Kabitele 15 — Éfufup ja bet a mesimba ma dañe nen
GSAM 235.1“Simesaʼané melu ya mvus, melu mi nga jibi beta mewosane ya mintaé mvuse ya na mi nga veeban éfufup; biyoñe biziñ, be nga telé mia asu bôt na be fombô mia, be biaséʼé mia a boʼo mia minjuʼu; biyoñe bife, mi nga bo bemvôé ba be mbe be tôbaneʼe avale mame mete.”1
GSAM 235.2Éyoñe é nga taté a nteʼane ndi nlem ya mbu 1844 akekui éyoñe éfufup é ne nfuban ajô vôm a ne étyi a foé éngele lale é nga yené, é mbe éyoñe beta meveʼele. Bebuni ya nsoan Krist be nga ke ôsu a yemete na be mbe zôsô ndulu bôt ya mvus été, be nga bo foʼo bôte be mbe be fombôʼô a kpweʼele be ba be mbe be simesaneʼe na foé é nga mane ku. Ajô te, be nga tôbane beta ékpweʼele. Be mbe ngule ya jibi mam mete a mevak nté be mbe be baʼaleʼe Tate a mbunan, a be mbe be wôʼôtaneʼe ntaban ya Mfufube Nsisime wé.
GSAM 235Mame mebaé Satan a nga dañe belane me asu na a wosane bôt
GSAM 235.3Satan a mbe a bili mezen mebaé a mbe a dañe veʼeleʼe bôte ya nsoan Krist a me. Jam ôsu é mbe na a bo na ba be mbe be too vevee mbunane ya na éyoñe minkulane mejô é maneya, be buni na nsoan Krist éyoñe baa é mbe nsoan ya nsisim, a na a nga zu aval éziñ memane ya melu 2300. Jam baa é mbe na a bo na ba be mbe be siʼibiʼi ajô mame be nga tôbane me mvus, be mane lik me mese. Nde, nté benya mejôô ajô vôm a ne étyi a foé éngele lale be mbe be yenéʼé bone bone Mintilane mi Zambe été, mefoé ya Nsisime Zambe, a zene ya mveane ya nkulane mejô, me nga yemete ndulu bôt ya mvus. Me nga loene je na “éfufup é ne ngul” Zambe a nga telé atataʼa zen, na é faé zen ôse akekui tison. Me nga liti fe mengaa ya Mintilane mi Zambe ma liti na nsoan Krist éyoñe baa a ye bo nya nsoan, émien a zaʼa a nyul jé, a na é nji mbe jam é nga bobaʼane memane ya “melu.”
GSAM 236Mindem mi mame ma semé bôt
GSAM 236.1Nge Tate a kobô bôte bé a zene ya miñyenan e melu ma ya asuʼulan, ye bi nji yiane yange na miñyenan mite mibien mi liti na mi so be Zambe? Mindeme mite mia yené e miñyenane mi Nganti E. G. White. Avale miñyenan mibien mi mbe, ane bi litiya Kabitele 13 été, é ne foʼo asimba. Ve abui mam ma semé bôt me mbe me lat a miñyenane mié ya atataʼa; mia ye yene me nté mia ke ôsu a lañe kalate nyi. A ye bi mbe ngule ya yange avale jame fe e mveane ya avale di, Zambe a nga ve asu na bôt be yene je a simesane de, a be jô aval ane Moïse na: “Ma ye yiane, me yen avale beta jame di”? Nge ve ngo é ne teke biôm, é bili ôkon, é ne teke ngul, é too ane é ne bebé awu, é mbe é jôʼô na Tate a veya nye ñyenan, jam éte étam é nji mbe ngule ya bo nalé. Mindeme mi mame ma semé bôt mi mbe mi lat a miñyenan mi nga bo na bôt be kômbô yeme mie. Nde be nga loene ngo ate na a ke e mevôme me ne mevoʼo, a kate bôte bevok mame Tate a nga tiñeti nye na a bo na be yeme me.
GSAM 236Beta mindem e ñyenane lale
GSAM 236.2Ma ye kañete va mame méziñ ajô ñyenane wé lale, nyi a nga bi e nda ésa wé, bi nga kobô ajô dé Kabitele 13 été, afep 212. Ma ye kañete me avale ésa a nyia be Nganti White, kal jé, Nganti Sarah Belden, a bôte befe be nga kate ma me.
GSAM 236.3Aba été vôme a nga bi ñyenan, beta Bible ya nda bôt a mbe a bôô tabélé ya mbaʼalane biôm yôp. A mbe wua ya nkulane bekalate Joseph Teale a nga kuli Boston mbu 1822. Kalate ate a bili pusi 18 ayap, pusi 11 anen, a pusi 4 adit, a éyemane jé é lôte livra 18 tyôtyoé. Nté a mbe ñyenan été, a nga kôlô si a nyoñe beta Bible a ne adit ate e wo wé ya mbo ngal, kalate a too ayô, a nañese wo wé akekui ô nga bo ane wo a nyule wé bi bili nkône ô ne zôsô. Ane e nté ô nga lôt zañ awolo, a mbe a belaneʼe wo wé ya mbo nnôm na a bulan mefep, a liti bifia bi ne mevoʼo ya Mintilane mi Zambe. A mbe a vutulaneʼe bifia bite, ve mise mé me mbe me fombôʼô yôp, mfaʼa ôfe, teke fombô kalate. Kal jé Sarah, ate a nga suʼulane bo ngale Stephen Belden, nge biyoñe biziñ môt éziñ a mbe valé, a mbe a fombôʼô éfus ése a mbe a litiʼi a ônnom wo. Nde be nga yen ne fômelé na éyoñ ése, a mbe a vutulaneʼe mejô me Mintilan mfaʼa a mbe a bemeʼe ônnom wo. Nyia Harmon a nga jô na, ngo jé Ellen, éyoñ a mbe a too avale a wôʼô tabe, “a mbe ki ngule ya bete beta Bible a ne adit ate e tabélé yôp, amu a mbe teke ngul; ve ñyenan été, a mbe a beʼe nye ane ve mone Mfefé Élat ya mfek.”
GSAM 237.1Jam éte é mbe foʼo asimba! Ngo a ne teke ngul, éyemane jé é mbe ve livra 70, a beʼe beta Bible a ne adit nté ô lôte zañ awolo, e ntabane fam é ne ngul é voʼo beʼe nye to minit 2. A nga bulan fe mefep, a liti bifia bi Mintilane mi Zambe, a éyoñ ése, éfus a nga liti é mbe nya éfus a mbe a vutulaneʼe, ve mise mé me too mfaʼa yôp, teke fombô kalate. Jame asuʼulan é ne na, tyiñ é mbe é soʼo be môt, mivua mié mi bo teke miñeran, a é mbe teke mvebe e nyul, ve a mbe a vutulaneʼe bifia bi Mintilane mi Zambe bite zôsô. Jam éte é ne foʼo yôp a mame bôt étam be ne bo, a é voʼo bo ébuma ôkon. Ba be nga yen de be nga nyoñe de ane nya ndem ya Nsisime Nyu a nga kobô e élé é mbe é yôñôʼô nduan été. Mindeme mi avale di e ñyenane lale ya Ngo Harmon, mevôme be nga yeme mie, mi nga liti a ngul na ngul é dañe nyi ya môt ya si é mbe e miñyenane mié.
GSAM 237Ñyenane ya Topsham
GSAM 237.2Bone melu mvuse ya jam éte, nsamba bebuni ya nsoan Krist ya Topsham, vôm ô ne bebé mayili 30 mfaʼa nord-est ya Portland, Maine, be nga wôk mame Tate a mbe a boʼo a Ngo Ellen G. Harmon, a loene nye na a zu be be. A nga kañese nloenan ôte, a nalé nde é nga bo nkeane wé ôsu ya Topsham. Bisulane ya bebuni ya nsoan Krist biyoñe bite bi mbe bi bobaneʼe e nda Tate Curtiss. Nganti Frances Lunt, ate a mbe ôsusua Ngo Frances Howland, ya Oakland, Cal., a nga ve ma nkañetane wu, a nga tili Ngon ôsu 19, 1890:—
GSAM 238.1“Ma ba nda bôt ésa wom bi nga tabe bisulane bi Kal Harmon e Topsham mbu 1845, a e bisulane bite a nga bi ñyenan. É mbe éyoñe ôsu bi nga yen nye ñyenan été. Mojañ Curtiss a mbe a bili wua ya beta be Bible ya aval ya mvus [Bible ya nda bôt ya Teale, éyemane jé é mbe livra 18]. Kal Harmon a nga nyoñe beta Bible ate e tabélé yôp nté a mbe ñyenan été, a nga liti bifia bi Mintilane mi Zambe nté a mbe a bulan mefep, ve mise mé me mbe me fombôʼô yôp, teke fombô kalate. Bifia a mbe a vutulaneʼe bi mbe mejô me ñyeʼelan, meveane ngule nyul, nge minkañan. Jame fe é nga semé bia éyoñ éte é mbe ntaban ya kalate. A mbe a beʼe nye e wo wé ô ne ayô, a nkône ya dégré 45. Môt mfe a mbe ki ngule ya beʼe kalate éziñ a nkône ôte teke na kalate a jiʼa kui e mo mé a ku si. Ve Kal Harmon a nga beʼe Bible ate a nkône ôte abui minit, a nga tabe vevee ane ba nameteya nye e wo wé, nté a mbe a keʼe be môte wua a be nyu mbo aba été.”
GSAM 238Nkañetane Nganti Truesdail
GSAM 238.2Nkañetane mfe ajô ñyenan ôte ô so be Nganti M. C. Truesdail ya Trenton, Mo., a nga tili Ngon ôsu 27, 1891. A jô na:—
GSAM 238.3“Me mbe mimbu 15 mbu 1845, a me mbe valé éyoñ Kal Harmon a nga taté zu Topsham. Éyoñ éte a nga bi ñyenan e nda Mojañ Curtiss, a nga nyoñe beta Bible ya nda bôt a bete nye e ntabane môt mfe ase a mbe ki ngule ya beʼe kalate e mo, teke na a jiʼa kui a ku si.
GSAM 238.4“Kal Harmon a nga tabe ñyenan été awolo e lôte 2. É mbe ndem ya ngule Zambe é dañe mame mese me nga yen a mise mam, akusa bo me yeneya nye ñyenan été biyoñ e lôte 12. Biyoñe bite bise bi mbe biyoñe ya beta ésemé a mfasan ya nleme môt émien, ve jam éte é nga dañe me mese. A! Bi nga dañe ndziñe nté Nyu a ne Duma ya yôp a mbe a yeʼeleʼe bia a zene ya mbo ésaé wé a ne teke ngul! A mbe a lañeʼe bia bifia bi mbe bi bôéʼé bia minleme si, bi wôʼôk a mame me mbe me veʼe bia meveʼele. Bi mbe aval ane Behébreu 2:2, 3; Jacques 5:7, 8; Behébreu 10:35, 39; 1 Pierre 1:7; Luc 12:32-37, a abui bifia bife. A mbe a beteya beta Bible ya nda bôt yôp aval é ne na, me nga yiane tebe ékala yôp na me lañe vôm a mbe a litiʼi. Ma simesane na Kal Harmon a nji mbe a lôte ma ayap e dañe pusi 2.”
GSAM 239.1Mindeme mi avale di mi nga bo na bôte be ne zôsôô be buni na ngul é dañe nyi ya môt é mbe é wuluʼu mbo ésaé a ne éjote nyul ate. Nde minloenane mi nga so e mfaʼa e ne mevoʼo ya New England na a zu a ve nkañete wé.
GSAM 239Be nga nyoñ ésaé ya mo ane nsem
GSAM 239.2Bone melu mvuse ya valé, Ngo Harmon a nga veeban ñyeʼelane ñyenan été na a ke Paris, Maine. Bôte béziñ ya valé be mbe be buniʼi na e bo ésaé a mo é ne nsem. Mvendé Stephens ya Woodstock, Maine, a mbe nlô ya njoñan ôte, a a mbe a litiʼi bôte bevok zen a ngul. A mbe ôsusua nkañete ya Méthodiste, a be mbe be nyoñe nye ane Kristen a ne éjote nyul a mewôk. A nga bi ndi nleme ya abui bôt amu ayôñe dé asu benya mejôô, a ényiñe jé é mbe é yenéʼe ane ényiñ é ne étyi. Jam éte é nga bo na bôte béziñ be buni na Zambe émien a mbe a litiʼi nye zen éyoñ ése. Tate a nga ve Ngo Harmon nkañan asu dé. A nga kate nye na a mbe a wosaneʼe mejô me Zambe éyoñ a mbe a beneʼe bo ésaé, a bo bôte bevok na be tôñe minjoñane mié, a sañese ba bese be mbe be beneʼe kañese mie. A nga bene mengaa mese Tate a nga ve asu na a yeme njoñane wé, a bene yemete mame me ne abé a nga bo. A nga tôñe mame nleme wé ô mbe ô jôʼô nye, a ke minkeane mi nga ve nye ayoyô, a wulu mezen me ne ôyap, e mevôme a mbe ve a ye nyoñe ékpweʼele; a a mbe a simesaneʼe na mame mete mese me mbe minjuʼu a mbe a yeneʼe amu Krist. A nga lik mfasan a mfeʼe wé mvus.
GSAM 239.3Ajô nkañete Ngo Harmon a avale jam éte é nga suʼulan, ma ye nyoñe bifia e kalate me nga bi be Nganti M. C. Truesdail, ate a mbe a tabeʼe Paris, Maine, éyoñ éte. Mvuse ya na a kateya mame méziñe ma wôʼane a ma bi te kañete, a jô na:—
GSAM 240.1“Bôt bese be nga yemete minjoñane miap, ve nlô wop Jesse Stephens a nji bo de. Kal Harmon a nga bameti nye na nge a nji sise nyule wé a yemete minjoñane mié, a ye jiʼa man ésaé dé. Bôt bese be nga wôk jame di ane nkulane ajô ya na a ye bo aval éziñe na a wôé émien.”
GSAM 240.2Avale mame mé me nga ke ôsu, nnye wu:—
GSAM 240.3“Mvuse ya na mone nsamba wé ô nga lik nye, a nga taté na nleme wé ô bo njuk. Bone melu mvuse ya valé, a nga jañ mfasan, a bene di jôm ése mbia bôt be nga yam. A nji mbe a yemeya na me bulaneya Massachusetts éyoñe me nga kee nye bidi ya zañ amôs. Nté a nga nañese wo wé ô nga liʼi ve bives, a zene ya mone mbé ya fenéte, a nga sili ma na: ‘Kal Marion, ye Zambe nye a lômeya wo a biôme bi?’ Éyoñ a nga yen na ma yalan a siʼibiʼi, a nga bene toʼo tame biôme bite. Ntabaʼane wé ô ne éngôngo, be nga dip nye e mone aba e nda mojañe wé ate a mbe teke mbunan, ô nga simesane ma mbametan be nga lômô nye a nyeʼan a so yôp, a nnye a nga bene ôte a mbia nlem. Melu 2 mvuse ya njomane jame ja ve nlem njuk éte, be nga ke a nye be nda bôte jé. Valé, a nga jiʼa mane ényiñe jé a wôé émien, a nga bo nkole a mindombo ya ôyô wé.”2
GSAM 240Nkulane ajô ô nga tôéban
GSAM 240.4Éyoñe ya ayoñ e mbu 1845, Otis Nichols a nga loene Ngo Harmon na a zu Massachusetts. Kal jé Sarah a nga tôñe nye. Be nga tabe e nda bôte ya Tate Nichols. Nnye a ngale wé be mbe be keʼe a ékale bap, a kee be e mevôme me ne mevoʼo asu na be bo bisulan, a valé Ngo Harmon a mbe a veʼe minkañete mié. A zene éte a nga yeme ke Boston, Roxbury a Carver. Éyoñe be nga ke Boston, Mass., éyoñe baa, jam éziñe ja semé bôt é nga boban.
GSAM 240.5Boston a mevôm me ne bebé, é mbe a nsamba bôte be mbe be dañe lôt benya mejôô. Be fe be mbe be buniʼi na e bo ésaé é ne nsem, a beta foé jap é mbe na: “Kuaʼané biôme mi bili, mi ve mintôñ.” Be mbe be jôʼô na be mbe éyoñe Jubile été, na si é yiane woʼon, a na be yiane ve mintôñe bidi teke na mi bo ésaé. Sargent, Robbins a bôte befe béziñ be mbe benlô. Be nga sañese miñyenan a jô na mi so be Diable, amu mi nga lit minjoñane miap. Be mbe be boʼo ba bese be nji mbe be buniʼi aval ane be mintaé.
GSAM 241.1Nté Ngo Harmon ba kal jé be mbe beneñ e nda Tate Nichols, Sargent ba Robbins be nga so Boston asu na be sili nye mvolan éziñ. Be nga jô na be zu njoman, a na be kômbô ke ôyô alu da e nda jé. Tate Nichols a nga yalane na a ne mevak na be zuya, amu bengo Sarah ba Ellen Harmon be ne nda, a a kômbô na be yeme be. Be nga jiʼa tyendé asimesan, a toʼo a nga yeʼelan be, be nga bene nyin nda été. Tate Nichols a nga sili nge Ellen a ne ve foé jé Boston, a nge ba ye vôʼôlô nye, mvuse ya valé nde be tyiʼi ajô. Be nga jô na: “Owé, zaʼané Boston Sabat é ne ôsu [be mbe be kobô ajô môs ôsu ya sondô, amu be ngenane teke kañese Sabat]; bia kômbô bi abañe ya vôʼôlô nye.”
GSAM 241.2Monti Nichols a nga kañete ma jam éte e nda jé e Dorchester mbu 1858. A nga jô na a nga mane kômesane mame mese asu na a ke Boston a ékale jé tyé ya Sabat, a kee Ngo Harmon ésulane be nga tyiʼi na be ye bo. Mame ngôé éte, nté be mbe be yeʼelaneʼe nda bôt, a nga bi ñyenan. Éyoñ a nga kôlô ñyenan ôte été, a nga jô na: “Mojañ Nichols, ma ye ke ki Boston akiti; Tate a litiya ma na ma yiane ke Randolph. A bili ésaé ma yiane bo valé.” Monti Nichols a mbe a dañe simesane ngana a nga kane bôt. A nga kak na a ye kee nye Boston môs ô nga tôñ, nde a nga sili a nlem njuk na: “Ma ye bo aya a ngana me nga kane Sargent ba Robbins?” Ngo Harmon a nga jô na: “Te bo nlem njuk ajô te; Tate a tiñetiya ma na me ke mfaʼa ôfe.” Monti Nichols a nga jô na: “Ma wôk ki de.” Ngo Harmon a nga jô na: “Tate a litiya ma na bia ye wôk de éyoñe bia ye kui valé.” Monti Nichols a nga jô na: “É ne nalé, ô voʼo kui valé nge bi nji ke kee wo, ve ma yeme ki avale ma ye fas ajô te be bobenyañ ya Boston.”
GSAM 241.2Tate Nichols a nga beta kate ma na: “Kal Harmon a nga yen mefulu map ya nduʼane ñyenan été: a nga yene na ésulan éziñ é nji ye bo Boston Sabat, na Sargent, Robbins a bôte befe be mbe be wosaneʼe be ye sulane a beta nsamba bôt e Randolph, mayili 13 a Boston, e Sabat. A nga yene na bia yiane tôban a besiñe bangan e Randolph, ésulane jap été e Sabat. Valé, a ye veeban foé asu dap, éte é ye bo na bôte be ne zôsôô, ba be bili teke nleme ya sañese mame be ngenane teke fase me, be yeme nge miñyenane mié mia so be Tate nge be Satan.” A lôte na be ke Boston ôsu, mvuse ya valé Randolph, a bo zen ya mayili 22, be nga ke Randolph ne nkôñe, a kui valé bebé éyoñe ésulan. Valé be nga koone foʼo nya bôte be nga kañese na ba ye tôban a be Boston. Nde Tate Nichols a nga jô na: “Éyoñe ji me wôya de.”
GSAM 242.1Ngule Sargent ba Robbins be nga ve asu na be tup nkañete Ngo Harmon, a avale a nga veeban zen asu na a tôban a be, bi nga name minleme ya bôte béziñ be mbe valé a ngul. Ajô ésulan émien, ma ye nyoñe nkañetan avale Tate Nichols a nga ve wô:—
GSAM 242Meveane ma bo na bôt ba semé
GSAM 242.2“Kal Ellen a nga kôban a ñyenan, meveane ma bo na bôt ba semé abui, a wulu a yôman a ñyenan a ékuli a ne ntelan, e bôt bese ba nga ye yeman ayôle, tét bebé éyoñe jôb e dim. Sargent, Robbins, a French be nga kôlan avôl, a be nga yene mvoé te Kal Ellen a yôman a ñyenan; be nga jô na ajô jôé ja ye Satan. Be nga lône ngul zese ya mejô a minsôn asu be mbibane mveane ya ñyenan. Be nga yômane be nyuʼan a ékuli a ne avôl, a yeʼe a yeʼe meyôl a éfus ya Kalate a ékuli avôl, asu na bôt be bo te wôk ékuli ya Kal Ellen; éyoñe ngul zete, mabôgô ma nga kôme, be nji beta bi ngule ya lañ Kalate. Nde été yʼafôl a ékuli a akô, ékuli ya Kal Ellen a ne mfiʼi a nga ye yeman na bôt bese ba ne vôm. Ajô ya be bôt i nga lône a yôman a yeʼe, ata be bôt ba be nga jô be na ba mbe ye yeman. Nde Robbins a nga jô: ‘Mi ne a ndiban asu ndek: mi wômane ndek ya wôl.’”
GSAM 243.1“Môt Thayer, mbo a nda, a mbe ye yeme mvoé te ñyenan jé a nga yeman a Satan, aval Robbins a nga jô. A nga ye yene ajô jé a ntyi. A nga yeman na meñyenan ma Satan ba kôme éyoñe ba túban Kalate a yeʼe otilan a môt a ne a ñyenan, a nga sili Sargent na a ye tyeʼelan avale jé; nde Sargent a nga tyame. Nde Môt Thayer a nga yene Kalate ya ndaa, a ne mbuʼu, a ne anen, avale «quarto», a mbe a mesa, nyô be nga belane nye ve biyoñ tyôtyoé, a nga túban jé a tyeʼelan a ne ayô a nlem ya Ellen éyoñe a ne a ñyenan, akal a nga kôban a ndiban a libôl ya nda. Éyoñe Kalate a nga tyeʼelan a ye, a nga tebe a nye, a wulu a été nda, a Kalate a ne ayô a dibôl dʼasu, a bete nye yôp abime a ne, a mis mé ma fombô yôp, a nga jô a mejô me ne étyi na: ‘Nkulane mejô a nga jô Zambe,’ a yeʼele mejô me ne avale jé. Nde, éyoñe Kalate a nga ne a dibôl dʼasu a mis mé ma fombô yôp, a nga yeman a kôñelan mikaé mi Kalate a dibôl dʼaba, a tyeʼelan ônyu wé a bifus bi ne, a jô mejô make a ékuli a ne étyi. Bôt be ne vôm be nga yene bifus bi ônyu wé ô ne vôm, asu be ye yene na a nga jô mejô make, akal mis mé me mbe me fombô yôp. Bifus bi nga yeman bi ne mejô ya ntyiʼane asu mbia bôt a be bôt ba kobô Zambe ébiasé; bifus bi nga yeman bi ne meyôl a meyeme asu ntabane wetu ji.”
GSAM 243Ñyenan ja e yange awolo 6
GSAM 243.2“A nga ne avale jé a nson bese, tét bebé éyoñe jôb e dim, éyoñe a nga ye kaban a ñyenan. Éyoñe Ellen a nga tebe a ñyenan, a ne a mbuʼu Kalate a ne ayô a dibôl, a wulu a nda, a jô bifus bi Kalate, Sargent, Robbins, a French be nga ndiban meyôl. Nde éyoñe yese yʼasô, be nga yene mfiʼi, a be bôt bafe; nde be nga ndiban mis, a be nga ye yeman a nlem wabe, a be nga ye yeman mejô ma be.”3
GSAM 244Aluk ya Nganti Harmon
GSAM 244.130/8/1846, Nganti E. G. Harmon a Mvendé James White be nga latan a aluk, a be nga yeman ésaé a foé asu ntelan. A mbu 1847, ésaé jʼabe ja nga bo abui a Maine a Massachusetts, ve tyôtyoé a mevôm mefe.
GSAM 244.2Sabat ya asu a ngone 4, Nganti White a nga yene ñyenan a bili beta abet, a nda Stockbridge Howland, Topsham, vôm be nga yeman éyoñe jé. Ñyenan jé nde jé a nga jô a Mintilan mi ôsu (Early Writings), vôm a ne étyi a biôm bi vôm ate, éyoñe ya mfasan, bôt be ne mvoʼé be nga mate a kôlô bitisôn, mbia bôt be nga kôban be, be nga kobane ékuli ya Zambe, éyoñe ya mveane, Nti a nsoan a mbulu ya mefufup, a bafe. A ne mvoʼé a yenane mewulu me jé éyoñe a ne a ñyenan.
GSAM 244Bekalate abui bi nga kôban a ñyenan
GSAM 244.3Nganti Frances Lunt (mone ya S. Howland), a 19/1/1890, a nga jô ma:
GSAM 244.3“A vôm yʼété nda vôm be nga yeman ésulane, mesa jé ja mbe, a bekalate ya aval zese, été yabe bekalate be ne abui a mbuʼu ya melu. Éyoñe a ne a ñyenan, Nganti White a nga tebe, a ke mesa, a kôme Kalate jôʼé, teke nambe kalate ôfe, a yeʼe jé a ne ayô nlô wé yôp a dibôl dʼasu, a ônyu ya dibôl dʼaba ô nga liti éfus ya Kalate a mbe a yeʼe éyoñe a tebe asu môt a nga yeme jé. Nde a nga tyeʼelan kalate a ne ayô a nlem ya môt a mbe asu jé. A nga tebe mesa, a kôme Kalate ôfe, a yeʼe éfus éfe, a tyeʼelan Kalate a ne ayô a nlem ya môt a nga jô mejô make. A nga yeman avale jé asu bôt 6, nde a nga tabe a ntyeʼelan a mbamba aval, éyoñe mis mé ma fombô yôp, teke fombô Kalate.”
GSAM 245.1Ajô jé Nganti Truesdail a jô:
GSAM 245.1“A mbe vôm [ngone 4, 1847] éyoñe Kal White a nga ke mesa a kôme Kalate ôsu a ye ôfe été bekalate be mbe a mesa, a tyeʼelan Kalate a nlem ya môt a mbe a ne éfus ya Kalate. A nga yeman éyoñe mis mé me nga bet asu yôp. A jé a nga yeman, a nga tyeʼelan Kalate a yôl ayô éyoñe a yôman ma, nde a nga tyeʼelan jé a nlem wom. Efus be nga ve ma é mbe 2 Koréñt Baa 6:17.”4
GSAM 245.2A kalate a nga so a Nganti Frances Lunt, a nga jô môé me bôt belale be mbe vôm éyoñe jé, a Nganti White a nga tyeʼelan bekalate e nlem wabe éyoñe Nganti White a nga jô be mejô asu môt ase; a jôé ya Nganti Truesdail e nga bo été môé mete.
GSAM 245Ésaé ya asu a mbe été be mbuni ya nsoan Krist
GSAM 245.3Ésaé ya Nganti Harmon, a yeman a mveane ya nkulane mejô, a so a ngone 1, 1845, a ke a nson 1846, éyoñe 18 a ngone, a mbe a be ‘mbuni’ a nsoan Krist éyoñe baa, be bôt a nga lôman wabe. A nga kôban melu 2300 (22/10/1844), tét éyoñe ajô ya nteʼane ndi nlem wabe a ntabane ya ajô a nga yeman éyoñe jé ba mbe ye yene, a mbe ntyiʼane asu be mbuni be ne ye kôban e mejô ma ne be, jôʼé ba mbe ye tabe a ntabane wabe ya melu. Foé jé a mbe asu avale jé: ‘Nkean a nga yeman a Zambe. Kôban a mbunane wôa. Nti a ngenan a bili ésaé asu bôt bé. Yeme Kalate. Tyiʼe mejô, a ye yene éfufup.’
GSAM 245.4Ntyiʼane jé a ne a mbamba a ntyiʼane ya Nti. Nlem wé a mbe éyoñe zese na mefoé make asu bôt bé ma mbe ye so a mejô make a éyoñe ma ne, nde mveane ya nkulane mejô a nga so a ‘baa’ asu a yemete be mbuni a lôñ be.
GSAM 246.1Ane mbamba yene ya ajô jé a ne a Cornelius, aval a nga jô a Minkalan ya beyonan. Éngele ya Zambe a nga yenane a ye, a mvean jé a ñyenan a nda jé. Éngele jé a nga yeme bebela ya foé, a nga ye yeme jé a Cornelius, nde be nga tôme jé asu a saʼa môt a yiane nyoñe nyian ane ngap, a mvean Cornelius a ñyenan. A nga yeʼe jé na melane a mvamane jé ma nga kôban a Nti. A nji kañete nye foé, nde a nga jô jé a lôman Peter, a ne a nda Simon, mbo a ntyiʼane minlôm, a Joppa. Peter a nga so, a Mintilan mi Kalate a nga jô a Cornelius foé ya Krist.
GSAM 246Vôm a ne mveane ya nkulane mejô
GSAM 246.2A vôm jé, a ne mvoʼé a yene ntyiʼane ya ntelan ya mveane, aval Nti a nga liti jé a mejô make. Paul a nga jô ajô jé a kalate a be Koréñt, a jô na: Zambe a nga tyeʼelan bôt béziñ été keké, ôsu beyonan, baa be nkulane mejô.5
GSAM 246.3Éyoñe bia yene mejô ma môt a nga liti a ntelan ya mevean ma a foé, bia yene a ntyiʼane éyoñe jé a nga kôban. Éyoñe a nga fanane mevean ma, Paul a jô na: Ajô jé, mejô ya mboa ma ne ndem, te asu be mbuni, nde asu be bôt ba nji buni; nde nkulane mejô a ne te asu be bôt ba nji buni, nde asu be mbuni.6 Ntyiʼane ya Nti a ne na mefoé make asu môt a ne ési ma so a mejô make; ajô jé a wulu bôt be ye tyiʼe Mintilan mi Kalate, a ke beyonan, a mbuʼu a mefoé ma Nti, a jô me a Kalate, a mbe a nga lône melu mese. Éyoñe be mbuni ba nga kôban, mveane ya nkulane mejô a nga so a ‘baa’, a ye yeman ésaé jé asu ntelanane be mbuni, asu ésaé ya nkulane, asu nkôme ya minsôn ya Krist.7