အဆၢ 25 — တၢ်သိၣ်လိအလီၢ်တဖၣ်
GSAM 391.1“မၤန့ၢ်တၢ်ကူၣ်သ့ ဒီးမၤန့ၢ်တၢ်နၢ်ပၢၢ်တက့ၢ်. တၢ်န့ၣ်တမ့ၢ်ဘၣ်လၢနကဘၣ်သးပ့ၤနီၣ်အီၤဘၣ်. ဒီးတဘၣ်ဟးထီၣ်ကွံာ်လၢယထးခိၣ်အတၢ်ကတိၤဘၣ်. တဘၣ်ပာ်တ့ၢ်အီၤဘၣ် ဒီးအဝဲကကဟုကယာ်နၤ. အဲၣ်အီၤ ဒီးအဝဲကပာ်နၤ. တၢ်ကူၣ်သ့န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်အခီၣ်ထံးကတၢၢ်. မၤန့ၢ်တၢ်ကူၣ်သ့တက့ၢ်. ဒီးလၢနတၢ်မၤန့ၢ်ခဲလၢာ်အပူၤ မၤန့ၢ်တၢ်နၢ်ပၢၢ်တက့ၢ်.”1
GSAM 391သရၣ် G. H. Bell အကၠိ
GSAM 391.2ပှၤမုၢ်နွံသီ ခရံာ်ဖိ အဲးဒ်ဝဲၣ်တံးတဖၣ် အတၢ်သိၣ်လိအတၢ်မၤန့ၣ် ခဲအံၤဒိၣ်ထီၣ်ဝဲဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်လီၤ. ဒ်တၢ်မၤအဂၤတဖၣ်လၢပတဲအီၤလၢညါအသိး အစးထီၣ်ဝဲဒၣ်လၢအဆံးကတၢၢ်လီၤ. ၁၈၆၈ နံၣ်န့ၣ် သရၣ် G. H. Bell အိးထီၣ်ကၠိလၢဝဲၤလီၢ်အလီၢ်လံၤအတၢ်သူၣ်ထီၣ်အပူၤ လၢ Kalamazoo ဒီး Washington ကျဲအနၤဖၣ်ထံး, Battle Creek အပူၤလီၤ. တကးဒံးဘၣ်, ၁၈၇၁ နံၣ်အတၢ်ကိၢ်ထီၣ်သီအကတီၢ်, တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အထီကတၢၢ်ဝံၤအလီၢ်ခံ, တၢ်ကတိၤသိၣ်လိလၢ သရၣ်စံၣ်တဲၤတဲလီၤတၢ်တဖၣ်အဂီၢ် အိၣ်ဝဲလွံၢ်နွံလီၤ. ဘၣ်တၢ်ရဲၣ်ကျဲၤအီၤလၢ ကမၤစၢၤပှၤလၢအမၤတၢ်သးခုကစီၣ် ဒီးတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အတၢ်မၤတဖၣ်လီၤ.
GSAM 391တၢ်ကိးဃီၤလၢ တၢ်မၤကၠိလၢတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အဂီၢ်
GSAM 391.3လၢ ၁၈၇၂ နံၣ်, လါအ့ဖြ့ၣ် ၁၆ သီ, တၢ်က့ၤကွၢ် ဒီးတၢ်ကစီၣ် အပူၤန့ၣ် တၢ်ကွဲးတခါလၢအမ့ၢ် “ပကဘၣ်အိၣ်ဒီး ပှၤမုၢ်နွံသီ ခရံာ်ဖိ အဲးဒ်ဝဲၣ်တံး အကၠိဧါ” ဖျါထီၣ်ဝဲ. လၢအပူၤန့ၣ် တၢ်လိၣ်ဘၣ်ကၠိအံၤ ဘၣ်တၢ်ပာ်ဖျါထီၣ်ရှဲရှဲလီၤ. လါယူၤလံ ၁၆ သီအတၢ်က့ၤကွၢ်အပူၤ တၢ်ဘိးဘၣ်သ့ၣ်ညါဝဲလၢ ကၠိအိးထီၣ်ဝဲဒီး ပှၤကၠိဖိ ၁၂ ဂၤ, ဒီးခံနွံဝံၤအလီၢ်ခံ ပှၤအနီၣ်ဂံၢ်အါထီၣ်တုၤလၢ ၂၅ ဂၤ, ဒီးတၢ်စးထီၣ်သိၣ်လိ လံာ်ကျိၤအတၢ်တီၤလၢမုၢ်နၤ ပှၤ ၅၀ ဂၤလီၤ. ကၠိအတၢ်ကတီၢ်ခံ စးထီၣ်လါစဲးပတ့ဘၢၣ် ၁၆ သီ, ၁၈၇၂, ဒီးပှၤကၠိဖိ ၄၀ ဂၤလီၤ. လါဒံၣ်စ့ဘၢၣ် ၁၆ သီန့ၣ် ကၠိဒိၣ်ထီၣ်တုၤလၢ တၢ်ဘၣ်သုးအီၤဆူ တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အဟံၣ်, ဖဲန့ၣ် စီၢ်နီၤကွဲးလံာ်လၢတၢ်ချံးလီၤအီၤသ့တဖၣ် ဘၣ်တၢ်စဲထီၣ်အီၤလၢ သရိာ်အလီၢ်ဆ့ၣ်နီၤတဖၣ်အလီၢ်ခံ, ဒီးတၢ်ဖးလံာ်ခီၣ်ထံးအကၠိ ပှၤကၠိဖိ ၆၃ ဂၤ ဘၣ်တၢ်သိၣ်လိအီၤလၢ တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အဟံၣ်အဖီခိၣ်လီၤ.
GSAM 392တၢ်ပာ်ဖှိၣ်စ့ လၢကၠိအဂီၢ်
GSAM 392.1၁၈၇၃ နံၣ် လါမၢ်ၡးအတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အပူၤ တၢ်ဆၢကတီၢ်အါအါ ဘၣ်တၢ်ကွၢ်ထံသမံသမိးလၢ ကပာ်ဖှိၣ်စ့လၢ တၢ်သူၣ်ထီၣ်အဂီၢ်လၢ ကၠိလၢအဘၣ်ထွဲဒီးတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်, လၢကကတဲာ်ကတီၤပှၤမၤတၢ်လၢ တၢ်လီၢ်အကလုာ်ကလုာ်အဂီၢ်လီၤ. မ့ၢ်လၢတၢ်အံၤဘၣ်တၢ်တူၢ်လိာ်အဃိ တၢ်ဃုထၢကမံးတံာ်တခါ ဒ်သိးကပာ်ဖှိၣ်စ့လၢအလိၣ်ဘၣ်တဖၣ်လီၤ. လၢတနံၣ်အတီၢ်ပူၤ လံာ်ကွဲးလၢအဂ့ၤ ဒီးအရ့ဒိၣ်တဖၣ် ဖျါထီၣ်ဝဲတဘျီတဘျီ လၢတၢ်က့ၤကွၢ် ဒီးတၢ်ကစီၣ်အပူၤ, လၢသရၣ် Butler, White, ဒီးအဂၤတဖၣ်အအိၣ်. ဒီးသရၣ် Butler ဒီး Haskell အတၢ်မၤလၢ တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်လၢစံာ်ပူၤအလီၢ်အလီၢ်အဃိ တၢ်ပာ်ဖှိၣ်စ့အါအါလၢ ကၠိအံၤအဂီၢ်လီၤ.
GSAM 392.2တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အဂၤတခါ ဘၣ်တၢ်မၤအီၤလါနိဝ့ဘၢၣ် ၁၆ သီ, ၁၈၇၃. ဖဲန့ၣ် တၢ်ပာ်ဖျါဝဲလၢ စ့ $၅၂,၀၀၀ ဒီးဘၣ်တၢ်အၢၣ်လီၤပာ်စၢၤအီၤလၢ ပှၤမုၢ်နွံသီ ခရံာ်ဖိ အဲးဒ်ဝဲၣ်တံး အတၢ်သိၣ်လိအဂီၢ်, ဒ်သိးကပှ့ၤပှၤလီၢ် ဒီးသူၣ်ထီၣ်တၢ်သူၣ်ထီၣ်လၢတနံၣ်လၢခံအဂီၢ်. လၢတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အံၤအပူၤ ခီဖျိတၢ်ဟ့ၣ်တၢ်ဖး တၢ်ဃုထၢကမံးတံာ် ၇ ဂၤ ဒ်သိးကတီထီၣ်တၢ်သိၣ်လိအကရူၢ် ဒီးဃုလီၢ်လၢတၢ်သူၣ်ထီၣ်အဂီၢ်လီၤ.
GSAM 392.3လၢတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်လၢပာ်ဖျါထီၣ်အံၤအပူၤ Geo. I. Butler ဘၣ်တၢ်ဃုထၢအီၤလၢ ကမ့ၢ် တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အထီကတၢၢ် အပှၤနဲၣ်တၢ်, ဒီး Sidney Brownsberger လၢနဲၣ်ရွဲ. ကမံးတံာ်လၢ တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အထီကတၢၢ်ဃုထၢဝဲန့ၣ် မ့ၢ် Geo. I. Butler, S. N. Haskell, ဒီး Harmon Lindsay လီၤ. James White, Ira Abbey, J. N. Andrews, ဒီး Uriah Smith အမံၤတဖၣ် ဘၣ်တၢ်ပာ်ဖှိၣ်အီၤ ဒ်သိးကမၤသကိးတၢ်ဒီး တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အထီကတၢၢ်အကမံးတံာ်, ဒ်ကမံးတံာ် ၇ ဂၤအသိး. အဝဲသ့ၣ်ဘၣ်တၢ်ပာ်ဖျါအီၤလၢ “ပှၤမုၢ်နွံသီ ခရံာ်ဖိ အဲးဒ်ဝဲၣ်တံး အတၢ်သိၣ်လိအကရူၢ်” လီၤ. စးထီၣ်လၢအဆၢကတီၢ်န့ၣ် သရၣ် Brownsberger မၤသကိးတၢ်ဒီး Battle Creek College တုၤလၢတၢ်ကိးအီၤလၢ ကနဲၣ်ကျဲကၠိလၢတၢ်ကအိးထီၣ်အီၤလၢ Healdsburg, California အဂီၢ်လီၤ.
GSAM 393တၢ်ပှ့ၤဟီၣ်ခိၣ် ၁၂ အ့ကၢ် လၢကၠိအဂီၢ်
GSAM 393.1၁၈၇၃ နံၣ် ဒံၣ်စ့ဘၢၣ် ၃၁ သီ, ကမံးတံာ်အံၤ ပှ့ၤဟီၣ်ခိၣ် ၁၂ အ့ကၢ် လၢ Battle Creek အမုၢ်နုာ်တခီ, ဒီး ၇ အ့ကၢ်န့ၣ် ဘၣ်တၢ်ကဲထီၣ် Battle Creek College အကၠိလီၢ်လီၤ.
GSAM 393.2Battle Creek အကၠိလၢတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အဂီၢ် အတၢ်ဂိၢ်ခါအကၠိတၢ်ကတီၢ် စးထီၣ်လါဒံၣ်စ့ဘၢၣ် ၁၅ သီ, ၁၈၇၃, လၢဝဲၤလီၢ်အတၢ်သူၣ်ထီၣ် အဒုသၢအဒၢးတဖၣ်အပူၤ, ဒီးပှၤကၠိဖိ ၁၁၀ ဂၤ ဘၣ်တၢ်လံာ်မံၤပာ်စၢၤဝဲလီၤ.
GSAM 393တၢ်လိၣ်ဘၣ် ကၠိလၢတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အဂီၢ်
GSAM 393.3ဘၣ်ဃးဒီးပှၤမုၢ်နွံသီ ခရံာ်ဖိ အဲးဒ်ဝဲၣ်တံးတဖၣ် အတၢ်လိၣ်ဘၣ်ကၠိလၢအဂ့ၤန့ၣ် Mrs. White ကွဲးဝဲလၢ ၁၈၇၃ နံၣ် ဒ်အံၤ—
GSAM 393.4“ဒ်သိးပှၤပိာ်ခွါဒီးပှၤပိာ်မုၣ် ကအိၣ်ဒီးသးလၢအချံးအသးန့ၣ် သးအတၢ်စိတၢ်ကမီၤခဲလၢာ် ကဘၣ်တၢ်ကိးထီၣ်အသုး ဒီးမၤဒိၣ်ထီၣ်အီၤလီၤ. ဟီၣ်ခိၣ်ပှဲၤဒီးပှၤပိာ်ခွါဒီးပှၤပိာ်မုၣ်လၢတခီပၤ, လၢအကဲထီၣ်ဒ်န့ၣ် မ့ၢ်လၢ အသးအတၢ်သ့တၢ်ဘၣ်အကလုာ်တခါ ဘၣ်တၢ်မၤဒိၣ်ထီၣ်အီၤ, ဘၣ်ဆၣ် အဂၤတဖၣ် တဒိၣ်ထီၣ်ဘၣ် လၢတၢ်တသူအီၤဘၣ်အဃိလီၤ. ပှၤသးစၢ်အါဂၤ အတၢ်သိၣ်လိန့ၣ် ဟးဂီၤဝဲလီၤ. အဝဲသ့ၣ်ဖးလံာ်အါမး ဒီးတကွၢ်ထံတၢ်လၢ ဘၣ်ထွဲဒီးတၢ်မၤလၢတၢ်အိၣ်မူအတၢ်မၤအဂီၢ်ဘၣ်....”
GSAM 393တၢ်လိၣ်ဘၣ် တၢ်သိၣ်လိလၢအချံးအသး
GSAM 393.5“ဒ်ကၠိတဖၣ်ဘၣ်တၢ်ရဲၣ်ကျဲၤအီၤခဲအံၤအသိး တၢ်ဆဲးလဲၤတၢ်ဖးလံာ်န့ၣ် မၤလီၤစှၤပှၤသးစၢ်အတၢ်ကတဲာ်ကတီၤလၢ တၢ်အိၣ်မူအတၢ်မၤအဂီၢ်လီၤ. ပှၤကညီအသးန့ၣ် အဲၣ်ဒိးမၤတၢ်လီၤ. မ့ၢ်တမၤတၢ်လၢကျဲအဘၣ်ဘၣ်န့ၣ် ကမၤတၢ်လၢကျဲအကမၣ်လီၤ. ဒ်သိးကပာ်ဃာ်သးအတၢ်ချံးအသးအဂီၢ် တၢ်မၤဒီးတၢ်ဖးလံာ် ကဘၣ်ဘၣ်ထွဲလိာ်အသးလၢကၠိပူၤလီၤ.
GSAM 393.6“လၢၦၤစိးပၤတဖၣ်အဆၢကတီၢ် တၢ်ကဘၣ်ရဲၣ်ကျဲၤတၢ်သိၣ်လိလၢအလဲၢ်အဂီၢ်. ကၠိတဖၣ်အကပၤန့ၣ် ကဘၣ်အိၣ်ဒီး စံာ်မၤကၢ် ဒီးတၢ်မၤစၢၤတၢ်ထုးထီၣ်အလီၢ်. ကဘၣ်အိၣ်ဒီးသရၣ်သိၣ်လိဟံၣ်ဃီတၢ်မၤ, ဒီးလၢတနံၤစုာ်စုာ်အဆၢကတီၢ်တနီၤ ကဘၣ်ပာ်လီၤလၢတၢ်မၤအဂီၢ် ဒ်သိးနီၢ်ခိဒီးသးအတၢ်စိတၢ်ကမီၤ ကဘၣ်တၢ်စူးကါအီၤတုၤသိးလိာ်အသးအဂီၢ်လီၤ. မ့ၢ်ကၠိတဖၣ်ဘၣ်တၢ်သူၣ်ထီၣ်အီၤဒ်ကျဲလၢပပာ်ဖျါထီၣ်အီၤအသိးန့ၣ် ခဲအံၤ ပှၤသးလၢတချံးအသးအါအံၤ တအိၣ်ဝဲဘၣ်.”2
GSAM 394Battle Creek College
GSAM 394.1လၢ ၁၈၇၄ နံၣ်အတၢ်ကိၢ်ခါ ဒီးတၢ်ဂိၢ်ထီၣ်သီအကတီၢ်အပူၤ Battle Creek College အတၢ်သူၣ်ထီၣ် ဘၣ်တၢ်သူၣ်ထီၣ်အီၤလီၤ. မ့ၢ်တၢ်သူၣ်ထီၣ်လၢအီၣ်ခဲ, အိၣ်ဒီးအထီသၢထၢၣ် လၢဟံၣ်ဖီလာ်ဒၢးအဖီခိၣ်, ၇၅ x ၇၅ ခီၣ်, ဒီးအိၣ်ဒ်ဂရံးက့ၣ်အက့ၣ်အသိးလီၤ. ဘၣ်တၢ်မၤဝံၤ ဒီးပာ်စီဆှံအီၤလၢ တၢ်မၤလၢအကြၢးအဘၣ်အပူၤ လါယနူၤအါရံၤ ၄ သီ, ၁၈၇၅ လီၤ. ကၠိအိးထီၣ်လၢတၢ်သူၣ်ထီၣ်အံၤအပူၤ ဒီးပှၤကၠိဖိအါန့ၢ် ၁၀၀ ဂၤ ဒီးသရၣ်လၢအကတဲာ်ကတီၤအသး ၇ ဂၤ လၢအဝဲၤကျိၤအကလုာ်ကလုာ်အဂီၢ်လီၤ. လၢ ၁၈၇၇ နံၣ် အကၠိနံၣ်ပူၤ ကၠိအိးထီၣ်ဝံၤ တၢ်ပာ်ဖျါဝဲလၢ ပှၤကၠိဖိ ၂၀၀ ဂၤ အိၣ်ဝဲ. တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အထီကတၢၢ် လါအီးကထိဘၢၣ် ၁၈၈၀ အတၢ်ပာ်ဖျါလၢ တၢ်သိၣ်လိအကရူၢ်အအိၣ် ပာ်ဖျါဝဲလၢ ပှၤကၠိဖိ ၁၄၀၀ ဂၤ ဘၣ်တၢ်လံာ်မံၤလၢ Battle Creek College စးထီၣ် ၁၈၇၃ တုၤလၢ ၁၈၈၀ လါဒံၣ်စ့ဘၢၣ်လီၤ.
GSAM 394ကၠိခံဖျၢၣ်အဂၤ အိးထီၣ်ဝဲ
GSAM 394.2လၢတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အထီကတၢၢ် လါဒံၣ်စ့ဘၢၣ် ၁၈၈၂ န့ၣ် တၢ်ပာ်ဖျါဝဲလၢ ကၠိလၢတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အဂီၢ်ခံဖျၢၣ် ဘၣ်တၢ်အိးထီၣ်အီၤလၢ တနံၣ်အံၤအပူၤ. တခါမ့ၢ် Healdsburg College လၢအအိၣ်လၢ Healdsburg, California, ဘၣ်တၢ်အိးထီၣ် လါအ့ဖြ့ၣ် ၁၁ သီ. အဂၤတခါမ့ၢ် South Lancaster Academy လၢအအိၣ်လၢ South Lancaster, Massachusetts, ဘၣ်တၢ်အိးထီၣ် လါအ့ဖြ့ၣ် ၁၉ သီလီၤ.
GSAM 394Healdsburg College
GSAM 394.3လၢ တၢ်က့ၤကွၢ် ဒီးတၢ်ကစီၣ် လါယနူၤအါရံၤ ၁၅ သီ, ၁၈၈၄ အပူၤ တၢ်ပာ်ဖျါလၢအလီၤသးစဲလၢ ပစဲးဖီကဟၣ်ကၠိအဂီၢ် ဖျါထီၣ်ဝဲဒ်အံၤ—
GSAM 394.4“လၢ ၁၈၈၁ နံၣ် လါစဲးပတ့ဘၢၣ်အပူၤ California တၢ်အိၣ်ဖှိၣ် ဆၢတဲာ်ဝဲလၢ ကအိးထီၣ်ကၠိလၢတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အဂီၢ် ဒီးဃုထၢကမံးတံာ် ဒ်သိးကမၤဝံၤတၢ်မၤအံၤလီၤ. ၁၈၈၂ နံၣ် လါအ့ဖြ့ၣ်အတီၢ်ပူၤ တၢ်ပှ့ၤဟီၣ်ခိၣ်လၢအလဲၢ် ဒီးတၢ်သူၣ်ထီၣ်လၢအိၣ်ဒီးအဒၢး ၁၀ ဖျၢၣ်, ဃုသရၣ်သိၣ်လိ ၂ ဂၤ, ဒီးကၠိလၢအိၣ်ဒီးပှၤကၠိဖိ ၃၃ ဂၤ စးထီၣ်ဝဲလီၤ. လၢကၠိနံၣ်အပူၤ (စးထီၣ်လါယူၤလံ ၂၉, ၁၈၈၂) ကၠိန့ၣ် ဘၣ်တၢ်ပာ်ပနီၣ်အီၤလၢ ကၠိဒိၣ်, ပှ့ၤဟီၣ်ခိၣ် ၅ အ့ကၢ်အဂၤ, သူၣ်ထီၣ်ဟံၣ်လၢအလီၤပလီၢ် [လၢပှၤကၠိဖိအိၣ်ဆိးအဂီၢ်], ဃုသရၣ် ၆ ဂၤ, ဒီးပှၤကၠိဖိ ၁၅၂ ဂၤ ဘၣ်တၢ်လံာ်မံၤလီၤ. စးထီၣ်အိးထီၣ်န့ၣ် စ့ $၂၇,၀၀၀ ဃၣ်ဃၣ် ဘၣ်တၢ်အၢၣ်လီၤဟ့ၣ်လီၤလၢ တၢ်မၤအံၤအဂီၢ်, ဒီးအါတက့ၢ်ဟဲလၢ California အပှၤဂီၢ်မုၢ်အအိၣ်လီၤ.”
GSAM 395South Lancaster Academy
GSAM 395.1New England အပှၤဂီၢ်မုၢ် စးထီၣ်အကၠိလၢ တၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါအဟံၣ် လၢ South Lancaster, Massachusetts အပူၤလီၤ. ခီဖျိ သရၣ် S. N. Haskell အတၢ်မၤလၢအတသုးတသ့ ဒီးပပှၤဂီၢ်မုၢ်လၢ New England အတၢ်လုၢ်ထီၣ်အဃိ ကၠိအတၢ်သူၣ်ထီၣ်တဖၣ် ဘၣ်တၢ်ကတဲာ်ကတီၤအီၤလၢ တၢ်ပာ်စီဆှံအဂီၢ် လၢ ၁၈၈၄ နံၣ်အတၢ်ဂိၢ်ထီၣ်သီအကတီၢ်အပူၤလီၤ. South Lancaster Academy Association အတၢ်သူၣ်ထီၣ်တဖၣ်န့ၣ် အိၣ်ဝဲ ၅ ဖျၢၣ်, ၂ ဖျၢၣ်မ့ၢ်အသီတဖၣ်လီၤ. ကၠိအတၢ်သူၣ်ထီၣ်န့ၣ် မ့ၢ် ၆၀ x ၆၅ ခီၣ်, ဒီးတၢ်သူၣ်ထီၣ်အသီလၢအဂၤ, ပှၤကၠိဖိအဟံၣ်, မ့ၢ် ၃၆ x ၈၈ ခီၣ်လီၤ. တၢ်ပာ်စီဆှံအီၤ လါအီးကထိဘၢၣ် ၁၉ သီ, ၁၈၈၄ လီၤ.
GSAM 395.2တၢ်ကရူၢ်အံၤ မၤတၢ်ဂ့ၤတုၤလၢ ၂၁ နံၣ်ဝံၤအလီၢ်ခံ အိၣ်ဒံးဒီးတၢ်ဘျုးတၢ်ဖှိၣ်, ဒီးဆှၢထီၣ်ပှၤမၤတၢ်လၢအသူၣ်အိၣ်သးအိၣ်လၢ ကစၢ်အတၢ်မၤအဂီၢ် ဆူဟီၣ်ခိၣ်အကပၤကပၤလီၤ. ကၠိအခိၣ်ခဲအံၤမ့ၢ် Frederick Griggs, လၢအမၤစ့ၢ်ကီး တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အထီကတၢၢ် တၢ်သိၣ်လိအဝဲၤကျိၤအနဲၣ်ရွဲလီၤ.
GSAM 395London (England) ကၠိလၢအကတဲာ်ကတီၤပှၤမၤတၢ်
GSAM 395.3ဒ်တၢ်မၤလၢ London, England ဆဲးလဲၤဒီးဒိၣ်ထီၣ်အါထီၣ်အသိး လၢ ၁၈၈၇ နံၣ်အတၢ်ကိၢ်ခါန့ၣ် တၢ်ထံၣ်လၢအဂ့ၤဝဲလၢ ကအိးထီၣ်ကၠိလၢ ကကတဲာ်ကတီၤပှၤမၤတၢ်လၢ လံာ်စီဆှံအဂီၢ်, ဒီးတၢ်မၤလံာ်စီဆှံအဂ့ၢ် ကဘၣ်ဘၣ်ထွဲဒီးအီၤလီၤ. လၢကၠိအံၤအပူၤ ပှၤမၤတၢ်တဖၣ် ဘၣ်တၢ်ဆှၢလီၤအီၤဆူ တၢ်မၤလၢ United Kingdom ဒီးအကီၢ်ဒိတဖၣ်အကပၤလီၤ. ခဲအံၤ ကၠိလၢအဘျုးအဖှိၣ်ဒိၣ်တခါ ဘၣ်တၢ်မၤအီၤလၢ Duncombe Hall, North London, ဒီးသရၣ် H. R. Salisbury ကွၢ်ထွဲဝဲ. အဝဲဒိးန့ၢ်ဘၣ် အတၢ်သိၣ်လိအခီၣ်ထံးလၢ Battle Creek, Michigan ကၠိလီၤ.
GSAM 396Battle Creek College ဒိၣ်ထီၣ်
GSAM 396.1မ့ၢ်လၢ Battle Creek College အဂီၢ် တၢ်လိၣ်ဘၣ်အလီၢ်အါထီၣ်အဃိ လၢ ၁၈၈၆ နံၣ်အတၢ်ကိၢ်ခါန့ၣ် တၢ်ဘၣ်ထၢနုာ်တၢ်သူၣ်ထီၣ်အဒိၣ်အမုၢ် လၢကၠိအတၢ်သူၣ်ထီၣ်အပူၤ, ဒီးလၢနံၣ်လၢခံ (၁၈၈၇) တၢ်ဘၣ်သူၣ်ထီၣ်ဟံၣ်အိၣ်ဆိး (ဘၣ်တၢ်သ့ၣ်ညါအီၤလၢ West Hall) လၢပှၤကၠိဖိမုၣ်အဂီၢ်လီၤ. West Hall အိၣ်ဒီးဒၢးလၢ ပှၤကၠိဖိ ၁၅၀ ဂၤအဂီၢ်, ဒီးတၢ်အီၣ်အဟံၣ်န့ၣ် ပှၤ ၂၂၅ ဂၤ အိၣ်သ့ဝဲ. South Hall လၢတၢ်သူၣ်ထီၣ်အီၤလၢ ၁၈၈၄ နံၣ်, လၢကၠိလီၢ်အကလံၤထံးတခီ, မၤစၢၤဝဲဒ် ပှၤကၠိဖိခွါအဟံၣ်အိၣ်ဆိးလီၤ. လၢကၠိအိးထီၣ်လၢ တၢ်ဂိၢ်ခါအကၠိတၢ်ကတီၢ် ၁၈၈၆-၈၇ အခါ ပှၤကၠိဖိ ၅၆၈ ဂၤ အိၣ်ဝဲလီၤ.
GSAM 396.2လၢ ၁၈၈၅ နံၣ် သရၣ် W. W. Prescott ဘၣ်တၢ်ပာ်ထီၣ်အီၤလၢ Battle Creek College အခိၣ်, ဒီးမိၣ်ကယာ်အလီၢ်ခံ ဘၣ်တၢ်ပာ်ထီၣ်အီၤလၢ ပှၤမုၢ်နွံသီ ခရံာ်ဖိ အဲးဒ်ဝဲၣ်တံး အတၢ်သိၣ်လိအနဲၣ်ရွဲလီၤ. တၢ်အံၤဘၣ်တၢ်ဒုးနဲၣ်အီၤလၢ တၢ်ဆၢတဲာ်လၢအကမၣ်တမ့ၢ်ဘၣ်. တမ့ၢ်ထဲ Battle Creek College ဘျုးဘၣ်ဝဲဘၣ်, မ့မ့ၢ်လၢနဲၣ်ရွဲဒ်အံၤတဂၤအတၢ်မၤအဃိ, ဒီးကစၢ်ယွၤအဘျုးအဖှိၣ်, တၢ်မၤတဖၣ်လၢ ပကၠိအကလုာ်ကလုာ်အပူၤ ဘၣ်တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်အီၤလၢ တၢ်ဃူတၢ်ဖိးအါထီၣ် ဒီးတၢ်မၤလၢအဂံၢ်ဆူၣ်အါထီၣ်လီၤ.
GSAM 396Emmanuel Missionary College
GSAM 396.3Battle Creek College မၤတၢ်ဂ့ၤတုၤလၢ ၁၉၀၁ နံၣ်, ဖဲဟီၣ်ခိၣ်ဒီးတၢ်သူၣ်ထီၣ်တဖၣ် ဘၣ်တၢ်ဆါလီၤအီၤလၢ American Medical Missionary College Association ဒီးတၢ်သိၣ်လိအကရူၢ် ဘၣ်တၢ်ပတုာ်ကွံာ်ဝဲလီၤ. ကၠိအကရၢအသီ ဘၣ်တၢ်တီထီၣ်အီၤတဘျီဃီ လၢအမံၤမ့ၢ် Emmanuel Missionary College လီၤ. တၢ်မၤစံာ်တခါ ဘၣ်တၢ်ဃုန့ၢ်အီၤလၢ Berrien Springs အကပၤ, လၢ Michigan အမုၢ်နုာ်ကလံၤထံးတခီ. ဖဲန့ၣ် ပှၤကၠိဖိတဖၣ် သူၣ်ထီၣ်တၢ်သူၣ်ထီၣ် ဒီးကၠိလၢအဘျုးအဖှိၣ် အိၣ်ဝဲလီၤ. ကၠိအံၤအတၢ်ပညိၣ်အိၣ်ဝဲလၢ ကဟ့ၣ်တၢ်သိၣ်လိလၢအလၢအပှဲၤ ဒ်တၢ်သိၣ်လိလၢပစံးဖျါထီၣ်လၢ အဆၢအံၤအခီၣ်ထံးအသိးလီၤ. ကကတဲာ်ကတီၤပှၤမၤတၢ်လၢအလၢအပှဲၤ လၢတၢ်မၤလၢဟီၣ်ခိၣ်အကပၤကပၤ, ဖဲကစၢ်ယွၤအတၢ်ကိးအီၤန့ၣ်, မ့ၢ်သရၣ်တဖၣ်လၢ Emmanuel Missionary College အတၢ်သးဆူၣ်ဒီးတၢ်ပညိၣ်အဒိၣ်ကတၢၢ်လီၤ.
GSAM 397Central Bible School, Chicago, Illinois
GSAM 397.1လၢ တၢ်က့ၤကွၢ် ဒီးတၢ်ကစီၣ် လါမၢ်ၡး ၁၈၈၇ အပူၤ သရၣ် Geo. I. Butler ဟ့ၣ်ထီၣ်တၢ်ဆိကမိၣ်လၢ မံၣ်ၡၢၣ်အဟံၣ်တခါ ကဘၣ်တၢ်သူၣ်ထီၣ်အီၤလၢ Chicago, Illinois, ဒ်သိးကမ့ၢ် လံာ်စီဆှံကၠိခိၣ်သ့ၣ် လၢကသိၣ်လိပှၤမၤတၢ်လၢ လံာ်စီဆှံအဂီၢ်, ဒီးတဘျီဃီန့ၣ် ကသူအီၤဒ်တၢ်ဘါသရိာ် ဒီးမံၣ်ၡၢၣ်အဟံၣ် လၢပပှၤဂီၢ်မုၢ်လၢဝ့ၢ်ပူၤအဂီၢ်လီၤ. လၢ ၁၈၈၈-၈၉ နံၣ်အတၢ်ဂိၢ်ထီၣ်သီအကတီၢ် ဒီးတၢ်ဂိၢ်ခါအပူၤ တၢ်သူၣ်ထီၣ်အီၤလီၤ. အဘူးအလဲ, ဟီၣ်ခိၣ်, ဟံၣ်, တၢ်ကိးတၢ်ကမျၢတဖၣ် ပာ်ဃုာ်ခဲလၢာ်, ကဲဝဲဒၣ်စ့ $၂၈,၀၀၀ ဃၣ်ဃၣ်လီၤ. တၢ်အိးထီၣ်အီၤလၢတၢ်ပာ်ပနီၣ် လါအ့ဖြ့ၣ် ၄ သီ, ၁၈၈၉, ဒီးပှၤဆါလံာ်တဖၣ်အတၢ်သိၣ်လိလီၤ. ဖဲတၢ်ပာ်စီဆှံအဆၢကတီၢ် တၢ်ပာ်ဖျါဝဲလၢ ပပှၤဂီၢ်မုၢ်သ့ၣ်ညါ ပှၤအစှၤကတၢၢ် ၁,၀၀၀ ဂၤ လၢအတူၢ်လိာ် တၢ်မ့ၢ်တၢ်တီလၢအဆၢကတီၢ်အံၤ လၢတၢ်လီၢ်အါတီၤ ခီဖျိပှၤမၤတၢ်လၢလံာ်စီဆှံအတၢ်မၤအဃိလီၤ.
GSAM 397.2ကၠိအံၤ ဘၣ်တၢ်နဲၣ်ကျဲအီၤလၢသရၣ် George B. Starr တုၤလၢ ၁၈၉၁ နံၣ်အတၢ်ကိၢ်ထီၣ်သီအကတီၢ်လီၤ. ဝံၤဒီး, သရၣ်တဖၣ်လၢ တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အထီကတၢၢ်အကမံးတံာ် ပာ်ထီၣ်ဝဲန့ၣ် ဆဲးမၤတၢ်တုၤလၢ ၁၈၉၃ နံၣ်, ဖဲတၢ်သ့ၣ်ညါဝဲလၢ တၢ်သူၣ်ထီၣ်အံၤ တလၢပှဲၤလၢကစိာ်တၢ်လိၣ်ဘၣ်လၢ လံာ်စီဆှံတၢ်သိၣ်လိအဂီၢ်ဘၣ်. ဒ်တၢ်ရဲၣ်ကျဲၤဝဲလၢ ကၠိလၢလံာ်စီဆှံအဂီၢ် ကဘၣ်ဘၣ်ထွဲဒီး Battle Creek College အသိး, Chicago အတၢ်သူၣ်ထီၣ် ဘၣ်တၢ်ဆါလီၤအီၤလၢ Medical Missionary and Benevolent Association လီၤ. တၢ်သူၣ်ထီၣ်န့ၣ် ဘၣ်တၢ်မၤအီၤဒိၣ်ထီၣ် ဒီးကတဲာ်ကတီၤအီၤလၢ ဆဲးနးတၢ်ဆါဟံၣ်ဆံးဆံးဖိအဂီၢ်, ဒီးခဲအံၤ တၢ်ကိးအီၤလၢ Chicago Branch of the Battle Creek Sanitarium လီၤ.
GSAM 397Union College, Nebraska
GSAM 397.3၁၈၈၉ နံၣ် တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အထီကတၢၢ် အိၣ်ဒီးတၢ်ဆိကမိၣ်လၢ ကသူၣ်ထီၣ်ကၠိလၢ လီၢ်လၢအဘၣ်ထွဲဒီး တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်လၢအအိၣ်လၢကီၢ်ရ့ၣ် ၉ ဘ့ၣ်အဂီၢ်—Iowa, Minnesota, Kansas, Missouri, Nebraska, Dakota, Texas, Colorado, ဒီး Arkansas လီၤ. အဃိ တၢ်ဃုထၢကမံးတံာ်လၢအမူဒါမ့ၢ် ဃုလီၢ်လၢအဂ့ၤလၢကၠိအဂီၢ်လီၤ. ဖဲ Des Moines, Iowa, Fremont ဒီး Lincoln, Nebraska ဒီးလီၢ်အဂၤတဖၣ်အပှၤထံၣ်ဘၣ်တၢ်လၢပကမၤဝဲန့ၣ် အဝဲသ့ၣ်ဟ့ၣ်လီၤသးလိာ်သး လၢကဟ့ၣ်မၤစၢၤတၢ်, မ့ၢ်လၢတဂၤစုာ်စုာ်အဲၣ်ဒိးလၢ တၢ်သူၣ်ထီၣ်ကၠိကအိၣ်လၢအဝဲသ့ၣ်အဝ့ၢ်အပူၤအဃိလီၤ. မ့ၢ်လၢ Lincoln, Nebraska ဟ့ၣ်တၢ်လၢအကဆီအါကတၢၢ် ဒီးဘၣ်တၢ်ပာ်အီၤလၢ လီၢ်လၢအကြၢးအဘၣ်ကတၢၢ်အဃိ တၢ်ပာ်ကၠိလၢန့ၣ်လီၢ်လီၤ.
GSAM 398.1တၢ်သူၣ်ထီၣ်အခိၣ်, Union College နီၢ်နီၢ်, မ့ၢ်တၢ်သူၣ်ထီၣ် ၁၄၁ x ၈၄ ခီၣ်လီၤ. အထီလၢဟီၣ်ခိၣ်တုၤလၢ တၢ်သူၣ်ထီၣ်အခိၣ်ဒုလၢအဖျၢၣ်ကဝီၤအဖီခိၣ်န့ၣ် ၁၀၀ ခီၣ်လီၤ. တၢ်သူၣ်ထီၣ်အံၤအမဲာ်ညါ အိၣ်ဒီးဟံၣ်အိၣ်ဆိးခံဖျၢၣ်, တဖျၢၣ်စုာ်စုာ် ၁၀၄ x ၁၀၄ ခီၣ်, အထီသၢထၢၣ်လီၤ. တၢ်မုၢ်လၢ်ဝဲလၢ စ့ဟဲလၢဟီၣ်ခိၣ်လၢတၢ်ဟ့ၣ်လီၤအီၤန့ၣ် ကဟ့ၣ်လီၤအဘူးအလဲအဖၣ် ၁/၂ အစှၤကတၢၢ် လၢ ကၠိခိၣ်သ့ၣ်အံၤအဂီၢ်. ဖဲန့ၣ် ပှၤမၤတၢ်တဖၣ် ကဘၣ်တၢ်သိၣ်လိအီၤလၢ အဝဲၤကျိၤအကလုာ်ကလုာ်, လၢအကျိာ်အဲးကလံး, Scandinavian ဒီး German, ခီဖျိသရၣ်လၢအဝဲသ့ၣ်အကျိာ်နီၢ်ကစၢ်လီၤ.
GSAM 398.2တၢ်သူၣ်ထီၣ်တဖၣ် ဘၣ်တၢ်ပာ်စီဆှံအီၤ လါစဲးပတ့ဘၢၣ် ၂၄ သီ, ၁၈၉၁, ဒီးကၠိအိးထီၣ် လါစဲးပတ့ဘၢၣ် ၃၀ သီလီၤ. နံၣ်အခီၣ်ထံးအတၢ်လံာ်မံၤန့ၣ် မ့ၢ် ၃၀၁ ဂၤလီၤ. ၁၈၉၂ နံၣ် ကၠိအိးထီၣ်ဒီးပှၤကၠိဖိ ၂၂၂ ဂၤ, ဒီးနံၣ်အတၢ်လံာ်မံၤမ့ၢ် ၅၅၃ ဂၤလီၤ. အဝဲသ့ၣ်အကျါ ၇၁ ဂၤ အိၣ်လၢ German အဝဲၤကျိၤ, ဒီး ၈၅ ဂၤလၢ Scandinavian အဝဲၤကျိၤလီၤ.
GSAM 398.3တၢ်မၤစံာ် ဘၣ်တၢ်ပာ်ဖှိၣ်အီၤဒီးကၠိ, ဒီးဟ့ၣ်တၢ်မၤလၢပှၤကၠိဖိလၢအဲၣ်ဒိးမၤတၢ်စံာ်အဂီၢ်လီၤ. ကၠိအိၣ်ဒီးမုၢ်ကျိၤဝဲၤကွာ်တခါစ့ၢ်ကီး, ဖဲန့ၣ်တၢ်မၤထီၣ်တၢ်အီၣ်လၢအိၣ်ဒီးတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့ လၢအဆၢကတီၢ်တနီၤလီၤ. လၢ ၁၉၀၃ နံၣ်အပူၤ တၢ်ကရူၢ်တခါ ဘၣ်တၢ်တီထီၣ်အီၤ ဒ်သိးကထုးထီၣ်လံာ်တၢ်ကစီၣ်ဒီးလံာ်တဖၣ် လၢ German, Swedish, ဒီး Danish-Norwegian ကျိာ်တဖၣ်အပူၤလီၤ. ကရူၢ်အံၤ အိၣ်ဒီးလံာ်ထုးထီၣ်ဝဲၤလီၢ်ဒီး ပှၤမုၢ်နွံသီ ခရံာ်ဖိ အဲးဒ်ဝဲၣ်တံး အတၢ်ထုးထီၣ်လံာ်ခဲလၢာ် လၢ America အပူၤ လၢကလုာ်အံၤတဖၣ်အဂီၢ်လီၤ. တၢ်မၤအံၤ ဘၣ်တၢ်မၤအီၤအါတက့ၢ်လၢ ပှၤကၠိဖိတဖၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်တမ့ၢ်ထဲဘၣ်တၢ်သိၣ်လိအီၤလၢ လံာ်ထုးထီၣ်အတၢ်မၤဘၣ်, မ့မ့ၢ်ဖဲအံၤ အဝဲသ့ၣ်န့ၢ်ဘၣ်တၢ်လဲၤခီဖျိလၢ အဝဲသ့ၣ်မၤတၢ်မၤလၢ မံၣ်ၡၢၣ်အဂီၢ်နီၢ်နီၢ်လီၤ.
GSAM 398.4တၢ်မၤဘၣ်ဃးဒီးကသံၣ်ကသီန့ၣ် ဘၣ်တၢ်ဒုးနဲၣ်အီၤစ့ၢ်ကီးဒီးကၠိအံၤလီၤ. ခီဖျိတၢ်သူတၢ်လီၢ်လၢအလိၣ်ဘၣ်အဃိ တၢ်သ့ၣ်ညါဝဲလၢ ကၠိအံၤ မၤကွံာ်ဟံၣ်အိၣ်ဆိးဖျၢၣ်အဒိၣ်တဖျၢၣ်သ့ဝဲ. အဃိ လၢစ့အဆံးအဖှိၣ်တနီၤအပူၤ တၢ်ဆဲးနးတၢ်ဆါဟံၣ် ဘၣ်တၢ်အိးထီၣ်အီၤ ဒီးမၤတၢ်ဂ့ၤဝဲလီၤ.
GSAM 399Walla Walla College
GSAM 399.1ကၠိအံၤအိၣ်လၢ Walla Walla အကပၤ, Washington ကီၢ်ရ့ၣ်, ဒီးဘၣ်တၢ်ပာ်စီဆှံအီၤ လါဒံၣ်စ့ဘၢၣ် ၈ သီ, ၁၈၉၂ လီၤ. ကၠိအိးထီၣ်ဖဲ တၢ်ပာ်စီဆှံအမုၢ်နံၤအမဲာ်ညါတနံၤ ဒီးပှၤကၠိဖိ ၁၀၁ ဂၤ. လၢနံၣ်အပူၤ အနီၣ်ဂံၢ်ဒိၣ်ထီၣ်တုၤလၢ ၁၈၅ ဂၤလီၤ. တၢ်မၤစံာ်ဆံးဖိဒီး တၢ်မၤစုမၤခီၣ်အဂၤတဖၣ် ဘၣ်တၢ်ပာ်ဖှိၣ်အီၤဒီးကၠိအံၤလီၤ. အိၣ်လၢတၢ်အိၣ်သးလၢအဘျုးအဖှိၣ် ဒီးမၤတၢ်ဂ့ၤတခါလီၤ. သရၣ် J. L. Kay မ့ၢ်ကၠိသရၣ်အခိၣ်ခဲအံၤလီၤ.
GSAM 399ကၠိလၢ Australia
GSAM 399.2လါအီကၣ် ၂၄ သီ, ၁၈၉၂, ကၠိတခါဘၣ်တၢ်အိးထီၣ်အီၤလၢ Melbourne, Australia, လၢဟံၣ်လၢတၢ်ငှါအီၤ, ဒီးသရၣ် ၅ ဂၤလီၤ. L. J. Rousseau, လၢ Battle Creek, Michigan ကၠိ, မ့ၢ်ကၠိအခိၣ်အဆိကတၢၢ်လီၤ. လၢ ၁၈၉၄ နံၣ်န့ၣ် ကၠိအံၤ အိၣ်ဒီးပှၤကၠိဖိ ၈၉ ဂၤလၢ တၢ်လံာ်မံၤအပူၤလီၤ.
GSAM 399တၢ်သုးကၠိဆူ Avondale
GSAM 399.3ကၠိအံၤအပှၤဆီၣ်ထွဲတၢ်တဖၣ် အဲၣ်ဒိးပာ်ဖှိၣ်တၢ်မၤဒီးတၢ်ဖးလံာ်အဃိ တၢ်ဆၢတဲာ်လၢအဂ့ၤဝဲလၢ ကဘၣ်ဆီတလဲလီၢ်. အဃိ တၢ်သုးကွံာ်အီၤလၢ Melbourne ဝ့ၢ်ဖးဒိၣ် ဆူ Avondale, Cooranbong, New South Wales, လီၢ်ကဝီၤလၢအမ့ၢ်စံာ်ပူၤလီၤ. ဖဲန့ၣ် တၢ်ဃုန့ၢ်မၤစံာ် ဒီးသူၣ်ထီၣ်တၢ်သူၣ်ထီၣ်လၢအကြၢးအဘၣ်လီၤ. ခဲအံၤ ကၠိဘၣ်တၢ်မၤအီၤကဲထီၣ်ဂ့ၤလၢ တၢ်မၤဒီးတၢ်သိၣ်လိအကျဲလီၤ.
GSAM 399တၢ်စံးပာ်ဘၣ်ဃး Avondale ပှဲၤထီၣ်
GSAM 399.4လၢတၢ်သူၣ်ထီၣ်ဒီးတၢ်နဲၣ်ကျဲအပူၤ ကမံးတံာ်အတၢ်ပညိၣ်မ့ၢ် ကၠိကဘၣ်တၢ်မၤအီၤလၢ အဘၣ်ထွဲအါကတၢၢ်ဒီး တၢ်သိၣ်လိလၢတၢ်ဟ့ၣ်လီၤအီၤလၢ ကၠိလၢအိၣ်ဒီးတၢ်မၤအဂီၢ်လီၤ. ကၠိအံၤ ကဘၣ်မ့ၢ် “ကၠိအဒိ” တခါ, ဒီးတၢ်အၢၣ်လီၤတဲဖျါဝဲ အဆၢဆၢလၢ မ့ၢ်တၢ်ကွၢ်ထွဲအီၤဂ့ၤန့ၣ် ကကဲထီၣ်ဂ့ၤ, တမ့ၢ်ထဲလၢကၠိအဂီၢ်ဘၣ်, မ့ၢ်စ့ၢ်ကီး ဟီၣ်ခိၣ်လၢတၢ်ပာ်အီၤလၢ တအဘျုးဘၣ်န့ၣ် ကထုးထီၣ်တၤသၣ်သ့ဝဲလီၤ. အဆၢကတီၢ် ဒီးကစၢ်အဘျုးအဖှိၣ် ဒုးနဲၣ်ထီၣ်ဝဲ တၢ်စံးပာ်အံၤအမ့ၢ်အတီလီၤ. တၢ်မုၢ်တအီၣ်ထီၣ်ဆူၣ်အါနံၣ်လိာ်လိာ် လၢအဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲလၢ တၢ်မၤစံာ် ဒီးတၤသၣ်တဖၣ်တဟဲထီၣ်လၢအဝဲသ့ၣ်အခိၣ်အဃၢၤဘၣ်သနာ်က့, Avondale တၢ်မၤစံာ်န့ၣ် စိးပျၢ်ဒီးထုးထီၣ်တၤသၣ်လီၤ. တၢ်အံၤလီၤလဲၤလီၤလၢ အရ့ဒိၣ်တၢ်တခါအဃိ အစိၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ် ဟဲမေးတၢ်ဘၣ်ဃးကျဲလၢ တၢ်မၤစံာ်လၢကထုးထီၣ်တၢ်အံၤအဂီၢ်လီၤ.
GSAM 400.1တၢ်ပာ်ဖျါလၢ ကၠိအတၢ်မၤလၢ ၁၉၀၃ နံၣ်အဂီၢ် ဒုးနဲၣ်ထီၣ်ဝဲလၢ ပှၤကၠိဖိအနီၣ်ဂံၢ်ဒိၣ်ထီၣ် ၅၀ မျးကယၤလီၤ. စ့အတၢ်အိၣ်သးစ့ၢ်ကီးဂ့ၤဝဲ—အဘူးအလဲခဲလၢာ် ဘၣ်တၢ်ချ့အီၤ, ဒီးစ့ $၁,၅၀၀ အိၣ်တ့ၢ်လၢ တၢ်ပာ်ဖှိၣ်အပူၤ ဒ်သိးကသူအီၤလၢ ကၠိအဘျုးအဖှိၣ်အဂီၢ်လီၤ. သရၣ် C. W. Irwin မ့ၢ်ကၠိအပှၤနဲၣ်ကျဲ ဒီးအခိၣ် လၢအဘူၣ်လွံၢ်နံၣ်ဃၣ်ဃၣ်လီၤ.
GSAM 400Mt. Vernon Academy
GSAM 400.2၁၈၉၃ နံၣ် တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အထီကတၢၢ် ဟ့ၣ်တၢ်ဆၢတဲာ်လၢအဆီၣ်ထွဲ ကအိးထီၣ်ကၠိလၢ Mt. Vernon, Ohio လီၤ. ကၠိအံၤအိၣ်ဒီး တၢ်မၤစုမၤခီၣ်အဂၤတဖၣ်, ဒီးတၢ်ပာ်ဖျါဝဲလၢ မၤတၢ်ဂ့ၤလီၤ. ၁၈၉၄ နံၣ် အပှၤကၠိဖိလံာ်မံၤန့ၣ် ၁၄၀ ဂၤလီၤ. သရၣ် J. W. Loughhead မၤတၢ်ဒ်ကၠိအခိၣ် လၢနံၣ်အါမး, တုၤလၢတၢ်ကိးအီၤဆူ Washington, D.C. လီၤ. ကၠိအလီၢ်မံၤမ့ၢ် Academia, Ohio လီၤ.
GSAM 400Keene Industrial School
GSAM 400.3၁၈၉၃ နံၣ် တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အထီကတၢၢ် တူၢ်လိာ်ဝဲ ကအိးထီၣ်ကၠိလၢအိၣ်ဒီးတၢ်မၤ လၢ Keene, Texas လီၤ. တၢ်မၤစံာ်အိၣ်ဒီး ၁၃၀ အ့ကၢ်အါန့ၢ်အါ, တၢ်သူၣ်ထီၣ်တဖၣ် ဘၣ်တၢ်မၤအီၤ, ဒီးကၠိအိးထီၣ်ဝဲလၢ သရၣ် C. B. Hughes ဒီးအပှၤမၤသကိးတဖၣ်အဖီလာ်လီၤ. တၢ်မၤအီၤဒ်တၢ်ကပာ်ဖှိၣ်တၢ်မၤဒီးတၢ်သိၣ်လိအကျဲအသိးလီၤ. ၁၈၉၄ နံၣ် ပှၤကၠိဖိလံာ်မံၤန့ၣ် ၁၆၀ ဂၤလီၤ. ကၠိအံၤစ့ၢ်ကီး မၤတၢ်ကဲထီၣ်ဂ့ၤလီၤ.
GSAM 400Claremont Union College
GSAM 400.4ကၠိအံၤအိၣ်လၢ Kenilworth, Cape Town အကပၤ, South Africa လီၤ. အကၠိသရၣ်အါတက့ၢ် ဘၣ်တၢ်ဃုထၢအီၤလၢ Battle Creek College အအိၣ်လီၤ. ကၠိအိးထီၣ်ဝဲလၢ ၁၈၉၄ နံၣ် ဒီးပှၤကၠိဖိ ၉၀ ဂၤလီၤ. ကၠိနံၣ်အခီၣ်ထံးဝံၤအလီၢ်ခံ ပှၤကၠိဖိအနီၣ်ဂံၢ်ဒိၣ်ထီၣ်တုၤလၢ တၢ်ဘၣ်မၤအါထီၣ်လီၢ် ခီဖျိတၢ်မၤဒိၣ်ထီၣ်ကၠိအတၢ်သူၣ်ထီၣ်လီၤ. ခဲအံၤ ကၠိအံၤအိၣ်လၢ သရၣ် C. H. Hayton အတၢ်ကွၢ်ထွဲအဖီလာ်လီၤ.
GSAM 401.1ပှၤမုၢ်နွံသီ ခရံာ်ဖိ အဲးဒ်ဝဲၣ်တံးတဖၣ် မၤစ့ၢ်ကီးကၠိလၢသဝီအပူၤ (ကၠိခီၣ်ထံး) လၢ Claremont, ဒီးပှၤကၠိဖိ ၇၀ ဂၤ, ဒီးတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အကၠိလၢ Beaconsfield, လၢ ၁၈၉၄ နံၣ် အပှၤကၠိဖိလံာ်မံၤ ၃၀ ဂၤလီၤ.
GSAM 401တၢ်မၤဘၣ်ဃးတၢ်သိၣ်လိ အတၢ်ပာ်ဖျါ, ၁၈၉၅
GSAM 401.2တၢ်ပာ်ဖျါလၢ တၢ်သိၣ်လိအနဲၣ်ရွဲ ဟ့ၣ်လီၤလၢ တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အထီကတၢၢ် လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ၁၈၉၅—
GSAM 401.3“ပှၤမုၢ်နွံသီ ခရံာ်ဖိ အဲးဒ်ဝဲၣ်တံး အတၢ်သိၣ်လိအလီၢ်အကျဲတဖၣ် ဘၣ်တၢ်ပာ်ဖျါအီၤဒ်အံၤလီၤ. ကၠိဒိၣ် ၅ ဖျၢၣ် အိၣ်ဝဲလၢ Battle Creek, Michigan; College View, Nebraska; Healdsburg, California; College Place, Washington; ဒီး Kenilworth, South Africa လီၤ. ကၠိလၢတၢ်သိၣ်လိတၢ်ဒိၣ်အတီၤတဖၣ် ၄ ဖျၢၣ်, မ့တမ့ၢ် ကၠိလၢမၤတၢ်လၢတၢ်သိၣ်လိအတီၤဒိၣ် လၢကီၢ်အံၤ, အိၣ်လၢ South Lancaster, Massachusetts; Mt. Vernon, Ohio; Keene, Texas; ဒီး Graysville, Tennessee လီၤ.... တကးဒံးဘၣ် အိၣ်ဒီး Australian Bible School; ကၠိလၢ Mexico လၢအဘၣ်ထွဲဒီး ကသံၣ်ကသီအမံၣ်ၡၢၣ်; ကၠိလၢပှၤဖိသၣ်လၢအကလုာ်အဂီၢ် လၢ Pitcairn Island; လၢ Raiatea, Society Islands အကရူၢ်; လၢ South Pacific Ocean; လၢ Bonacca လၢ Bay Islands အပူၤ, Caribbean Sea; ကၠိလၢတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အဂီၢ် အိၣ်ဃၣ်ဃၣ် ၁၅ ဖျၢၣ် လၢကီၢ်အံၤဒီးလၢထံကီၢ်အဂၤ; တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အထီကတၢၢ် လံာ်စီဆှံကၠိ ၂ ဖျၢၣ်; ဒီးပှၤဆါလံာ်အကၠိ ဒီးတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အကၠိလၢ တၢ်တကရၢကရိအီၤပိာ်ပိာ်လိာ်လိာ်ဘၣ်တဖၣ် အိၣ်အါမးလီၤ.”
GSAM 401.4လၢတၢ်ဟ့ၣ်လီၤ တၢ်ပာ်ဖျါလၢ ပှၤဟဲထီၣ်ကၠိလၢ ကၠိဒိၣ်ဒီးကၠိလၢတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အဂီၢ် အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်, နဲၣ်ရွဲစံးဝဲ “ဒ်တၢ်တယာ်လၢတၢ်ပလီၢ်သူၣ်ပလီၢ်သးအသိး, ပှၤကၠိဖိလၢအသးအနံၣ်ခဲလၢာ် လံာ်မံၤလၢ ပှၤမုၢ်နွံသီ ခရံာ်ဖိ အဲးဒ်ဝဲၣ်တံး အကၠိတဖၣ်အပူၤ ခဲအံၤ အိၣ်အါန့ၢ် ၃,၀၀၀ ဂၤလီၤ.”
GSAM 402တၢ်ပာ်ဖျါ ကၠိဒီးတၢ်သိၣ်လိအလီၢ် ၁၉၀၃
GSAM 402.1ပှၤမုၢ်နွံသီ ခရံာ်ဖိ အဲးဒ်ဝဲၣ်တံးအကျါ တၢ်မၤဘၣ်ဃးတၢ်သိၣ်လိဒီး တၢ်သိၣ်လိအလီၢ်တဖၣ် ဒိၣ်ထီၣ်ဝဲဒ် တၢ်ကစီၣ်အတၢ်မၤအဂၤတဖၣ်အသိးလီၤ. ဒ်တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အထီကတၢၢ် အလံာ်နံၣ်လံာ်အဂ့ၢ် ၁၉၀၄ ဒုးနဲၣ်ထီၣ်အသိး ခဲအံၤ ကၠိဒိၣ်ဒီးကၠိတဖၣ် လၢ America အိၣ်ဝဲ ၉ ဖျၢၣ်, ဒီးလၢထံကီၢ်အဂၤ ၅ ဖျၢၣ်လီၤ. လၢထံကီၢ်အဂၤတဖၣ် အိၣ်ဝဲလၢ Avondale, New South Wales; Kenilworth, Claremont, Cape Town အကပၤ, South Africa; Holloway, North London, England; Nyhyttan, Järnboås, Sweden; Friedensau, Magdeburg အကပၤ, Germany လီၤ.
GSAM 402.2လၢ America အိၣ်ဒီးကၠိတီၤခၢၣ်သး ၁၄ ဖျၢၣ်, ဒီးလၢထံကီၢ်အဂၤ ၅ ဖျၢၣ်လီၤ. အလီၢ်အကျဲမ့ၢ် Copenhagen, Denmark; Honolulu, Hawaiian Territory; Diamante, Entre Rios, Argentine Republic, South America; Curityba, Brazil, South America; Brusque, Brazil, South America လီၤ.
GSAM 402.3တကးဒံးဘၣ် တၢ်သိၣ်လိအလီၢ်လၢပာ်ဖျါထီၣ်လၢညါတဖၣ်, ပှၤမုၢ်နွံသီ ခရံာ်ဖိ အဲးဒ်ဝဲၣ်တံးတဖၣ် မၤတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အကၠိ ၃၅၇ ဖျၢၣ်လၢတၢ်လီၢ်ဖဲန့ၣ်ဖဲအံၤလီၤ. အကျါ ၃၁၇ ဖျၢၣ်အိၣ်လၢ United States, ဒီး ၄၀ ဖျၢၣ်လၢထံကီၢ်အဂၤတဖၣ်လီၤ. မ့ၢ်ပအိၣ်ဒီး တၢ်ဂံၢ်တၢ်ဒွးလၢအမ့ၢ်အတီတုၤခဲအံၤန့ၣ် တၢ်ဂံၢ်တၢ်ဒွးအံၤ ကအါထီၣ်ဒိၣ်မးလီၤ. ကၠိအါဖျၢၣ် ဘၣ်တၢ်အိးထီၣ်အီၤ စးထီၣ်လၢ ၁၉၀၂ နံၣ်အကတၢၢ်. အဒိ Nebraska တၢ်အိၣ်ဖှိၣ် ပာ်ဖျါဝဲလၢ အိၣ်ဒီးတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အကၠိ ၁၀ ဖျၢၣ်. လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ၁, ၁၉၀၄ အတၢ်ပာ်ဖျါ ဒုးနဲၣ်ဝဲ “တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အကၠိ ၂၄ ဖျၢၣ်” အါထီၣ် ၁၄ ဖျၢၣ် လၢတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်တခါအပူၤလီၤ.
GSAM 402.4နီၢ်နီၢ် ကစၢ်အစုလၢနဲၣ်ကျဲန့ၣ် နဲၣ်ကျဲဒီးအိးထီၣ်ကျဲ လၢတၢ်သိၣ်လိအတၢ်မၤအဂီၢ် လၢပှၤဂီၢ်မုၢ်အံၤအကျါလၢအလီၤလိၣ်လီၤလးလီၤ. မ်အဝဲဟ့ၣ်တၢ်ကူၣ်သ့လၢ ပှၤလၢတၢ်ကိးအီၤလၢကွၢ်ထွဲ တၢ်မၤအဝဲၤကျိၤအံၤအဂီၢ်, ဒ်သိးကၠိအကလုာ်ကလုာ် ဘၣ်တၢ်မၤအီၤဒ်အဝဲပာ်ဖျါထီၣ်အကျဲအသိး. ဖဲန့ၣ် ပှၤမၤတၢ်လၢအမၤတၢ်ဂ့ၤ ဒီးအတၢ်သိၣ်လိလၢအလၢအပှဲၤ အါမး ကအိၣ်ထီၣ်လၢ ကစၢ်အဂီၢ်, ဒီးပှၤပိာ်ခွါဒီးပှၤပိာ်မုၣ်လၢ တခီပၤလၢတၢ်သိၣ်လိဒီးသကဲာ်ပဝး တအိၣ်ဘၣ်. “ကစၢ်ဟ့ၣ်လီၤတၢ်ကစီၣ်,” စံးဝဲလၢ ပှၤသးဝံအကလုာ်, ဒီး “ပှၤလၢအစံၣ်တဲၤတဲလီၤအီၤန့ၣ် အိၣ်အါမး ဒ်သုးမုၢ်အသိးလီၤ.”