တၢ်ကတိၤဆိ
GSAM 3.1လံာ်လၢအဘျုးအဖှိၣ်အိၣ် အါမး အိၣ်လၢပှၤဂီၢ်မုၢ်အစုပူၤလံ, ဒီးယတၢ်ပာ်တၢ်ကွၢ်ကပာ်လၢ ယထၢနုာ်လံာ်အဂၤတဘ့ၣ်န့ၣ် မ့ၢ်လၢ လၢလံာ်အံၤအပူၤ ယစံးကတိၤတၢ်အါမး ဘၣ်ဃးဒီး ခရံာ်ဖိ အဲးဒ်ဝဲၣ်တံး, အထူးကတၢၢ်ဒု ပှၤမုၢ်နွံသီ ခရံာ်ဖိ အဲးဒ်ဝဲၣ်တံး, လၢတၢ်တဟ့ၣ်ဖျါထီၣ်အီၤဒ်အံၤလၢညါဘၣ်. အါန့ၢ်အန့ၣ် ပှၤအါဂၤလၢ အဟံးန့ၢ်တၢ်ကစီၣ်လၢ ခံကတီၢ် ဒီးတထံၣ်ဘၣ်တၢ်လၢ တၢ်ကွဲးအပူၤဘၣ်န့ၣ် ဃ့ဝဲဆူၣ်ဆူၣ် လၢပှၤလၢအမၤတၢ်ဆိတဖၣ် ကတဲဖျါထီၣ် တၢ်ဂ့ၢ်ဒီးတၢ်လဲၤခီဖျိတဖၣ်. ယသ့ၣ်ညါ တၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤ ဘၣ်ဃးဒီးခရံာ်ဟဲက့ၤ လၢ 1843 ဒီး 1844, ဒီးစးထီၣ်လၢ 2. 1. 1849 န့ၣ် ယစံၣ်တဲၤတဲလီၤ တၢ်သိၣ်တၢ်သီ, အခီၣ်ထံးဒ် ခရံာ်ဖိ အဲးဒ်ဝဲၣ်တံး, ဒီးစးထီၣ်လၢ 1852 ဒ် ပှၤမုၢ်နွံသီ ခရံာ်ဖိ အဲးဒ်ဝဲၣ်တံး. မ့ၢ်တၢ်သးခုလၢ ယစံးကတိၤ “တၢ်လၢယထံၣ်ဒီးနၢ်ဟူတဖၣ်.”
GSAM 3.2ယဟ့ၣ်ဖျါထီၣ် တၢ်ကွဲးတခါ ဘၣ်ဃးဒီး တၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤ ဘၣ်ဃးဒီးခရံာ်ဟဲက့ၤ, လၢစးထီၣ်လၢ 1831 တုၤ 1844 န့ၣ် လီၤပြံလီၤပြါဆူ ကီၢ်လၢအိၣ်ဒီး တၢ်ဆဲးတၢ်လၤလၢအဂုၤထီၣ်ပသီထီၣ် ကိးဘ့ၣ်ဒဲးလၢ ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်လီၤ.
GSAM 3.3စးထီၣ်လၢ 1845 န့ၣ် ခရံာ်ဖိ အဲးဒ်ဝဲၣ်တံး အကရူၢ်အဂၤတဖၣ် စံၣ်တဲၤတဲလီၤ, ဒီးစံၣ်တဲၤတဲလီၤဒံး တၢ်ဟဲက့ၤခရံာ်အကတီၢ်ဘူးလီၤ. လွဲၤလၢ တၢ်ကွၢ်လီၤကရူၢ်ခဲလၢာ်အလီၢ်န့ၣ်, ယပာ်ယသးလၢ ယကဟ့ၣ်ဖျါထီၣ်ယံာ်ယံာ် တၢ်စးထီၣ်ဒီးတၢ်ဒိၣ်ထီၣ် ပှၤမုၢ်နွံသီ ခရံာ်ဖိ အဲးဒ်ဝဲၣ်တံး, ဒီးယကွၢ်ထံ တၢ်မၤစၢၤတဖၣ်လၢ ယွၤအတၢ်ကွၢ်ထွဲအပူၤ မၤစၢၤတၢ်ဒ်သိး ပှၤတဖုအံၤကဒိၣ်ထီၣ်လၢ တၢ်ဖှီၣ်တၢ်ယာ် ဒီးအခီၣ်ထံးတၢ်စးထီၣ်ဆံးဆံးအပူၤ. အဝဲသ့ၣ်အနီၣ်ဂံၢ် မ့ၢ်ထဲ 100,000 ဃၣ်ဃၣ်ဘၣ်ဆၣ်, အဒုၣ်အဒါတနီၤစံးဝဲ, “လၢတၢ်ဂုၢ်ကျဲးစၢး ဒီးသးဆူၣ်လၢ အဝဲသ့ၣ်မၤတၢ်န့ၣ် ပှၤတဂၤကဆိကမိၣ်လၢ အဝဲသ့ၣ်အိၣ်ဝဲ 2,000,000.”
GSAM 3.4ပှၤလၢအသ့ၣ်ညါ တၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤ ပှၤမုၢ်နွံသီ ခရံာ်ဖိ အဲးဒ်ဝဲၣ်တံး ထဲစှၤကိာ်ဒၣ်လဲာ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဝဲလၢ စးထီၣ်လၢ 1845 မးစ်. ဝှိုက် အိၣ်ဃုာ်ဒီး တၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤအံၤ ဖျါဒိၣ်မး, ဒ်ပှၤစံၣ်တဲၤတဲလီၤတၢ် ဒီးပှၤကွဲးလံာ်အသိး. အဝဲသ့ၣ်သ့ၣ်ညါစ့ၢ်ကီးလၢ တၢ်မၤအီၤအပူၤ အိၣ်ဝဲဒီး တၢ်မၤလီၤဆီ ဒီးတၢ်ဟ့ၣ်တဖၣ်. ယဒိးန့ၢ်ဘျုးလၢ ယအိၣ်ဒီးအီၤ ဒီးထံၣ်ဘၣ် တၢ်ဟ့ၣ်အံၤအတၢ်မၤ ဃၣ်ဃၣ် 50 ဘျီ. လၢလံာ်အံၤအပူၤ ယပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်စံးပာ် 26 ခါလၢ မးစ်. ဝှိုက် စံးဝဲ, ဒီးပှဲၤထီၣ်ဝဲလၢ တၢ်တီတၢ်လိၤအါမး.
GSAM 4.1ယတၢ်ထံၣ်အမဲာ်ညါအိၣ်ဝဲအါန့ၢ်အန့ၣ်, ယပာ်ဖျါထီၣ်စ့ၢ်ကီး ပှၤထံၣ်မဲာ်အုၣ်အသးအဂၤတဖၣ် အတၢ်အုၣ်အသး ဘၣ်ဃးဒီး အဝဲသ့ၣ်အတၢ်လဲၤခီဖျိ. လၢပှၤဖးလံာ်လၢအသးတီအဂီၢ် တၢ်ဂ့ၢ်တဖၣ်အံၤ ကြၢးလီၤနာ်န့ၢ်ဒံး တၢ်စံးကတိၤလၢ တၢ်ဆိကမိၣ်တအိၣ်ဘၣ် လၢပှၤလၢ တအိၣ်ဘၣ်လၢ တၢ်ကဲထီၣ်ဒ်အံၤအခါ နီတဘျီဘၣ် စံးဝဲ.
GSAM 4.2ယအပ်တၢ်မၤအံၤဆူ ပှၤဖးလံာ်တဖၣ်အအိၣ်, ဒီးယမုၢ်လၢ်လၢ ယွၤအတၢ်ဆိၣ်ဂ့ၤကမၤစၢၤလၢ လံာ်အံၤအဖးအီၤ ကမၤဆူၣ်ထီၣ် ခရံာ်အတၢ်မၤ လၢပှၤအါဂၤအသးပူၤ. ဒီးယနာ်လၢ ဖဲသုဖးအီၤအခါ သုကနီၣ်ထီၣ် ပီလူးအတၢ်ကတိၤဆူ ပှၤသ့းစလနဲကာဖိတဖၣ်အအိၣ်, “မၤကွၢ် တၢ်ခဲလၢာ်; ပာ်ဃာ်တၢ်ဂ့ၤတၢ်ဝါ.”