Igice ca 11 — Ubutumwa bw’Umumarayika wa Kabiri
GSAM 171.1“Kandi haca hakurikira uwundi mumarayika avuga ati: Babuloni iraguye, iraguye, ca gisagara gihambaye, kuko yanywese amahanga yose umuvinyu w’uburake bw’ubusambanyi bwayo.”1
GSAM 171.2“Maze shebuja w’inzu araraka, abwira umusuku wiwe ati: Sohoka ningoga mu mabarabara no mu tuyira two mu gisagara, uzane hano abakene, ibimuga, abacumbagira n’impumyi.”2
GSAM 171.3Umwami, abicishije ku bakozi biwe, yari yavyuriye isi ubutumwa bugira buti: “Igihe c’urubanza rwiwe kirashitse”—ubutumwa abantu biwe bose biyita ab’Imana bari gushobora kwiyungamwo iyo baba babishaka. Uwo wari umuhamagaro wa mbere wo kuza ku “mfungurwa z’ubukwe.” Vyari vyamenyeshejwe “abari batumiwe.”3 Kubera ko uwo muhamagaro bawanse bitwaje ivyitwazo bitandukanye, hatanzwe umuhamagaro wa kabiri, uhuye n’ubutumwa bw’umumarayika wa kabiri.4 Biciye kuri uwo muhamagaro, Umwami yatandukanije abantu bazoshika ku mpera y’ibihe bagenda n’umuco w’ukuri kwiwe waguma utera imbere.
GSAM 171Umuhamagaro wa Kabiri wo ku Mfungurwa z’Ubukwe
GSAM 171.4Ubutumwa bwa kabiri—ubukurikira ugutaka kw’isaha y’urubanza—bugira buti: “Babuloni iraguye, iraguye, ca gisagara gihambaye, kuko yanywese amahanga yose umuvinyu w’uburake bw’ubusambanyi bwayo.” Kandi umuhamagaro wa kabiri wo ku mfungurwa ugira uti: “Sohokani ningoga mu mabarabara no mu tuyira two mu gisagara, muzane hano abakene, ibimuga, abacumbagira n’impumyi.” Muri ivyo Vyanditswe vyose, abantu biyita ab’Umwami bitwa “igisagara.” Kubera ivyo bemera bivangavanze kandi bitumvikana, bitwa “Babuloni.” Mu kindi canditswe kivuga ku bihe vya nyuma, tubona ko imbere gato y’ukuza kw’Umwami abantu biwe bahamagarwa ngo basohoke muri “Babuloni”: “Babuloni hahambaye haraguye, haraguye, hacitse ahantu h’amadayimoni, igihome c’impwemu mbi yose, n’akazu k’inyoni yose ihumanye kandi yanka... Sohoka muri we, bantu banje, kugira ntimugire uruhara mu bicumuro vyiwe, kandi ntimwakire ivyago vyiwe.”5
GSAM 172“Wibuke Ingene Wumvise”
GSAM 172.1Mu butumwa bwandikiwe ishengero ry’i Sardisi dusoma duti: “Nuko wibuke ingene wakiriye ukongera ukumva, ugumye ushikamye, wihane. Nuko n’utaba maso, nzogutera nk’umusuma, kandi ntuzomenya isaha nzokuzirako.”6 Ishengero ry’i Sardisi risa n’iryazanywe n’Ivugurura, inyuma y’ikiringo c’umwijima c’igikorwa ca “Yezebeli”—ishengero ryari ryarahevye ukuri. Ishengero ry’i Sardisi ryabwiwe ko ryigeze kuba ishengero rizima; ariko igihe ryumva rikanka inyigisho y’ukuza kw’Umwami, ryishize ahantu aho ico kintu cashobora kurifata nk’ “umusuma mw’ijoro.” Ni ko intumwa Pawulo abivuga mu 1 Abatesalonike 5:1-5, ko bizogendera abavuga bati: “Amahoro n’umutekano,” igihe ukuza kw’Umwami kuba kwegereje. Abakurikira umuco w’ukuri bitwa “abana b’umusi,” kandi Umwami ntazobazako nk’umusuma.
GSAM 172.2Muri iyo ndondoro y’ubuhanuzi y’amashengero indwi, tubona ko ugwa kw’ishengero ry’i Sardisi gukurikizwa ubwo nyene n’ishengero ry’i Filadelifiya, canke (nk’uko iryo jambo risobanura) ishengero ry’urukundo rwa kivukanyi. Ni ko vy’ukuri vyari ku bizera 50,000, ubutumwa bw’umumarayika wa kabiri bukaba ari bwo bwabakuye mu mashengero atandukanye yose, bubahuza mu bumwe bw’urukundo rwa kivukanyi ku kuri nyamukuru kw’ukuza kwa Kristo kwegereje.
GSAM 173Uko Ubutumwa bwa Kabiri Bwamamajwe
GSAM 173.1*Ugutaka kwa mu Gicugu* kwa 12 Nyakanga 1844 kurimwo amajambo Umukuru J. V. Himes yavuze ku vyerekeye ubutumwa bw’umumarayika wa kabiri n’ibintu vyatumye bumamazwa. Ikete ryiwe ryanditswe i McConnelsville, Ohio, ku wa 29 Myandagaro 1844, rigira riti:
GSAM 173.2“Igihe twatangura igikorwa turi kumwe na Mwene Data Miller mu 1840, yari amaze imyaka icenda yigisha. Muri ico gihe, yari ahagaze hafi wenyene. Ariko ibikorwa vyiwe vyari bidatezuka kandi bifise ico vyagezeho mu gukangura abavuga ko ari abanyedini kugira bamenye icizigiro nyaco c’abantu b’Imana n’ukwitegura gukwiriye ukuza kw’Umwami; kandi no gukangura abantu bose batari bahindutse ngo bamenye uko bazimiye n’inshingano yo kwihana ubwo nyene no guhindukira ku Mana, kugira bitegurire guhura n’Umukwe mu mahoro igihe azozira. Ivyo ni vyo vyari intumbero nyamukuru y’ibikorwa vyiwe. Ntiyagerageje guhindurira abantu mu mugwi canke mu ruhande runaka rw’idini.”
GSAM 173.3“Igihe twemera ko ukuza kw’Umwami kwegereje kandi tukemera iyo nyigisho ku mugaragaro, twari dufise ukubona kumwe kandi tugakurikiza inzira imwe mu migwi itandukanye y’amadini aho Imana yaduhamagara gukorera. Twabwiye abapasitori n’amashengero ko atari igice c’igikorwa cacu kubasambura canke kubacamo ibice no kubatera umutekano muke: Twari dufise intumbero imwe igaragara, na yo yari ugutanga ‘ugutaka,’ ni ukuvuga imburi y’uko urubanza ‘ruri ku rugi,’ no kwumvisha bagenzi bacu kwitegura ico kintu... Abapasitori n’abanywanyi bakoresheje ibikorwa vyacu ariko ntibemera iyo nyigisho n’umutima wose, babonye ko bategerezwa kuyikurikira, bakayigisha kandi bakayishigikira, canke mu ngorane zari zibashitseko bari kugorana n’abizera bashikamye kandi biyemeje. Nuko bahitamwo kurwanya iyo nyigisho, bamwe bakoresheje uburyo bumwe abandi ubundi, kugira bahagarike iyo nsiguro. Ivyo vyashize abavukanyi na bashiki bacu bari muri bo mu kibanza kigerageza cane. Benshi muri bo barakunda amashengero yabo, ntibashobora kwiyumvira kuyavamwo. Ariko bamaze kubatwenga, kubahahaza no kubabuza mu buryo butandukanye uburenganzira n’ibinezereza bahorana, kandi ‘imfungurwa z’igihe kibereye’ zikabima, indirimbo y’ikinyoma ngo ‘amahoro n’umutekano’ ikumvikana mu matwi yabo kuva ku Isabato gushika ku yindi, ntibyatevye kubakura ku vyiyumviro vy’umugwi wabo, barahaguruka bafise icubahiro c’inkomezi zabo, bakikunkumura ingoyi, maze batera akamo bati: ‘Sohoka muri we, bantu banje.’”
GSAM 174Mu Kibanza Kigerageza Cane
GSAM 174.1“Iyi mimerere yadushize mu kibanza kigerageza cane, (1) kubera ko twari tugeze ku mpera nyayo y’igihe cacu c’ubuhanuzi, aho twari twiteze ko Umwami azokoraniriza abantu biwe bose mu bumwe; kandi (2) twamye twigisha inyigisho itandukanye; none ko ibintu vyari bihindutse, abantu bari kubibona nk’ububeshi kuri twebwe iyo twifatanya mu gutaka duhamagarira abantu kwitandukanya n’amashengero yatwakiriye twebwe n’ubutumwa bwacu no kuyasambura. Nuko turazazanirwa, tubandanya gukora nk’uko twahora, gushika ishengero n’abapasitori babigeza kure ku buryo dutegerezwa, dutinya Imana, gufata uruhande rwo kuburanira ukuri n’abana b’Imana bahahajwe.”
GSAM 174Akarorero k’Intumwa ku Nzira Yacu
GSAM 174.2“Yinjira mw’isinagogi, avuga ashize amanga amezi atatu, aharira kandi akumvisha abantu ivyerekeye ubwami bw’Imana. Ariko bamwe bamaze gukomera imitima ntibizere, bavuga nabi iyo nzira imbere y’abantu benshi, aca abarengako, atandukanya abigishwa, aguma aharira imisi yose mw’ishure rya Tirano.”7 Abavukanyi bacu ntibashikiwe no kuva mu mashengero no kwitandukanya na yo gushika “bamwe bamaze gukomera imitima” kandi “bakavuga nabi iyo nzira [ukuza kw’Umwami] imbere y’abantu benshi.” Ntibashobora kwihanganira uko abo “basuku babi” bavuga “nabi,” kandi amashengero yashobora guhahaza no kuvuga nabi abarindiriye “icizigiro c’umugisha,” kuri bo ntiyari ayandi atari abakobwa ba Babuloni y’amayobera. Ni ko bayamamaje, baca binjira mu mwidegemvyo w’ubutumwa bwiza. Kandi naho twoba tutemeranya twese ku bigize Babuloni, turumvikana ku kwitandukanya ningoga kandi burundu n’abarwanya inyigisho y’ukuza n’ubwami bw’Imana biri hafi. Twemera ko ari ikibazo c’ubuzima n’urupfu. Kuguma twifatanye n’ayo mashirahamwe avuga nabi canke arwanya ukuza kw’Umwami ni urupfu. Kuva mu migenzo yose y’abantu, ugashikama kw’ijambo ry’Imana, ukarindira buri musi ukugaragara kw’Umwami, ni ubuzima. Nuko ubu tubwira bose bafashwe mu buryo ubwo ari bwo bwose n’ingoyi y’ubuja tuti: “Nimuve hagati yabo, mwitandukanye, ni ko Umwami avuga, kandi ntimukore ku kintu gihumanye; nanje nzobakira, mbe So, namwe muzoba abahungu n’abakobwa banje, ni ko Umwami Ushobora Vyose avuga.”8
GSAM 175Kurwanywa Kutagira Insiguro
GSAM 175.1Wm. Miller avuga uku ku ntambara yari iri ico gihe hagati y’amashengero n’Abadiventiste:
GSAM 175.2“Biratangaje kandi ntibisigurika na gato kubona amashengero ya gikirisu yirukana iyo nyigisho n’abanywanyi bayo kubera ico cizigiro c’umugisha. Nzi ko amwe mu mashengero y’Ababatiste avuga ko atabirukana kubera ukwizera kwabo, ariko ko abirukana kubera gusangira n’abizera ukugaruka kw’Umwami. None niba batabirukana kubera ko bizera ko Umukiza azoza, ni kubera iki ntemerwa kuvuga ku burutiro bwabo, kandi jewe ntigeze nsangira n’irindi shengero atari iry’Ababatiste? Ni icitwazo c’ikinyoma. Ariko Abametodiste n’Abaperesibiteriyano ntibashobora gutanga ico citwazo; kuko bemera gusangira abantu b’imigwi itandukanye. None birukana kubera iki? Narumvise bamwe birukanywe kubera ‘kuririmba indirimbo’ z’ukugaruka kwa kabiri; abandi kubera ubusazi, kandi ubusazi bwose babareganya bwari uko barindiriye Kristo. Ewe Mana, bababarire, kuko batazi ico bakora.”
GSAM 176Storrs ku Kuntu Amashengero Yifata
GSAM 176.1George Storrs yavuze uku ku kuntu amashengero yifata ku Badiventiste:
GSAM 176.2“Ni irihe muri ayo mashengero, muri aka kanya, ritavuga riti: ‘Ndicaye ndi umwamikazi’? Kandi ni irihe ritanezerezwa n’iciyumviro c’uko umusi uri izina rizotsinda isi, isi ikagirwa musi y’ukwizera kwaryo? Ni irihe rizoreka umuntu agume muri ryo mu mahoro kandi avuga ku mugaragaro ata bwoba ko ukuza kw’Umwami kwegereje? Mbega ibisabwa kugira ugume muri yo utabangamiwe si uko ‘wirinda rwose’ kuvuga ku mugaragaro ukwizera kwawe mu kuza kw’Umwami uyu mwaka, naho woba ubibona gute kandi wumva ko ari ikintu gihambaye gutaka uti: ‘Tinya Imana, uyihe icubahiro, kuko igihe c’urubanza rwayo kirashitse’?”
GSAM 176Intahe ya Mansfield
GSAM 176.3L. D. Mansfield, yandika ari i Oneida, N.Y., ku wa 21 Ntwarante 1844, atanga intahe ati:
GSAM 176.4“Imana iriko irakorera ku mitima y’abana bayo ikunda barindiriye Umwami avuye mw’ijuru, kandi irabayobora si ukwumvira gusa umumarayika ‘afise ubutumwa bwiza bw’ibihe bidashira bwo kwamamaza, avuga ati: Igihe c’urubanza rwiwe kirashitse,’ ariko no gukurikiza itegeko ryakurikiyeho rigira riti: ‘Sohoka muri we, bantu banje!’ Ndemezwa kuruta mbere hose ko amashirahamwe y’amadini yo muri iki gihe ari igice kinini c’iyo Babuloni izotabwa hasi n’inguvu kandi ntizongere kuboneka ukundi... Ariko bisa n’uko muri amwe muri ayo mashirahamwe, ugusa n’ihembe rito ari kwo kwibonekeza cane. Hari ivyabaye bimwe bizodufasha kubibona.
GSAM 176Impwemu y’Imigwi y’Abantu Batera Akajagari Yigaragaje
GSAM 176.5“Mwene Data yari yarakoze neza cane muri aka karere mu kwamamaza ukuza kw’Umwami, ashira umwanya wo kwigisha ahantu kanaka ku gihe cashinzwe. Imana yabitunganije ku buryo yari ku mayela 16 uvuye aho yari kwigishiriza, ariko umupasitori w’ishengero kanaka yari ahari ari ku mutwe w’umugwi w’abantu batera akajagari, afise ikaburimbo n’amoya, kugira abikoreshe kuri uwo musuku w’Imana Isumbavyose. Uwo mupasitori nyene yahavuye atangura amakoraniro y’imisi myinshi, ariko vyose vyari bikanye kandi bikomeye nk’urubura rwo mu Buraruko—nta mitima yakanguwe canke yahindutse. Amaherezo uwo mupasitori avuga ko yiyumvira ko ategerezwa ‘kwicara ku ntebe y’abashaka kwihana.’”
GSAM 177.1“Umuyobozi w’umugwi wo muri iki kigwati yabwiye abanywanyi biwe ko, kuva dutangura amakoraniro hano, umuntu niyinjira mu nzu yiwe akavuga ko yemera ko Kristo azoza uyu mwaka, azomusohora hanze.”
GSAM 177Inshingano ku Mashengero
GSAM 177.2Kuri iyi ngingo, turashaka gushikiriza intahe yo mw’ijambo ryavugiwe mu nama y’abizera b’ukugaruka kwa Kristo bari bakoraniye i Boston, Mass., ku wa 31 Rusama 1844, ryashizweko umukono na William Miller, Elon Galusha, N. N. Whiting, Apollos Hale, na Joshua V. Himes. Bavuze bati:—
GSAM 177.3“Ku bijanye n’inshingano dufitiye amashengero, na ho nyene twovuga ijambo. Akaga kari aha, nk’uko bimeze no mu bindi bihe vyinshi, tubona ko kari mu gukabiriza ibintu. Uburyo bwa mbere bw’akaga ni ukwemerera ububasha bw’ishengero twifatanyije kurandiza ijwi ryacu ku kibazo nk’ico c’inshingano. Ntidukekeranya ko abantu ibihumbi bagiye mu rubanza rubatsindisha imbere y’Imana kubera kwemera ivyo amashengero yabo abasaba bitari mu Vyanditswe muri iki kibazo; kandi iyo baba bari bashikamye kandi ari abizigirwa, ubu baba bari mu mutekano urushiriza kandi bafise akamaro kuruta, naho kumbure bari guhamagarirwa kubabara.
GSAM 177.4“Uburyo bwa kabiri bw’akaga ni ukwemera umutima wo kwihora amashengero kubera akarenganyo yatugiriye, no kurwanya ata kurobanura amashirahamwe yose nk’ayo. Ku bijanye n’inshingano y’Abadiventiste, ku mashengero bashobora kuba bifatanije na yo, iyo dusabwa kubivugako, ntitwotanga amabwirizwa ashobora gukurikizwa na bose. Bategerezwa gukora batinya Imana, nk’uko uko ibintu vyifashe bisaba.
GSAM 178.1“Ariko rero, dukwiye gushikama mu kurangura inshingano yacu, no gushingira intahe ukuri igihe cose kibereye kandi gikwiriye. Kandi iyo dukurikije iyo nzira tugatera amashengero ishavu, na yo akaduha ubwoba bwo kutwirukana tutacecetse (naho iyo tubonye ko vyoba vyiza guheza imigenderanire yacu n’ishengero mu mahoro, iyo nzira yoshobora kuba ari yo nziza), nimuze turangure inshingano yacu; kandi nibatwirukana, twihanganire kubabara akarenganyo, twitegure kumwe n’Umwami wacu ‘gusohoka hanze y’irembo, twikoreye iceyi ciwe.’”
GSAM 178.2Muri aya majambo yerekeye uko amashengero yafashe abashikiriza ubutumwa bw’umumarayika wa kabiri, biraboneka neza ko, nk’ingaruka ya mbere yo gutanga iri hamagarwa rya kabiri ryo ku “mfungurwa,” abari bakoraniye mu busho bumwe bw’impwemu bavugwa ko ari “abamugaye,” “abacumbagira,” n’“impumyi,” ivyo bikerekana cane akarenganyo bari bagiriwe no “gukubitwa” n’“abagaragu bagenzi babo,” abo bari batandukanye na bo.
GSAM 178Abantu Batandukanye Batowe Kugira Bākire Ukuri Gusha
GSAM 178.3Intumbero y’Umwami iraboneka neza mu kuzana abantu batandukanye biciye mu kumenyekanisha ubutumwa bw’umumarayika wa kabiri—hamagarwa rya kabiri ryo ku “mfungurwa”—hamwe n’ugutaka kwa mu gicugu. Ukuri kw’agaciro k’imisi ya nyuma kwategerezwa kuronderwa no kwamamazwa—igikorwa kitari gushobora gukorerwa mu mashengero aboshwe n’inyigisho z’amadini, nk’uko n’ukwamamaza ubutumwa bwiza mw’isi bitari gushobora gukorwa n’ishengero ry’intumwa mu gihe ryari rigumye rifitaniye isano n’imirwi y’Abayuda. Imana yahamagariye abantu gutandukana ng’aho,9 kandi yarahamagariye n’abizera b’ukugaruka kwa Kristo gutandukana n’abashaka kubagumiza mu ruziga rw’inyigisho zabo z’amadini.
GSAM 179“Insiguro Zitandatu” za Storrs
GSAM 179.1Bidatevye inyuma y’uku gusohoka, tubona ko umuco washitse ku migwi y’abiteze ukugaruka kwa Kristo ku bijanye n’igihano co muri kazoza, nk’uko vyasiguwe mu gatabo kitwa “Insiguro Zitandatu,” kanditswe na George Storrs, kavuga ko umuntu muri kamere yiwe apfa; ko abapfuye batagira ubwenge hagati y’urupfu n’ukuzuka; ko igihano ca nyuma c’abatubaha Imana kizoba ukuzimanganywa burundu; kandi ko ukudapfa ari ingabire y’Imana, umuntu akayironka gusa biciye mu kwizera Umwami wacu Yesu Kristo.
GSAM 179.2Abadiventiste ibihumbi bemeye iyo nyigisho yerekeye kamere y’umuntu, ariko si bose. Kuyanka ntikwazanye urujijo muri bo, kuko vyafatwa nk’ikibazo c’ukwizera gusa, atari ikigeragezo c’inyifato; ni co catumye igikorwa c’ubumwe co kuburira isi ko Kristo yegereje kudacika. Ariko vyatumye amashengero abarakarira cane.
GSAM 179Ntibashoboye Kuvuguruza “Insiguro Zitandatu”
GSAM 179.3Umupasitori w’Umumetodiste wo mu gisagara nabamwo, yari yarigeze kwifatanya mu kwamamaza inyigisho y’ukugaruka kwa Kristo mu 1843, yararonse “Insiguro Zitandatu,” arazisoma, maze yemera imbere y’abanywanyi b’ishengero ryiwe ko atashoboye kuvuguruza iyo nyigisho; ariko amaze kubona ko benshi mu banywanyi b’ishengero ryiwe bayemera, yagiriye abandi inama yo kutagisoma, kuko “iyo bagisoma bari kwemera iyo nyigisho.” Mu kwezi kwa Nyakanga 1844, uwo mupasitori amaze kugaruka avuye mu nama ngarukamwaka, yarahagurutse ku ntebe yiwe yo kuvugirako, yihakana ku mugaragaro inyigisho y’ukugaruka kwa Kristo, kandi asaba abigiranye ukwicisha bugufi imbabazi z’ishengero kubera ko yari yarigeze gutumira abigisha ngo bavugire mu nzu yaryo.
GSAM 179Bageragejwe Kubera Ubuhakanyi
GSAM 179.4Ivyo uwo mupasitori yakoze vyakurikiwe bidatevye n’ukugerageza gucira urubanza abizera b’ukugaruka kwa Kristo kubera ubuhakanyi; ariko kubera ko bemerewe kwiregura bakoresheje Bibiliya, ishengero ntiryaronse intsinzi. Bamwe barakuwe muri iryo shengero kuko ingendo yabo itajanye n’amategeko yaryo, abandi benshi na bo barivuyemwo kubera gukura abanywanyi ukwizera kwabo kutashobora kugaragazwa ko kurwanya Ivyanditswe. Gutyo inyigisho y’ukugaruka kwa Kristo yaraziririjwe burundu mw’ishengero aho abantu amajana bari bararonkeye Umukiza bakagira umunezero mu Mana.
GSAM 180.1Ivyo vyabereye mu gisagara mvukamwo vyarabaye no mu yandi mashengero amajana hirya no hino mu gihugu. Abafashwe gutyo n’abo bahoze ari bene Data baronse uguhumurizwa kwinshi muri aya majambo y’umuhanuzi Yesaya: “Mwumve ijambo ry’Uhoraho, yemwe abahinda umushitsi kubera ijambo ryiwe: Bene wanyu babanka, bakabirukana kubera izina ryanje, baravuze bati: Uhoraho nasingizwe; ariko azoboneka kugira ngo munezerwe, kandi bazomaramara.”10
GSAM 180Uburake bw’Ababi Burerekanwa
GSAM 180.2Uko umusi Umwami yari yitezwe wegereza, abizera barushirije kugira umwete mu bikorwa vyabo, n’ababi barushirije kuraka no gutyekeza n’ubukazi, nk’uko biboneka mw’itangazo ry’umwanditsi w’ikinyamakuru “Ugutaka kwa mu gicugu” co ku wa 31 Gitugutu 1844:—
GSAM 180.3“Ingaruka uwo mugwi w’abiteze ukugaruka kwa Kristo wagize ku babi na yo nyene yaradukomeje cane mu kwizera ko Imana yari muri wo. Igihe abana b’Imana bahurira hamwe kwicisha bugufi no kwiyorosha imbere yayo, no kwitegurira ukuboneka kwayo, nk’uko vyari bikwiye ku bantu b’abanyavyaha bashobora gukizwa n’ubuntu gusa, ababi berekanye urwanko rukomeye cane. Naho ata tangazo ry’amakoraniro yacu twari twatanze uretse mu kinyamakuru cacu, kandi tutari twatumiye abantu bose ng’aho, abahungu ba Beliyali barayuzuyemwo, batera imidugararo myinshi. Ku mugoroba wo ku wa gatandatu, ku wa 12 w’uku kwezi [12 Gitugutu 1844], nta koraniro twagize mw’ihema ry’ikoraniro, kugira ngo umukozi wo kurizigama aronke akaryo ko gusukura iyo nzu ngo Isabato [umusi wa mbere w’indwi] ishike. Ariko isinzi ry’abantu ryarinjiye ku nguvu muri iyo nzu, mbere ryanka ko ico gikorwa gikorerwa. Yamara umukuru w’igisagara, atabisabwe, yarahaserutse ningoga, ararirukana.”
GSAM 181.1“Mu makoraniro yacu yo ku Isabato yakurikiye, ihema ry’ikoraniro rimaze kwuzura, isinzi ryinshi ryuzuye mw’ibarabara riri imbere y’inyubakwa, benshi muri bo barashavuye kubera ko hari abizera ukugaruka kwa Kristo. Ku mugoroba, kubera umuvurungano w’abantu, nta koraniro ryabaye; yamara mw’ibarabara hari huzuye isinzi kuva kare; ariko umukuru w’igisagara yarahaserutse ningoga, maze abapolisi biwe b’abanyamwete barahanaguye iryo barabara, bamaze kurungika bake mu nzu y’abarinzi. Twoshobora kugereranya gusa inyifato y’iryo sinzi n’iy’abantu bari bakikuje umuryango wa Loti ku mugoroba wari imbere y’ugutikira kwa Sodomu.... Ico gikorwa cabo cabaye giturumbuka, gikozwe n’abantu bose rimwe, kandi gikwira hose, ku buryo kuba cagaragaye ku musi wa mbere w’ukwezi kwa ndwi kw’Abayuda vyadukomeje mu ciyumviro c’uko ukwo kwezi kwategerezwa kuba ari ko.”
GSAM 181Abatyekezi Bambara Amakanzu yo Kuduga Mw’ijuru
GSAM 181.2Ku wa 22 Gitugutu 1844, umusi imisi 2300 yarangiriye, i Paris, Maine, igihe abizera bari bakoraniye mu nzu yo gusengeramwo, bariko basenga Imana n’ubwitonzi, biteze ko Umwami aza uwo musi, abatyekezi b’ishinyanga barakikije iyo nzu, baririmba indirimbo zo gutwenga. Babiri muri abo bagizi ba nabi bambaye amakanzu maremare yera, baraduga hejuru y’inzu, bararirimba kandi baratyekeza abari imbere bariko barasenga kandi barindiriye ukuza kw’Umwami.
GSAM 181.3Birashoboka ko ari kuri ico kintu havuye ibinyoma vyakwiragijwe bivuga ko Abadiventiste bambara amakanzu yo kuduga mw’ijuru; kuko naho ibinyamakuru vy’abiteze ukugaruka kwa Kristo vyatanze impembo gushika ku madolari 500 ku karorero kamwe kemejwe k’Umudiventiste yambaye ikanzu yo kuduga mw’ijuru mu 1844, gutyo akarindira ukuza kw’Umwami, nta karorero na kamwe kigeze kerekanywa.
GSAM 182Iryerekwa rya Hazen Foss, 1844
GSAM 182.1Muri ico gihe, i Poland, Maine, hari umusore yitwa Hazen Foss, yizera ashikamye ko Umwami azoza ku musi ugira cumi w’ukwezi kwa ndwi. Yari umuntu w’ishusho nziza, afise imvugo ikwegera kandi yari yarize neza. Hasigaye amayinga makeyi ngo ugutaka kwa mu gicugu guhere, Umwami yaramwegereye, amuha iyerekwa, arerekwa urugendo rw’abantu b’ukugaruka kwa Kristo baja mu gisagara c’Imana, hamwe n’akaga kari kubashikira. Yahawe ubutumwa bwo kuburira, yabwirizwa kubushikiriza, kandi yaronse n’ukubona ibigeragezo n’itotezwa vyari gukurikira iyo yoba umwizigirwa mu kuvuga ivyo yari yeretswe. Nk’uko vyari vyaragendekeye Bwana Foy, yerekwa intambwe zitatu abantu b’Imana bategerezwa gucamwo kugira bashike neza ku nzira ijana mu gisagara cera. Kubera ko yizeraga ashikamye ukuza kw’Umwami “mu yindi misi mikeyi” (nk’uko ico gihe baririmba), igice c’iyerekwa cerekeye izo ntambwe zitatu zo gushika ku nzira cari ikintu atashobora gusigura; kandi kubera ko mu kamere yiwe yari umwibone, yaratinye umusaraba, aranka kubivuga. Iryerekwa ryarasubiwemwo ubugira kabiri, hanyuma abwirwa ko niyabandanya kwanka kuvuga ivyo yari yeretswe, uwo mutwaro womwakwa ugahabwa umwe mu bana b’Imana b’abanyantege nke cane, umuntu yoshikiriza n’ubwizigirwa ivyo Imana yomuhishurira. Yaranse kandi. Maze ahabwa iyerekwa rigira gatatu, abwirwa ko arekuwe, kandi ko uwo mutwaro ushirwa kuri umwe mu banyantege nke cane mu banyantege nke, azokora ivyo Umwami asaba.
GSAM 182Foss Ananirwa Kuvuga Iryerekwa Ryiwe
GSAM 182.2Ivyo vyaratangaje uwo musore, afata ingingo yo kuvuga ivyo yari yeretswe, aca atangaza ko azokora ikoraniro. Abantu barakoranye ari benshi kugira babone kandi bumve. Yaravuze neza ivyo yaciyemwo, ingene yari yanse kuvuga ivyo Umwami yari yamweretse, n’ivyari kuvamwo kubera ukwo kwanka kwiwe. “Noneho,” ni ko yavuze, “ndaza kuvuga iryo yerekwa.” Ariko rero, vyari vyatevye cane: yahagaze imbere y’abantu atavuga nk’igishusho, hanyuma amaherezo avuga ari mu mubabaro mwinshi cane ati: “Sinshobora kwibuka ijambo na rimwe ryo muri iryo yerekwa.” Yafashe mu maboko yiwe ayazungagiza abuze amahoro, avuga ati: “Imana yarashikije ijambo ryayo. Yanyakuyeho iryo yerekwa,” kandi ari mu maganya menshi y’umutima avuga ati: “Ndi umuntu yazimiye.” Kuva ico gihe yatakaje ivyizigiro vyiwe muri Kristo, aja mu kwihebura. Ntiyasubiye kwitaba ikoraniro na rimwe ry’Abadiventiste, kandi ntiyasubiye kugira inyungu y’umuntu ku giti ciwe mu vy’idini. Inyifato yiwe mu bintu vyinshi, n’imiburiburi, yabaye nk’iy’umuntu yambuwe akosho keza ka Mpwemu w’Umwigisha, nk’uw “asigaye mu nzira ziwe, kugira yuzuzwe n’ibikorwa vyiwe.” Muri iyo mimerere y’umutima, yapfuye mu 1893.
GSAM 183Iyerekwa rya Foss Rivugwa n’Uwundi
GSAM 183.1Haciye nk’amezi atatu kuva ananiwe kwibuka iryo yerekwa, yumva mw’icumba kibanyi iyerekwa rivugwa n’uwundi muntu. Iryo koraniro ryabereye mu nzu yari arimwo. Baramwinginze ngo yinjire muri iryo koraniro, ariko aranka. Yavuze ko iryo yerekwa ryasa cane n’iryo yari yeretswe, nk’uko abantu babiri bashobora kuvuga ikintu kimwe. Gutyo hamenyekanye ivyo yari yabonye ariko atashoboye kwibuka igihe yagerageza kubivuga. Amaze kubona uwo muntu mu nyuma, yavuze ati: “Uwo ni we gikoresho Umwami yashizeko uwo mutwaro.”
GSAM 183Bababajwe n’Ugucika Intege
GSAM 183.2Umusi ugira cumi w’ukwezi kwa ndwi, hakurikijwe igihe c’Abayuda (22 Gitugutu 1844), warashitse amaherezo. Wasanze abantu ibihumbi n’ibihumbi bariko bararindira uwo mwanya kugira ivyizigiro vyabo bishike ku ndunduro. Ntibari barateguriye ikintu na kimwe co kw’isi kizoba inyuma y’uwo musi. Ntan’ukwiyumvira bari barigeze kugira ngo “nivyaba bitaje,” ahubwo bari baratunganyije ivyabo vyo kw’isi nk’abari biteze ko uwo musi urangiza ikiringo c’ubuzima bwabo busanzwe. Bari baraburiye kandi bahimiriza ababi guhunga uburake bugiye kuza, kandi benshi muri abo batinya ko ubwo butumwa bwoshobora kuba ukuri. Bari bagiriye inama kandi basengera incuti zabo, barasezera kuri bamwe muri bo batari batanze imitima yabo ku Mana. Muri make, bari basezeye ku vy’isi vyose bafise ubwitonzi bwose bw’umuntu abona ko ari hafi guhura amaso ku yandi n’Umucamanza w’isi yose. Gutyo, bafise amaganya hafi yo kubabuza guhema, barakoraniye aho basengera, biteze ko umwanya ku wundi bumva “ijwi ry’umumarayika mukuru n’inzamba y’Imana,” bakabona amajuru ariko araka ubuninahazwa bw’Umwami wabo aje.
GSAM 184.1Amasaha yaragiye agenda buhorobuhoro, hanyuma izuba rimaze kurenga ku ruhande rw’uburengero, umusi ugira cumi w’ukwezi kwa ndwi kw’Abayuda wari urangiye. Umwijima w’ijoro wongeye gukwira isi nk’igipfukisho c’agahinda; ariko hamwe n’uwo mwijima haje n’umubabaro ukomeye mu mitima y’abizera b’ukugaruka kwa Kristo, umeze nk’uwoshobora kugereranywa gusa n’agahinda k’abigishwa b’Umwami wacu, igihe baja buhorobuhoro mu mihana yabo mw’ijoro ryakurikiye kubambwa no guhambwa kwiwe, uwo bari bamaze akanya gato bajanye intsinzi i Yerusalemu nk’Umwami wabo.
Notes
- Ivyahishuriwe Yohana 14:8. ↩
- Luka 14:21. ↩
- Luka 14:17. ↩
- Luka 14:21; Ivyahishuriwe Yohana 14:8. ↩
- Ivyahishuriwe Yohana 18:2-4. ↩
- Ivyahishuriwe Yohana 3:3. Ku nsiguro yuzuye y’amashengero indwi, raba igitabu *Ivyiyumviro kuri Daniyeli no ku Vyahishuriwe Yohana*. ↩
- Ivyakozwe n’Intumwa 19:8, 9. ↩
- 2 Abakorinto 6:17, 18. ↩
- Ivyakozwe n’Intumwa 13:46; ↩
- Yesaya 66:5. ↩