Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
02 / 31
02 / 31

Ijambo ry’ibanze ry’Integuro yo mu 1992

John Norton Loughborough

GSAM -[Iciyumviro c’uwateguye CD-ROM: Kubera ko integuro yo mu 1992 yarimwo ivyanditswe vya Loughborough bitari bwigere bisohorwa (biri mu Nyongera A), twabonye ko bibereye gushiramwo n’aya makuru aheruka asigura inkomoko y’iyi nteguro, hamwe n’inkuru z’ivyabaye n’ivyiyumviro bijanye na yo.]

GSAM 5Incamake y’ubuzima

GSAM 5.1John Norton Loughborough yariboneye ishingwa ry’ishengero ry’Abadiventiste b’umusi w’indwi. Incamake y’ubuzima bwiwe n’igikorwa ciwe, mu majambo yiwe bwite (yakuwe mu Nyongera A), iradufasha gutahura inkomoko y’iyi nteguro nshasha y’igitabu ciwe.

GSAM 5.2Navukiye i Victor, mu karere ka Ontario, N.Y., ku wa 26 Nzero 1832. Ako kagari kari gafise abantu 200 canke barenga, kakaba kari gakikujwe ku mayiro menshi n’abarimyi bari bahagerereye neza. Kari ku nzira ya kera y’imiduga ikwegwa n’amafarasi itwara iposita iva i Albany ija i Buffalo. Muri ako kagari ni ho naja mw’ishure ryo ku wa mungu no mu makoraniro yo gusenga gushika mu mpeshi yo mu 1848, igihe igisagara ca Rochester, N.Y., caba ikibanza nkoreramwo. Data na sogokuru bompi bari abavugabutumwa bo mu mashengero y’Abametodiste y’aho baba, ariko barironderera ibibatunga....

GSAM 5.3... Mu ndwi ya nyuma ya Kigarama 1843, ni ho numva ubwa mbere insiguro yerekeye ukugaruka kwa Kristo. Yashikirijwe na Mwene Data James Barry, ku civugo kivuga ngo: “Isaha y’Urubanza rwiwe Irashitse.” Ubushobozi buhambaye bw’Imana bwarashikanye mu mitima ukuri yamenyesheje. Wamenga duhagaze imbere y’intebe y’urubanza y’Imana. Umupasitori amaze kuduhimiriza mu majambo yakurikiye, jewe hamwe n’abandi benshi twaraciye mu bantu tuja imbere kugira badusengere. Aho ni ho natanguye kugira umwete wo gusenga no kurondera Imana....

GSAM 5.4Mu gihe c’imbeho co mu 1852, ntaratangura kwamamaza ubutumwa bw’umumarayika wa gatatu, nariko ndiyumvira nimba nokwamamaza ubwo butumwa canke nokora n’amaboko kugira nitunge nongere ntunge umugore wanje. Ku musi w’Isabato umwe, mw’ikoraniro ryacu ry’i Rochester, Mushiki wacu White yahawe iyerekwa. Haciye hatangwa intahe itomoye inyerekeye, ivuga ko ntoguma nkekeranya, ariko ko noja kwamamaza ubutumwa, kandi ko Umwami yonyugururiye inzira yo kuronka ibintunga....

GSAM 6.1Maze kwinjira neza mu gikorwa muri iyo misi ya mbere, hari ikintu cagaragaye, ico gihe kikaba cari ibanga kuri jewe. Ni iki: mw’ikoraniro rikomeye ryose ryabera mu ntara zitandukanye, Mwene Data White na Mushiki wacu White baryitavye, baransaba ngo njane na bo. Naribaza nti: “Kubera iki batasaba aba bapasitori, bakama basaba jewe?”

GSAM 6.2Vyongeye, igihe habaye ya migumuko itatu kuva mu 1853 gushika mu 1865, igihe batangura ibinyamakuru bitatu bitandukanye, kimwe cose gikwiragiza ibitero vy’amajambo vy’umwe muri iyo migumuko, kubera iki nari mpari, nkabona intango ya buri mugumuko? Vyongeye, kubera iki nari mpari kugira mbone Mushiki wacu White mu mayerekwa yiwe yeruye incuro zirenga mirongo ine, nkabona abaganga bamusuzuma, nkamwumva avuga imbere y’igihe ibizoba—ibintu vyasa n’ibidashoboka ku bavyumva, yamara vyarangutse uko yabivuze? Ndavuga n’umutima ugororotse rwose ko utwo turyo tutatumye nishira hejuru, ariko twambereye ibanga. Naribaza nti: “Kubera iki ivyo vyose bimeze bityo?”

GSAM 6.3... Mu 1890, Inama Nkuru y’Abadiventiste b’Umusi w’Indwi yansavye gukorera mu buseruko bw’imisozi ya Rocky. Hanyuma haza iyi ntahe yandikiwe Umukuru O. A. Olsen, nanje ndarungikirwa ikopi yayo: “Ndavuga nti nimureke Umukuru Loughborough akore igikorwa gikenewe cane mu mashengero. Umwami ashaka ko ijwi ryiwe ryumvikana nk’uko irya Yohana ryumvikanye, avuga ivyo we ubwiwe yaciyemwo mu ntango no mw’iterambere ry’ubutumwa bw’umumarayika wa gatatu. Nimuhe Umukuru Loughborough guhagarara mu kibanza ciwe kibereye, nka Kalebu aja imbere, agashinga intahe ashikamye imbere y’ukutizera, ugukekeranya n’uguhakana, ati: ‘Turashobora rwose kuduga tukigarurira ico gihugu ciza.’ Ntimubohe Umukuru Loughborough mu mfuruka iyo ari yo yose. Ntimutume abohwa n’inama imwe gusa y’amashengero yo mu ntara. Nimumureke aje aha na hariya, n’ahandi hose, avuga ivyo yabonye, ivyo yamenye n’ivyo yakoranyeko mu ntango y’ubutumwa bw’umumarayika wa gatatu.

GSAM 6.4(Raba Inyongera B ku matariki akomeye yo mu buzima bwa Loughborough.)

GSAM 7Akamo gatomoye ko gukwiragiza igitabu ca Loughborough

GSAM 7.1Mu gihe ikinjana kimwe cariko kirarangira ikindi kigatangura, Mwene Data Loughborough amaze kwandika Ukuzamuka n’Iterambere ry’Ubutumwa bw’Umumarayika wa Gatatu, igitabu cabanjirije Umugwi Mukuru w’Ukugaruka kwa Kabiri, Ellen White yanditse aya majambo:

GSAM 7.2Uko tumerewe ubu kurandemereye cane ku mutima. Ubu dutegerezwa gukora igikorwa cari gikwiye kuba carakozwe kera. Dutegerezwa gukora nk’uko Umwami yabwirije Mose gukora, igihe Abisirayeli, bamaze kujabuka ubugaragwa, bari bashinze amahema ku nkengera za Yorodani. Mose yabwiwe gusubira kubiganira ivyo Umwami yabagiriye vyose mu ngendo zabo mu bugaragwa. Inkuru y’ivyo yabiganiye iboneka mu gitabu co Gusubira mu Vyagezwe.

GSAM 7.3Inkuru y’ivyo ubwoko bw’Imana bwaciyemwo mu ntango y’igikorwa cacu itegerezwa gusubira gusohorwa. Benshi mu bemeye ukuri kuva ico gihe ntibazi ukuntu Umwami yakoze. Ivyo William Miller na bagenziwe baciyemwo, ivya Kapiteni Joseph Bates n’ivy’abandi batsimvyi b’ubutumwa bw’ukugaruka kwa Kristo, bikwiye kuguma vyibutswa abantu bacu. Igitabu c’Umukuru Loughborough gikwiye kwitwararikwa. Abaturongoye bakwiye kuraba icokorwa kugira ico gitabu gikwiragizwe.

GSAM 7.4Dutegerezwa kwiga kugira tumenye uburyo bwiza kuruta ubundi bwo gusubira kuraba ivyo twaciyemwo kuva igikorwa cacu gitangura, igihe twitandukanya n’amashengero, tukaja imbere intambwe ku yindi mu muco Imana yaduhaye. Ico gihe twafashe ingingo y’uko Bibiliya, kandi Bibiliya yonyene, ari yo ituyobora; ntidukwiye kwigera tuva kuri iyo ngingo. Twarahawe ibimenyetso bitangaje vy’ubushobozi bw’Imana. Ibitangaza vyarakozwe. Incuro nyinshi, igihe twaba tugeze mu ngorane zikomeye, ubushobozi bw’Imana bwaragaragaye mu kudutabara.—Ikete 105, 1903 (CWE145) (ugushimika kwongeweko).

GSAM 7Kubera iki gusubira kugisohora?

GSAM 7.5Dufatiye kuri izo ntahe zivuzwe, nimuze twiyumvire ibituma Mwene Data Loughborough yabwiwe kwigana ivyatubayeko, n’igituma twumvise turongowe gusubira gukwiragiza cane inkuru yiwe.

GSAM 8—Akamo ko kwibuka

GSAM 8.1Ikiruta vyose, gusubira kuraba ivyabaye biraduha akaryo ko gukurikirana ukuntu ukuboko kw’Imana kwakoze, no kubona ibimenyetso vy’uko yatwitwararitse mu rukundo. Ivyo birakomeza ukwizera, bikatwigisha ivyigwa vya kahise, ivyiza n’ibibi. Biradusubiriza imbere ya wa mushinge w’ishengero ryacu uri mu Vyanditswe, bikerekana umutima wo kwitanga w’abatsimvyi bacu. Biratwibutsa imizi yacu yo mu vy’impwemu. Nk’uko Mwene Data Loughborough yavuze ku rupapuro 33 ati: “Nimba vyari vyiza ko Abisirayeli bibuka ukuntu Umwami yabarongoye, mbega natwe ntibitubereye vyiza? Mu munezero mwinshi, umwanditsi wa Zaburi arasubira kuvuga ati: ‘Mutima wanje, himbaza Uhoraho, ntiwibagire ivyiza yakugiriye vyose.’”

GSAM 8—Igihe kidasanzwe muri kahise

GSAM 8.2Imyaka igikorwa c’Abadiventiste b’umusi w’indwi catanguriyemwo yari kimwe mu bihe bidasanzwe muri kahise. Hari n’imiburiburi ibimenyetso bitatu vy’igihe nk’ico twoca twiyumvira.

GSAM 8.3(1) Igihe ubuhanuzi buhambaye buriko buraranguka. Kenshi ikintu nk’ico ntikibonwa na benshi canke ngo gitahurwe bimwe bishitse muri ico gihe. Ni co gituma bihambaye cane kandi bifasha gusubiza amaso inyuma, dufise ugutahura kw’ivyabaye, kugira dutahure ubwaguke bw’ubwo buhanuzi—ubutumwa Umwami yateguye ngo bube ukuri kw’iki gihe muri ico kiringo ca kahise k’isi.

GSAM 8.4(2) Igihe imishinge iriko irashirwaho ku bw’igikorwa kidasanzwe Umwami ategekanya gukora. Kugira dutahure ibihe nk’ivyo, birahambaye cane kubona ukuntu inkingi zashinzwe, ibimenyetso biva mu Vyanditswe n’ivyabaye mu burongozi bw’Imana. Ivyo ni vyo vyayoboye intambwe ku yindi “abatsimvyi”, abo bubatsi bahamagariwe igihe nk’ico, gushika ku kujijuka gufise insiguro kandi gukurikiza ivyumvikana ku bijanye n’ubutumwa n’igikorwa Imana yabashinze.

GSAM 8.5(3) Igihe haba ihinduka rikomeye mu gikorwa c’ukuri c’ubuturo bwera, gishitsa ico ca kindi cagereranya. Kubera ko inzira y’Imana “iri mu buturo bwera” (Zaburi 77:13), birakenewe cane gutahura no gukurikira mu kwizera ivyo Imana iriko irakora kugira itorere umuti ikibazo c’icaha. Igifasha cane muri ivyo ni ukubona isano riri hagati y’ihinduka rikomeye ryabanje n’iryabaye mu gukanguka kw’abiteze ukugaruka kwa Kristo. Umwami ashaka ko twiyumvira ivyabaye igihe hava mu rugo rw’ubuturo bwera hakajwa ahera (kuva i Kalvariyo gushika ku kuduga mw’ijuru), n’ukuntu abantu b’Imana b’ico gihe babanje gutahura nabi ivyabaye. Ivyo vyatumye bacika intege mu buryo bwabagerageje cane, ariko amaherezo barabona ikibanza cabo mw’iranguka ry’umugambi w’Imana. Ivyo baciyemwo biratanga umuco ku vyo abizera bo mu 1844 no mu myaka yakurikiye baciyemwo, igihe hava ahera hakajwa ahera cane (kuva ku gikorwa co kudusabira gushika ku rubanza rujanye n’ico gikorwa co kudusabira).

GSAM 9.1Ivyo bimenyetso bitatu vyose bivuzwe haruguru turabibona mu gihe c’ishingwa cidondowe mu nkuru ya Mwene Data Loughborough. Twipfuza gutahura no gusangira wa mutima w’abarondeye ukuri “nk’uwurondera ubutunzi bwanyegejwe”, bakakubona, bagahebera vyose igikorwa co kukwamamaza.

GSAM 9—Kwemeza Mpwemu w’ubuhanuzi

GSAM 9.2Ikindi gituma dusubira gusohora intahe ya Loughborough ni ukwongera kwemeza muri iki gihe cacu ikibanza igikorwa ca Ellen White gifise muri kahise, gishingiye ku Vyanditswe. Yari umwanditsi, umuvugabutumwa, akaba n’uwahawe ingabire idasanzwe ya Mpwemu, iyo Loughborough yavuze mw’ijambo ryiwe ry’ibanze.

GSAM 9—Inkuru y’uwavyiboneye ku nyigisho z’ukuri zashinze umugwi

GSAM 9.3Ibimenyetso vyerekana n’imiburiburi imvo zitatu zatumye Ellen White atanga impanuro, haheze nk’imyaka 90, z’uko iki gitabu coshikirizwa abantu benshi, kandi amajambo n’inkuru z’abashinze imishinge y’igikorwa bigasubira kwigwa no gusohorwa. (1) Abo bavyiboneye bariko barapfa, bigatuma intahe bavugira ubwabo zizima. (2) Ibihumbi vy’abantu vyaguma vyiyongera mu kwinjira mw’ishengero, batiboneye ivyabaye mw’ishingwa ryaryo kandi batazi ubwabo abarishinze, vyotumye ishengero ritamenya imizi yaryo yashinzwe n’Imana. (3) Ibikorwa vyo gukwiragiza inyigisho z’ibinyoma vyogerageje ishengero, na canecane mu buhumyi bwaryo bwagaragariye mu vyabereye i Minneapolis, kandi bukaba n’ingaruka yavyo. Gutyo ukwizigira kwa benshi ko Umwami yamye arongora uyu mugwi kwogeragejwe bikomeye mu buryo bwinshi, butandukanye kandi bwihishije. Vyobaye nkenerwa cane ko ibimenyetso vy’ukuboko kwiwe mu gikorwa vyiganwa mu buryo butomoye kandi bukomeye.

GSAM 9Ivyiyumviro ku Nyongera A

GSAM 9.4Ukutamenya gutuma abantu batavyiboneye babaza bakekeranya kwaragaragaye Mwene Data Loughborough akiriho. Kimwe muri ivyo ni co camuteye kwandika ivyo dushikiriza hano nk’Inyongera. Twumva ari iteka n’inshingano kuri twebwe gushobora gushira inyishu yiwe muri iyi nteguro, kuko ari ubwa mbere isohowe. Twamenye ko ibaho biciye ku kuyivuga mu gatabu ka L. E. Froom kitwa Kuronka Ivyabona vy’Ubuhanuzi Vyari Vyarazimiye. Dusubiyemwo amajambo ya Froom adondora inkuru y’ico candikano kigize Inyongera A:

GSAM 10.1Ikindi kintu c’agaciro twaronse cari icandikano kinini J. N. Loughborough yari yarandikishije buhorobuhoro imashini ya kera yo kwandika ya Blick Telegraph, cose mu ndome nkuru. Yari inyishu yateguye mu 1918, hasigaye igihe gito ngo apfe, ku birego vy’ububeshi, uguhindura ivyabaye n’ukutavuga ukuri. Ivyo birego vyari biherutse gushikirizwa na bamwe mu bamunegura, barwanya ibitabu vyiwe vya mbere vyerekeye intango y’umugwi w’abiteze ukugaruka kwa Kristo. Igihe ico candikano cashikirizwa imwe mu nzu zacu zisohora ibitabu kugira gisohorwe, vyaragaragaye ko kitari gushimisha abantu benshi bihagije ngo gisohorwe. Ni co catumye gisubizwa umwanditsi.

GSAM 10.2Ageze mu myaka y’ubutama, Umukuru Loughborough yagihaye H. A. Washburn, ico gihe akaba yari umwigisha wa kahise kuri Pacific Union College, na we aragiha agaciro arakibika. Umusi umwe, inzu ntoyi y’uwo mwigisha yarahiye iratokombera, hamwe n’ububiko bwiwe bwiza bw’ibitabu. Ibitabu bikeya yari asigaranye vyari ku meza yiwe kw’ishure. Muri vyo harimwo ico candikano citwa “Bimwe mu Vyo Naciyemwo.” Ndangije urukurikirane rwanje rwa mbere rw’ivyigwa vyerekeye Umugwi w’Abamileriti, ivyo nari nasabwe kwigisha mu gutangura Ishure ry’Inyigisho Zihanitse za Bibiliya ryabereye kuri Pacific Union College muri uwo mwaka, umwigisha Washburn yarazanye ico candikano akimpa, avuga ati: “Ubu ndatahuye igituma iki candikano cari kimwe mu bintu bikeya vyo mu bubiko bwanje bwose bw’ibitabu vyarokotse, kuko cari ku meza yanje kw’ishure. Imana yashaka ko kibikirwa iki gikorwa. Gishire mu Bubiko bw’Inyandiko z’Inkomoko y’Umugwi w’Abiteze Ukugaruka kwa Kristo.”—impapuro 48, 49

GSAM 10Ukugendana kw’Umwami n’abantu mu gikorwa

GSAM 10.3Kubera ko hari ico dutahura ku kamere k’abantu, nk’uko kagaragarira mu mitima yacu bwite, turazi neza ivyo vyombo vy’ibumba Umwami yamye akoresha. Dushikiriza iki gitabu kugira dukomeze ukwizera ukuntu Umwami yakoze, atari kugira twizigire mu buryo bw’ikinyoma intege nke z’abantu yakoresheje mu kurondera gushitsa ubugombe bwiwe. Ntiturondera kwiregura ku buryo ubwo ari bwo bwose kamere y’abantu y’abo bagabo n’abagore bubaha Imana yoshobora kugaragarira uwurondera ukuri abikuye ku mutima muri iki gihe cacu, igihe asoma iki gitabu canke iyindi nkuru y’ivyo bihe bihambaye. Imana yamye ikorana n’abantu, muri ukwo gufatana kw’ubumuntu n’ubumana (Abanyefeso 2:20). Nimuze twame duteze amatwi ijwi ryayo, naho ryoba riciye mu majambo y’abandi ateye intege nke. “Ntimugakengere ubuhanuzi; mugerageze vyose; mugumye ivyiza.” (1 Ab’i Tesalonike 5:20, 21). (Raba Ubutumwa Bwatoranijwe 3:342-347)

GSAM 11Igihe c’ishingwa ni co gishimikwako

GSAM 11.1Turabona ko ikintu gikomeye kuruta ibindi iki gitabu giterera ari ukwishura ibibazo vyinshi (kenshi mbere bitabazwa) vyerekeye igihe c’ishingwa ryacu n’imyaka ya mbere. Ibindi bibazo vyerekeye ivyo ishengero ryaciyemwo mu nyuma, mu mpera z’ikinjana ca cumi n’icenda no kuva ico gihe, birasigurwa neza mu bindi bitabu. Intumwa y’Umwami yaradondoye mu ntahe uko ishengero ryari rimerewe ico gihe, umuco Umwami yagerageje kuzana mu 1888, n’ingaruka z’ukuntu ishengero ryanse ubwo butumwa, muri ico gihe no mu myaka yakurikiye gushika muri iki gihe cacu.

GSAM 11.2Birahambaye kubona itandukaniro riri hagati y’ugutevya ivyo abantu bari biteze n’ugutevya imigambi y’Umwami. Kuva kera, ubwoko bw’Imana bwagiye burindira ko ivyo bwari bwiteze bishika, bukiyumvira ko ukuza kw’Umwami kuri hafi, ariko bugaca buronka ibimenyetso vy’uko kutazoba mu gihe cabo. Yamara hari n’ugutevya imigambi y’Umwami: nk’uko yagiriye Abisirayeli ba kera, yaratujanye nk’ubwoko ku mbibe za Kanani, avuga ati: “Nimwinjire”, ntitwinjira kubera ukutizera. Nimuze turabe aho turi n’igituma turi hano. Nimuze twigire ku vyigwa vy’abatubanjirije, twigane umuhezagiro n’ukwihangana kw’Umwami, tumureke akorere muri twebwe kandi biciye kuri twebwe ivyo atashoboye gukora haheze imyaka 100.

GSAM 11.3(Raba Inyongera C)

GSAM 11Akamo gahimiriza ishengero ry’ubu

GSAM 11.4Mw’ijambo ry’ibanze rya Mwene Data Loughborough, yavuze ko Abadiventiste b’umusi w’indwi 100,000 bari bagize ishengero ico gihe berekana inguvu n’umwete vyatuma basa n’abashika ku miliyoni 2. Dukoresheje ico kigereranyo nyene, mbega ubu twovuga ko imiliyoni 6 zacu zisa n’imiliyoni 120? Inkuru yigana y’imyaka ya mbere ihamagarira ishengero ry’uyu musi gukora iki?

GSAM 12.1Tubasigiye ibibazo bimwebimwe bitarishurwa, dusenga ngo iyi nteguro nshasha itume bivyuka:

GSAM 12.2(1) Uwo “mugwi” wagiye he?

GSAM 12.3(2) Mbega wagumye uri umwizigirwa ku mishinge yawo?

GSAM 12.4(3) Amahinduka tubona mw’ishengero kuva mu gihe ca Loughborough ashobora gusigurwa ku rugero rungana iki n’amahinduka yo mu kibano canke n’igikorwa c’Umwami muri twebwe?

GSAM 12.5(4) Kubera iki tukiri hano, haheze nk’imyaka 150 uwo mugwi utanguye kwamamaza ko ukugaruka kwa Kristo kuri hafi?

GSAM 12.6Mu gusubira kuraba kahise kacu, maze gukurikira intambwe yose y’iterambere gushika aho turi ubu, ndashobora kuvuga nti: Nimushemeze Imana! Iyo mbonye ivyo Umwami yakoze, ndatangara cane, nkuzura ukwizigira Kristo nk’indongozi. Nta co dutegerezwa gutinya mu bihe biri imbere, kiretse twibagiye inzira Umwami yatuyoboyemwo n’ivyo yatwigishije muri kahise kacu.—Incamake y’Ubuzima bwa Ellen G. White, 196

GSAM 12.7Ntukimure urubibe rwa kera ba sokuruza bashinze.—Imigani 22:28 Komite y’Ububiko bw’Ibitabu vy’Abatsimvyi b’Abadiventiste Loma Linda, California, ku wa 1 Ntwarante 1992

Note

Back