အဆၢ 10 — ကိးလၢနၤခီသးကဝီၤ
GSAM 160.1“ဒီးလၢနၤခီသးကဝီၤန့ၣ် တၢ်ကိးထီၣ်ဝဲ၊ ကွၢ်ကွၢ်၊ တလးမူးပိာ်ခွါဟဲလံ။ ဟးထီၣ်သဂၢၢ်အီၤတက့ၢ်။ တုၤနုၤတစု မုၣ်ကနီၤခဲလၢာ်အဝဲန့ၣ်တဖၣ် ဂဲၤဆၢထၢၣ်ဝဲ ဒီးမၤဘၣ်ထွဲအမ့ၣ်အူဒၢတဖၣ်လီၤ။”1
GSAM 160.2ပစံးကတိၤတ့ၢ်လံ တၢ်အိၣ်ခိးအဆၢကတီၢ်လၢ အဖျါလၢ “မုၣ်ကနီၤဆံဂၤ” အတၢ်ဒိတၢ်တဲာ်အံၤအပူၤန့ၣ်လီၤ။ ခဲအံၤ ပကကွၢ်လီၤတံၢ်ဒၣ်တၢ် အကူာ်လၢလံာ်စီဆှံအဆၢဖီခိၣ် ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲ ဒီးခရံာ်ဖိ အဲးဒ်ဝဲၣ်တံးတဖၣ် ကိးဝဲလၢ “ကိးလၢနၤခီသးကဝီၤ” န့ၣ်လီၤ။ ပှၤကွဲးလံာ်လၢအမံၤဟူသၣ်ဖျါတဂၤ ကွဲးဘၣ်ဃးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤ လၢလံာ်ထုးထီၣ်စဲၤစဲၤလၢ အမံၤမ့ၢ် ကိးလၢနၤခီသးကဝီၤ၊ လါအီးကထိဘၢၣ် 3, 1844 အပူၤလၢ—
GSAM 160.3“ဘၣ်ဆၣ် ပဟဲတုၤလၢ တၢ်အိၣ်ခိးအနၤအံၤ သ့ဝဲဒ်လဲၣ်။ မ့ၢ်လၢပပာ် တၢ်ထံၣ် [မုၢ်နံၤ ၂၃၀၀ အတၢ်ထံၣ်] အတၢ်စးထီၣ်လၢ ခရံာ်အိၣ်ဖျဲၣ်အမဲာ်ညါ 457 နံၣ် အတၢ်ကိၢ်ထီၣ်သီအကတီၢ်၊ လၢသ့ၣ်လၣ်လီၤအကတီၢ်အလီၢ်အဃိလီၤ။ ပတုၤလၢကဘီသန့လၢပပညိၣ်အီၤ တချုးဒံးဘၣ်၊ လိၣ်ဒံးဃုလါဒီးမုၢ်နံၤစှၤကိာ်လီၤ။ တၢ်အံၤ ဒုးလီၤပှၤလၢ တၢ်အိၣ်ခိးအနၤအပူၤ ဃုလါလီၤ။”
GSAM 160.4ပှၤကွဲးလံာ်အဂၤတဂၤ၊ အက်စ်. အက်စ်. စနိုး၊ စံးကတိၤဘၣ်ဃး မုၢ်နံၤ ၂၃၀၀ လၢ ကိးလၢနၤခီသးကဝီၤ အလံာ်၊ လါအီကူး 22, 1844 အပူၤလၢ—
GSAM 160.5“အဝဲသ့ၣ်စးထီၣ်အသး ဖဲတၢ်ထုးထီၣ်တၢ်ကလုၢ်လၢ ကသူၣ်ထီၣ်ယရူၤၡလ့ၣ်က့ၤန့ၣ်လီၤ။ တၢ်ကလုၢ်အံၤ ဘၣ်တၢ်ထုးထီၣ်အီၤအဆိကတၢၢ်လၢ စီၤကိရ့ၣ်၊ ဘၣ်တၢ်မၤသီထီၣ်က့ၤအီၤလၢ စီၤဒၤရယါဝ့ၣ်၊ ဒီးဘၣ်တၢ်မၤလၢပှဲၤအီၤလၢ စီၤအၢ်တၤၡါစတၤ လီးဂံမၤနူးစ် ဖဲအပၢတၢ်နွံနံၣ်တနံၣ်န့ၣ်လီၤ။ တၢ်ကလုၢ်အံၤ ဘၣ်တၢ်ဘိးဘၣ်သ့ၣ်ညါ ဒီးစးထီၣ်ဘၣ်တၢ်မၤထွဲအီၤ ဖဲခရံာ်အိၣ်ဖျဲၣ်အမဲာ်ညါ 457 နံၣ် အသ့ၣ်လၣ်လီၤအကတီၢ်၊ ဖဲစီၤဧ့စြၤ ဟဲတုၤလၢယရူၤၡလ့ၣ် ခီဖျိကစၢ်အစုလၢအဂ့ၤ၊ ဒီးမၤဂ့ၤထီၣ်က့ၤပှၤယူဒၤဖိအထံအကီၢ်၊ ပာ်ထီၣ်ပှၤပၢတၢ်ဒီးပှၤစံၣ်ညီၣ်တၢ်၊ ဒီးစးထီၣ်သူၣ်ထီၣ်ဝ့ၢ်အခိၣ်ဒူန့ၣ်လီၤ။”2
GSAM 160.6မ့ၢ်လၢတၢ်ထံၣ်အဆၢကတီၢ် မ့ၢ်ဝဲနံၣ်ခံကထိသၢကယၤလၢပှဲၤအဃိ၊ ကဘၣ်ပၣ်ဃုာ် 457 နံၣ်ဒီတနံၣ် ဒီး 1843 နံၣ်ဒီတနံၣ် မးကပှဲၤထီၣ်ခံကထိသၢကယၤနံၣ်လီၤ။ ဒီးတၢ်ကလုၢ် မ့ၢ်တထုးထီၣ်အသး တုၤလၢခရံာ်အိၣ်ဖျဲၣ်အမဲာ်ညါ 457 နံၣ် လါနွံလါဘၣ်န့ၣ်၊ တၢ်သိၣ်လိဝဲလၢ အဆၢကတီၢ်အံၤ ကတကတၢၢ်ဒံးဘၣ် တုၤလၢ 1844 နံၣ် လါနွံလါန့ၣ်လီၤ။ မ့ၢ်လၢလါနွံလါအဆံသီ အတၢ်မၤပွဲ ဖျါဒ်အမ့ၢ်တၢ်မၤအသးလၢ အပာ်ပနီၣ်အဆၢကတီၢ်အံၤအတၢ်စးထီၣ်အဃိ၊ တၢ်ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲလီၤတံၢ်လီၤဆဲးလၢ ဖဲလါနွံလါအဆံသီ (ပှၤယူဒၤဖိအတၢ်ဂံၢ်ဆၢကတီၢ်)၊ လါအီးကထိဘၢၣ် 22, 1844 န့ၣ်၊ မုၢ်နံၤ ၂၃၀၀ ကကတၢၢ် ဒီးတၢ်မၤစီဆှံက့ၤ တၢ်စီဆှံအလီၢ် အဆၢကတီၢ်ကတုၤဝဲလီၤ။ တၢ်အုၣ်အသးခဲလၢာ်လၢ တၢ်သူအီၤလၢကဒုးနဲၣ်အဆၢကတီၢ်ကတၢၢ်ဖဲ 1843 န့ၣ်၊ ဘၣ်ထွဲဒီးတၢ်ဂံၢ်ထီၣ်လၢ 1844 အဂီၢ်ဒ်သိးသိး၊ ဒီးဟ့ၣ်အဝဲသ့ၣ်တၢ်နာ်လီၤတံၢ်လၢ အဝဲသ့ၣ်ထံၣ်န့ၢ်တၢ်စံးဆၢလၢ အဖျါလီၤတံၢ် လၢအတၢ်သးဟးဂီၤအဂ့ၢ်အဂံၢ်အဂီၢ်လံန့ၣ်လီၤ။ ခရံာ်ဖိ အဲးဒ်ဝဲၣ်တံးတဖၣ် ဘိးဘၣ်သ့ၣ်ညါ “ကိးလၢနၤခီသးကဝီၤ အမ့ၢ်အတီ” ဒ်တၢ်ကိးအီၤဖဲန့ၣ် အသိးအကျဲန့ၣ်၊ ပကပာ်ဖျါထီၣ်အီၤဂ့ၤကတၢၢ် ခီဖျိတၢ်ဟံးန့ၢ်ပှၤလၢအမၤတၢ်ပၣ်ဃုာ်လၢအပူၤအရ့ဒိၣ် ဖဲဆၢကတီၢ်န့ၣ်အတၢ်ကွဲးန့ၣ်လီၤ။
GSAM 161“ဟးထီၣ်သဂၢၢ်အီၤတက့ၢ်”
GSAM 161.1လၢ ကိးလၢနၤခီသးကဝီၤ အလံာ်၊ လါအီးကထိဘၢၣ် 3, 1844 အပူၤန့ၣ်၊ အိၣ်ဒီးတၢ်ကွဲးတယုၢ်လၢ ဂျော့ဂျ် စတီးစ် ကွဲးဝဲ လၢခိၣ်တီ “ဟးထီၣ်သဂၢၢ်အီၤတက့ၢ်” အဖီလာ်၊ ဒီးအဝဲစံးဝဲလၢ—
GSAM 161.2“ယဟံးထီၣ်ယတၢ်ကွဲးဘိ ဒီးတၢ်တူၢ်ဘၣ်လၢယသးပူၤ ဒ်ယတတူၢ်ဘၣ်တ့ၢ်နီတဘျီဘၣ်အသိးလီၤ။ လၢယသးပူၤ တၢ်သးဒ့ဒီတအိၣ်နီတစဲးဘၣ်၊ လၢလါနွံလါအဆံသီန့ၣ် ပကထံၣ်ပကစၢ်ယ့ၣ်ၡူးခရံာ် အတၢ်လီၣ်ဖျါထီၣ်လၢမူခိၣ်အတၢ်အၢၣ်အကျါလီၤ။ တၢ်မၤအသးအံၤ တချုးဟဲတုၤဒံးဘၣ် အိၣ်တ့ၢ်ထဲမုၢ်နံၤစှၤကိာ်လီၤ။ အဆၢကတီၢ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လီၤပျံၤလီၤဖုးလၢ ပှၤလၢအတကတဲာ်ကတီၤအသးဘၣ်အဂီၢ်၊ ဘၣ်ဆၣ် မ့ၢ်တၢ်လၤကပီၤလၢ ပှၤလၢအကတဲာ်ကတီၤအသးအဂီၢ်လီၤ။
GSAM 161.3“‘ကွၢ်ကွၢ်၊ တလးမူးပိာ်ခွါဟဲလံ’ လၢနံၣ်အံၤ၊ ‘ဟးထီၣ်သဂၢၢ်အီၤတက့ၢ်။’ ပမၤတၢ်ဒီးတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်လၢအိၣ်ထဲအမံၤ ဒီးပှၤအၢပှၤသီခဲလၢာ် ဝံၤလံ၊ မ့တမ့ၢ်ထဲတၢ်ကိးအံၤ ကထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤအဝဲသ့ၣ်အသး သ့ထဲလဲၣ်န့ၣ်လီၤ။ ခဲအံၤ ပတၢ်မၤမ့ၢ် တၢ်ဒုးပၢၢ်ထီၣ် ‘မုၣ်ကနီၤလၢဟံးန့ၢ်အမ့ၣ်အူဒၢ ဒီးဟးထီၣ်သဂၢၢ်တလးမူးပိာ်ခွါ’ တဖၣ်လီၤ။ ခဲအံၤ ပအိၣ်ဖဲလဲၣ်။ ‘တၢ်ထံၣ်မ့ၢ်ယံာ်ဒံးန့ၣ်၊ အိၣ်ခိးအီၤတက့ၢ်။’ လၢလါမၢ်ၡး မ့တမ့ၢ်လါအ့ဖြ့ၣ်လၢအပူၤကွံာ်န့ၣ် တၢ်အံၤတမ့ၢ်ပတၢ်စံးဆၢဘၣ်ဧါ။ မ့ၢ်လီၤ။ ဖဲတလးမူးပိာ်ခွါအိၣ်ယံာ်ဒံးအခါ ဘၣ်တၢ်မနုၤလဲၣ်။ မုၣ်ကနီၤခဲလၢာ် ငၢၣ်ကမံ ဒီးမံဘၣ်ဝဲ၊ တမ့ၢ်ဘၣ်ဧါ။ ခရံာ်အကလုၢ်တလီၤတူာ်လီၤကာ်ဘၣ်၊ ဒီး ‘လံာ်စီဆှံန့ၣ် ဘၣ်တၢ်မၤဟးဂီၤအီၤတသ့ဘၣ်။’ ပမ့ၢ်ပာ်မၤပသးလၢပပၢၢ်ဒံးန့ၣ် တအိၣ်ဒီးအဘျုးဘၣ်။ ပမံဘၣ်တ့ၢ်ဝဲလီၤ၊ တမ့ၢ်ဘၣ်ဃးခရံာ်ကဟဲက့ၤအဂ့ၢ်ဘၣ်၊ မ့ၢ်ဘၣ်ဃးအဆၢကတီၢ်လီၤ။ ပဟဲတုၤလၢ တၢ်အိၣ်ခိးအဆၢကတီၢ်၊ ပတသ့ၣ်ညါဘၣ်လၢ အကယံာ် ‘ထဲလဲၣ်’၊ ဒီးလၢတၢ်ဂ့ၢ်အံၤအဖီခိၣ် ပမံဘၣ်တ့ၢ်လီၤ။ လၢပကျါတနီၤ ဖဲပမံအခါ ပစံး၊ ‘တဘၣ်ပာ်ဆၢကတီၢ်အဂၤတဘျီလၢၤတဂ့ၤ။’ ဒီးပမံဝဲလီၤ။ ခဲအံၤ တၢ်ကီတၢ်ခဲမ့ၢ် တၢ်ကဒုးပၢၢ်ပှၤလီၤ။ ကစၢ်ဧၢ၊ မၤစၢၤပှၤတက့ၢ်၊ အဂ့ၢ်ဒ်အံၤ ပှၤကညီအတၢ်မၤစၢၤန့ၣ် ကလီကလီလီၤ။ ကစၢ်ဧၢ၊ ကတိၤတၢ်နီၢ်ကစၢ်ဒၣ်နဲတက့ၢ်။ မ် ‘ပၢ်’ ‘ဒုးသ့ၣ်ညါ’ ပှၤအဆၢကတီၢ် ခဲအံၤတက့ၢ်။
GSAM 162တၢ်ကစီၣ်အနၤခီသးကဝီၤ
GSAM 162.1“တၢ်အိၣ်ခိးအဆၢကတီၢ် ယံာ်ထဲလဲၣ်။ နံၣ်တဝာ်လီၤ။ နသ့ၣ်ညါဒ်လဲၣ်။ မ့ၢ်လၢပကစၢ်စံးဝဲ ‘လၢနၤခီသးကဝီၤ’၊ ဖဲတလးမူးပိာ်ခွါအိၣ်ယံာ်ဒံးအခါန့ၣ်လီၤ။ တၢ်ထံၣ်န့ၣ် ဘၣ်ဃး ‘ဟါဒီးဂီၤခံကထိသၢကယၤ’၊ မ့တမ့ၢ် မုၢ်နံၤ ၂၃၀၀ လီၤ။ ‘ဟါ’ မ့တမ့ၢ်မုၢ်နၤ မ့ၢ်ဝံအတၢ်စံးပာ်မုၢ်နံၤတနံၤအတဝာ်၊ မၤသးဒ်န့ၣ်ဒီး မ့ၢ်ဃုလါလီၤ။ တၢ်န့ၣ်မ့ၢ် တၢ်အိၣ်ခိးအဆၢကတီၢ်အဒီတကတီၢ်လီၤ။ အခဲအံၤတၢ်ကိးသတြီထီၣ်ဆူၣ်ဆူၣ်ဘၣ်ဃးအဆၢကတီၢ်န့ၣ် စးထီၣ်ဖဲလါယူၤလံအခၢၣ်သးဃၣ်ဃၣ်၊ ဒီးရၤလီၤအသးချ့ချ့ဒီးအစိအကမီၤ၊ ဒီးသးစီဆှံအတၢ်မၤဖျါပိာ်ထွဲအီၤ ဒ်ယတထံၣ်တ့ၢ်နီတဘျီ ဖဲတၢ်ကိးမ့ၢ် ‘1843’ အခါန့ၣ်လီၤ။ ခဲအံၤ ‘ဟးထီၣ်သဂၢၢ်အီၤတက့ၢ်’ မ့ၢ်ဝဲတီတီလိၤလိၤလီၤ။ တၢ်ပာ်လီၤတဲာ်ကွံာ်တၢ်ခဲလၢာ် အိၣ်ဝဲ ဒ်ယတဆိကမိၣ်မံမီၢ်တ့ၢ်လၢ ကထံၣ်ဘၣ်အီၤသ့ဘၣ်အသိးလီၤ။ ဖဲတၢ်ကိးအံၤ ဖီၣ်ဃာ်ပှၤအသးန့ၣ်၊ ပှၤမၤစံာ်ဖိပာ်တ့ၢ်အစံာ်ဒီးအဘုအဟုလီၤ။ တၢ်ကိးထီၣ်ဆူၣ်ဆူၣ်ဒီးမဲာ်ထံမဲာ်နိ ဒီးတၢ်ဟ့ၣ်လုၢ်ထီၣ်တၢ်ခဲလၢာ်ဆူယွၤအအိၣ် အိၣ်ဝဲ ဒ်ယတထံၣ်တ့ၢ်နီတဘျီဘၣ်အသိးလီၤ။ တၢ်နာ်န့ၢ်သးလၢတၢ်မ့ၢ်တၢ်တီအံၤအပူၤ အိၣ်ဝဲတုၤထဲလဲၣ်န့ၣ်၊ တၢ်ကိးလၢညါန့ၣ် ပတတူၢ်ဘၣ်တ့ၢ် ဒ်အံၤနီတဘျီဘၣ်။ ဒီးတၢ်လၤကပီၤလၢအပူၤ ဒုးယွၤလီၤမဲာ်ထံ ဒီးဒုးကပုာ်လီၤသးန့ၣ်၊ ပှၤလၢအတတူၢ်ဘၣ်အီၤဘၣ်တဖၣ် နၢ်ပၢၢ်အီၤတသ့ဘၣ်။
GSAM 162.2“ခီဖျိတၢ်ဘျုးတၢ်ဖှိၣ် ယဘူၣ်ဟ့ၣ်လီၤယတၢ်ခဲလၢာ် လၢတၢ်မ့ၢ်တၢ်တီလၢအဆၢကတီၢ်အံၤအဖီခိၣ်၊ ဒီးယတူၢ်ဘၣ်လၢ ယမ့ၢ်ဟ့ၣ်အလီၢ်လၢတၢ်သးဒ့ဒီဘၣ်ဃးအီၤန့ၣ်၊ ကမ့ၢ်တၢ်မၤဘၣ်ဒိယွၤအသး ဒီးဒုးလီၤဘၣ် ‘တၢ်ဟးဂီၤချ့သဒံး’ လၢယလိၤလီၤ။ ယနာ်လီၤတံၢ်လၢ ခဲအံၤ လၢတၢ်လီၢ်လၢတၢ်ကိးအံၤ ဘၣ်တၢ်ဘိးဘၣ်သ့ၣ်ညါအီၤလီၤတံၢ်န့ၣ်၊ ‘ပှၤလၢအဃုမၤပူၤဖျဲးအသးသမူတဂၤလၢ်လၢ်၊’ ခီဖျိအဟ့ၣ်အလီၢ်လၢ ‘အမ့ၢ်တဟဲဘၣ်န့ၣ်’ အတၢ်ဆိကမိၣ်၊ မ့တမ့ၢ်အပျံၤလၢကဟ့ၣ်လီၤအသးလၢ တၢ်မ့ၢ်တၢ်တီအံၤအဖီခိၣ်န့ၣ်၊ ‘ကမၤဟါမၢ်အသးသမူလီၤ။’ တၢ်အံၤလိၣ်ဘၣ်တၢ်နာ် ဒ်အဆှၢစီၤအၤဘြၤဟၣ်ဆူတၢ်လုၢ်ထီၣ်စီၤအံၤစဲး၊ စီၤနိအၤဆူတၢ်တ့ထီၣ်ကဘီ၊ စီၤလိာ်ဆူတၢ်ဟးထီၣ်လၢစဒိၣ်၊ အံၣ်စရ့လးအဖိတဖၣ်ဆူတၢ်ဆၢထၢၣ်ဒီတနၤ ခိးကွၢ်လၢကဟးထီၣ်လၢအဲၤကူပတူး၊ စီၤဒၤနံးယ့လးဆူခ့ယုၢ်အပူၤ၊ မ့တမ့ၢ်ပှၤဧ့ၤဘြံၤဖိသၢဂၤဆူမ့ၣ်အူဖၣ်ကပူၤအသိးန့ၣ်လီၤ။ ပဆိကမိၣ်တ့ၢ်လၢ ပကနုာ်လၢဘီမုၢ်အပူၤ လၢတၢ်စမ်းကွၢ်တၢ်နာ်ဒ်အံၤတအိၣ်ဘၣ်၊ ဘၣ်ဆၣ် ယနာ်လီၤတံၢ်လၢ ပကနုာ်ဒ်န့ၣ်တသ့ဘၣ်။ တၢ်မ့ၢ်တၢ်တီလၢအကတၢၢ်အံၤ ဟဲစိာ်တၢ်စမ်းကွၢ်ဒ်န့ၣ်၊ ဒီးပှၤကဟ့ၣ်လီၤအသးလၢအဖီခိၣ်န့ၣ် မ့ၢ်ထဲပှၤလၢအဘူၣ်တူၢ် တၢ်ကပာ်အီၤဒ်ပှၤဟးဂီၤဖိ၊ ပှၤပျုၢ်ဖိ၊ မ့တမ့ၢ်မနုၤဂ့ၤမနုၤဂ့ၤ လၢပှၤစဒိၣ်ဖိဒ်ထံလုၢ်ဘၢတချုးဟဲဒံးဘၣ်အစိၤအပှၤတဖၣ်၊ တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်လၢအတခုၣ်တကိၢ်ဘၣ်၊ မ့တမ့ၢ်မုၣ်ကနီၤလၢအမံတဖၣ် အဲၣ်ဒိးပာ်ထီၣ်လၢအလိၤန့ၣ်လီၤ။ ယအဲၣ်ဒိးကိးထီၣ်ကဒီးတဘျီလၢ ‘ဃ့ၢ်ပူၤဖျဲးနသးသမူတက့ၢ်။’ ‘တဘၣ်ကွၢ်ကဒါက့ၤဆူနလီၢ်ခံတဂ့ၤ။’ ‘သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်စီၤလိာ်အမါတက့ၢ်။’”
GSAM 163စတီးစ် အလၢၢ်ဘ့ၣ်ဖးလဲၢ်
GSAM 163.1လၢ ကိးလၢနၤခီသးကဝီၤ အလံာ်၊ လါအီးကထိဘၢၣ် 10, 1844 အပူၤန့ၣ်၊ ဂျော့ဂျ် စတီးစ် အတၢ်ကွဲးလၢလာ်အံၤ ဖျါထီၣ်ဝဲလၢခိၣ်တီ “တၢ်အကတၢၢ်” အဖီလာ်၊ ဘၣ်ဆၣ် ခရံာ်ဖိ အဲးဒ်ဝဲၣ်တံးတဖၣ် ကိးအီၤလၢ “စတီးစ် အလၢၢ်ဘ့ၣ်ဖးလဲၢ်” န့ၣ်လီၤ။
GSAM 163.2“ပကကတဲာ်ကတီၤပသးလၢမုၢ်နံၤန့ၣ်အဂီၢ်ဒ်လဲၣ်။ နာ်ယွၤအတၢ်မ့ၢ်တၢ်တီ ဒီးဟ့ၣ်လီၤနသးလၢအဖီခိၣ်၊ ခီဖျိတၢ်နာ်ဆူၣ်လၢ အဟ့ၣ်ယွၤအလၤကပီၤတက့ၢ်။ ပမ့ၢ်သ့ၣ်ညါလၢ ပကသံဖဲမုၢ်နံၤန့ၣ်ဒီး ပသးကအိၣ်ဒ်လဲၣ်န့ၣ်၊ ပသးကဘၣ်အိၣ်ဒ်န့ၣ်၊ ပကဘၣ်ဟ့ၣ်လုၢ်ထီၣ်ပသးဆူယွၤအအိၣ်လၢာ်လၢာ်ဆ့ဆ့ ဒီးသံကွံာ်လၢဟီၣ်ခိၣ်အဂီၢ် ဒ်န့ၣ်သိးလီၤ။
GSAM 163.3“ယကပာ်ဖျါထီၣ်ယတၢ်အဲၣ်ဒိးစံးအခီပညီ ဂ့ၤန့ၢ်တၢ်အဒိလၢအံၤတသ့ဘၣ်။ ဆိကမိၣ်ကွၢ် လၢၢ်ဘ့ၣ်ဖးလဲၢ်တဘ့ၣ်လၢပီၣ်လဲၣ်အခၢၣ်သးတက့ၢ်။ စီၤပၤဖိတဂၤလၢ အိၣ်ဒီးအလၤကပီၤဒီးအစိအကမီၤ ဟ့ၣ်တၢ်စံးပာ်လၢ ဖဲအဆၢကတီၢ်လၢတၢ်ပာ်ပနီၣ်အီၤန့ၣ် အဝဲကဆှၢလီၤကဘီမ့ၣ်အူဖးဃံဖးလၤတဘ့ၣ် ဒ်သိးကစိာ်ပှၤခဲလၢာ်လၢ အထံၣ်အီၤလၢန့ၣ် ဒီးအိၣ်ဒီးတၢ်အုၣ်အသးလၢ အဝဲသ့ၣ်နာ်အကလုၢ်လၢာ်လၢာ်ဆ့ဆ့ ဆူထံကီၢ်လၢအလၤကပီၤအိၣ်တဘ့ၣ်အပူၤလီၤ။ ပှၤအါဂၤ ဘူၣ်ဟ့ၣ်လီၤအသး ဒီးလဲၤထီၣ်လၢလၢၢ်ဘ့ၣ်န့ၣ်အလိၤလီၤ။ ပှၤတနီၤ ဖဲအအိၣ်မုာ်မုာ်လၢလၢၢ်လိၤလံန့ၣ်၊ ကူးတဲာ်ကွံာ်ပျံၤ ဒီးအချံလၢအဒိးဟဲဝဲန့ၣ် ယွၤယံၤထီၣ်ကွံာ်လၢအဝဲသ့ၣ်အအိၣ်၊ ဒီးအဝဲသ့ၣ်တကွၢ်ထွဲအီၤလၢၤဘၣ်၊ မ့မ့ၢ်ကွၢ်စိကဘီမ့ၣ်အူအတၢ်ဟဲတုၤလီၤ။ အဝဲသ့ၣ်တသးဒ့ဒီလၢ တၢ်စံးပာ်န့ၣ်မ့ၢ်အမ့ၢ်အတီဘၣ်၊ ဒီးဟ့ၣ်လီၤအတၢ်ခဲလၢာ်လၢအဖီခိၣ်လီၤ။ ပှၤအဂၤလၢအဟဲတုၤဖဲန့ၣ်တဖၣ် ဆိကမိၣ်ဝဲလၢ အအိၣ်လၢလၢၢ်လိၤန့ၣ် လၢပှဲၤလံလီၤ။ ဘၣ်ဆၣ် အဝဲသ့ၣ်အဲၣ်ဒိးကဲ ‘ပှၤကူၣ်သ့’ ဒီးတအဲၣ်ဒိးဟ့ၣ်လီၤအသးလၢ တၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်အါအါဘၣ်။
GSAM 164.1“တချုးအဆၢကတီၢ်လၢ တၢ်မုၢ်လၢ်ကဘီမ့ၣ်အူကဟဲန့ၣ်၊ တၢ်ကလုၢ် ‘ဒ်နတၢ်နာ်အသိး မ်တၢ်မၤအသးလၢနဂီၢ်တက့ၢ်’ ဟူထီၣ်တ့ၢ်လံလီၤ။ မုၢ်နံၤန့ၣ်ဟဲတုၤလံ။ ပှၤလၢအပလီၢ်အသးတဖၣ် ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ် ပညိၣ်ဝဲလၢ အမ့ၢ်ထံၣ်ကဘီမ့ၣ်အူဟဲန့ၣ် အကကူးတဲာ်ကွံာ်အချံတဖၣ် ဒီးပျဲအယွၤဟးထီၣ်ကွံာ်လီၤ။ ကဘီဖျါထီၣ်လၢအမဲာ်ညါလံ။ ဘၣ်ဆၣ် ခဲအံၤ ကပျဲအချံဟးထီၣ်ကွံာ် လၢတၢ်တထံၣ်အီၤဘၣ်အဂီၢ် စဲၤခံလံ။ တကးဒံးဘၣ် အတၢ်ပလီၢ်သးတမံၤဃီန့ၣ် ကမၢအဝဲသ့ၣ် သုတပျဲအချံယွၤဟးထီၣ်တဂ့ၤ၊ တုၤအနာ်လီၤတံၢ်လၢ အဝဲသ့ၣ်တထံၣ်ကမၣ်ကဘီလၢအဟဲဘူးထီၣ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ။ ခဲအံၤ အဟဲဘူးထီၣ်တုၤ အဝဲသ့ၣ်ကူးတဲာ်ပျံၤ လၢတၢ်တထံၣ်အီၤဘၣ် တသ့နီတစဲးလၢၤဘၣ်။
GSAM 164.2“ကဘီမ့ၣ်အူဟဲတုၤလၢလၢၢ်လံ။ ‘သုနာ်လီၤတံၢ်လၢာ်လၢာ်ဆ့ဆ့ တၢ်စံးပာ်ဘၣ်ဃးကဘီမ့ၣ်အူအတၢ်ဟဲတုၤန့ၣ် အတၢ်အုၣ်အသးအိၣ်မနုၤလဲၣ်။’ ‘ပကူးတဲာ်ကွံာ်ပချံတဖၣ်၊ ဒီးအယွၤဟးထီၣ်ကွံာ်လၢပအိၣ်လံ။ မၤသးဒ်န့ၣ်ဒီး ပလဲၤတုၤဆူကီၢ်ခိၣ်တသ့နီတစဲးဘၣ်၊ ဒီးကဘီမ့ၣ်အူမ့ၢ်တဟဲတုၤဘၣ်န့ၣ် ပကဘၣ်ဟးဂီၤသပှၢ်တၢၢ်၊ အဂ့ၢ်ဒ်အံၤ ကဘီအဂၤတလဲၤခီဖျိလၢလၢၢ်အံၤအဃၢၤ နီတဘျီဘၣ်။’ ကဘီမ့ၣ်အူအခိၣ်ကိးထီၣ်၊ ‘တၢ်န့ၣ်လၢပှဲၤလံ၊ ဟဲထီၣ်ဆူကဘီပူၤတက့ၢ်။ တၢ်နာ်န့ၢ်သးဒ်အံၤ တသးဟးဂီၤဘၣ်။’
GSAM 164.3“ပှၤလၢအစၢဃာ်အချံလၢလၢၢ်တဖၣ် ဟဲအိၣ်ဝးတရံး ဒီးဂုာ်ကျဲးစၢးကထီၣ်လၢကဘီမ့ၣ်အူအပူၤလီၤ။ ကဘီခိၣ်သံကွၢ်၊ ‘ချံလၢယထံၣ်တၢ်စၢဃာ်အီၤလၢလၢၢ်ဖဲန့ၣ်တဖၣ်၊ မ့တမ့ၢ် ချံလၢတၢ်ကူးတဲာ်အပျံၤဖဲယဟဲဖျါထီၣ်ဝံၤအလီၢ်ခံမးတဖၣ်န့ၣ်၊ အခီပညီမ့ၢ်မနုၤလဲၣ်။’ အဝဲသ့ၣ်စံးဆၢ၊ ‘ပဆိကမိၣ်လၢပကပလီၢ်ပသး၊ ဒ်သိးကဘီမ့ၣ်အူမ့ၢ်တဟဲတုၤဘၣ်န့ၣ် ပကအိၣ်ဒီးတၢ်တမံၤလၢ ပက့ၤတုၤဆူကီၢ်ခိၣ်သ့အဂီၢ်လီၤ။’ ကဘီခိၣ်ကိးထီၣ်၊ ‘အဃိ သုကတဲာ်ကတီၤလၢဖံးလၢညၣ်အဂီၢ်၊ ဒီးသုသးဒ့ဒီယကလုၢ်ဧါ။ ဒ်နတၢ်နာ်အသိး မ်တၢ်မၤအသးလၢနဂီၢ်တက့ၢ်။ တၢ်အုၣ်အသးပာ်ဖျါသုအတၢ်ကမၣ်လီၤ။ သုကတဲာ်ကတီၤကျဲလၢသုကက့ၤအဂီၢ်၊ ဒီးခဲအံၤ သုကဘၣ်ကူးဘၣ်သုတၢ်တနာ်အတၤသၣ်လီၤ။’ ‘မၤသးဒ်န့ၣ်ဒီး အဝဲသ့ၣ်နုာ်ဘၣ်ဝဲတသ့ဘၣ် မ့ၢ်လၢအတၢ်တနာ်ဘၣ်အဃိလီၤ။’ အိ၊ တၢ်သးဟးဂီၤလၢတၢ်မုၢ်လၢ်တအိၣ်ဘၣ်အလီၢ်န့ၣ် လီၤပျံၤမးလီၤ။
GSAM 164.4“ဒီပုၢ်ဝဲၢ်သ့ၣ်ဧၢ၊ ကူးတဲာ်ကွံာ်သုပျံၤခဲအံၤတက့ၢ်။ ပျဲသုချံယွၤဟးထီၣ်ကွံာ် တုၤသုတထံၣ်လၢၤဘၣ်တက့ၢ်။ မ့ၢ်လီၤ၊ မၤချ့ချ့ တချုး ‘ပှၤကညီဖိခွါအတၢ်ပနီၣ်ဖျါထီၣ်’ ဒံးဘၣ်တက့ၢ်။ ဖဲန့ၣ် ကစဲၤခံလံလီၤ။ ဟ့ၣ်လီၤသုသးခဲအံၤ ဒီးဟ့ၣ်လီၤတၢ်ခဲလၢာ်တက့ၢ်။ အိ၊ ယသးဆါလၢသုဂီၢ်လီၤ။ တဘၣ်မၤယံာ်မၤနီၢ်တဂ့ၤ။ ဆီၣ်ဖျိးထီၣ်ကွံာ်ချံန့ၣ်တက့ၢ်၊ မ့တမ့ၢ်ဘၣ်ဒီး သုကဟးဂီၤလီၤ။ အဂ့ၢ်ဒ်အံၤ ‘ပှၤလၢအဃုမၤပူၤဖျဲးအသးသမူတဂၤလၢ်လၢ်န့ၣ် ကမၤဟါမၢ်အီၤလီၤ၊’ ပကစၢ်ဒီးပပှၤစံၣ်ညီၣ်တၢ် ယ့ၣ်ၡူးခရံာ်စံးဝဲဒ်န့ၣ်လီၤ။ မၤသးဒ်န့ၣ်ဒီး မၤချ့ချ့တက့ၢ်။ ယဃ့ကညးသုကဒီးတဘျီ၊ အိ၊ မၤချ့ချ့တက့ၢ်။ ပျဲကွံာ်ချံကိးဘ့ၣ်ဒဲးလၢ ခဲအံၤသုဆိကမိၣ်သူအီၤလၢ သုကဃ့ၢ်ပူၤဆူကီၢ်ခိၣ် ‘အမ့ၢ်တဟဲဘၣ်န့ၣ်’ အဂီၢ်တက့ၢ်။ ‘မ့ၢ်’ အတၢ်ကတိၤန့ၣ် ကမၤဟးဂီၤသုလီၤ။ ခဲအံၤမ့ၢ် တၢ်စမ်းကွၢ်ဒီးတၢ်လ့ပစီလၢအကတၢၢ်လီၤ။ မၤဒ်ပကစၢ်မၤဝဲဒီးမုၣ်ကီၤလံၢ်အတၢ်လ့ပစီလၢအကတၢၢ်အသိးတက့ၢ်။ အဝဲစံး၊ ‘မုၣ်ကီၤလံၢ်ဧၢ၊ ဟးထီၣ်ကွံာ်တက့ၢ်။’ တုၤနုၤတစု မုၣ်ကီၤလံၢ်ပာ်တ့ၢ်အီၤ ဒီး ‘ကွၢ်ကွၢ်၊ မူခိၣ်ကလူးတဖၣ်ဟဲဝဲ ဒီးမၤစၢၤအီၤလီၤ။’ ဖဲသုမၤနၢၤတၢ်အံၤအခါ တၢ်ကမၤအသးဒီးသုဒ်န့ၣ်လီၤ။”
GSAM 165ကိးလၢနၤခီသးကဝီၤ အတၢ်မၤလၢအလဲၤချ့ချ့
GSAM 165.1ဘၣ်ဃး “ကိးလၢနၤခီသးကဝီၤ” အတၢ်ကစီၣ် အတၢ်လဲၤချ့၊ အစိအကမီၤ ဒီးအတၢ်မၤဘၣ်ဒိအသးန့ၣ်၊ ပသ့ၣ်ညါဘၣ်တီတီလိၤလိၤ ခီဖျိ အ့ၣ်. စီသၢၣ်ဒ် အတၢ်ကတိၤလီၤ။ အဝဲမ့ၢ် ကိးလၢနၤခီသးကဝီၤ အလံာ်အပှၤကွဲးဘှီလံာ်၊ လံာ်လၢပဟံးန့ၢ်တၢ်ကတိၤတ့ၢ်လၢညါန့ၣ်လီၤ။ လၢလံာ်လါအီးကထိဘၢၣ် 31, 1844 အပူၤ အဝဲစံးဝဲလၢ—
GSAM 165.2“လၢအခီၣ်ထံးန့ၣ် ပှၤအါတက့ၢ်ထီဒါအဆၢကတီၢ်လၢတၢ်ပာ်လီၤတံၢ်အီၤလီၤ။ ဘၣ်ဆၣ် ဖျါလၢအစိအကမီၤလၢ ပှၤတြီဆၢအီၤတန့ၢ်ဘၣ်တခါ ပိာ်ထွဲအတၢ်ဘိးဘၣ်သ့ၣ်ညါ၊ ဒီးဒုးတီၤလီၤပှၤခဲလၢာ်လၢအမဲာ်ညါလီၤ။ အဝဲလဲၤခီထံကီၢ်ချ့ချ့ ဒ်ကလံၤမုၢ်ဝံၤဝီၤအသိး၊ ဒီးလဲၤတုၤလၢပှၤအသး လၢတၢ်လီၢ်လီၤဆီဒီးယံၤလိာ်အသးတဖၣ် ဃၣ်ဃၣ်လၢတၢ်ဆၢကတီၢ်တကတီၢ်ဃီန့ၣ်လီၤ။ အတၢ်မၤအသးအကျဲန့ၣ် ပစံးနၢ်ပၢၢ်အီၤသ့ ထဲလၢတၢ်နာ်လၢ ယွၤအိၣ်လၢအပူၤန့ၣ်လီၤ။ လၢတၢ်လီၢ်ကိးပူၤဒဲးန့ၣ် အဒုးအိၣ်ထီၣ် တၢ်ဃုသမံသမိးသးအယိာ်ကတၢၢ် ဒီးတၢ်ဆီၣ်လီၤသးလၢမူခိၣ်အထီအမဲာ်ညါလီၤ။ အဒုးပှၤသးတစဲထီလၢဟီၣ်ခိၣ်အတၢ်လၢၤဘၣ်၊ ဒုးဘျါက့ၤတၢ်ဂ့ၢ်လိာ်ဘှီလိာ်ဒီးတၢ်သးဟ့လိာ်သး၊ ဒုးအၢၣ်လီၤတၢ်ကမၣ်၊ ဒုးတီၤလီၤလၢယွၤအမဲာ်ညါ၊ ဒီးဒုးဃ့ကညးယွၤဒီးတၢ်ပီၢ်ယၢ်သးဒီးသးကၢ် ဒ်သိးအကပျၢ်တၢ်ကမၣ် ဒီးတူၢ်လိာ်အဝဲသ့ၣ်အဂီၢ်လီၤ။ အဒုးအိၣ်ထီၣ် တၢ်ပာ်လီၤဆံးပာ်လီၤစှၤသး ဒီးတၢ်တီၤလီၤသး ဒ်ပတထံၣ်တ့ၢ်လၢညါနီတဘျီဘၣ်အသိးလီၤ။ ဒ်ယွၤမၤလိာ်တၢ်ခီဖျိဝံယိၤအ့လး၊ ဖဲယွၤအမုၢ်နံၤဖးဒိၣ်အိၣ်ဘူးထီၣ်န့ၣ်အသိး၊ အဒုးသ့ၣ်ဖးသး၊ တမ့ၢ်တၢ်ကူတၢ်ကၤဘၣ်၊ ဒီးဒုးဃၣ်က့ၤဆူကစၢ်အအိၣ် ဒီးတၢ်ဒုၣ်တၢ်အီၣ်၊ တၢ်ဟီၣ်ဒီးတၢ်သးအုးလီၤ။ ဒ်ယွၤစံးဝဲခီဖျိဝံစကၤရယၤအသိး၊ သးဘၣ်ဃးတၢ်ဘျုးတၢ်ဖှိၣ်ဒီးတၢ်ဃ့ကညး ဘၣ်တၢ်လူလီၤလၢအဖိတဖၣ်အလိၤ၊ အဝဲသ့ၣ်ကွၢ်ထီၣ်ဆူပှၤလၢ အဝဲသ့ၣ်ဆဲးဖျိအီၤ၊ ဒီးတၢ်သးအုးဖးဒိၣ်အိၣ်လၢထံကီၢ်အပူၤ၊ ဟံၣ်ဖိဃီဖိတဒူၣ်ဒီးတဒူၣ်လီၤဆီဆီ၊ ဒီးအမါတဖၣ်လီၤဆီဆီလီၤ။ ဒီးပှၤလၢအကွၢ်လၢ်ကစၢ်တဖၣ် မၤနးမၤဖှီၣ်အသးလၢအမဲာ်ညါလီၤ။”
GSAM 166တၢ်စိတၢ်ကမီၤလၢအဒိၣ်န့ၢ်န့ဆၢၣ် ထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤပှၤဂီၢ်မုၢ်
GSAM 166.1အဝဲစံးကဒီး ဘၣ်ဃးတၢ်ဘိးဘၣ်သ့ၣ်ညါလၢ အထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤသးအံၤလၢ—
GSAM 166.2“ဖျါလၢပဂီၢ် ဒ်တၢ်အံၤတသန့ၤအသးလၢပှၤကညီအတၢ်မၤအဖီခိၣ် နီတစဲးဘၣ်အဃိ၊ ပကဘၣ်ထံၣ်အီၤဒ် ‘ကိးလၢနၤခီသးကဝီၤ’ အတၢ်လၢပှဲၤထီၣ်အသိးလီၤ။ တလးမူးပိာ်ခွါအိၣ်ယံာ် ဒီးမုၣ်ကနီၤတဖၣ်ငၢၣ်ကမံဒီးမံဝဲဝံၤအလီၢ်ခံ၊ အဝဲသ့ၣ်ခဲလၢာ်ကဘၣ်ဂဲၤဆၢထၢၣ် ဒီးမၤဘၣ်ထွဲအမ့ၣ်အူဒၢတဖၣ်န့ၣ်လီၤ။ ဒီးဖျါလၢတၢ်မၤလၢအကတၢၢ်န့ၣ် မၤဝံၤအသးလံ။ အဂ့ၢ်ဒ်အံၤ လၢညါန့ၣ် တအိၣ်တ့ၢ်အဆၢကတီၢ်လၢ ပှၤကွၢ်လၢ်ခရံာ်ဟဲက့ၤအကရူၢ်တဖၣ် ကတဲာ်ကတီၤအသးဂ့ၤထဲအံၤ လၢကစၢ်အတၢ်ဟဲအဂီၢ်နီတဘျီဘၣ်။”
GSAM 166တၢ်ပာ်လီၤကွံာ်ဟီၣ်ခိၣ်အတၢ်စုလီၢ်ခီၣ်ခိၣ်
GSAM 166.3ခီဖျိတၢ်ဘိးဘၣ်သ့ၣ်ညါလၢ အထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤသး ဘၣ်ဃးခရံာ်ဟဲက့ၤအတၢ်သိၣ်လိန့ၣ်၊ ပှၤအါဂၤပာ်လီၤကွံာ်အဟီၣ်ခိၣ်အတၢ်စုလီၢ်ခီၣ်ခိၣ် ဒီးသူအတၢ်အိၣ်ဒီးအီၤလၢ ကမၤစၢၤပှၤစံၣ်တဲၤတဲလီၤတၢ်လၢပှၤကမျၢၢ်အကျါအတၢ်မၤ၊ မ့တမ့ၢ်ကရၤလီၤလံာ်တၢ်ကစီၣ်ဒီးလံာ်ဖိလၢတၢ်စဲကျံးထီၣ်အီၤတဖၣ်၊ မ့တမ့ၢ်ကမၤလၢပှဲၤပှၤလၢအလိၣ်ဘၣ်တၢ်အတၢ်လိၣ်န့ၣ်လီၤ။ မၤသးဒ်န့ၣ်ဒီး အဝဲသ့ၣ်ဟ့ၣ်ဟီၣ်ခိၣ်တၢ်အုၣ်အသးလၢအဂ့ၤကတၢၢ် ဘၣ်ဃးအတၢ်သူၣ်တီသးလိၤဒီးအတၢ်သးဆူၣ်န့ၣ်လီၤ။ မ့မ့ၢ်ပှၤလၢအဖီၣ်ဃာ်အဟီၣ်ခိၣ်အတၢ်စုလီၢ်ခီၣ်ခိၣ် ဒီးတဟ့ၣ်လုၢ်ထီၣ်တၢ်လီၤဆီလၢတၢ်မၤအဂီၢ်ဘၣ်တဖၣ်န့ၣ်၊ ပှၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိပာ်ပနီၣ်အီၤလၢ အတနာ်နီၢ်နီၢ်တၢ်လၢအဝဲသ့ၣ်အၢၣ်လီၤအီၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ။ လၢတၢ်ဒုးနဲၣ်အဒိအဂီၢ် ယကဟ့ၣ်တၢ်မၤအသးခံခါ၊ တၢ်ဂ့ၢ်အံၤတခီဒီးတခီ တခါစုာ်စုာ်လီၤ။
GSAM 166အာလူအစံာ်တပျီ
GSAM 166.4တၢ်အဆိကတၢၢ်မ့ၢ် ပှၤနာ်တၢ်ဖိတဂၤအဂ့ၢ်၊ အမံၤမ့ၢ် ဟ့ၣ်စတ့ၣ်စ်၊ ဒီးအအိၣ်လၢ နယူ အံးပ်စဝံးချ်၊ N.H. န့ၣ်လီၤ။ အဝဲအိၣ်ဒီး အာလူဂ့ၤဂ့ၤအစံာ်ဖးလဲၢ်တပျီ ဒီးပာ်တ့ၢ်ဝဲလၢတခူၣ်ထီၣ်အီၤဘၣ်။ အပှၤလၢဃၢၤတဖၣ် ဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘှီဘၣ်ဃးအီၤ ဒီးဟဲဆူအအိၣ်၊ စံးလၢအမ့ၢ်ဟ့ၣ်အခွဲးန့ၣ် အဝဲသ့ၣ်ကခူၣ်ထီၣ်ဝဲ ဒီးပာ်န့ၢ်အီၤလၢဟံၣ်ဖီလာ်အတၢ်ပာ်ဖှိၣ်အလီၢ် ကလီကလီလီၤ။ အဝဲသ့ၣ်စံး၊ “အဂ့ၢ်ဒ်အံၤ နကလိၣ်ဘၣ်အီၤသ့ၣ်သ့ၣ်လီၤ။” စီၤဟ့ၣ်စတ့ၣ်စ်စံး၊ “တမ့ၢ်ဘၣ်။ ယကပျဲအာလူအစံာ်တပျီန့ၣ် စံၣ်တဲၤတဲလီၤယတၢ်နာ်လၢ ကစၢ်ကဟဲဖျါထီၣ်လၢအဆိအဂ့ၢ်လီၤ။”
GSAM 167.1ဖဲသ့ၣ်လၣ်လီၤအကတီၢ်န့ၣ်၊ ဒ်ပသ့ၣ်ညါဘၣ်လၢ ကလဲရမီးၣ်တ် (N.H.) အ လံာ်လံာ်လွံၢ်၊ နယူယီးက်အ လံာ်မုၢ်အမ့ၢ်အတီ၊ ဒီးပှၤကမျၢၢ်အလံာ်တၢ်ကစီၣ်အဂၤအါဘ့ၣ်အသိးန့ၣ်၊ အာလူအတၢ်ထွးထီၣ် ဘူးကလၢာ်ဟးဂီၤဝဲ မ့ၢ်လၢ “အာလူအတၢ်အုၣ်” အဃိလီၤ။ ဒ် လံာ်မုၢ် စံးဝဲအသိး၊ “ပသ့ၣ်ညါဘၣ်လၢ တၢ်အီၣ်လၢအလုၢ်အပှ့ၤဒိၣ်အံၤ အတၢ်ထွးထီၣ်ဒီတစဲၤတဖၣ် ဘၣ်တၢ်မၤဟးဂီၤခီဖျိတၢ်အုၣ်န့ၣ် လီၤသးဆါဆံးဒိၣ်လဲၣ်။ ပှၤဆှၢတၢ်ကစီၣ်တဂၤလၢ ဖံလၤဒ့လဖံယၤအလံာ်တၢ်ကစီၣ်တဘ့ၣ်အဂီၢ် စံးဝဲလၢ ကီၢ်စဲၣ်အဝဲန့ၣ်အာလူအတၢ်ထွးထီၣ်ဟးဂီၤလံ။ ထဲတၢ်လီၢ်တခါလၢ ပနၢ်ဟူတၢ်ကဒူးကဒ့ၣ်စှၤန့ၣ် မ့ၢ်မိန်းလီၤ။ ဘၣ်ဆၣ် လၢန့ၣ်ဒၣ်လဲာ် အာလူတဖၣ်တပူၤဖျဲးလၢတၢ်ဆါအံၤဘၣ်။”
GSAM 167.2မ့ၢ်လၢသ့ၣ်လၣ်လီၤအကတီၢ်အံၤ တခုၣ်အါအါဘၣ်၊ ဒီးစီၤဟ့ၣ်စတ့ၣ်စ်အာလူတဖၣ် အိၣ်တ့ၢ်လၢဟီၣ်ခိၣ်လာ်တုၤလၢလါနိၣ်ဝ့ဘၢၣ်အဃိ၊ အုၣ်ဝဲတအိၣ်နီတဖျၢၣ်ဘၣ်။ မၤသးဒ်န့ၣ်ဒီး အဝဲအိၣ်ဒီးအာလူအါအါဂီၢ်ဂီၢ် လၢအနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲအဂီၢ် ဒီးအပှၤလၢဃၢၤလၢ အထံၣ်ဘၣ်တၢ်တဘျုးတဖှိၣ်တဖၣ်အဂီၢ်လီၤ။ ပှၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် ဖဲလါအီးကထိဘၢၣ်လၢအပူၤကွံာ် အဝဲသ့ၣ်ဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘှီလၢအတၢ်ဘျုးအဂီၢ်အါမး၊ ဒီးတုၤတၢ်ကိၢ်ထီၣ်သီအကတီၢ်န့ၣ် အဝဲသ့ၣ်ကဘၣ်ပှ့ၤအာလူချံလၢအအိၣ်၊ ဒီးအသူၣ်ခုသးခုလၢကဟ့ၣ်အပှ့ၤဂ့ၤဂ့ၤလီၤ။ တၢ်လၢအဝဲသ့ၣ်ဆိကမိၣ်လၢ ကကဲထီၣ်တၢ်နးတၢ်ဖှီၣ်ဖးဒိၣ်လၢ စီၤဟ့ၣ်စတ့ၣ်စ်အဂီၢ်န့ၣ်၊ ယွၤဆီတလဲက့ၤအီၤဆူ ဟီၣ်ခိၣ်အတၢ်ဆိၣ်ဂ့ၤလီၤ။ ဒီးတမ့ၢ်ထဲအဝဲတဂၤအဂီၢ်ဘၣ်၊ မ့ၢ်စ့ၢ်ကီးလၢ အပှၤလၢဃၢၤတဖၣ်အဂီၢ်လီၤ။
GSAM 167အဝဲသမၢအတၢ်နာ်
GSAM 167.3တၢ်မၤအသးခံခါတခါန့ၣ် ကဲထီၣ်လၢတၢ်လီၢ်လၢယနီၢ်ကစၢ်အိၣ်ဆိးအပူၤလီၤ။ မ့ၢ်တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဖိတဂၤအဂ့ၢ်၊ အဝဲစံးကတိၤအါအါလၢတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အပူၤ ဘၣ်ဃးကစၢ်ကဟဲလၢ 1844 နံၣ် အသ့ၣ်လၣ်လီၤအကတီၢ်အဂ့ၢ်လီၤ။ အဝဲမ့ၢ်ပှၤလၢ အိၣ်ဒီးတၢ်စုလီၢ်ခီၣ်ခိၣ်အါတဂၤ၊ ဒီးလၢအတၢ်အိၣ်တဖၣ်အကျါ အိၣ်ဒီးထိးတဖု၊ အနံၣ်အလါကြၢးဝဲတီတီလၢ ကလုၢ်ပာ်အီၤတုၤတၢ်ကိၢ်ထီၣ်သီအဆၢကတီၢ်အဖၠါအဂီၢ်လီၤ။ ယဖါတံၢ်တဂၤလၢ အတပာ်မၤအသးဒ်ပှၤဘူၣ်တၢ်ဘါတၢ်ဘၣ်၊ ဒီးအတၢ်မၤမ့ၢ်တၢ်ပှ့ၤတၢ်ဆါဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိန့ၣ်၊ လဲၤဆူပှၤလၢအအၢၣ်လီၤအသးဒ် ခရံာ်ဖိ အဲးဒ်ဝဲၣ်တံး အအိၣ် ဒ်သိးကပှ့ၤအထိးတဖၣ်လီၤ။ ဘၣ်ဆၣ် အဝဲသ့ၣ်ညါဘၣ်လၢ ပှၤန့ၣ်တအဲၣ်ဒိးဆါအီၤဘၣ်၊ မ့ၢ်လၢအကပာ်အီၤတုၤတၢ်ကိၢ်ထီၣ်သီအဆၢကတီၢ်လၢကဟဲ ဒ် ‘ထိးလၢတၢ်ကဆဲးလုၢ်အီၤအဂီၢ်’ အဃိလီၤ။ ဖါတံၢ်ဟဲဆူယဖံဖုလၢအမ့ၢ် ခရံာ်ဖိ အဲးဒ်ဝဲၣ်တံး ပှၤနာ်တၢ်ဖိတဂၤအအိၣ် ဒီးစံး၊ “ပှၤန့ၣ်တနာ်တၢ်လၢအဝဲအၢၣ်လီၤအီၤဘၣ်။” ဖံဖုသံကွၢ်၊ “ဘၣ်မနုၤအဃိလဲၣ်။” ဖါတံၢ်စံး၊ “မ့ၢ်လၢ အဝဲစံးကစၢ်ဟဲလံ၊ ဒီးဟီၣ်ခိၣ်ကကတၢၢ်လၢသ့ၣ်လၣ်လီၤအကတီၢ်အံၤ၊ ဘၣ်ဆၣ် အဝဲအဲၣ်ဒိးပာ်အထိးတဖၣ်တုၤတၢ်ကိၢ်ထီၣ်သီအဆၢကတီၢ်လၢကဟဲအဃိလီၤ။ အဝဲတလိၣ်ကတိၤတၢ်ဒီးယၤဘၣ်။ အဝဲတနာ်တၢ်န့ၣ်နီတဘီဘၣ်။”
GSAM 168တၢ်ဟ့ၣ်ကျိၣ်စ့ဖဲစဲၤခံလံအခါ
GSAM 168.1ပှၤတနီၤ ဖီၣ်ဃာ်အကျိၣ်အစ့၊ ဒီးလၢဆၢကတီၢ်န့ၣ်ဒီကတီၢ် အဝဲသ့ၣ်သးဒုးတၢ်ဒီး တၢ်သ့ၣ်ညါလၢအကဘၣ်သူအီၤ ဒ်သိးကဒုးလဲၤထီၣ်လဲၤထီတၢ်မၤ၊ တုၤလၢတၢ်ကသူအီၤအဂီၢ် စဲၤခံလံန့ၣ်လီၤ။ ပှၤဒ်အံၤတဖၣ် ဟဲဆူပှၤလၢအမၤတၢ်စဲကျံးထုးထီၣ်တၢ်ကစီၣ်အအိၣ်၊ ဒီးဃ့ကညးအဝဲသ့ၣ်ဒီးမဲာ်ထံမဲာ်နိ ဒ်သိးကတူၢ်လိာ်အကျိၣ်စ့လီၤ။ ဘၣ်ဆၣ် တၢ်စံးဆၢမ့ၢ်၊ “သုစဲၤခံလံ။ ပဟ့ၣ်လံစ့လၢ လံာ်စဲကျံးခဲလၢာ်လၢ ပရၤလီၤအီၤသ့တချုးတၢ်အကတၢၢ်ဟဲဒံးဘၣ်အဂီၢ်လီၤ။ ပငါလီၤစဲးစဲကျံးလံာ်လၢအလဲၤလၢစိကမီၤအါဖျၢၣ် ဒ်သိးကမၤတၢ်လၢမုၢ်ဆါမုၢ်နၤလီၤ။ ပတလိၣ်ကျိၣ်စ့အါထီၣ်လၢၤဘၣ်။” ပှၤထံၣ်တၢ်လၢအမဲာ်တဂၤ အုၣ်အသးလၢယအိၣ်လၢ အဝဲထံၣ်ပှၤပာ်လီၤစ့ဒီလၣ်လၢအကထိတဖၣ် လၢစီၢ်နီၤခိၣ် လၢပှၤထုးထီၣ် လံာ်တၢ်မ့ၢ်တၢ်တီအကလုၢ် အမဲာ်ညါ၊ ဒီးဃ့ကညးအီၤဒီးသးအတၢ်နးတၢ်ဖှီၣ် ဒ်သိးကဟံးန့ၢ်စ့န့ၣ်ဒီးသူအီၤလီၤ။ တၢ်စံးဆၢမ့ၢ်၊ “သုစဲၤခံလံ။ ခဲအံၤ ပတလိၣ်သုစ့ဘၣ်။ ပသူအီၤတသ့ဘၣ်။” ဒီးအဝဲသ့ၣ်သံကွၢ်၊ “တၢ်ဟ့ၣ်အီၤဆူပှၤဖှီၣ်ဖိယာ်ဖိအအိၣ် တသ့ဘၣ်ဧါ။” တၢ်စံးဆၢမ့ၢ်ဒ်န့ၣ်သိး၊ “ပကတဲာ်ကတီၤလံ လၢပှၤဒ်န့ၣ်ခဲလၢာ်လၢ ပလဲၤတုၤအအိၣ်သ့တဖၣ် အတၢ်လိၣ်လၢအချ့အဂီၢ်လံ။” ပှၤတဖၣ်န့ၣ် ဟံးက့ၤအကျိၣ်စ့ ဒီးသးဘၣ်တံာ်တာ်အါမး၊ ဒီးစံးလၢ ယွၤအသးတမံလၢအဝဲသ့ၣ်ဘၣ်၊ မ့ၢ်လၢအတၢ်နာ်လီၤစှၤ ဒီးအတၢ်သူၣ်လီသးကွံအဃိန့ၣ်လီၤ။ တၢ်သူၣ်လီသးကွံန့ၣ် ဆှၢအဝဲသ့ၣ်လၢ ကပၢၤဃာ်အကျိၣ်စ့လၢယွၤအတၢ်မၤအဂီၢ် ဖဲတၢ်လိၣ်ဘၣ်အီၤ ဒီးပှၤကသူအီၤလၢတၢ်သးခုအခါန့ၣ်လီၤ။
GSAM 168တၢ်ပာ်ထီၣ်ပှၤကွၢ်ထွဲတဖၣ်
GSAM 168.2ပှၤလၢအပာ်တ့ၢ်အဘုအဟုလၢတဒဲးကူးအီၤဘၣ် ဒီးပာ်တ့ၢ်အတၢ်ဖံးတၢ်မၤအလီၢ်လၢအပျီ၊ ဒ်သိးကရၤလီၤလံာ်လၢတၢ်စဲကျံးထီၣ်အီၤ မ့တမ့ၢ်ကကတိၤတၢ်ဒီးထုကဖၣ်ဃုာ်ဒီးပှၤဂီၢ်မုၢ် တဟံၣ်ဘၣ်တဟံၣ်တဖၣ်န့ၣ်၊ အတၢ်သကဲာ်ပဝးဒီးအတၢ်သိၣ်တၢ်သီ ပှၤပာ်တၢ်ကမၣ်လၢအဖီခိၣ်တသ့ဘၣ်။ ပှၤဂီၢ်မုၢ်တသးဒ့ဒီလၢ ပိာ်ခွါဒီးပိာ်မုၣ်ဒ်အံၤတဖၣ် နာ်ဝဲတၢ်ကတိၤကိးဘီဒဲးလၢ အဝဲသ့ၣ်စံးဝဲန့ၣ်ဘၣ်။ တကးဒံးဘၣ် တၢ်စိတၢ်ကမီၤပိာ်ထွဲအဝဲသ့ၣ် တုၤပှၤလၢအသးတီသးလိၤတဖၣ် တဲထီဒါမ့တမ့ၢ်တြီဆၢအတၢ်ကတိၤတန့ၢ်ဘၣ်။ ခီဖျိကျဲအံၤ ပှၤလၢအကထိတဖၣ် ဘၣ်တၢ်ဆှၢအီၤဆူတၢ်နာ်တၢ်မ့ၢ်တၢ်တီ၊ ဒီးဃုဝဲဒီးထံၣ်န့ၢ်ယွၤအတၢ်သးကညီၤန့ၣ်လီၤ။
GSAM 169.1ဘၣ်ဆၣ် ပှၤတၢ်ဒဲးဘးဖိလၢ အနံၤဘၣ်ဖၣ်လဲ ဒီးပှၤလၢအအၢၣ်လီၤတၢ်နာ် ဘၣ်ဆၣ်အသးစဲထီလၢဟီၣ်ခိၣ်တဖၣ် ဆၢတဲာ်လၢ ကဘၣ်ပတုာ်တၢ်ရၤလီၤလံာ်ဘၣ်ဃးခရံာ်ဟဲက့ၤအတၢ်မၤအံၤလီၤ။ အဝဲသ့ၣ်စံးလၢ ပှၤလၢအဟံးန့ၢ်တၢ်မၤအလီၢ်လၢ ဝ့ၢ်ကဝီၤတကဝီၤ မ့တမ့ၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်ဒီတဘ့ၣ်၊ ဒီးလဲၤတဟံၣ်ဘၣ်တဟံၣ် ဒီးခရံာ်ဟဲက့ၤအတၢ်သိၣ်လိအံၤ၊ ဒီးပာ်တ့ၢ်ကွံာ်အတၢ်ဖံးတၢ်မၤဒီးအဟံၣ်ဖိဃီဖိန့ၣ် ကဘၣ်မ့ၢ်ပှၤလၢအပျုၢ်လံ၊ ဒီးမၤသးဒ်န့ၣ်ဒီး ကဘၣ်ပာ်ထီၣ်ပှၤကွၢ်ထွဲတၢ်လၢအဖီခိၣ်လီၤ။ တၢ်လၢအဝဲသ့ၣ်ယၢၤထီၣ်ဒ်အမ့ၢ်တၢ်အုၣ်အသးလၢ ပှၤနာ်တၢ်ဖိတဖၣ်အခိၣ်နူာ်တဘၣ်လိာ်အသးဘၣ်န့ၣ် မ့ၢ်ထဲတၢ်မၤလၢ အပှၤကညီသကိးတဖၣ်ကပူၤဖျဲးအဂီၢ်၊ ဒီးတၢ်အုၣ်အသးတအိၣ်လၢ အဟံၣ်ဖိဃီဖိတဖၣ် တူၢ်ဘၣ်တၢ်နးတၢ်ဖှီၣ် မ့ၢ်လၢအပာ်တ့ၢ်အတၢ်ဖံးတၢ်မၤအဃိဘၣ်။ အဃိ တၢ်န့ၣ်တလၢပှဲၤလၢ ကပာ်ဂၢၢ်ပာ်ကျၢၤတၢ်ပျုၢ်အဂ့ၢ်ဘၣ်၊ ဒီးပှၤထဲစှၤဂၤ ဘၣ်တၢ်ပာ်အီၤလၢ ပှၤကွၢ်ထွဲတဖၣ်အစုပူၤလီၤ။ ပမ့ၢ်ကွၢ်ဒ် ဆၢကတီၢ်ခဲအံၤပှၤထီဒါတၢ်တဖၣ် စံးကတိၤတၢ်ဂ့ၢ်အံၤဘျ့ဘျ့ဘျီဘျီအသိးန့ၣ်၊ ပကဆိကမိၣ်လၢ တၢ်မၤအသးဒ်န့ၣ် အိၣ်အါခါလီၤ။ ဘၣ်ဆၣ် လၢယတၢ်မၤခဲလၢာ် ဒ်ခရံာ်ဖိ အဲးဒ်ဝဲၣ်တံး အသရၣ်တဂၤအသိး၊ ယံာ်အနံၣ်ယဲၢ်ဆံဃုနံၣ်ဘျဲၣ်န့ၣ်၊ ယထံၣ်ဘၣ်ထဲ “ပှၤမီလၢၣ်” ခံဂၤအဂ့ၢ် လၢတၢ်ပာ်ထီၣ်ပှၤကွၢ်ထွဲလၢအဖီခိၣ်န့ၣ်လီၤ။ ပကပာ်ဖျါအဝဲသ့ၣ်အဂ့ၢ်ဖုၣ်ဖုၣ်န့ၣ် ကြၢးဝဲဘၣ်ဝဲလီၤ။
GSAM 169အဝဲကဲထီၣ်အနီၢ်ကစၢ်အပှၤကွၢ်ထွဲ
GSAM 169.2တၢ်အဆိကတၢၢ် ကဲထီၣ်လၢနယူယီးက်ကီၢ်စဲၣ်၊ ယံၤဒီးတၢ်လီၢ်လၢယအိၣ် စှၤန့ၢ်အသၢဆံမံးလာ်န့ၣ်လီၤ။ ပှၤတဂၤလၢ အတၢ်စုလီၢ်ခီၣ်ခိၣ်အပှ့ၤအိၣ်အဒိၣ် $100,000 န့ၣ် တူၢ်လိာ်ခရံာ်ဟဲက့ၤအတၢ်သိၣ်လိလီၤ။ အဝဲဟ့ၣ်စ့အံၤအတဝာ်ဃၣ်ဃၣ်ဆူ အမါဒီးအဖိတဖၣ်လၢ အတနာ်ဃုာ်တၢ်ဒီးအီၤဘၣ်အအိၣ်လီၤ။ အိၣ်တ့ၢ်ဝဲန့ၣ် အဝဲဆိကမိၣ်လၢ မ့ၢ်အတၢ်ဒၣ်ဝဲလၢ ကသူအီၤဒ်အထံၣ်လၢအကြၢးအသိးလီၤ။ မ့ၢ်လၢ အဝဲသူဝဲတနီၤလၢ ခရံာ်ဟဲက့ၤအတၢ်မၤအပူၤအဃိ၊ အဖိတဖၣ်ထီဒါဝဲ ဒီးလဲၤတၢၣ်ပီၣ်တၢၣ်ပီဒီးပှၤစံၣ်ညီၣ်တၢ်တဂၤ၊ ဃ့ကညးလၢ တၢ်ကပာ်ထီၣ်ပှၤကွၢ်ထွဲတဂၤလၢအပၢ်အဖီခိၣ်လီၤ။ ပှၤစံၣ်ညီၣ်တၢ်တဲနၢ်ပၢၢ်အဝဲသ့ၣ် ဘၣ်ဃးပှၤကွၢ်ထွဲအမူအဒါဒီးအစိအကမီၤလၢ တၢ်ပၢဆှၢတၢ်စုလီၢ်ခီၣ်ခိၣ်ဝံၤန့ၣ်၊ အဝဲမၢအဝဲသ့ၣ်ပာ်ဖျါ ပှၤလၢအအဲၣ်ဒိးလၢ အဝဲကပာ်ထီၣ်န့ၣ်လီၤ။ အဝဲသ့ၣ်တၢၣ်ပီၣ်တၢၣ်ပီလိာ်အသးတစိၢ်ဖိဝံၤန့ၣ်၊ ဆၢတဲာ်ဝဲလၢ အဝဲသ့ၣ်တသ့ၣ်ညါပှၤနီတဂၤလၢ အဘူၣ်နာ်န့ၢ်အီၤဒီးတၢ်စုလီၢ်ခီၣ်ခိၣ်ဘၣ်၊ ဒီးဒုးသ့ၣ်ညါပှၤစံၣ်ညီၣ်တၢ်လၢ အဝဲသ့ၣ်ဃုထၢအပၢ် ဒ်အနီၢ်ကစၢ်အပှၤကွၢ်ထွဲအသိးန့ၣ်လီၤ။ ပှၤစံၣ်ညီၣ်တၢ်ဃၣ်ကွၢ်ပှၤန့ၣ်ဒီးစံး၊ “စီၤ _____ ဧၢ၊ နဖိတဖၣ်ဃုထၢနၤဒ် ပှၤလၢအကြၢးပၢဆှၢနတၢ်စုလီၢ်ခီၣ်ခိၣ်နီၢ်ကစၢ်အသိးလီၤ။ နတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤတဖၣ် အိၣ်ဒ်တၢ်တချုးဟဲစိာ်နၤဆူကွီၢ်ဘျီၣ်ဒံးဘၣ်အခါအသိးလီၤ။”3
GSAM 170တၢ်အိၣ်သးလၢအလီၤနံၤ
GSAM 170.1တၢ်မၤအသးအဂၤန့ၣ် မ့ၢ် စတီးက်ဘရံးချ် ဟီၣ်လဲၣ်ဒ်၊ လၢ တော့ပ်ရှမ်၊ မိန်း အဂ့ၢ်လီၤ။ အဝဲမ့ၢ်ပှၤစုသ့လၢအဂ့ၤကတၢၢ်တဂၤ လၢထံကီၢ်အကဝီၤန့ၣ်ဒီတကဝီၤအပူၤ၊ မ့ၢ်ပှၤတ့ထီၣ်တၢ်သ့မး လၢစဲးကလၢၢ်ဒီးတိၤအတၢ်သူၣ်ထီၣ်အပူၤလီၤ။ လၢ “ကိးလၢနၤခီသးကဝီၤ” အတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤအံၤအပူၤ၊ စီၤဟီၣ်လဲၣ်ဒ်ဒိးကသ့ၣ်လဲၤခီဝ့ၢ်ကဝီၤအါကဝီၤ၊ ဒီးရၤလီၤလံာ်တၢ်ကစီၣ်ဒီးလံာ်ဖိ ဘၣ်ဃးခရံာ်ဟဲက့ၤ တဟံၣ်ဘၣ်တဟံၣ်လီၤ။ တၢ်အံၤ မၤသးတမုာ်ပှၤထီဒါတၢ်ဒီးပှၤနံၤဘၣ်ဖၣ်လဲတၢ်တဖၣ်အါမး၊ ဒီးအဝဲသ့ၣ်ကဒူးကဒ့ၣ်လၢ အဝဲပာ်တ့ၢ်အတၢ်ဖံးတၢ်မၤ လၢတၢ်ရၤလီၤလံာ်ဖိအံၤအပူၤလီၤ။ မၤသးဒ်န့ၣ်ဒီး တဘျီဃီအဝဲသ့ၣ် ဒုးပာ်ထီၣ်ပှၤကွၢ်ထွဲတဂၤလၢအဖီခိၣ်လီၤ။ ပှၤကွၢ်ထွဲန့ၣ် ထံၣ်ဘၣ်တၢ်မၤအါန့ၢ်အဆိကမိၣ်ပာ်စၢၤဝဲ၊ မ့ၢ်လၢစီၤဟီၣ်လဲၣ်ဒ် ဆှၢပှၤထၢခိသွဲခဲလၢာ်ဆူအအိၣ်၊ ဒီးနီၢ်နီၢ်န့ၣ် ပှၤကိးဂၤဒဲးလၢအဟဲဒီးစရီလၢ ကဘၣ်ဟ့ၣ်စ့န့ၣ် အဝဲဆှၢဆူအအိၣ်လီၤ။ အဝဲစံး၊ “အဂ့ၢ်ဒ်အံၤ ပှၤတပာ်ယၤဒ်ပှၤလၢ အမၤတၢ်ဖံးတၢ်မၤတမံၤလၢ်လၢ်သ့ဘၣ်။” ယံာ်ထီၣ်တစိၢ်ဖိဝံၤအလီၢ်ခံ၊ ကီၢ်ရ့ၣ်အဲၣ်ဒိးသူၣ်ထီၣ်တိၤတဘိ လၢကဲန့ဘ့က်အထံကျိအဖီခိၣ်၊ တိၤလၢကဆၢထၢၣ်ဂၢၢ်ဂၢၢ်လၢထံယွၤဆူၣ်ဆူၣ်ဒီးထံခုၣ်လိၣ်ယွၤတဖၣ်အကျါ ဖဲတၢ်ကိၢ်ထီၣ်သီအဆၢကတီၢ်ထံဒိၣ်အခါန့ၣ်လီၤ။ ကီၢ်ရ့ၣ်အပှၤပၢတၢ်တဖၣ် ဒီးဝ့ၢ်အပှၤပၢတၢ်လၢတၢ်ဃုထၢထီၣ်အီၤတဖၣ် ဆၢတဲာ်လၢ စတီးက်ဘရံးချ် ဟီၣ်လဲၣ်ဒ် မ့ၢ်ပှၤလၢအကြၢးမၤတၢ်အံၤလီၤ။ ဖဲအဝဲသ့ၣ်ဟဲဒီး တၢ်သူၣ်ထီၣ်အတၢ်ပာ်ပနီၣ်ဒီးတၢ်အၢၣ်လီၤအလံာ် ဒ်သိးအကသူၣ်ထီၣ်တိၤန့ၣ်၊ အဝဲစံးဝဲဒီးတၢ်တဲဆဲးတၢ်လၢ၊ “ပှၤဒိၣ်ပှၤပှၢ်သ့ၣ်ဧၢ၊ သုကဘၣ်လဲၤဆူယပှၤကွၢ်ထွဲအအိၣ်လီၤ။ သုသ့ၣ်ညါလၢ ပှၤတပာ်ယၤဒ်ပှၤလၢ အကွၢ်ထွဲအတၢ်ဖံးတၢ်မၤနီၢ်ကစၢ်သ့ဘၣ်၊ ဒီးသုဟဲဆူယအိၣ်လၢ ယကသူၣ်ထီၣ်တိၤတဘိဧါ။” တၢ်အိၣ်သးအံၤ လီၤနံၤအါလီၤသးလၢ ပှၤအိၣ်ဒီးတၢ်ဆိကမိၣ်ဘၣ်ဘၣ်တဖၣ်အဂီၢ်၊ ဒီးတၢ်ပာ်ပှၤကွၢ်ထွဲန့ၣ် ကတၢၢ်ကွံာ်သတူၢ်ကလာ်လီၤ။ ပစံးဘၣ်ထဲလၢ လၢခံန့ၣ် ပှၤလၢအမၤနးမၤဖှီၣ်အီၤတဖၣ် အၢၣ်လီၤအတၢ်ကမၣ်ဒီးတၢ်ဆီၣ်လီၤသးဒိၣ်မး၊ ဘၣ်ဃးအတၢ်မၤလၢ အတတီတလိၤဒီးတလိၣ်ဘၣ်အီၤဘၣ်အံၤန့ၣ် လၢပှဲၤလံလီၤ။