Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
23 / 31
23 / 31

Kabitele 20 — Mimveban e atataʼa ésaé

John Norton Loughborough

GSAM 311.1“Sulaneʼ bôte bam be ne étyi be ma; ba be nga lat élat a ma a mveban. A yôp a ye kate zôsô wé, amu Zambe émien a ne ntyiʼi mejô.”1

GSAM 311.2E Nfomban a Mbeʼe Foé ya 3 ngone 6, 1902, bia lañe na:

GSAM 311.2“Bôte ba nyiine ésaé e éyoñe ji ba yeme ve tyutyu ajô ya nyumane memien mam a mveban ya memien ya ba Tate a nga ve adite ésaé dé e atataʼa dé. Bia yiane beta kate be mame me nga boban mvus, éyoñ a éyoñ; amu ba yiane ke ésaé ôsu a asili a mveban ya memien avale bôte be mbe be bo ésaé a bebela e melu mvus be nga bo.”

GSAM 311.3Fe, e Minkañete asu keké, kalate 7, bifia bi bia yené:

GSAM 311.3“Bia kui bebé memane nkañete si nyi, a mevale mevale ya ésaé Zambe me yiane ke ôsu a mveban ya memien ô dañe wu be maneya liti.”2

GSAM 311.4Bi maneya kobô ajô ya mame me nga tindi Mvendé Bates, e mbu 1846, na a tili a a kulu kalate wé ôsu ajô ya Sabat. Bi maneya fe kobô ajô ya minjuk Mvendé James White a mbe été éyoñ, e mbu 1849, a nga taté nkulane kalate foé a loo na Bebela ya Éyoñe Ji.

GSAM 311Mon kalate ajô ya yôp a yale

GSAM 311.5Éyoñe ñyenan be nga ve Nganti White e Topsham, Maine, e éyoñe mefôli ma ku e mbu 1846, a nga man, éyoñe be nga liti nye ateté mefe ma wulu yôp, Mvendé Bates a nga kôme ntilan asu mon kalate, Yôp a yale. Ve be mbe be sili abui moné asu nkulane wé. Asu ya tôé ngul éte, kal éziñ a mbe a to Massachusetts, a nga mane tye mféfé éndelé ya bitun ndelé a telé je si e nda, a nga beta nyoñ je, a kuan je, a ve Mvendé Bates moné a nga bi. Nde a nga bo na a kulu kalate wé baa.

GSAM 312Mon kalate ajô ya ésaé ya telé sitam

GSAM 312.1Éyoñe ñyenan ya ésaé ya telé sitam, be nga ve e Dorchester, Mass., e 18 ngone 11, 1848, a nga man, Mvendé Bates a nga tili mon kalate lale, jôé dé na Sitam Zambe a nyiñ. Vôm ate fe, a nga tabe a éhôé ya teke bi moné asu nkulane kalate. Nkuse miñga éziñ, a ngenane mongô, a nga wôʼô ajô te, a kuan mon nda a mbe a bili e mvus nlam, a ve Mvendé Bates ngab étun ya moné a nga bi. Nde a nga beta bi moné ya yaʼane nkulane kalate.

GSAM 312Mam ésaé nkulane bekalate é sili

GSAM 312.2E 1851-52 Nfombane Nsoan Krist a Mbeʼe Foé ya Sabat a mbe a koban e Saratoga Springs, N.Y. Vôm ate, Thompson a nga ve Mvendé White a nga wé vôm ya tabe e nda, teke yaʼan; a a biôm be nga kode, be nga beta bi zen ya telé nda jap.

GSAM 312.3Éyoñ éte, bebuni ya bebela ya éyoñe ji be mbe be fôé, a nfôane ôte ô nga bo na be sili ésaé Mvendé a Nganti White ben bebo. Ajô te, a ésaé ya kôme mintilan, e nga bo na be yiane bi bôte ya volô e vôm ésaé bekalate. Nde éyoñ éte fe, bôt befe be nga wôʼô ntindi ya volô e ésaé mintilan. Asu ya liti avale Tate a bo ésaé asu ya mbunane bôte bé a a telé bebo bisaé e éyoñe ngul, bia kate mame me nga kui kal a mbe a ve émien asu Zambe, Nganti Rebecca Smith, ya West Wilton, N.H.:—

GSAM 312.4Éyoñe be nga yange e nga lôt, mone wé Uriah a ngon yé Annie R. be mbe be kômbô abui ke sikôlô, na be kôme beba émien asu ya yeʼele. Nya a nga ko woñ na bon ba sugulan ke e mam me si; a, e bebela, woñ wé ô nji bo teke beamu. Bon be mbe fe be nyeʼe nya wap avale a mbe a nyeʼe be.

GSAM 313Uriah Smith e sikôlô Phillips

GSAM 313.1Ataté 1848 akekui 1851 mone ndôm a nga ke sikôlô Phillips e Exeter, New Hampshire, vôm be nga yeʼele bone sikôlô mame ya mbu ôsu ya beta sikôlô, na éyoñe ba nyiine beta sikôlô be bo be maneya lôt mbu wua. A nga mane ésaé ñyeʼelan éte. E 1851 a nga bo ésaé asu ya bi moné ya ke beta sikôlô, ve amu bikuane ya nye a mbe a ve nye ésaé bi nga ku, a nga jiane moné wé; ajô te a nga liʼi nkômban ya ke beta sikôlô a mbe a baʼale abuí éyoñ.

GSAM 313Ngon Smith e sikôlô bengon

GSAM 313.2Éyoñe Uriah a mbe e sikôlô éte, kal jé a mbe a ke sikôlô bengon e Charlestown, Mass. Éyoñe ñyeʼelan yé vôm ate e mbe bebé ya man; amu a mbe a ye tame kôlô sikôlô, be nga ve nye ba mojañ wé éjô ya yeʼele e sikôlô ya Mt. Vernon, N.H., nté mimbu milal, a moné $1,000 mbu ôse, a bidzi a vôm ya bômô.

GSAM 313.3Bebé éyoñ éte, nya a nga yebe “bebela ya éyoñe ji.” Meyeʼelan mé asu bon bé e nga bo, nge môt a ne jô nalé, a nlem ôse a ngul e dañe ôsu. Mvendé Bates a nga ke West Wilton, a Nganti Smith a nga ve nye ajô ya bon bé, a be nga yeʼelan asu ngômesan wap. Mvendé Bates a mbe a yange na e melu tyutyu a ye bo bisulan e Somerville, Mass., e nda Paul Folsom; a Nganti Smith a mbe a yiane tili ngon yé, a loone nye na a so e ésulan. Nté éyoñ éte, Mvendé Bates a nya be mbe be yiane yeʼelan na Zambe a nambe nlem wé na a ke e ésulan.

GSAM 313Biyeyem bibaa bi nga tôéban

GSAM 313.4Mvendé Bates a mbe teke tame nyiine éten nda be mbe be yiane bo ésulan été; ajô te a nji yeme avale e mbe. Alu ôsusua ésulan, a nga yem na a ne e éten nda éte, a na bitô bise bi ne bôt été, ane ô vaa ve ki ji e fefele mbé. A nga beta yem na a tyendé ajô a mbe a kômbô kobô, a a kobô ajô ya vôm a ne étyi; na be maneya yia jia ôsu, be yeʼelan, be beta yia jia baa, a na a ndôme yoé Kalate Zambe wé a a lañ “Akekui melu 2300, éyoñ éte vôm a ne étyi a ye fububan,” a liti ñkôme vôm a ne étyi e étimbi, éyoñe mbé ô nga yoo, a ngon éziñ a nyiin a a tabe e éto e mbe a momo été. A nga yem fe na môt ate a ne Annie R. Smith, a na e éyoñ éte émien, ajô te da nambe nye nlem, a a yebe bebela.

GSAM 314.1Ésulan Mvendé Bates e mbe môse Sabat (môs éwôñga), a amu sikôlô ô mbe momo môs ôte, Annie a nga jô na, “Ve asu ya ve nya wom mevak, ma ye ke.” Alu ôsusua Sabat ate a nga yem na a ke, a kui mvus; na éyoñ a kui mbé, be maneya yia jia ôsu, be yeʼelan, a ba zu mane jia baa; na éyoñ a nyiin, a yene na bitô bise bi ne bôt été, ane ô vaa ve ki ji e fefele mbé; na nkobô ajô, ô ne ôyap, a mbamba ntabane a anyu mevak, a liti étimbi a ngenane teke tame yene, a a beta jô na, “Akekui melu 2300, éyoñ éte vôm a ne étyi a ye fububan.” A nga yem na mame a jô ma nambe nye nlem abui, a na me ne bebela.

GSAM 314.2A nga taté dulu asu ésulan a abui éyoñ a ngenane, ve a jian zen, a ajô te a nji kui akekui be mbe be yia mfaʼa ya memane jia baa. Éyoñ a nga nyiin, mam mese me mbe avale da ane a nga yene me e éyeyem, a nye fam ate émien ya éyeyem jé a mbe a beta jô, avale da, bifia ya Daniel 8:14. Éyoñ éte émien, ajô te e nga nambe nlem wé a yemetane nye.

GSAM 314.3Mvendé Bates a nji simesane éyeyem jé akekui ngon a nga nyiine mbé a tabe éto. A mbe a kômeya kobô ajô afe, ve ôsimesane wé ô mbe ô tabe ve be ajô ya vôm a ne étyi. Éyoñ a mbe a beta jô bifia ya Kalate Zambe, éyeyem jé e nga bulane nye ôsimesan, a a yeʼelan e si si na a bi mvolane ya kobô minlem bôte ba wôʼô nye. A nga bi ngule ya kobô teke mbet e ntinane ya éyoñe e nga lôt, jam Annie a mbe a yem. Nde a nga liti bebela ya foé éngele lale a Sabat.

GSAM 315Annie Smith a yebe bebela

GSAM 315.1Éyoñ a nga mane ésulan, a nga subu bebé Annie, a jô na, “Ma buni na wo nyi ô ne ngon Kal Smith ya West Wilton. Me ngenane teke tame yene wo, ve asu dôé da yené ma ane me yeme wo. Me nga yem na ma yene wo alu da te lôt.” Nde Annie a nga kate éyeyem jé. A nga kôlô ésulan a mame ya nlem a minkômban mié mise mi ntoo mintyendan, amu vôm ate, éyoñ éte émien, a nga yebe bebela ya Sabat.

GSAM 315.2A nga bulane sikôlô bengon, a kôme biôm bié été ékôba jé, a ke nda. Éyoñ a nga yeme minjuk Mvendé White a bili e nkulane bekalate, a bisaé bié ya nkañetan, a nga wôʼô na Zambe a loone nye na a ke volô nye e vôm ésaé bekalate. E ngone 8, 1851, éyoñe kalate foé a nga kôlô Paris a ke Saratoga Springs, N.Y., Ngon Smith a nga ke vôm ate ane mbo ésaé éziñ.

GSAM 315Mveban a mveane ya émien be Zambe

GSAM 315.3E Nfomban, kalate 2, tañ 7, mintilan miziñ ya mo mé mi ne, mia liti mame a mbe a wôʼô e nlem mvuse ya liʼi minkômban mié ya ôsu, a nyoñ ésaé dé ya asili a teke vaʼane abim. A jô na:

GSAM 315.3“Ma tabe ndi nlem na me liʼiya mam mese asu ya tôñe Mone Ntômba vôm ôse a wulu zen. Si a maneya jiane mame mé mese ma dutu ma. Ndi nlem wom, mevak mam, a nyeʼan wom, mam mese me ne éyoñe ji be mam me yôp, me mam me Zambe. Me nji kômbô vôm ôfe ane ve ya tabe si e mebo me Yésus, a yeʼele be nye—me nji kômbô ésaé éfe ane ve ya bo ésaé be Esa wom ya yôp—me nji kômbô mevak mefe ane ve mvoʼé Zambe ô dañe ñyemane ôse.”

GSAM 315.4Mvolane Kal Annie e vôm ésaé bekalate, ane nlañe ya fombô a kôme mintilan ôsusua nkulan a mame mefe, ô nga kui e éyoñ ja yian. Nté mimbu milal a nga bo ésaé a mbunane a mfi, a bi ve bidzi a biyé. E memane ya éyoñ éte, ôkon tuberkulôs ô mbe ô maneya telé nye ane nyô wo ye wôé. Nté ôkon ôte ô daam, ô too ayap a wu wo wôé, a nga tili mbamba bia bizing, ki ji e nga dañe mvaé e mbe “Nda va a nda e yôp.” Bifia ya atataʼa ya kalate ate, a nga tili môs ôsusua awu dé, 26 ngone 7, 1855, bia liti mbamba mefulu ya ntabane ô ne fese a asili me nga fôé abui e nlem wé; ajô te bia voʼo saʼale ve mie mise:

GSAM 316.1“Me nga ve Zambe wom akiba, na éyoñe me ngenane si, Be nga ve ma ésaé ji ja ve mevak; A éyoñe bia biam bi nga mane kui, Me nga kute mebo si a fombô yôp.
GSAM 316.2“Môt a te luman ésaé ji ya asili, Na a liti bivus bié mise bôt; Je e nga kôlô été mfut minjuk, A e nga fôé e minloñ ya môñe nlem si.”

GSAM 316Ntelane nda e minjuk été

GSAM 316.3E ngone 4, 1852, Mvendé White a nga kôlô Saratoga Springs a ke Rochester, N.Y. E nlam ôte, e 124 Mt. Hope Avenue, vôm ate mbe be nga telé nda jap éyoñe ôsu a biôm be nga kus, teke beta bo a biôm be nga kode. Ve nkômbane wap ya bo na ésaé nkulane bekalate e bo a mfi, asu ya bo na kalate foé a kui éyoñ ése, a na nalé bebela a sam, ô mbe abui aval na be nga bo teke abui biôm bi mbe bi ve bôt mvoʼé e ényiñ.

GSAM 316.4Aval avé be nga taté telé nda jap e éyoñ éte, mi ne lañe de e kalate nyi ya e zañ be, Nganti White a nga tili ndabôt S. Howland, e 16 ngone 4, 1852:—

GSAM 316.5“Bi ndôme taté tabe va e Rochester. Bi nga nyoñ nnôm nda ya yaʼane moné $175 mbu ôse. Bi bili ésaé nkulane bekalate, a ébian ja bo je, e nda. Nge a nji bo jam éte, bi mbe bi ye yaʼane $50 mbu ôse asu éten nda ya ésaé. Mi mbe mi ye wulu meyiñ, nge mi ne nyiine be bia a yene biôm ya nda bi bili. Bi kus nnôm mintanda mibaé, a moné seint 25 ôse. Nnôm wom a soo ma nnôm bitô bisaman, teke bibaa bi funan, je a nga yaʼane dôla wua; a avôl a nga beta ve ma nnôm bitô binyin bife, teke bité ya tabe si, je a nga yaʼane seint 62 asu mise. Minjék miap mi mbe mi ne ngul, a me nga telé bité ya tabe si a éndelé ya kôton e ne ayi. Mbone ba bo a menyañ ô ne mintaé abui, ajô te bi nji kuse wô; bi voʼo fe kuse bipôm ya si. Bia belane meñuñ ya bibuma e vôm mbone ya menyañ, a mindé navé e vôm bipôm ya si. Bidi biangan bi ôsu bi mbe bi jaban éban ya dipe vôm nduan yôp, be telé éban éte nkap mibaé ya fariñ mi ne momo yôp. Bia kañese jibi minjuk nge ésaé Zambe e ne ke ôsu. Bia buni na wo Tate ô nga bo e nsoan wongan vôm nyi. Afup ésaé e ne beta, a bebo bisaé be ne tyutyu. Sabat a te lôt ésulan wongan e nga bo mbamba abui. Tate a nga ve bia mféfé ngul a ntabane wé e zañe jangan.”

GSAM 317Mvame bebuni

GSAM 317.1E tañ ôsu ya Nfomban a nga kubane e Rochester, e 6 ngone 5, 1852, éyoñ a mbe a kobô ajô ya nkôlan ya Saratoga a nkean Rochester, Mvendé White a nga jô na:

GSAM 317.2“Bobejañ be ve moné asu ya suʼu kalate foé e dañe avale bi mbe bi yange. A toʼo bi nga vaa abui moné asu ya kôlô Saratoga Springs a taté kalate foé e nlam wu, bi ne teke ékôla.”

GSAM 317Mvebane bebo bisaé

GSAM 317.3E mon nkañete mame ya ésaé e tañ 12, ya 14 ngone 10, bia lañe na:

GSAM 317.3“Ve vôm ésaé bekalate a nji bi ékôla, amu jam di: Bobejañ Belden a Stowell, be bo ésaé e vôm ésaé bekalate nté ngon esaman e te lôt, be bi ve tyutyu moné e dañe bidi biap. Bôt befe be bo avale ésaé te be nji bi e dañe ya bap. E ye bo mvoʼé asu bemvôé bese ya bebela ya éyoñe ji na be volô tôé abim é jémban e moné a nyiin, na ba be bo ésaé a ngul, e dañe dañ nté bi mbe teke tabe, e zañe ôkon, e nkulane Nfomban a Mbeʼe Foé, be bi biôme bia yiane be asu ya nyiñ e mvoʼé.”

GSAM 317Bôte ba nyiine ékôan e Rochester, N.Y.

GSAM 317.4E éyoñe ayôñ ya mbu 1852, éyoñe ésaé nkulane bekalate e mbe e maneya taté a mvaé e Rochester, Mvendé White a nga wé be nga bo dulu ya ngon milal, a chevale a ékôba dulu, akekui mfaʼa mihuli e Bangor, Maine. Be nga bo bisulan a jome bôte be mbe be baʼale Sabat a sam a zene wap. Ôsusua na be bulan, ataté 26 ngone 9, Mvendé J. N. Andrews a nga ve minlô mejô miziñ e 124 Mt. Hope Avenue. Éyoñ éte bebuni ya nsoan Krist 8 be mbe be baʼale môs ôsu ya sondô be nga yebe bebela ya éyoñe ji, a ntili kalate nyi a mbe môt éziñ zañe jap.

GSAM 318Oswald Stowell a nga saéban

GSAM 318.1Ngôé môs éziñ ôsu Sabat e ngone 10, Mvendé White a nga wé be nga kui nda mvuse ya dulu dap ya mfaʼa mihuli. Môs ôvok (Sabat), bi nga yene be éyoñe ôsu, e ésulan ya Sabat. Éyoñe ésulan éte, Oswald Stowell, mbo ésaé ya ébian nkulane bekalate, a mbe e minjuk beta ôkon ya éfutu biveves, a dibia dé e nga maneya liʼi nye na a ye wu. Dibia e nga jô na e ne “teke ngule ya bo jôm asu dé.” Nté ésulan Oswald a mbe e éten nda e lat a vôm ate, a a mbe a wôʼô beta minjuk nyul. E memane ya ésulan a nga lôme meyele na be yeʼelane asu dé. A bôt befe, be nga loone ma na bi bo éyoñe meyeʼelan. Bi nga kute mebo si e fefele ntanda wé, a nté meyeʼelan me mbe me boban, Mvendé White a nga wobane nye mbone “e jôé Tate.” Ntabane Nsisim Zambe ô nga wôʼôban, a a nga saéban éyoñ éte émien. Éyoñe bi nga tebe mvuse meyeʼelan, a mbe a too ntanda yôp, a bimi mifefele mié, mi mbe a minjuk aval ate ôsu, a a jô na, “Me maneya saéban. Ma ye bi ngule ya bo ésaé a ébian nkulane bekalate ya mo akiti.” Melu mebaé mvuse ya valé a nga foʼo bo ésaé a je.

GSAM 318Ñyenan Nganti White ôsu nsamba ya Rochester

GSAM 318.2Ébotan e nga saé Mojañ Stowell e nga ku a abui ngul é dañe fe be Nganti White; a éyoñe Mvendé White a nga tyendé fombô nye, a nga jô na, “Ellen a ne e ñyenan; a nji vebe éyoñ a ne aval ate. Nge môt éziñ zañ jenan a kômbô yemetane émien ajô te, a ne a minlôman ya fas nye.” A nga liʼi aval ate e ñyenan bébé awolo da a minuty 20. Éyoñ a mbe aval ate a nga kobô bifia, a biyoñe bife minlô minkobô mi ne nkôman a sañ; ve a mfasan ôse ô dañe, be nji yene mvebe ôziñ e nyule jé.

GSAM 319Ñyenan ajô ya mefulu môt ya ékôan a nji bo valé

GSAM 319.1Mvuse ya Nganti White a kôlô ñyenan ôte, a nga ve nkañete ya mam a nga yen. Ôsusua mbulan Mvendé White a nga wé mvuse ya dulu dap ya mfaʼa mihuli, môt éziñ zañ jangan a mbe a kôlô nlam, a a mbe e dulu ya bikuane e éfas éjôé Michigan. Ajô te a nji bo e ésulan éte, a a ngenane teke tame yene Mvendé White nge nga wé. Éyoñ a mbe a kate ñyenan wé, Nganti White a nga kate bia, e zañ mame mefe, mam a nga yene ajô ya fam éziñ a mbe, nté a bo dulu a a ne ôyap a nda jé, a kobô abui ajô ya metiñe me Zambe a Sabat, ve éyoñe da a mbe a tyame atiñ éziñ. A nga jô na a ne môt a ngenane teke tame tôbane nye, ve a mbe a buni na môs éziñ a ye yene nye, amu ajô dé e nga mane yoban asu dé. Ve teke môt éziñ zañ jangan a nga simesane na a ne môt éziñ bi yeme nye.

GSAM 319.2Bebé sondô esaman mvuse ya ñyenan ôte, mojañ bi nga kobô ajô dé a nga bulan e Michigan. Éyoñe Nganti White a nga yene asu dé, a nga jô kal éziñ na, “A ne fam me nga yene e ñyenan, nyô me nga kate mia ajô dé.” Éyoñe ñyenan ôte ô nga kañeteban be mojañ ate, e mise nga wé a bôt befe tyutyu, Nganti White a nga jô nye na, “Aval ane Natan a nga jô David na, ‘Wo ô ne fam ate.’” Nde a nga bo jam Paul a nga jô na bôt béziñ ba ye bo éyoñe mveane ya nkulane mejô ô lebe be ajô ya minsem miap: “Ve nge mia bese mia kulane mejô, a môt éziñ a nji buni, nge a nji yeme, a nyiin, mia bese mia liti nye nsem wé, mia bese mia tyiʼi nye mejô; nde mam me ne nlem wé e solane ma yené; a nalé, a ku si a asu dé, a ye kañ Zambe, a kate na Zambe a ne zañ jenan e bebela.”3 Mvuse ya wôʼô Nganti White a beta kate mbia mame mé, mojañ ate a nga ku mebo si ôsu nga wé, a a miloñ mise, a jô nye a bôt tyutyu be mbe valé na, “Zambe a ne a mia e bebela,” a a nga mane tôndô mefulu mé nté a mbe Michigan, na a nga tyame atiñ zamgbwale, aval ane e nga litan e éyoñ e mbe e boban, ôyap ô dañe maili 500.

GSAM 320.1Nalé nté sondô tyutyu ô nga ve bia beta ñyemetane minkañete. Bi nji ve kui a njôane na mi nga so e ngul e dañe ngule bôt; ve na mi nga so be nyô a mbe a lebe bôt ajô ya nsem a minkobô mi ne sañ.

GSAM 320Uriah Smith a nyiine ésaé e vôm ésaé Nfomban

GSAM 320.2Nté nkulane kalate 3 ya Nfomban, mbe Uriah Smith a nga taté baʼale Sabat, a a nga nyiine ésaé e vôm ésaé Nfomban, vôm a mbe ntili a nkôme mintilan nté abui ayap mimbu. Ntilane wé ôsu a nga kui e kalate foé a mbe jia, jôé dé na “Tyiñe Ya Nsaa Ya Éyoñ A Nkulane Mejô,” je e nga kui 17 ngone 3, 1853.

GSAM 320.3Mvendé Smith a nga wôʼô foé éngele lale éyoñe ôsu e ésulan be nga bo e Washington, N.H., ataté 10 akekui 12 ngone 9, 1852. A bulane nda e West Wilton, a nga kôme yeʼele mam a nga wôʼô, a a nga taté baʼale môse zamgbwale e Sabat ôsu ya ngone 12, 1852. A nga nyiine ésaé e vôm ésaé Nfomban e Rochester, N.Y., e 3 ngone 5, 1853, vôm nye a kal jé Annie be nga bo ésaé asu bidzi biap a biyé, e vôm ya yeʼele e sikôlô a moné $1,000 mbu ôse a bidzi biap. Aval ate mbe mimveban miziñ be nga ve asu ya telé ésaé ya foé éngele lale e melu mé yʼatataʼa.

GSAM 320Ntelan a mo ane mbo ésaé Zambe

GSAM 320.4Bebé mbu 1863 Mvendé Smith a nga taté belane mveane wé ya kobô ôsu bôt. E 1866 be nga telé nye a mo ane mbo ésaé ya mbamba foé; mvuse ya éyoñ éte a nga bo abui ésaé e bisulane nkañane Zambe e nkan a e bisulan e mefas mejôé mevale meval, ataté Mañ Atlantik akekui Mañ Pasifik. A nga bo fe bisaé ya baʼale bôte e keké ya Battle Creek, nje e mbe keké jé ya nda. Mvuse ya beta sikôlô ya Battle Creek ô nga yoban, a nga yeʼele e éfas ya Kalate Zambe e sikôlô ate, biyoñe bife abui, biyoñe bife tyutyu. Asu ésaé Nfomban a Mbeʼe Foé, a nga dañ Mañ Atlantik e mbu 1894, a jome mesi mevale meval e Eropa. Éyoñ a mbe e Siria, a nga bi ôkon ayôñ; minjuk mié mi nga bo na a nji beta bo mvoʼé ése akekui memane ényiñ jé.

GSAM 321Mimbu 50 ya ésaé teke vut

GSAM 321.1Ataté 1853 akekui 1903, étun ya ntete mimbu, Mvendé Smith a nga tabe bebé éyoñ ése e ésaé ya kôme mintilan Nfombane Nsoan Krist a Mbeʼe Foé ya Sabat; a nté beta ngab éyoñ éte, nye a mbe a wulu ésaé ése ya kôme mintilan kalate foé. Toʼo môse awu dé, éyoñ a nga ku a ôkon ô nga yane nye nyul na e bo teke ngul, a mbe a ke e vôm ésaé, a a mbe a beʼe mintilan a kômeya asu nkulane bekalate. A nga fe tili abui bekalate be ne mfi e zañe bekalate ya ékôan ñyebe. E zañe bisaé bite, be ne bekalate bisulan na Mesimesan Ajô Ya Daniel A Nlitan, Avale Môt A Ne A Memane Mé, beta kalate be nga beta fôé ajô ya Vôm A Ne Étyi A Melu 2300, Mesimba Ya Meyoñ, Mbunane Ya Nkobô A Bekôn E Biyoñe Bi. Beta ngab kalate ôsu ya bekalate bete e nga tiliban nté ataté awolo 9 ya alu akekui zañ alu, mvuse ya ésaé ya môs ya kôme mintilan a bisaé ya vôm ésaé bekalate e nga man.

GSAM 321Awu Mvendé Smith

GSAM 321.2Ényiñ jé e nga bo ényiñ ya mfi, a nga belane je a mvaé. A woʼo bisaé bié, amu a nga bômô e Yésus e 6 ngone 3, 1903. Ve bi ne jô ajô dé a bebela na, “Bisaé bié bia tôñe nye,” a toʼo a maneya wu, a ngenan a kobô.

Notes

  1. Besam 50:5, 6. ↩
  2. Afep 240. ↩
  3. Koréñt ôsu 14:24, 25. ↩

Note

Back