Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
16 / 31
16 / 31

Igice ca 13 — Ibimenyetso vy’Ubuyobozi bw’Imana

John Norton Loughborough

GSAM 198.1“Mbega Imana yigeze kugerageza kuja kwitoraniriza ihanga hagati mu rindi hanga, ikoresheje ibigeragezo, ibimenyetso, ibitangaza, intambara, ukuboko kw’ububasha, ukuboko kuramvuye, n’ibiteye ubwoba bihambaye, nk’ivyo vyose Uhoraho Imana yanyu yabakoreye muri Egiputa mubiraba n’amaso yanyu? Ivyo waravyeretswe kugira ngo umenye yuko Uhoraho ari we Mana, ko ata yindi iriho atari yo.”1

GSAM 198.2Ukwo ni ko Uhoraho yakoze mu gukura abantu hagati mw’ihanga ry’abapagani, kugira ngo abajane aho yoshoboye kubabwira ivyagezwe vyiwe, akabibaha vyanditswe ku bisate vy’amabuye. Ivyo bitangaza ntivyakorewe kubamara amatsiko; ahubwo kwari ukugira ngo bamenye ata gukekeranya yuko uwari “yarakoreye ibihambaye muri Egiputa, ibitangaza mu gihugu ca Hamu, n’ibiteye ubwoba ku Kiyaga Gitukura,”2 kandi akavugana na bo ari hagati mu muriro no mu mwotsi vyo ku gasongero ka Sinayi kariko karasha, yari Imana nzima kandi y’ukuri, Umuremyi wa vyose.

GSAM 198Mose Ahamagarwa Ari ku Gisaka Caka Umuriro

GSAM 198.3Mose ubwiwe ntiyari gushobora kwemeza Abisirayeli ngo bave muri Egiputa mu kubabwira gusa ati: “Igihe nari ndagiye amasho mu bugaragwa, nabagiriye impuhwe kubera ubuja bwanyu; none naje kubakura muri Egiputa, nk’uko nagerageje kubigira igihe nica wa Munyegiputa, imbere gatoyi y’uko mpungira mu gihugu ca Midiyani.”

GSAM 199.1Vyabaye ngombwa ko haboneka igisaka caka umuriro ariko ntigitokombera, hakumvikana n’ijwi rivuye hagati mu birimi vy’umuriro, kugira ngo na Mose ubwiwe yemere ko ari we akwiye “kuja gukura abantu muri Egiputa.” Muri ubwo buryo bw’igitangaza ni ho yaronkeye igikorwa yashinzwe, umuhamagaro wiwe ukomeye kandi mweranda; kuwumenyesha bene wabo vyari gutuma bamwumviriza ubwo nyene, bigategura ivyiyumviro vyabo ku vyari gukurikira, maze bigatuma bemera Mose nk’umurongozi wabo ayobowe n’Imana.

GSAM 199.2Nimba kuva Umukiza azutse harigeze kuba igihe abayoboke biwe bari mu mubabaro no mu gucika intege bari bakeneye guhozwa n’ukuba ari kumwe na bo hamwe n’amajambo yiwe abaremesha, cari ca gihe bamwe mu bizera bari bababaye kandi bahamwa bakomera ku kwizera kudahungabana inyuma y’“ugutaka kwa mu gicugu” kwo mu 1844. Kandi nimba Imana yarigeze kuvugana ubwayo n’imitima ibabaye kubera imbabazi zayo, vyosa n’uko ata gukeka yari kubigira mu gihe nk’ico, ikabigirira abantu nk’abo.

GSAM 199Umwami Asezerana Kuba Kumwe n’Abiwe

GSAM 199.3Uwo ata kimubuza gukoresha uburyo ubwo ari bwo bwose mu gukora, kandi yashize ingabire za Mpwemu mw’ishengero ryiwe “igihe yaduga mw’ijuru,”3 yasezeranye kuba kumwe n’abayoboke biwe mu kwamamaza ubutumwa bwiza, “gushitsa ku muhero w’isi.”

GSAM 199.4Mu bihe vyose Umwami yamye yiteguriye kwerekana ububasha bwiwe n’ingabire ziwe mu bamurondera n’umutima wabo wose. Mbega igihe yatanga igikorwa co kwamamaza ubutumwa bwiza ntiyavuze ati: “Ibi bimenyetso bizokwama biboneka ku bizera: mw’izina ryanje bazosenda abadayimoni; bazovuga indimi nshasha; bazofata inzoka; kandi nibanywa ikintu cica, ntikizogira ico kibagira; bazorambika ibiganza ku barwaye, bakire”?4

GSAM 199Ingabire za Mpwemu mu Gihe c’Ivugurura

GSAM 199.5Mu gihe c’Ivugurura ryo mu kinjana ca 16 no mu bihe vyakurikiye, habayeho ukwerekanwa gutangaje kw’ububasha bw’Umwami n’ukugaragara kw’ingabire y’ubuhanuzi. D’Aubigné avuga ivy’ubuhanuzi bwa John Huss. Charles Buck, mu gitabu ciwe Inkuru z’Ivy’Idini, avuga ivy’ubuhanuzi George Wishart yavuze mu 1546. John Wesley, mu vyo yanditse, avuga ivy’ubuhanuzi bwa Jonathan Pyrah n’ingene bwarangutse. Umukuru J. B. Finley, mu nkuru y’ubuzima bwiwe yanditse ubwiwe, avuga iyerekwa ridasanzwe yabonye n’ugukira kwiwe mu gihe c’ici co mu 1842. Ikinyamakuru Umuvugizi w’Umukristo c’Abametodiste carasohoye inkuru ikwegera yerekeye iyerekwa ridasanzwe n’ivyarivuyemwo, ryahawe Dogiteri Bond wo muri iryo shengero mu gihe c’ubusuku bwiwe. Ivyo vyari ibimenyetso vyereka abarondera Umwami bicishije bugufi ko atahindutse, kandi ko yari akivugana n’abantu biwe biciye mu ngabire y’ubuhanuzi.

GSAM 200Ishengero ry’Amasigarira Rizogira Mpwemu w’Ubuhanuzi

GSAM 200.1Mu Vyanditswe harimwo amajambo atomoye kandi adomako avuga yuko Umwami azogaragaza mu buryo budasanzwe ingabire za Mpwemu wiwe, na canecane ingabire y’ubuhanuzi, mu bantu bazosangwa barindiriye ukuza kwiwe. Umurongo wa mbere twerekana uri mw’ikete ryandikiwe Ab’i Korinto, ukavuga uti: “Nama nshimira Imana yanje ku bwanyu, ku bw’ubuntu bw’Imana mwahawe muri Yesu Kristo; kuko muri we mwatunze vyose, mu kuvuga kwose no mu kumenya kwose, nk’uko intahe ya Kristo yashimangiwe muri mwebwe, bigatuma ata ngabire n’imwe muhajije, murindiriye ukuza kw’Umwami wacu Yesu Kristo. Ni we kandi azobashikamisha gushitsa kw’iherezo, kugira ngo muzobe mutagira ico mugaywako ku musi w’Umwami wacu Yesu Kristo.”5

GSAM 200.2Mu Vyahishuriwe dusoma ivy’“amasigarira”, ari ryo shengero rya nyuma ry’ubutumwa bwiza: “Ca gisato cagiriye wa mugore [ishengero] ishavu, kiragenda ngo kirwanye amasigarira y’uruvyaro rwiwe, bitondera amabwirizwa y’Imana kandi bafise intahe ya Yesu Kristo.”6 Turabaza duti: “Intahe ya Yesu” ishengero rya nyuma rizogira, kandi iyo ishimangiwe igategura inzira y’ukugaragara kw’ingabire zose za Mpwemu, ni iki? Inyishu y’ico kibazo tuyisanga mu ntahe umumarayika yabwiye Yohana ku kizinga ca Patimo: “Nikubita imbere y’ibirenge vyiwe ngo ndamusenge. Arambwira ati: Ntubikore; ndi umusuku mugenzawe, kandi ndi umusuku hamwe na bene So bafise intahe ya Yesu. Senga Imana, kuko intahe ya Yesu ari Mpwemu w’ubuhanuzi.”7

GSAM 201.1Iyo nsobanuro yatanzwe n’umumarayika yerekana ko “Mpwemu w’ubuhanuzi” agaragarira mw’ishengero ririndiriye Kristo ari we ategura inzira y’ingabire zose, kandi ko ishengero ry’“amasigarira” rirwanywa kubera ko iyo ngabire iri muri ryo.

GSAM 201Intahe ya Pawulo ku Vyerekeye Ingabire

GSAM 201.2Ikete Pawulo yandikiye Ab’i Tesalonike ryerekana ko umusi w’Umwami, wa musi wa nyuma wo gushitsa urubanza, uzoza ku bantu benshi “nk’igisuma mw’ijoro”; ariko ntuzoshikira abana b’Umwami b’abizigirwa muri ubwo buryo, kuko ari “abana b’umuco n’abana b’umurango.” Mu mpanuro aha abo bantu bari maso, avuga ati: “Ntimukazimye Mpwemu. Ntimugakengere ubuhanuzi. Mugerageze vyose; mwumire ku vyiza.”8

GSAM 201.3Ku vyerekeye ijambo ry’ikigiriki propheteias, ryahinduwe hano ngo ubuhanuzi, Greenfield avuga mu gitabu ciwe Inkoranyamajambo y’Ikigiriki ati: “Ugukoresha ingabire y’ubuhanuzi; ni yo nsobanuro iri muri 1 Ab’i Tesalonike 5:20.” Inkoranyamajambo za Parkhurst, Robinson, na Liddell na Scott na zo ziremeranya n’iyo nsobanuro. Iyo rero ni intahe itomoye yerekana ko ingabire y’ukuri y’ubuhanuzi izoba mw’ishengero ririndiriye ukugaruka kwa kabiri kwa Kristo. Impanuro ni iyo kudakengera iyo ngabire, ahubwo kuyigerageza; bamaze kubona ukugaragara kwayo kwiza, “bayumireko.”9

GSAM 201Iranguka ry’Isezerano

GSAM 201.4Twaramaze kubona ingene Umwami yatanguye kugaragaza ingabire y’ubuhanuzi mu gihe c’iyamamazwa ry’ubutumwa bw’umumarayika wa mbere n’ubutumwa bw’umumarayika wa kabiri. Iyo ngabire yarushirije kwigaragaza kuva imisi 2300 irangiye. Umwami yihitiyemwo uwo yokoresheje muri ico gikorwa, atoranya uwutari yaramuhebeye vyose gusa, ariko kandi ubuzima bwiwe bukaba bwari hagati y’ubuzima n’urupfu, “uwugoyagoya kurusha abandi bose bagoyagoya.”10 Mu mezi abiri yakurikiye ukurengana kw’igihe bari biteze, Umwigeme Ellen G. Harmon, w’i Portland, Maine, ico gihe yari afise nk’imyaka 17 gusa, yaratanguye guhabwa ivyo yahishurirwa n’Umwami.

GSAM 202.1Kubera ko naronse akaryo ko kuganira n’ababa i Portland igihe c’iyerekwa rya mbere, nkaba kandi nari nzi Madamu Haines, uwo Umwigeme Harmon yaboneye i muhira iwe iyerekwa ryiwe rya mbere, ndaza kuvuga ivyabaye nk’uko abo bantu babimbwiye.

GSAM 202.2Ico gihe amagara y’Umwigeme Harmon yari abangamiwe cane. Mu ndwi zitari nke, ntiyari agishobora kuvuga birenze kwongorera. Umuganga umwe yari yemeje ko yari arwaye igituntu gifatanije n’ukuvyimba kw’umubiri kubera amazi. Yavuze ko ihaha ryiwe ry’iburyo ryari ryarononekaye, iry’ibubamfu na ryo rikaba rirwaye cane, kandi ko n’umutima wiwe wari urwaye. Yavuze ko yiyumvira yuko ata kindi gihe yari asigaje kubaho atari igihe gito cane, kandi ko yashobora gucikana umwanya uwo ari wo wose. Igihe yaba aryamye, guhema vyaramugora cane. Mw’ijoro yashobora kuruhuka gusa iyo bamushigikije mu buriri ku buryo yasa n’uwicaye. Inkorora yamufata kenshi n’ukuva amaraso mu mahaha vyari vyaramaze intege umubiri wiwe cane.

GSAM 202Iyerekwa rya Mbere ry’Umwigeme Harmon

GSAM 202.3Igihe yahabwa iyerekwa ryiwe rya mbere, yari acumbitse kwa Madamu Haines. Hari mu gitondo, bariko baragira ugusenga kwo mu muryango. Hari abantu batanu, bose bakaba bari bashiki bacu mu kwizera. Abandi bari bamaze gusenga, Umwigeme Harmon na we ariko arasenga yongorera, maze ububasha bw’Imana buramanuka mu buryo butangaje cane, bukora ku bari aho bose mu buryo bwibonekeza. Mu kanya gato ntiyari akimenya ivyariko birabera iruhande yiwe: yari mu iyerekwa.

GSAM 202.4Mw’ikoraniro ryakurikiye yabwiye abizera b’i Portland ivyo yari yeretswe. Baremera rwose ko vyavuye ku Mwami. Ico gihe i Portland hari nk’abantu 60 bemera ko cari igikorwa c’Umwami. Hari ububasha bwaherekeza iryo yerekwa, hamwe n’inkuru yaryo, butashobora kuva ahandi atari ku Mana. Yama yumva uburemere bw’ibintu vy’ibihe bidashira, kandi yasa n’uwuzuye ugutinya n’ugutangara bitovugwa kubera ko umuntu akiri muto kandi agoyagoya nka we yari yatoranijwe kugira ngo Umwami amucisheko umuco aha abantu biwe. Yavuze yuko, igihe yari mu iyerekwa, yabona ameze nk’uwukikujwe n’abamarayika bakayangana mu ngoro z’ubwiza zo mw’ijuru, aho vyose ari umunezero n’amahoro; kandi ko kuvyuka agasubira mu bintu bidahaza umutima vyo muri ubu buzima bupfa vyari ihinduka ribabaje.

GSAM 203Incamake y’Iyerekwa rya Mbere

GSAM 203.1Iyi ncamake ngufi y’iyerekwa ryiwe rya mbere, nk’uko yaribwiye abizera b’i Portland, irerekana gatoyi uko amayerekwa yiwe yose yari ameze:—

GSAM 203.2“Igihe nariko ndasenga, ububasha bw’Imana bwaraje kuri jewe mu buryo ntari bwigere numva. Nari nkikujwe n’umuco, nkagenda ndaduga kure y’isi, hejuru cane kurushiriza. Nahindukiye kuraba aho abantu biteze ukugaruka kwa Kristo bari mw’isi, ariko sinababona; maze ijwi rirambwira riti: ‘Subira urabe, kandi urabe hejuru gatoyi.’ Nca ndaramura amaso, mbona inzira igororotse kandi ifunganye, yashizwe hejuru cane y’isi. Muri iyo nzira, abantu biteze ukugaruka kwa Kristo bariko baragenda baja mu gisagara cari ku mpera yayo yo hirya. Inyuma yabo, ku ntango y’iyo nzira, hari hashizwe umuco ukayangana, uwo umumarayika yambwiye ko wari ‘ugutaka kwa mu gicugu.’ Uwo muco wamurika mu nzira yose, ukamurikira ibirenge vyabo kugira ngo ntibatsitare. Kandi iyo bagumiza amaso yabo kuri Yesu, yari imbere yabo abarongora baja muri ico gisagara, nta co baba. Ariko bidatevye bamwe bararuha; bavuga ko ico gisagara cari kure cane, kandi ko bari biteze kuba baramaze kucinjiramwo. Maze Yesu akabaremesha mu kudugiza ukuboko kwiwe kw’iburyo kw’ubwiza; muri ukwo kuboko hagaca hava umuco ukayangana, ugasanzara ku bantu biteze ukugaruka kwa Kristo, bagasemerera bati: Haleluya! Abandi barihutira guhakana umuco wari inyuma yabo, bavuga ko atari Imana yari yabarongoye gushika aho. Umuco wari inyuma y’abo warazimye, usiga ibirenge vyabo mu mwiza w’umuzitanya; baratsitara, amaso yabo ava ku co bari bahanze, ntibaba bakibona Yesu, maze bakoroka bava muri ya nzira, bagwa muri ya si y’umwiza n’ububisha yari munsi yabo. Bidatevye twumva ijwi ry’Imana rimeze nk’amazi menshi, ritumenyesha umusi n’isaha Yesu azozirako. Abera bari bakiriho baramenye iryo jwi kandi bararitahura, ariko abanyakibi biyumvira ko ari inkuba n’ikinyiganyiga. Igihe Imana yamenyesha ico gihe, yaradusutseko Mpwemu Yera, maze mu maso hacu hatangura kumurika no gukayangana ubwiza bw’Imana, nk’uko mu maso ha Mose hari hameze igihe yamanuka avuye ku Musozi Sinayi.”11

GSAM 204Insobanuro y’Uko Madamu White Yaba Ameze Ari mu Iyerekwa

GSAM 204.1Imbere y’uko tubandanya iyo nkuru ikora ku mutima y’ukwo kwigaragaza gutangaje kwa Mpwemu w’Imana, ndaza kubanza kuvuga ibintu bimwe vyerekeye ayo mayerekwa. Ubwa mbere nabonye Madamu E. G. White, uwahoze ari Umwigeme Harmon, hari mu kwezi kwa 10, 1852. Kuri uwo musi namubonye ari mu iyerekwa ryamaze isaha irenga imwe. Kuva ico gihe, nararonse agateka ko kumubona ari mu iyerekwa nk’incuro 50. Narahabaye igihe abaganga bamusuzuma ari muri iyo mero, kandi mbona ko ari umunezero gushingira intahe ivyo nabonye kandi nzi. Nizigiye ko inkuru y’ivyabaye muri ivyo itazokwirengagizwa ata kuyitaho, ngo hemerwe ivyiyumviro bipfuye gutangwa n’abatigeze bamubona ari muri iyo mero.

GSAM 204.2Iyo atanguye kwinjira mu iyerekwa, arasemerera gatatu n’umunezero mwinshi ati: “Ubwiza!” Iryo jwi rirumvikana rikongera rikasubira kumvikana; irya kabiri, na canecane irya gatatu, riba ritoya, ariko rirushiriza gukora ku mutima kuruta irya mbere, rigasa n’ijwi ry’umuntu ari kure cane yawe, rigiye guhera ntiribe ricumvikana. Mu masegonda ane canke atanu asa n’uwugwa hasi nk’umuntu acitse intege akagwa igihumure, canke nk’uwutakaje inkomezi; maze agaca asa n’uwuzuye inkomezi ziruta iz’umuntu, rimwe na rimwe agaca ahaguruka ubwo nyene akagendagenda mu cumba. Kenshi aranyiganyiza ibiganza n’amaboko, akerekana iburyo canke ibubamfu uko umutwe wiwe uhindukira. Ukwo kwinyiganyiza kwose kuba mu buryo butekanye kandi bwiza cane. Ukwo igiganza canke ukuboko kwiwe kwoba kuri kwose, nta muntu ashobora kukunyiganyiza. Amaso yiwe yama yuguruye, ariko ntahumbya; umutwe wiwe uba uraramuye, araba hejuru. Ntaraba nk’uwutabona ico araba, ahubwo mu maso hiwe haba hari umunezero; ico gusa gitandukanye n’uko asanzwe ameze ni uko aba asa n’uwitegereza yitonze ikintu kiri kure. Ntahema, yamara umutima wiwe utera uko usanzwe. Mu maso hiwe haba hakeye, kandi ibara ryaho riguma ritotahaye nk’uko risanzwe rimeze.

GSAM 205Ugereranije n’ivya Daniyeli

GSAM 205.1Imimerere yiwe mu guhema, gutakaza intege, no gukomezwa igihe umumarayika w’Imana amukoze, vyose bihura neza na neza n’insiguro yatanzwe n’umuhanuzi Daniyeli ku vyamushikiye mw’iyerekwa, igihe avuga ati: “Ni co catumye nsigara jenyene, mbona iri yerekwa rikomeye; nta nkomezi nari nsigaranye, kuko ubwiza bwanje bwahindutse ububore muri jewe, kandi nta nkomezi nari nsigaranye.” “None umusavyi w’uyu mwami wanje yoshobora kuvugana n’uyu mwami wanje gute? Kuko jewe, ubwo nyene nta nkomezi nari nsigaranye, kandi nta mpwemu yari isigaye muri jewe. Hanyuma uwusa n’umuntu yongera kuza arankorako, arankomeza, ambwira ati: Wa muntu ukundwa cane, ntutinye; amahoro abe kuri wewe; komera, mbere komera. Amaze kumbwira ivyo, ndakomera ndavuga nti: Mwami wanje, vuga; kuko wankomeje.”12

GSAM 205INTAHE Z’ABABONYE N’AMASO

GSAM 205M. G. Kellogg, Muganga w’ubuvuzi

GSAM 205.2Ku vyerekeye imimerere ya Madamu White igihe yari mw’iyerekwa, birabereye gutanga amajambo makeyi y’ababibonye n’amaso. Irya mbere rivuye kuri M. G. Kellogg, M.D., avuga ku iyerekwa rya mbere ryatangiwe i Michigan, ku wa 29 Rusama 1853, mu nama yabereye i Tyrone, mu ntara ya Livingston. Avuga ati:—

GSAM 206.1“Mushiki wacu White yamaze mu iyerekwa nk’iminota mirongo ibiri canke igice c’isaha. Igihe yinjira mw’iyerekwa, umuntu wese yari aho yasa n’uwumva ubushobozi n’ukubaho kw’Imana, kandi bamwe muri twebwe twarumvise Mpwemu w’Imana aturiko cane. Twari mu gusenga no mu nama y’ubusabane ku musi w’Isabato, nk’isaha zitatu zo mu gitondo. Mwene Data White, dawe, na Mushiki wacu White bari basenze, nanje nariko ndasenga. Nta muvurungano canke ibikorwa vy’akataraboneka vyariho. Ariko twarasavye Imana dushishikaye ngo ihezagire iyo nama n’ukubaho kwayo, kandi ihezagire igikorwa muri Michigan. Igihe Mushiki wacu White yavuga ya nduru y’intsinzi ati ‘Ubwiza! u-b-w-i-z-a-! u-b-w-i-z-a-!’ mwamwumvise ayivuga kenshi igihe yinjira mw’iyerekwa, Mwene Data White yarahagurutse amenyesha abari aho ko umugore wiwe yari mw’iyerekwa. Amaze gusigura ingene amayerekwa yiwe agenda, n’uko atahumeka igihe ari mw’iyerekwa, yaratumiriye umuntu wese yabishaka kuza imbere kumusuzuma. Muganga Drummond, umuganga yari n’umuvugabutumwa w’Umudiventiste w’umusi wa mbere, (imbere y’uko amubona mw’iyerekwa) yari yaravuze ko amayerekwa yiwe yakomoka ku buryo bwa Mesmer bwo gusinziriza umuntu, kandi ko yoshobora kumuha iyerekwa, aca aja imbere; amaze kumusuzuma neza, acekuka cane, avuga ati: ‘Nta mpwemu ahumeka!’”

GSAM 206.2“Ndazi neza ko ico gihe atahumekaga ari mw’iyerekwa, eka no mu yandi mayerekwa menshi yagize igihe nari kumwe na we. Gusohoka mw’iyerekwa kwiwe vyagaragara nk’uko kwinjiramwo vyagaragara. Ikimenyetso ca mbere twabonye ko iyerekwa rirangiye, ni uko yongeye gutangura guhumeka. Yahumetse ubwa mbere cane, igihe kirekire kandi yuzuye, ku buryo vyerekana ko ibihaha vyiwe vyari vyasigaye ata mpwemu na mba. Amaze guhumeka ubwa mbere, haciye iminota myinshi imbere y’uko ahumeka ubwa kabiri, na wo wuzura ibihaha nk’uwa mbere; hanyuma araruhuka iminota ibiri, aca ahumeka ubwa gatatu, maze guhumeka gusubira kuba ibisanzwe.” Vyashizweko umukono na “M. G. Kellogg, M.D., Battle Creek, Mich., ku wa 28 Kigarama 1890.”

GSAM 207F. C. Castle

GSAM 207.1Dutanga amajambo akurikira y’umuntu yabonye isuzumwa ry’ubuvuzi rya Madamu White igihe yari mw’iyerekwa i Stowe, Vermont, mu ci co mu 1853. Avuga ati:—

GSAM 207.2“Hari umuganga yari ahari, amusuzuma uko ubwenge n’ubumenyi bwiwe vyamutegeka, kugira ngo aronke icatumye ivyo bigaragara. Buji yaka bayegereza amaso yiwe yari yuguruye cane; nta kantu na kamwe k’ijisho kanyeganyega. Hanyuma amusuzuma ku bijanye n’ugutera kw’umutima, no ku bijanye n’uguhumeka, ariko nta guhema kwariho. Ivyo vyatumye yemera ko bidashobora gusigurwa n’amategeko asanzwe canke ay’ubumenyi.” Vyashizweko umukono na “F. C. Castle.”

GSAM 207D. H. Lamson

GSAM 207.3Izi ntahe zikurikira zivuga ku isuzumwa ryakozwe igihe Madamu White yari mw’iyerekwa, mu nama yabereye muhira kwa Umukuru James White, kw’ibarabara Monroe, i Rochester, N.Y., ku wa 26 Ruheshi 1854:—

GSAM 207.4“Ico gihe nari mfise imyaka cumi n’indwi. Bisa n’uko n’ubu nshobora kwumva ya nduru zishimisha ziti ‘U-b-w-i-z-a!’ yavuze. Hanyuma yicara hasi, ataguye, ahubwo amanuka buhorobuhoro, ashigikirwa n’umuntu yari amuherekeje. Haraje abaganga babiri, umwe umusaza uwundi umusore. Mwene Data White yashaka cane ko basuzuma Mushiki wacu White neza, barabigira. Bazanye ikirahuri co kwirabiramwo, umwe akagishira hejuru y’umunwa wiwe igihe yavuga; ariko bidatevye barabireka, bavuga bati: ‘Nta mpwemu ahumeka.’ Hanyuma barasuzuma impande ziwe bitonze igihe yavuga, barondera ikimenyetso c’uguhumeka cane, ariko ntaco babonye. Bamaze kurangiza ico gice c’isuzumwa, arahaguruka, akiri mw’iyerekwa, afashe Bibiliya hejuru, ava ku canditswe kimwe aja ku kindi, avuga ivyanditswe uko biri, naho amaso yari araba hejuru kure y’igitabu.”

GSAM 208.1“Yerekwa ivyago indwi vya nyuma. Hanyuma abona intsinzi y’abera, kandi induru ziwe z’intsinzi numva nk’aho n’ubu nzumva. Ivyo ndabishingira intahe n’umutima ukunze.” Vyashizweko umukono na “Umukuru D. H. Lamson, Hillsdale, Mich., ku wa 8 Ruhuhuma 1893.”

GSAM 208Madamu Drusilla Lamson

GSAM 208.2Hari iyindi ntahe yatanzwe ku bijanye n’iryo suzuma nyene ry’ubuvuzi na Madamu Drusilla Lamson, umupfakazi w’umuvyara w’Umukuru Lamson, akaba n’umukuru w’abaforoma bo kwa muganga i Clifton Springs, N.Y. Ku vyerekeye inama yo ku wa 26 Ruheshi 1854, avuga ati:—

GSAM 208.3“Ndibuka inama igihe iryo geragezwa ryakozwe, ni ukuvuga kugerageza ivyo Mwene Data White yari yaravuze kenshi, ko Mushiki wacu White atahumeka igihe ari mw’iyerekwa; ariko sinibuka izina ry’umuganga yari ahari.... Ategerezwa kuba yari Muganga Fleming, kuko ari we wasabwa rimwe na rimwe impanuro. Ariko ubu yarapfuye. Ico novuga ni iki: iryo geragezwa ryarakozwe, kandi nta kimenyetso na kimwe c’impwemu cabonetse ku kirahuri co kwirabiramwo.” Vyashizweko umukono na “Drusilla Lamson, Clifton Springs, N.Y., ku wa 9 Ntwarante 1893.”

GSAM 208.4Hari iyindi ntahe iva ku muntu yari ahari muri ico gihe cavuzwe haruguru:—

GSAM 208David Seeley

GSAM 208.5“Ndemeza ko nasomye intahe zavuzwe haruguru za David Lamson na Madamu Drusilla Lamson, ku bijanye n’amajambo y’umuganga igihe yasuzuma Madamu E. G. White yari mw’iyerekwa, ku wa 26 Ruheshi 1854. Nari muri iyo nama, mbona isuzumwa. Ndemeranya n’ivyo Mwene Data na Mushiki wacu Lamson bavuze, kandi nokongerako ko ari Muganga Fleming n’uwundi muganga muto bakoze isuzuma. Madamu White amaze guhaguruka, nk’uko babivuze, avuga ivyanditswe vyo muri Bibiliya, Muganga Fleming yasavye buji yaka. Yayegereje iminwa yiwe uko ashoboye atamuturira, kandi ayishira ku murongo w’aho impwemu yiwe yosohokera iyo ahumeka. Nta kunyiganyiga na gatoyi kw’urubeya kwabayeho. Umuganga aca avuga ashimitse ati: ‘Ivyo birabihagaritse ibihe vyose, nta mpwemu iri mu mubiri wiwe.’” Vyashizweko umukono na “David Seeley, Fayette, Iowa, ku wa 20 Myandagaro 1897.”

GSAM 209Bwana na Madamu A. F. Fowler

GSAM 209.1Amajambo akurikira avuga ku isuzumwa ryakozwe igihe Madamu White yari mw’iyerekwa muri Waldron’s Hall, Hillsdale, Mich., mu kwezi kwa Ruhuhuma 1857. Muganga Lord, umuganga wa Hillsdale yari amaze imyaka mirongo itanu akora, yarakoze isuzuma ryitondewe cane; aha ni intahe ndiko ndatanga kuri ryo:—

GSAM 209.2“Twari aho igihe (muri Ruhuhuma 1857) Mushiki wacu E. G. White yagira iyerekwa muri Waldron’s Hall, Hillsdale. Muganga Lord yaramusuzumye, avuga ati: ‘Umutima wiwe uratera, ariko nta mpwemu ahari. Ubuzima burahari, ariko ibihaha ntibikora; sinshobora gusigura iyi mimerere.’” Vyashizweko umukono na “A. F. Fowler, Madamu A. F. Fowler, Hillsdale, Mich., ku wa 1 Nzero 1891.”

GSAM 209C. S. Glover

GSAM 209.3Ng’iyi iyindi ntahe ivuga kuri iryo yerekwa nyene:—

GSAM 209.4“Nari aho igihe Mushiki wacu White yagira rya yerekwa ryavuzwe haruguru muri Waldron’s Hall, Hillsdale. Nkwiriye kwongerako kuri ya ntahe, numvise umuganga avuga ko imimerere ya Mushiki wacu White mw’iyerekwa yari ‘ikirenze ubumenyi bwiwe.’ Yavuze kandi ati: ‘Hari ikintu kirengeye ibisanzwe muri ivyo.’” Vyashizweko umukono na “C. S. Glover, Battle Creek, Mich., ku wa 19 Nzero 1891.”

GSAM 209Bwana na Madamu Carpenter

GSAM 209.5Ng’iyi intahe ya gatatu kuri ico kibazo nyene:—

GSAM 209.6“Turemeza ko twari muri Waldron’s Hall, Hillsdale, Mich., muri Ruhuhuma 1857, igihe Madamu E. G. White yagira iyerekwa, kandi igihe yari muri uwo mimerere agasuzumwa na Muganga Lord; twarumvise n’amajambo yavuze ku mugaragaro ku bijanye n’ico kibazo, nk’uko vyatanzwe haruguru na Mwene Data na Mushiki wacu Fowler.” Vyashizweko umukono na “W. R. Carpenter, Eliza Carpenter, Noblesville, Ind., ku wa 30 Myandagaro 1891.”

GSAM 210D. T. Bourdeau

GSAM 210.1Ubu murahamagarirwa kwitwararika ikigeragezo cakozwe igihe Madamu White yari mw’iyerekwa i Buck’s Bridge, mu ntara ya St. Lawrence, N.Y.:—

GSAM 210.2“Ku wa 28 Ruheshi 1857, nabonye Mushiki wacu Ellen G. White mw’iyerekwa ari bwo bwa mbere. Nari ntizera amayerekwa; ariko ikintu kimwe mu bindi noshobora kuvuga caranyemeje ko amayerekwa yiwe yava ku Mana. Kugira ngo menye nimba ahumeka canke atahumeka, nabanje gushira ukuboko ku gikiriza ciwe igihe gihagije kugira ngo menye ko ibihaha bitaduga kurusha uko vyoduga iyo aba ari ikiziga. Hanyuma nakuyeho ukuboko ndagushira ku munwa wiwe, nkumira imyenge y’izuru n’igikumwe n’urutoke rw’ukuboko kwanje, ku buryo bitashoboka ko asohora canke akwega impwemu, naho yoba yarabishaka. Namufashe gutyo n’ukuboko kwanje nk’iminota cumi, igihe cari gihagije kugira ngo ahombe umwuka mu mimerere isanzwe; ariko ntiyagize ico agira na gato kubera ico kigeragezo. Kuva mbone ico gitangaza c’akataraboneka, nta na rimwe nigeze nongera gukekeranya ko amayerekwa yiwe akomoka ku Mana.” Vyashizweko umukono na “D. T. Bourdeau, Battle Creek, Mich., ku wa 4 Ruhuhuma 1891.”

GSAM 210Muganga avugana n’imizimu agerageza iyerekwa

GSAM 210.3Ndavuga irindi suzuma ry’ubuvuzi nabonye i Parkville, mu ntara ya St. Joseph, Mich., ku wa 12 Nzero 1861.

GSAM 210.4Inyuma y’inyigisho zatanzwe na Madamu White ku bantu benshi bari bakoraniye mu nzu y’ikoraniro y’Abadiventiste, umuhezagiro w’Imana wamujeko ku rugero rudasanzwe, maze ajanwa mw’iyerekwa yicaye ku ntebe yiwe. Hari ahari Muganga Brown, umuntu w’umubiri ukomeye kandi afise amagara meza, akaba umuntu avugana n’imizimu. Yari yaravuze ko amayerekwa yiwe ari nk’ukuvugana n’imizimu, kandi ko niyagira rimwe ari aho ari, yoshobora kumukura muri ryo mu munota umwe. Hatanzwe ubutumire ku muntu wese yabishaka ngo aze imbere, yisuzumire ubwiwe imimerere yiwe igihe ari mw’iyerekwa. Umuganga yaraje imbere, ariko atarasoza n’igice c’isuzuma ryiwe, acekuka cane nk’umuntu apfuye, atangura kunyiganyiga nk’ikibabi c’umusengeri. Umukuru White aravuga ati: “Umuganga arasobanure imimerere yiwe.” Yishura ati: “Nta mpwemu ahumeka,” aca yihuta aja ku rugi. Abari ku rugi bari bazi ukwirata kwiwe baramubwira bati: “Subira inyuma, ukore ivyo wavuze ko uzokora; mukure uwo mugore mw’iyerekwa.” Ahagaritse umutima cane, yafashe umukono w’urugi, ariko ntiyarekurwa kurugurura gushika abari hafi y’urugi bamubajije bati: “Muganga, vyagenze gute?” Yishura ati: “Imana ni yo yonyene ibizi; ndekure nsohoke muri iyi nzu;” aca arasohoka.

GSAM 211.1Vyari biboneka ko impwemu yamukoresha nk’umuntu avugana n’imizimu itaruhuka imbere y’ubushobozi bwaganza Madamu White mw’iyerekwa, nk’uko n’abantu bari binjiwemwo n’abadayimoni bo mu gihe c’Umukiza batatekanye, bakabaza bati: “Waje ngaha kutubabaza imbere y’uko igihe gishika?”13

GSAM 211.2Muri iki kintu haraboneka isano n’ivyanditswe ku vyamushikiye Daniyeli umuhanuzi. Igihe yinjira mw’iyerekwa biciye kuri Mpwemu w’Umwami, Abakaludaya bari bahari—abanyamahanga batazi uwo Mpwemu—baratinya cane, maze “bahunga kwinyegeza.”14

GSAM 211Umwigeme Harmon ategetswe kuvuga ivy’amayerekwa yiwe

GSAM 211.3Haciye hafi indwi imwe inyuma y’iyerekwa ryiwe rya mbere, mu nama yabereye muhira kwa se, Umwigeme Harmon yagize iyerekwa rya kabiri, aho yabwiwe kumenyesha abandi ivyari vyamuhishuriwe. Yari mu rujijo rwinshi, atazi ingene yoshobora gukora ivyo Umwami yamutegetse. Amagara yiwe yari mabi cane ku buryo yababara koko ku mubiri, kandi ku bantu bose yaboneka nk’uwari hasigaye igihe gito ngo apfe. Yari afise imyaka cumi n’indwi gusa, ari muto kandi afise intege nke, atamenyereye abantu, kandi ku bw’isoni n’ukwifata kwiwe, guhura n’abantu batazi vyaramubabaza. Yamaze imisi myinshi asenga ashishikaye, gushika mw’ijoro rirerire, asaba ko uwo mutwaro wokurwa kuri we ugahabwa uwundi muntu abishoboye kurushiriza. Ariko umuco w’inshingano ntiwahindutse, kandi amajambo y’umumarayika yaguma yumvikana ati: “Menyesha abandi ivyo naguhishuriye.”

GSAM 212.1Igihe yari muri iyo mimerere y’urujijo, Umwigeme Harmon yaritavye iyindi nama yabereye muhira kwa se. Muri iyo nama, abantu bose barifatanije mu gusenga bashishikaye bamusabira, maze yongera kwihebera Umwami, yumva yiteguye gukoreshwa ku bw’ubwiza bwiwe. Igihe yariko arasenga, umwiza mwinshi wari wamupfutse uratatana; maze nk’uko yavyavuze hanyuma, umuco ukomeye usa n’umupira w’umuriro uza kuri we, maze igihe wamugwako, intege ziwe ziravamwo, yumva asa n’uwuri imbere ya Yesu n’abamarayika. Yongeye kubwirwa ati: “Menyesha abandi ivyo naguhishuriye.” Yavuze ko yasavye ashishikaye ko, nimba ategerezwa kuja kuvuga ivyo Umwami yamweretse, yokingirwa kwishira hejuru. Hanyuma umumarayika amubwira ko isengesho ryiwe ryishuwe, kandi ko niyagira akaga ko kwishira hejuru, yoshikirwa n’indwara. Umumarayika amubwira ati: “Niwatanga ubutumwa n’ubwizigirwa, ukihangana gushika kw’iherezo, uzorya ku vyamwa vy’igiti c’ubugingo, unywe no ku ruzi rw’amazi y’ubugingo.”

GSAM 212Uruzinduko rwa Umwigeme Harmon i Poland, Maine

GSAM 212.2Umwigeme Harmon yari yeretswe ko ategerezwa kuja i Poland, Maine, akavuga ivy’iyerekwa ryiwe. Ku musi wakurikiye iryo yerekwa rya gatatu, mu buryo butari bwitezwe n’umuntu n’umwe, muramuwe yaraje ku muryango w’i muhira kwa se, amusaba kumujana i Poland. Ariyo, yagize inama avuga ivy’iyerekwa. Hazen Foss,15 Kubera yari yihebuye, ntiyashoboye kwumvishwa ngo yitabe iyo nama; ariko afise ugutwi hafi y’urugi hanze, yumva avuga ivy’iyerekwa, aca avuga ati: “Iyerekwa yavuze risa n’ivyo neretswe nk’uko insiguro z’abantu babiri bavuga ikintu kimwe zishobora gusa.” Bukeye bwaho, yahuye na Umwigeme Harmon atari avyiteze, amubwira ko abe “umwizigirwa mu kwikorera uwo mutwaro, no mu kuvuga intahe Umwami azomuha, kandi ko Imana itazomuta.” Abandi na bo yababwiye ati: “Uwo ni we gikoresho Umwami yashizeko uwo mutwaro.” Nta nkeka yari akwiye kubimenya, kuko yari yarabonye uwo muntu mw’iyerekwa yabwiwemwo ko uwo mutwaro “womukuweko.”

GSAM 213.1Kuva ico gihe igikorwa ca Umwigeme Harmon cari ukugenda ahantu hamwe n’ahandi mu ntara za New England, avuga ivyo yari yeretswe. Rimwe na rimwe yabwirwa mw’iyerekwa aho ategerezwa kuja, akongera akabwirwa ingorane azohura na zo. Ubutumwa bwiwe ahanini bwari ukugaya abari bariko baratwarwa n’inyigisho y’uko Kristo azoza mu buryo bw’impwemu, no kuremesha bose kuguma bashikamye ku vyababayeko kera.

GSAM 213.2Avuga ku vyamushikiye ati: “Bamwe bareka rwose gukora imirimo, kandi bagaca mw’ishengero abantu bose batemera ivyiyumviro vyabo kuri ico kibazo.... Imana yaranyeretse ayo makosa mw’iyerekwa, irantuma ku bana bayo bari barazimiye kugira ngo nyababwire; ariko benshi muri bo baranse ubutumwa rwose, bambagiriza ko nisanisha n’isi. Ku rundi ruhande, Abadiventiste b’izina bambagiriza ubufanatiki, kandi barambeshera, bamwe muri bo bakabigira n’ububi, bavuga ko ndi indongozi y’ubufanatiki nari ndiko ndagerageza gukuraho.”16 Ivyo tuzobimenya neza kurushiriza mu gice gikurikira.

Notes

  1. Gusubira mu vyagezwe 4:34, 35. ↩
  2. Zaburi 106:21, 22, ↩
  3. Abanyefeso 4:8-15, ↩
  4. Mariko 16:17, 18. ↩
  5. 1 Ab’i Korinto 1:4-8. ↩
  6. Ivyahishuriwe 12:17. ↩
  7. Ivyahishuriwe 19:10. ↩
  8. 1 Ab’i Tesalonike 5:5, 19-21. ↩
  9. Kugira ngo murabe itohoza ryuzuye ry’intahe za Bibiliya ku kugumaho kw’ingabire za Mpwemu, soma Ingabire y’Ubuhanuzi mw’Ishengero ry’Ubutumwa Bwiza, agatabu k’impapuro 120 mushobora kuronka mu nzu iyo ari yo yose mu mazu yacu asohora ibitabu. ↩
  10. Nk’uko vyeretswe Hazen Foss. Raba Igice ca 11. ↩
  11. Inyandiko za Mbere (Early Writings), imp. 14, 15. ↩
  12. Daniyeli 10:8, 17-19. ↩
  13. Matayo 8:29. ↩
  14. Daniyeli 10:7. ↩
  15. Raba Igice ca 11. ↩
  16. Inyandiko za mbere, urup. 22. ↩

Note

Back