atshi, bu mudimu udi mumanyibua mu Claremont (N.H.) Eagle, True Sun wa New York, ne mikanda mikuabu ya bantu, mbuma ya mifungi yakadi pabuipi ne kuwana bupue bua muaba ne muaba bua “dibola dia mifungi.” Bu mubikile mu Sun, “Kudi mpasi kumanya ne masanga onso a mbuma eyi ya mushinga makafua bua dibola. Mutangaji wa mukanda wa Philadelphia udi wamba ne mbuma ya mifungi mu ditunga edi yakafua. Tshitupa tshimue tshidibu kabayi badila bikole ntshia Maine, kadi nansha kuoku mbuma kayiyi mipanduke ku disama edi.”

GSAM 167.2Bualu tshifulo tshia tshidimu kyakadi tshimpe, ne masanga a mifungi a Hastings akalebua mu buloba kufika mu Ngondo wa Dikumi ne Umue, kakuakadi nansha umue wakabola. Nunku wakadi ne mbuma ya bungi bua wende ne bua bapangalume bende badi bakadi ne tshiluilu bua bukole bue mu Ngondo wa Dikumi wakadi mupite, ne bakadi ne bua kuula mifungi ya kukuna kudi yeye mu muvu wa printemps, ne bakadi ne kusemuka kupesha mutengo muimpe bua yawu. Bualu badi bamona ne bwakadi ne kuleta tshilumbu kudi Hastings, Nzambi wakatshivuija disanka dia bintu bia buloba, kadi kayi kudi yeye lonso, kadi ne kudi bapangalume bende.

GSAM 167Wakapidia Ditabuja Diende

GSAM 167.3Bualu bua bubidi bwakenzeka mu tshifulo tshianyi tshia kusombela. Bwakadi bua mulume wa mu ekelezia wakadi ne mashiwi makole mu nsangilu bua dilua dia Mukelenge mu muvu wa automne wa 1844. Wakadi muntu wa bintu bungi, ne mu bintu bikuabu, wakadi ne ngulube idi ne bidimu bikumbane bua kuyilama too ne ku tshisalu tshia muvu wa printemps. Manseba wanyi, wakadi kayi ne dîna dia masambila, ne mudimu wende wakadi wa kuula ne kupana nyama, wafikila Muena Adventiste udi wamba ne uditaba, bua kuula ngulube bende, kadi wamanya kudi yeye ne kayi ne tshiluilu tshia kuyipana, bualu wakadi ne kuyilama kufika mu muvu wa printemps wa tshidimu tshidi tshilua bua “ngulube ba kuenza bintu.” Manseba wafikila nkambua wanyi, wakadi Muena Adventiste, ne wamba ne, “Muntu eu kayi ne kutaba bualu budi wamba.” “Bua tshinyi?” nkambua wabisha. “Bualu,” manseba wakamba, “udi wamba ne Mukelenge udi uya, ne buloba budi ne kuenza ndekelu mu muvu wa automne wa tshidimu etshi, kadi udi musue kulama ngulube bende kufika mu muvu wa printemps wa tshidimu tshidi tshilua. Kayi ne kunambila; kayi ne kutaba nansha mashiwi mamue.”

GSAM 168Bintu Bipeshibua Tshikondo Tshikadi Tshipite

GSAM 168.1Kwakadi bantu bakadi bakangama ku bintu byabo, ne balwa mu mutshima padi bakadi bamona ne nebakenzela mudimu, kufika ku tshikondo tshia kupita bua kubipesha. Bantu aba bakafikila badi bakadi ne mudimu wa kupatula lumu, ne balomba ne mansanga bua bapokele bintu byabo, kadi bandamuna ne, “Nuafika tshikondo tshikadi tshipite! Twapesha kale bua mikanda yonso idi ne kuambuka kumpala kua ndekelu. Twafutula mashini a bungi a kupatula mikanda bua kuenza mudimu butuku ne dîba; katuyi ne mushinga wa bintu bikuabu.” Mumanyishi wa mesu wakambila ndi ne wamona bantu batula binunu bia makuta a dolare ku dishi dia musungidi wa Diwi dia Bulelela, ne balomba yeye ne mutshima wa mpasi bua apokele ne atumikishe yawu. Mvutu wakadi ne, “Nuafika tshikondo tshikadi tshipite! Katuyi ne kusua makuta enu mpindiewu! Katuyi ne mushindu wa kuyatumikisha!” Nunku babisha ne, “Kena kuenzeka ne neapeshibue ku bapina?” Mvutu wakadi mumue, “Twalongolola bua bualu bua pabuipi bua bantu bonso badi ne kuenzeka ne tubafikila.” Mu mpasi ya mitshima, bantu bakatuala makuta abo, ne bamba ne Nzambi wakadi ubamona ne tshiji bua dipanga ditabuja, ne bua bunyinyi bwakabikila ne balame bintu padi mudimu wa Nzambi wakadi ne mushinga ne wakadi ne kusambakanyibua ne disanka.

GSAM 168Bakulami Batekibua

GSAM 168.2Ngikadilu ne mikenji ya badi baleka mbuma yabo kayiyi kutengibua ne nzubu yabo ya mudimu kayiyi ne bantu, bua kusambakanya mukanda mupatule anyi kulonga ne kulomba ne bantu mu nzubu ne nzubu, yakadi kayiyi ne bualu bua kupangila. Bantu kabena kubishisha ne bantu aba ne bakaji aba bakadi bataba mashiwi onso a bakambile, ne bukole budi ne kutuala nabo, nunku mitshima ya bulelela kayiyi ne mushindu wa kunyanga anyi wa kukandila mashiwi abo. Bantu binunu bakafikila kutaba bulelela ne bakakeba luse lua Nzambi ne bakaluwana.

GSAM 169.1Kadi muena mibi udi useka ne muntu wa buloba udi udibikila mutabale bakasungula ne mudimu eu wa kusambakanya mikanda ya Dilua wakadi ne kuimanyikibua. Bantu aba bakadi batuala ditunga dimue anyi ditunga dionso, ne kuya nzubu ne nzubu ne dilongesha dia Dilua, ne baleka mudimu wabo ne mabuta abo, bakadi ne kuikala bapumbalu, bakamba, nunku bakadi ne kuikala ne bakulami pa mutu wabo. Bumanyishi buakadi butelabo ne budi buleja bupote bua Bena Adventiste (mu bualu ebu bakadi ne kuenza mudimu bua kupandisha bantu, kayiyi ne bumanyishi bua mabuta abo akadi ne mpasi bua badi baleka mudimu wabo), bwakadi kabuyi bukumbana bua kumanya bupote; nunku bantu bake bakadi batekibua pansi pa bakulami. Padi utala mushindu udi bakandidi ba mpindiewu bamba bua bualu ebu, muntu ne mumone ne kwakadi bualu bungi; kadi mu midimu yanyi yonso bu Muena Adventiste wa mudimu, ya bidimu bipite pa makumi atanu ne isambombo, namona anu bualu bubidi bua “Bena Miller” bakadi batekibua pansi pa bakulami. Tudi ne kuamba bua bualu buebu mu tshikondo tshikese.

GSAM 169Mukulami wa Moyo Wende

GSAM 169.2Bualu bua kumpala bwakenzeka mu Ditunga dia New York, ku bule budi kabuyi bufika ku maila makumi asatu kuakadi ndi. Muntu wakataba dilongesha dia Dilua wakadi ne bintu bya mushinga wa pabuipi ne makuta a dolare 100 000. Wapeshanga pabuipi ne tshia pankatshi tshia makuta aa ku mukaji ne ku bana bende, badi kabayi ne ditabuja dimue naye. Tshitupa tshiakashala wakadi umona ne tshidi tshiende bua kutumikisha bu muakadi musue; ne bualu tshitupa tshiakadi kuya ku mudimu wa Dilua, bana bende bakafila bualu ne balongolola ne mulumbuludi, ne kulomba mukulami apeshibue pa mutu pa tatu wabo. Padi mulumbuludi amana kubalondola mudimu ne bukole bua mukulami mu kulama bintu, wakababisha ne basue kusungula nani bua amuteke. Padi balongolola mu tshikondo, bakamba ne kabena kumanya muntu nansha umue udi ne kuikala ne kutabala bintu ebi, ne bakambila mulumbuludi ne bakasungula tatu wabo bua kuikala mukulami wa moyo wende. Mulumbuludi wakalambula mesu kudi muntu ne wamba ne, “Muntu _____, bana bebe bakusungula bu muntu udi mukumbane bua kulama bintu biebe. Bualu buebe buli bumue buwakadi kumpala kua kufikila ku dibanda.”3

GSAM 170Ngikadilu wa Kusekesha

GSAM 170.1Bualu budi kabidi bwakadi bua Stockbridge Howland, wa Topsham, Me. Wakadi umue wa balongolodi ba bintu bampe mu tshifulo tshionso etshi, muena mudimu mukulu wa kutunga nzubu ya mashini a kusena mbuma ne mikama. Mu mudimu eu wa “Lubila lua Mundankulu,” Howland wakadi uya pa kabalu mu mabaka makese, ne kusambakanya mikanda ne makanda a Dilua mu nzubu ne nzubu, bualu bakandidi ne baseki bakadi ne mpasi, ne balomba ne mu kusambakanya makanda wakadi ulekeja mudimu wende. Nunku bakalongolola lubilu lube lube bua kutea mukulami, ne mukulami wakamona bualu bungi kupita buwakadi ulindila, bualu Howland wakadi umutuma batangadi ba musonko, ne mu bulelela muntu yonso wakadi ufika ne mikanda ya kufuta; “bualu,” wakamba, “kabena bamba ne ndi mukumbane bua kuenza mudimu nansha umue.” Pabuipi ne tshikondo etshi, ditunga dikasua kutunga mukama pa musulu wa Kennebec,—mukama udi ne kwimana kumpala kua bukole bua mayi a lubilu ne bitupa bia mayi makole bua mashika bidi bitentama pa mayi mu tshikondo tshia divula dia misulu mu muvu wa printemps. Bakokeshi ba tshitupa tshia ditunga ne balombodi basungudibue ba tshimenga bakasungula ne Stockbridge Howland wakadi muntu wa mudimu eu. Padi bafikila yeye ne bimanyinu ne mukanda wa kuenza mukama, wakamba ne, mu kuseka, “Bena babu, nudi ne kuya kudi mukulami wanyi. Nudi bamanya ne kabena bamba ne ndi mukumbane bua kulama mudimu wanyi, nunku nudi nufika kudi ndi bua kutunga mukama anyi!” Ngikadilu eu wakadi usekesha bikole kupita kudi bantu bena meji, ne bukulami buakajika mu lukasa. Kumbana kuamba ne bakandidi bende bakalomba pashishe luse ne budipuekeshi bunene bua mushindu wa bubi ne kayiyi ne mushinga badi bakenzela.

Notes

  1. Matayo 25:6, 7. ↩
  2. Mona Daniel 9:25; Ezra 7:21-26; 9:9; Nehemia 1:3; 2:12-17. ↩
  3. Nansha ndi mumanye muntu ne bualu ebu bimpe, kadi kanyi ne dikokesha dia kufila dîna diende. ↩

Note

Back