အဆၢ ၁၅ — တၢ်ကပီၤအါထီၣ် ဒီးတၢ်လီၤလးအဒိၣ်
GSAM 235.1“တၢ်က့ၤသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ် မုၢ်နံၤလၢအပူၤကွံာ်တဖၣ်၊ ဖဲသုဒိးန့ၢ်တၢ်ကပီၤဝံၤအလီၢ်ခံ သုတူၢ်တၢ်ကီတၢ်ခဲအဒိၣ်အမုၢ်တခါ၊ တဘျီန့ၣ် ပှၤကွၢ်သုလၢတၢ်သးအုး ဒီးတၢ်ကီတၢ်ခဲအဃိ၊ ဒီးတဘျီန့ၣ် သုကဲထီၣ်ပှၤသကိးလိာ်သးဒီး ပှၤလၢအဘၣ်တၢ်မၤဝဲအသိးတဖၣ်။”1
GSAM 235.2တၢ်ဆၢကတီၢ်လၢ တၢ်သးဟးဂီၤအိၣ်ဝဲလၢ ၁၈၄၄ တုၤလၢ တၢ်ကပီၤဖျါထီၣ် လၢအဘၣ်ဃးဒီး တၢ်စီဆှံအလီၢ် ဒီးမူခိၣ်ကလူးသၢဂၤတဂၤ အတၢ်ကစီၣ်န့ၣ် ကဲထီၣ်တၢ်မၤကွၢ်အလီၤဆီတခါလီၤ။ ခရံာ်ဖိ အဲးဒ်ဝဲၣ်တံးတဖၣ်လၢ အဆဲးအိၣ်တီလၢ တၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤလၢအပူၤကွံာ်န့ၣ် ကဲထီၣ်ဝဲ “ပှၤကွၢ်တၢ်” လၢပှၤလၢအဆိကမိၣ်ဝဲလၢ တၢ်ကစီၣ်န့ၣ် ဟးဂီၤဝဲလၢာ်လံအမဲာ်ညါလီၤ။ အဃိ ပှၤမၤအီၤတၢ်သးအုးဖးဒိၣ်လီၤ။ ဘၣ်ဆၣ် ဖဲအဝဲသ့ၣ်ဖီၣ်ဃာ်ကစၢ်လၢ တၢ်နာ် ဒီးဒိးန့ၢ်ဘၣ်အတၢ်အိၣ်ဆိးလၢ သးစီဆှံန့ၣ် အဝဲသ့ၣ်တူၢ်ဝဲသ့လၢ တၢ်သးခုအပူၤလီၤ။
GSAM 235တၢ်ဒုးထီဒါအလီၢ်ခံခါလၢ အလီၤဆီ
GSAM 235.3မုၣ်ကီၤလံၢ်အိၣ်ဒီး တၢ်လ့ပစီအလီၢ်ခံခါလၢ ခရံာ်ဖိ အဲးဒ်ဝဲၣ်တံးတဖၣ်အဂီၢ်လီၤ။ အခီၣ်ထံးတခါန့ၣ် မၤဝဲလၢ ပှၤလၢအနာ်တီတၢ်လၢ ဝံအတၢ်ဆၢကတီၢ်ဝံၤလံန့ၣ် ကနာ်ဝဲလၢ ခရံာ်ဟဲက့ၤခံဘျီန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်ဟဲက့ၤလၢ နီၢ်သးအပူၤ၊ ဒီးလၢကျဲတခါခါ အဝဲမၤဝဲ တၢ်ဟဲက့ၤအံၤ ဖဲမုၢ်နံၤ ၂၃၀၀ အကတၢၢ်န့ၣ်လီၤ။ ခံခါတခါန့ၣ် မၤဝဲလၢ ပှၤလၢအဝဲၤလီၤလၢ အဝဲသ့ၣ်အတၢ်လဲၤခါအပူၤန့ၣ် ကပာ်တ့ၢ်ကွံာ်အီၤလၢာ်လီၤ။ အဃိ ဖဲတၢ်မ့ၢ်တၢ်တီလၢအဘၣ်ဃးဒီး တၢ်စီဆှံအလီၢ် ဒီးမူခိၣ်ကလူးသၢဂၤတဂၤ အတၢ်ကစီၣ် ကဲထီၣ်ဖျါထီၣ်လၢ လံာ်စီဆှံအပူၤ တစိၢ်စိၢ်န့ၣ်၊ ယွၤအသး အတၢ်ကစီၣ် လၢဝံအတၢ်ဟ့ၣ်အပူၤ သ့ၣ်တူၢ်ဝဲ တၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤလၢအပူၤကွံာ် ဒီးကိးအီၤ “တၢ်ကပီၤလၢအကပီၤဒိၣ်မး” လၢယွၤပာ်ထီၣ်ဝဲလၢ ကျဲအခီၣ်ထံး ဒ်သိးကကပီၤတုၤလၢဝ့ၢ်အအိၣ်၊ ဒီးနဲၣ်ဖျါလၢ လံာ်စီဆှံအတၢ်အုၣ်အသးတဖၣ်လၢ ခရံာ်ဟဲက့ၤခံဘျီန့ၣ် ကဘၣ်ကဲထီၣ်လၢ နီၢ်ခိဒီး နီၢ်ကစၢ်အပူၤ၊ အဃိ ကဲထီၣ်ဝဲတသ့ဘၣ်လၢ “မုၢ်နံၤတဖၣ်” အကတၢၢ်န့ၣ်လီၤ။
GSAM 236တၢ်လီၤလးအတၢ်ဖျါထီၣ်
GSAM 236.1အကတၢၢ်အမုၢ်နံၤတဖၣ်အံၤန့ၣ် မ့ၢ်ကစၢ်ကတိၤတၢ်ဒီး အပှၤဂီၢ်မုၢ်လၢ တၢ်ထံၣ်တဖၣ်န့ၣ်၊ တၢ်ဖျါထီၣ်အနီၢ်ကီၢ်အပူၤ ပှၤကဘၣ်မုၢ်လၢ်တၢ်ပနီၣ်လၢအလီၤဆီလၢယွၤအဂီၢ်န့ၣ် မ့ၢ်တမ့ၢ်ဘၣ်ဧါ။ တၢ်ပနီၣ်တဖၣ်အံၤ ဖျါဝဲလၢ မးစ်. အီး. ဂျီ. White အတၢ်ထံၣ်တဖၣ်အပူၤလီၤ။ တၢ်ထံၣ်တဖၣ်အနီၢ်ကီၢ် ဒ်အဘၣ်တၢ်ပာ်ဖျါထီၣ်အီၤလၢ အဆၢ ၁၃ အပူၤန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လီၤလးလၢာ်လီၤ။ ဘၣ်ဆၣ် အတၢ်ထံၣ်လၢအခီၣ်ထံးတဖၣ်န့ၣ် အိၣ်ဒီးတၢ်လီၤလးအါမး လၢသုကထံၣ်ဘၣ်အီၤ ဖဲသုဖးလံာ်အံၤဆူညါအခါလီၤ။ တၢ်ဟ့ၣ်အကလုာ်အံၤ မ့ၢ်တၢ်ဟ့ၣ်လၢယွၤပာ်ဝဲ ဒ်သိးကဒုးဆဲးကျိး ပှၤဂီၢ်မုၢ်အတၢ်သးစၢၢ်ဆၢ ဒီးဒုးအဝဲသ့ၣ်စံး ဒ်မိၤရှ့အသိး၊ “ယကဃၣ်ကွံာ်သး ဒီးကွၢ်တၢ်လီၤလးအဒိၣ်အံၤ။” တၢ်ကတိၤထဲတခါ လၢပိာ်မုၣ်ဖိလၢအဖှီၣ်၊ အဆါ ဒီးအဂံၢ်အဘါဆံးတဂၤ၊ လၢအဖျါဒ်အဘူးဒီးသွၣ်ခိၣ်အသိး၊ စံးဝဲလၢ ကစၢ်ဟ့ၣ်အီၤ တၢ်ထံၣ်န့ၣ် မၤဝဲတသ့ဘၣ်။ ဘၣ်ဆၣ် တၢ်ဖျါထီၣ်လၢအလီၤလး လၢအဘၣ်ဃးဒီး တၢ်ထံၣ်တဖၣ်န့ၣ် ဒုးအိၣ်ထီၣ် တၢ်သးစၢၢ်ဆၢလၢအဝဲသ့ၣ်အပူၤ ဒီးပှၤကိးန့ၢ်ပိာ်မုၣ်ဖိအံၤ လၢကလဲၤလၢအလီၢ်အကျဲတဖၣ် ဒီးစံးဖျါထီၣ် တၢ်ကစၢ်မၤလိာ်အီၤ ဒ်သိးကဘိးဘၣ်သ့ၣ်ညါ ပှၤဂၤအဂီၢ်လီၤ။
GSAM 236တၢ်ဖျါထီၣ်လၢအလီၤသးစဲ လၢတၢ်ထံၣ်သၢဘျီတဘျီအပူၤ
GSAM 236.2ယကစံးဖျါထီၣ်ဖဲအံၤ တၢ်ဂ့ၢ်တနီၤလၢအဘၣ်ဃးဒီး အတၢ်ထံၣ်သၢဘျီတဘျီ၊ တၢ်ထံၣ်လၢဘၣ်တၢ်ဟ့ၣ်အီၤလၢ အပၢ်အဟံၣ်၊ လၢတၢ်ယၢၤဖျါထီၣ်အီၤလၢ အဆၢ ၁၃၊ ကဘျံးပၤ ၂၁၂ န့ၣ်၊ လၢဘၣ်တၢ်စံးကတိၤန့ၢ်ယၤလၢ မးစ်. White အပၢ်ဒီးအမိၢ်၊ အဒီပုၢ်ဝဲၢ်မုၣ် မးစ်. ဆဲရၣ် ဘဲလ်ဒဲၣ် ဒီးပှၤဂၤတဖၣ်လီၤ။
GSAM 236.3လၢအဒၢးလၢ တၢ်ထံၣ်ဘၣ်တၢ်ဟ့ၣ်အီၤအလီၢ်န့ၣ် လံာ်စီဆှံအဟံၣ်ဖိဟံၣ်လံၤအဒိၣ်တဘ့ၣ် အိၣ်ဝဲလၢ စ့းဘိၣ်အဖီခိၣ်လီၤ။ အဝဲမ့ၢ်လံာ်တဘ့ၣ်လၢ ဘၣ်တၢ်ထုးထီၣ်အီၤလၢ ဘီၣ်စတၣ် လၢ ဂျိၤစဲး သံၤလ် အအိၣ် ဖဲ ၁၈၂၂ နံၣ်အပူၤလီၤ။ လံာ်အံၤ အထီ ၁၈ မုၢ် ဒီးအလဲၢ် ၁၁ မုၢ်၊ အထူ ၄ မုၢ်၊ ဒီးအချံၣ်န့ၣ် အိၣ်အါန့ၢ် ၁၈ ပီၣ်နီၣ်တစဲးလီၤ။ ဖဲအဝဲအိၣ်လၢ တၢ်ထံၣ်အပူၤန့ၣ် အဝဲဆၢထၢၣ် ဒီးဟံးလံာ်စီဆှံလၢအချံၣ်အံၤလၢ အစုစ့ၣ်အဖီခိၣ်၊ လံာ်အိးထီၣ်ဝဲ၊ ဒီးအိၣ်ဃာ်အီၤလၢ တၢ်သိၣ်တၢ်သီ ၉၀ ဒီၣ်ဂရီ ဒီးအနီၢ်ခိလီၤ။ ဝံၤဒီး အစုထွဲန့ၣ် ကွၢ်လံာ်လၢ လီၢ်တပူၤတပူၤ ဒီးနဲၣ်ထီၣ် လံာ်စီဆှံအဆၢအကလုာ်ကလုာ် လၢအဝဲအဲၣ်ဒိးစံးထီၣ်ဝဲ ဖဲအမဲာ်ကွၢ်ထီၣ်ဆူမူခိၣ် ဒီးကွၢ်တလီၤလၢ လံာ်အအိၣ်ဘၣ်အခါ၊ အါန့ၢ်နာ်ရံၣ်နးတဝာ်လီၤ။ အဒီပုၢ်ဝဲၢ်မုၣ် ဆဲရၣ် (လၢခံကဲထီၣ်ဝဲ စတံဖဲၣ် ဘဲလ်ဒဲၣ် အမါ) မ့တမ့ၢ် ပှၤအိၣ်ဖဲန့ၣ်အဂၤတဂၤန့ၣ် ကွၢ်ဝဲ လံာ်စီဆှံအဆၢလၢ အစုဒိးနဲၣ်ဝဲခဲလၢာ် ဒီးထံၣ်ဘၣ်လၢ အဝဲစံးထီၣ် လံာ်စီဆှံအဆၢလၢ အစုအိၣ်လၢအဖီခိၣ်န့ၣ် နီၢ်ကီၢ်လီၤ။ မိၢ် ဟာမၣ် စံးဝဲလၢ အဖိမုၣ် အဲလန် ဖဲအအိၣ်လၢ နီၢ်ခိအတၢ်အိၣ်သးအပူၤန့ၣ် “အဂံၢ်အဘါတအိၣ်လၢ ကယူၤလံာ်စီဆှံလၢအချံၣ်အံၤ လၢစ့းဘိၣ်ဖီခိၣ်ဘၣ်၊ ဘၣ်ဆၣ် ဖဲတၢ်ထံၣ်အပူၤန့ၣ် အဝဲဟံးအီၤညီညီ ဒ်သိးမ့ၢ်လံာ်စီဆှံအသီတကတြူၢ်လၢ ပာ်နုာ်အီၤလၢဆ့ကၤအထၢၣ်ပူၤသ့တဘ့ၣ်အသိးလီၤ။”
GSAM 237.1အံၤ မ့ၢ်တၢ်လီၤလးနီၢ်နီၢ်လီၤ။ ပိာ်မုၣ်ဖိလၢအဂံၢ်အဘါဆံး၊ အချံၣ် ၇၀ ပီၣ်နီၣ်ထဲန့ၣ်၊ ဟံးလံာ်စီဆှံအချံၣ်ဒိၣ်ဝဲ အါန့ၢ်နာ်ရံၣ်နးတဝာ် လၢတၢ်အိၣ်သးလၢ ပှၤပိာ်ခွါလၢအဂံၢ်ဆူၣ်တဂၤ ဟံးအီၤတသ့န့ၣ် အိၣ်ဝဲထဲခံမံးနံးလီၤ။ ဒီးအဝဲကွၢ်လံာ်စီဆှံအဆၢတဖၣ် လၢလီၢ်တပူၤတပူၤ ဒီးလၢကိးဘျီဒဲးန့ၣ် အဆၢလၢအနဲၣ်ဝဲန့ၣ် မ့ၢ်အဆၢလၢအဝဲစံးထီၣ်ဝဲလီၤ၊ ဖဲအမဲာ်ကွၢ်ထီၣ်ဒီးကွၢ်တလီၤလၢ လံာ်အအိၣ်ဘၣ်အခါလီၤ။ ဒီးအလီၢ်ခံကတၢၢ်န့ၣ် ပှၤတဂၤလၢ အနီၢ်ခိအပူၤ အဆ့ၣ်ဆ့ၣ်တလဲၤတၢ်ဘၣ် ဒီးအသးတဟဲထီၣ်လီၤဘၣ်အအိၣ်ကဲထီၣ်တၢ်ကလုၢ်၊ ဒီးစံးထီၣ် လံာ်စီဆှံအဆၢလၢ ဘၣ်တၢ်ပာ်ပနီၣ်အီၤလၢအဘၣ်အမ့ၢ်အတီန့ၣ် အံၤတမ့ၢ်တၢ်လၢ ပှၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိမၤဝဲဘၣ် ဒီးတမ့ၢ်တၢ်ဆါအတၢ်အစၢဘၣ်န့ၣ် ဖျါဆှံဆှံလီၤ။ ပှၤလၢအထံၣ်ဘၣ်ဝဲတဖၣ် ဆိကမိၣ်ဝဲလၢ အံၤမ့ၢ် အဝဲလၢအကတိၤတၢ်လၢ သ့ၣ်တၤဆှုၣ်လၢမ့ၣ်အူအီၣ်အီၤအပူၤန့ၣ် အသးအတၢ်ဖျါထီၣ်လၢအဖျါဆှံကတၢၢ်လီၤ။ တၢ်ဖျါထီၣ်ဒ်အံၤတဖၣ် လၢ မ့စ် ဟာမၣ် အတၢ်ထံၣ်သၢဘျီတဘျီအပူၤ၊ ဖဲပှၤသ့ၣ်ညါအီၤအခါ၊ ဟ့ၣ်တၢ်အုၣ်အသးလၢအနာ်န့ၢ်သးသ့လၢ တၢ်ထံၣ်တဖၣ်အပူၤ အိၣ်ဒီးတၢ်အစိအကမီၤ လၢအဒိၣ်န့ၢ် ပှၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိလီၤ။
GSAM 237Topsham အတၢ်ထံၣ်
GSAM 237.2တၢ်ဂ့ၢ်အံၤဝံၤအလီၢ်ခံ တယံာ်ဘၣ်န့ၣ်၊ ခရံာ်ဖိ အဲးဒ်ဝဲၣ်တံး အကရူၢ်အိၣ်လၢ Topsham၊ လၢအအိၣ်လၢ Portland၊ Maine အမုၢ်ထီၣ်ကလံၤစိး မံးလးသၢဆံအကတီၢ်၊ နၢ်ဟူဘၣ် ကစၢ်ယွၤမၤတၢ်ဒီး မးစ်. အဲလန် ဂျီ. ဟာမၣ် ဒီးကိးန့ၢ်အီၤလၢ အလီၢ်န့ၣ်လီၤ။ အဝဲတူၢ်လိာ် တၢ်ကိးအံၤ ဒီးလဲၤအတၢ်လဲၤအခီၣ်ထံးဆူ Topshamလီၤ။ ဖဲန့ၣ် တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်လၢ ခရံာ်ဖိ အဲးဒ်ဝဲၣ်တံးတဖၣ် မၤဝဲလၢ မၣ်. ခၣ်တံၣ် ဟံၣ်လီၤ။ မးစ်. ဖရၣ်စံး Lunt (လၢအပူၤကွံာ်မ့ၢ် မးစ်. ဖရၣ်စံး Howland) လၢ Oakland၊ California ဟ့ၣ်ယၤ တၢ်ကတိၤအံၤ၊ လၢအဘၣ်တၢ်ကွဲးအီၤဖဲ လါယနူၤအါရံၤ ၁၉၊ ၁၈၉၀ နံၣ်လီၤ—
GSAM 238.1“ယဒီးယပၢ်အဟံၣ်ဖိဃီဖိ လဲၤထီၣ် တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်လၢ ဒီပုၢ်ဝဲၢ်မုၣ် ဟာမၣ် မၤဝဲလၢ Topsham ဖဲ ၁၈၄၅ နံၣ်အပူၤ၊ ဒီးဖဲတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အံၤအကတီၢ် အဝဲဒိးန့ၢ်ဘၣ် တၢ်ထံၣ်တခါလီၤ။ မ့ၢ်တၢ်ဆိကတၢၢ်လၢ ပထံၣ်ဘၣ်အီၤလၢ တၢ်ထံၣ်အပူၤလီၤ။ လံာ်စီဆှံလၢပူၤကွံာ်အသိးတဘ့ၣ် [လံာ်စီဆှံဟံၣ်ဖိဃီဖိလၢ သံၤလ်ထုးထီၣ်ဝဲ၊ အချံၣ် ၁၈ ပီၣ်နီၣ်] မ့ၢ်ဒီပုၢ်ဝဲၢ် ခၣ်တံၣ် အတၢ်လီၤ။ လံာ်စီဆှံအဒိၣ်အံၤ ဒီပုၢ်ဝဲၢ်မုၣ် ဟာမၣ် ဟံးထီၣ်ဝဲလၢ စ့းဘိၣ်ဖီခိၣ် ဖဲအအိၣ်လၢ တၢ်ထံၣ်အပူၤ၊ ဒီးဖဲအဝဲကွၢ်လံာ်တကဘျံးဝံၤတကဘျံးအခါ အနဲၣ်ထီၣ် လံာ်စီဆှံအဆၢတဖၣ်၊ ဖဲအမဲာ်ကွၢ်ထီၣ်ဆူမူခိၣ် ဒီးကွၢ်တလီၤလၢ လံာ်အအိၣ်ဘၣ်အခါလီၤ။ အဆၢလၢအဝဲစံးထီၣ်ဝဲတဖၣ် မ့ၢ်တၢ်သိၣ်လိ၊ တၢ်ဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါ မ့တမ့ၢ် တၢ်သိၣ်ဃီၣ် အတၢ်ကတိၤလီၤ။ ဖဲန့ၣ် တၢ်ဖျါထီၣ်အကျိၤအကျဲလၢအလီၤဆီတခါန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲ လံာ်အတၢ်အိၣ်သးလီၤ။ အဝဲဒိးန့ၢ်အီၤလၢ အစုဖျၢၣ်အိၣ်ဖျးအဖီခိၣ်၊ လၢအိၣ်လၢ တၢ်လိၣ်ခိၣ် ၄၅ ဒီၣ်ဂရီ၊ ဒီးပှၤအဂၤတဂၤမး ဟံးလံာ်တဘ့ၣ်လၢ တၢ်လိၣ်ခိၣ်အတၢ်အိၣ်သးဒ်န့ၣ် တသ့ဘၣ် လၢအကလီၤလၢအစုချ့ချ့အဃိလီၤ။ ဘၣ်ဆၣ် ဒီပုၢ်ဝဲၢ်မုၣ် ဟာမၣ် ဟံးလံာ်စီဆှံအံၤလၢ တၢ်လိၣ်ခိၣ်အဖီခိၣ် အမိၣ်န့ၢ်လံာ်ဘၣ်အစုအသိး အမံးနံးအတီၢ်အါမး၊ ဖဲအလဲၤဆူ ပှၤအဂၤတဂၤအအိၣ်လၢ ဒၢးပူၤတဂၤဝံၤတဂၤအကတီၢ်လီၤ။”
GSAM 238မးစ်. ထရူးစဒ့လ် အတၢ်အုၣ်အသး
GSAM 238.2တၢ်ကတိၤအဂၤတခါလၢအဘၣ်ဃးဒီး တၢ်ထံၣ်အံၤအိၣ်ဝဲလၢ မးစ်. အမ်. စီ. ထရူးစဒ့လ် လၢ Trenton၊ မံစိၣ်ရံ အအိၣ်၊ လၢအဘၣ်တၢ်ကွဲးအီၤဖဲ လါယနူၤအါရံၤ ၂၇၊ ၁၈၉၁ နံၣ်လီၤ။ အဝဲစံးဝဲ—
GSAM 238.3“ယအိၣ်အသး ၁၅ နံၣ် ဖဲ ၁၈၄၅ နံၣ်အပူၤ၊ ဒီးယအိၣ်ဖဲ ဒီပုၢ်ဝဲၢ်မုၣ် ဟာမၣ် အတၢ်လဲၤဆိကတၢၢ်ဆူ Topshamအကတီၢ်၊ ဖဲအဝဲဒိးန့ၢ် တၢ်ထံၣ်လၢ ဒီပုၢ်ဝဲၢ် ခၣ်တံၣ် အဟံၣ်၊ ဖဲအဝဲဟံးထီၣ် လံာ်စီဆှံဟံၣ်ဖိဃီဖိအဒိၣ် ဒီးဒိးထီၣ်ဝဲလၢ တၢ်အိၣ်သးလၢ ပှၤအဂၤတဂၤမး ဟံးလံာ်လၢအစုအပူၤ တသ့ဘၣ် လၢအလီၤကွံာ်ချ့ချ့အဃိလီၤ။”
GSAM 238.4“ဒီပုၢ်ဝဲၢ်မုၣ် ဟာမၣ် အိၣ်လၢ တၢ်ထံၣ်အပူၤ အါန့ၢ်ခံနာ်ရံၣ်လီၤ။ မ့ၢ်တၢ်ဖျါထီၣ် ယွၤအစိအကမီၤ လၢအလီၤလးကတၢၢ် လၢယထံၣ်ဘၣ်ဖဲယအိၣ်မူအပူၤလီၤ၊ ဒီးယထံၣ်အဝဲလၢ တၢ်ထံၣ်အပူၤ အါန့ၢ် ၁၂ ဘျီလီၤ။ တၢ်အံၤမ့ၢ်တၢ်အိၣ်သးလၢ တၢ်ယူးယီၣ်ယွၤဒိၣ်ဒိၣ် ဒီးတၢ်သမံသမိးလီၤသးအဂီၢ်ကိးဘျီဒဲး၊ ဘၣ်ဆၣ် အဝဲအံၤ ဒိၣ်န့ၢ်အဝဲသ့ၣ်ခဲလၢာ်လီၤ။ အိ၊ ပပျံၤတၢ်ဒိၣ်မး ဖဲမူခိၣ်အစီၤပၤလၢအလၤကပီၤ သိၣ်လိပှၤ လၢအပီးလီလၢ အဂံၢ်အဘါဆံးတဂၤအပူၤ၊ ဖဲအဝဲဖးန့ၢ်ပှၤ လံာ်စီဆှံအဆၢလၢအမ့ၢ် တၢ်မၤမုာ်ထီၣ်သးဒီး အကြၢးဒီး ပတၢ်အိၣ်သးအကီအခဲ၊ ဒ်အမ့ၢ် ဟံဘြူး ၂:၂၊ ၃၊ ယၤကိာ် ၅:၇၊ ၈၊ ဟံဘြူး ၁၀:၃၅၊ ၃၉၊ ၁ ပ့းတရူး ၁:၇၊ လူၤကၣ် ၁၂:၃၂-၃၇၊ ဒီးအဂၤအါမးတဖၣ်အံၤ၊ ဖဲအဝဲဟံး လံာ်စီဆှံဟံၣ်ဖိဃီဖိအဒိၣ်အံၤထီထီ တုၤလၢ ယကဘၣ်ဆၢထၢၣ်လၢ ခီၣ်ဆၢ ဒ်သိးကဖးလီၢ်လၢ အဝဲဒိးနဲၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ။ ယဆိကမိၣ်လၢ ဒီပုၢ်ဝဲၢ်မုၣ် ဟာမၣ် အထီအါန့ၢ်ယၤ ထဲခံမုၢ်ဘၣ်။”
GSAM 239.1တၢ်ဖျါထီၣ်ဒ်အံၤတဖၣ် ဒုးနာ်န့ၢ် ပှၤလၢအဆိကမိၣ်တၢ်လၢအမ့ၢ်အတီတဖၣ်လၢ တၢ်အစိအကမီၤလၢအဒိၣ်န့ၢ် ပှၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိအိၣ်ဒီး ပီးလီလၢအဆီၣ်လီၤသးတဂၤအံၤ၊ ဒီးပှၤကိးန့ၢ်အီၤလၢ နယူးအဲန်ကလဲၣ် အဟီၣ်ကဝီၤအကလုာ်ကလုာ် ဒ်သိးကဟဲစံးဖျါထီၣ် အတၢ်အုၣ်အသးလီၤ။
GSAM 239တၢ်မၤလၢစုမ့ၢ်တၢ်ဒဲးဘး
GSAM 239.2တယံာ်ဘၣ်ဝံၤအလီၢ်ခံ မးစ်. ဟာမၣ် ဒိးန့ၢ်တၢ်နဲၣ်လၢ တၢ်ထံၣ်အပူၤ ဒ်သိးကလဲၤဆူ ပဲရံၣ်၊ Maine၊ လၢပှၤတနီၤနာ်ဝဲလၢ တၢ်မၤလၢစုန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်ဒဲးဘးလီၤ။ သရၣ် စတံဖဲၣ် လၢ ဝုဒ်စတီး၊ Maine မ့ၢ်ပှၤနဲၣ်ကျဲလၢ တၢ်ကမၣ်အံၤအပူၤ ဒီးအိၣ်ဒီးတၢ်စိတၢ်ကမီၤအဒိၣ်လၢ ပှၤဂၤအဖီခိၣ်လီၤ။ အဝဲမ့ၢ် မက်သဒစ် အပှၤစံၣ်တဲၤတဲလီၤတၢ်တဂၤ လၢအပူၤကွံာ် ဒီးပှၤဆိကမိၣ်အီၤလၢ ခရံာ်ဖိလၢအဆီၣ်လီၤသး ဒီးအိၣ်တီတဂၤလီၤ။ အဝဲဒိးန့ၢ် ပှၤအါဂၤအတၢ်နာ်န့ၢ်လၢ အတၢ်သူၣ်ဆူၣ်လၢ တၢ်မ့ၢ်တၢ်တီအဂီၢ် ဒီးအတၢ်အိၣ်မူလၢအဖျါလၢအမ့ၢ်စီဆှံ၊ လၢအဒုးနာ် ပှၤတနီၤလၢ ယွၤနဲၣ်ကျဲအီၤလီၤဆီလီၤ။ ကစၢ်ဟ့ၣ် မးစ်. ဟာမၣ် တၢ်သိၣ်ဃီၣ်လၢ အဂီၢ်လီၤ။ အဝဲစံးဝဲလၢ အဝဲလဲၤထီဒါ ယွၤအကလုၢ်ကထါလၢ အပာ်တ့ၢ်တၢ်မၤ၊ ဆီၣ်သနံးအတၢ်ကမၣ်လၢ ပှၤဂၤအဖီခိၣ် ဒီးစံၣ်ညီၣ်ပှၤခဲလၢာ်လၢအတတူၢ်လိာ်အီၤတဖၣ်လီၤ။ အဝဲတတူၢ်လိာ်ဘၣ် တၢ်အုၣ်အသးခဲလၢာ်လၢ ကစၢ်ဟ့ၣ်ဝဲ ဒ်သိးကဒုးနာ်အီၤလၢ အကမၣ်လံန့ၣ်၊ ဒီးတအၢၣ်လီၤအတၢ်ကမၣ်ဘၣ်။ အဝဲပိာ်ထွဲ အတၢ်ဆိကမိၣ်တဖၣ် ဒီးလဲၤတၢ်လၢကျဲအယံၤအဘီ၊ လဲၤဝဲအခီၣ်အါမး၊ ဖဲအဝဲဒိးန့ၢ်ထဲ တၢ်မၤအၢမၤနးန့ၣ်လီၤ။ ဒီးအဝဲဆိကမိၣ်ဝဲလၢ တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤခဲလၢာ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်တူၢ်ဘၣ်လၢ ခရံာ်အဂီၢ်လီၤ။ အတၢ်သ့ၣ်ညါဒီး အတၢ်စံၣ်ညီၣ်န့ၣ် ဘၣ်တၢ်ပာ်တ့ၢ်ကွံာ်အီၤလီၤ။
GSAM 239.3ဘၣ်ဃးဒီး မးစ်. ဟာမၣ် အတၢ်အုၣ်အသး ဒီးတၢ်ကဲထီၣ်လၢ တၢ်ဂ့ၢ်အံၤအပူၤန့ၣ် ယကကွဲးန့ၢ်တၢ်ကတိၤလၢ လံာ်တဘ့ၣ်လၢ ယဒိးန့ၢ်လၢ မးစ်. အမ်. စီ. ထရူးစဒ့လ် အအိၣ်၊ လၢအအိၣ်ဆိးဝဲလၢ ပဲရံၣ်၊ Maine အခါလီၤ။ အဝဲစံးဝဲဒ်အံၤ ဝံၤအလီၢ်ခံ အကတိၤဖျါထီၣ် တၢ်ဂ့ၢ်တနီၤလၢ အဘၣ်ဃးဒီး တၢ်အဖီခိၣ်—
GSAM 240.1“ပှၤခဲလၢာ် အၢၣ်လီၤအတၢ်ကမၣ် လီၤဆီဒၣ်ထဲ အခိၣ်နၢ် Jesse Stephens တဂၤန့ၣ် တအၢၣ်လီၤဘၣ်။ ဒီပုၢ်ဝဲၢ်မုၣ် ဟာမၣ် ဟ့ၣ်ပလီၢ်အီၤလၢ မ့ၢ်အဝဲတဆီၣ်လီၤအသးလၢ အကအၢၣ်လီၤအတၢ်ကမၣ်ဘၣ်န့ၣ် မုၢ်မဆါတနံၤ အတၢ်လဲၤသးကကတၢၢ်ဝဲလီၤ။ ပှၤခဲလၢာ်နာ်ဝဲလၢ အံၤမ့ၢ်တၢ်စံးပာ်လၢ အဝဲကမၤသံလီၤအသး လၢကျဲတခါခါလီၤ။”
GSAM 240.2အဂ့ၢ်လၢခံလၢ အဘၣ်ဃးဒီးအီၤန့ၣ် မ့ၢ်အံၤလီၤ—
GSAM 240.3“ဖဲအပှၤဖိစှၤဖိတဖၣ် ပာ်တ့ၢ်အီၤဝံၤအလီၢ်ခံ အဝဲကဲထီၣ်ပှၤသူၣ်အုးသးအုး ဒီးတယံာ်ဘၣ်န့ၣ် အတၢ်သ့ၣ်ညါဟးဂီၤ၊ ဒီးတအဲၣ်အီၣ်တၢ်နီတမံၤလၢ ပှၤအၢပှၤသီတဖၣ်ဖီဝဲဘၣ်။ ဖဲယဟဲက့ၤလၢ မဲးစၣ်ဟူစဲး ဝံၤယဟဲစိာ်အီၤအတၢ်အီၣ်န့ၣ် အဝဲတနၢ်ဟူဘၣ်လံၣ်။ ဖဲအဝဲဒုးထီၣ် အစုဖျၢၣ်ဒ်အစုဃံတဖၣ် လၢပဲတြီအပူၤအကျီၤဖိတခါအပူၤန့ၣ် အဝဲသံကွၢ်ဝဲ၊ ‘ဒီပုၢ်ဝဲၢ်မုၣ် မဲရံၣ်၊ ယွၤမၢနဟဲစိာ်တၢ်အံၤဧါ။’ ဖဲအထံၣ်ဘၣ် ယတၢ်စံးဆၢလၢအဝဲၤဝဲအခါ အဝဲတအဲၣ်မၢၣ်အီၣ်ဝဲဘၣ်။ အတၢ်အိၣ်သးလၢအလီၤသးအုး၊ အိၣ်ကးတံာ်လၢ ဒၢးဖိတခါအပူၤ လၢအပုၢ်ခွါအဟံၣ် (ပှၤလၢတနာ်ဘၣ်) န့ၣ် ဒုးက့ၤသ့ၣ်နီၣ်ယၤ တၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ်လၢ ဘၣ်တၢ်ဆှၢန့ၢ်အီၤလၢ မူခိၣ် လၢတၢ်အဲၣ်အပူၤ၊ လၢအဝဲဂ့ၢ်လိာ်ကွံာ်ဝဲလၢ တၢ်သးကိၤအပူၤန့ၣ်လီၤ။ လၢခံခံသီ ဖဲတၢ်လဲၤလၢအလီၤသးအုးအံၤဝံၤ အဝဲဘၣ်တၢ်ဆှၢအီၤဆူ အဟံၣ်ဖိဃီဖိအအိၣ်၊ ဒီးတယံာ်ဘၣ်န့ၣ် အဝဲမၤသံလီၤအသး လၢအမၤဝဲပျံၤလၢ အလီၢ်မံအယၣ်တဖၣ်လီၤ။”2
GSAM 240တၢ်စံးပာ်လၢအလၢပှဲၤထီၣ်
GSAM 240.4ဖဲ ၁၈၄၅ နံၣ် တၢ်ကိၢ်ခါ၊ အိတံၣ် နံကလၣ် အတၢ်ကိးအဃိ မးစ်. ဟာမၣ် လဲၤဆူ မဲးစၣ်ဟူစဲး ဒီးအဒီပုၢ်ဝဲၢ်မုၣ် ဆဲရၣ် လဲၤပိာ်အခံလီၤ။ အဝဲသ့ၣ်အိၣ်လၢ မၣ်. နံကလၣ် အဟံၣ်ဖိဃီဖိအကျါလီၤ။ အဝဲဒီးအမါ လဲၤဝဲလၢအလ့ၣ် ဒီးဆှၢအဝဲသ့ၣ်ဆူ လီၢ်အကလုာ်ကလုာ် ဒ်သိးကမၤတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်၊ ဖဲ မးစ်. ဟာမၣ် စံးဖျါထီၣ် အတၢ်အုၣ်အသးအခါလီၤ။ ဒ်န့ၣ်အသိး အဝဲလဲၤဘၣ် ဘီၣ်စတၣ်၊ ရေါ့ဘၣ်ရံၣ် ဒီးခါဗၣ်လီၤ။ ဖဲအဝဲသ့ၣ်လဲၤဝဲဆူ ဘီၣ်စတၣ်ခံဘျီတဘျီအကတီၢ် တၢ်မၤအသးလၢအလီၤသးစဲတခါ ကဲထီၣ်ဝဲလီၤ။
GSAM 240.5လၢ ဘီၣ်စတၣ် ဒီးအဟီၣ်ကဝီၤအပူၤ အိၣ်ဝဲလၢ ပှၤလၢအလဲၤကျဲကမၣ်တဖၣ်အကရူၢ် လၢအနာ်စ့ၢ်ကီးဝဲလၢ တၢ်မၤတၢ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်ဒဲးဘး၊ လၢအတၢ်ကစီၣ်အဒိၣ်ကတၢၢ်မ့ၢ် “ဆါကွံာ်တၢ်လၢအအိၣ်ဒီးသု ဒီးဟ့ၣ်တၢ်အလူၢ်တၢ်လှူၢ်တက့ၢ်။” အဝဲသ့ၣ်စံးဝဲလၢ အဝဲသ့ၣ်အိၣ်လၢ တၢ်သဘျ့အနံၣ်၊ လီၢ်ကဝီၤကဘၣ်အိၣ်ဘှံး၊ ဒီးပှၤဖှီၣ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ် ကဘၣ်တၢ်အံးထွဲကွၢ်ထွဲအီၤ လၢတလိၣ်မၤတၢ်ဘၣ်။ စါဂၣ်၊ ရီဘံၣ် ဒီးပှၤအဂၤတနီၤ မ့ၢ်ပှၤနဲၣ်ကျဲတဖၣ်လီၤ။ အဝဲသ့ၣ်စံၣ်ညီၣ် တၢ်ထံၣ်တဖၣ်လၢ မ့ၢ်မုၣ်ကီၤလံၢ်အတၢ်လၢ အဝဲသ့ၣ်အတၢ်ကမၣ် ဘၣ်တၢ်ပာ်ဖျါထီၣ်အီၤအဃိလီၤ။ အဝဲသ့ၣ်မၤအၢမၤနး ပှၤလၢအတနာ်ဒ်အဝဲသ့ၣ်ဘၣ်တဖၣ်လီၤ။
GSAM 241.1ဖဲ မးစ်. ဟာမၣ် ဒီးအဒီပုၢ်ဝဲၢ်မုၣ် အိၣ်လၢ မၣ်. နံကလၣ် အဟံၣ်အကတီၢ် စါဂၣ် ဒီး ရီဘံၣ် ဟဲလၢ ဘီၣ်စတၣ် ဒ်သိးကဃ့တၢ်ဘျုးတခါလၢ မၣ်. နံကလၣ်အအိၣ် ဒီးစံးဝဲလၢ အဝဲသ့ၣ်ဟဲဒ်သိးကအိၣ်သကိးအီၤ ဒီးကအိၣ်တညဃုာ်ဒီးအီၤလၢ ဟါခီလီၤ။ မၣ်. နံကလၣ် စံးဆၢဝဲလၢ အဝဲသ့ၣ်ဟဲအဃိ အဝဲသူၣ်ခုသးခု၊ အဂ့ၢ်ဒ်လဲၣ်န့ၣ် မးစ်. ဆဲရၣ် ဒီး မးစ်. အဲလန် ဟာမၣ် အိၣ်လၢဟံၣ် ဒီးအဝဲအဲၣ်ဒိးလၢ အဝဲသ့ၣ်ကသ့ၣ်ညါလိာ်အသးဒီးအီၤ။ အဝဲသ့ၣ်ဆီတလဲအတၢ်ဆိကမိၣ်ချ့ချ့ ဒီးပှၤမၤအဝဲသ့ၣ်လၢ ကဟဲနုာ်လီၤလၢဟံၣ်ပူၤတသ့ဘၣ်။ မၣ်. နံကလၣ် သံကွၢ်ဝဲလၢ အဲလန် ကစံးဖျါထီၣ် အတၢ်ကစီၣ်လၢ ဘီၣ်စတၣ်သ့ဧါ၊ ဒီးအဝဲသ့ၣ်ကဒိကနၣ် ဒီးစံၣ်ညီၣ်ဝဲလၢခံဧါ။ အဝဲသ့ၣ်စံးဝဲ၊ “မ့ၢ်လီၤ၊ ဟဲဆူ ဘီၣ်စတၣ် လၢမုၢ်အိၣ်ဘှံးနံၤလၢခံ [အဲၣ်ဒိးစံးဝဲ မုၢ်ဒဲးနံၤ၊ အဂ့ၢ်ဒ်လဲၣ်န့ၣ် အဝဲသ့ၣ်တဒိးန့ၢ် မုၢ်အိၣ်ဘှံးနံၤဒံးဘၣ်]၊ ပအဲၣ်ဒိးဒိးန့ၢ် တၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်လၢကဒိကနၣ်အီၤလီၤ။”
GSAM 241.2မၣ်. နံကလၣ် စံးဘၣ်ယၤ တၢ်ဂ့ၢ်အံၤလၢ အဟံၣ်လၢ Dorchester ဖဲ ၁၈၅၈ နံၣ်အပူၤလီၤ။ အဝဲစံးဝဲလၢ အဝဲတဲာ်တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤခဲလၢာ် ဒ်သိးကလဲၤဆူ ဘီၣ်စတၣ် လၢမုၢ်အိၣ်ဘှံးနံၤ ဂီၤခီ ဒီးအလ့ၣ်ကဆှၢ မးစ်. ဟာမၣ် ဆူတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်လၢဘၣ်တၢ်ပာ်ပနီၣ်အီၤ။ ဖဲဟါခီန့ၣ် ဖဲအဝဲသ့ၣ်ဘါထုကဖၣ်လၢဟံၣ်ဖိဃီဖိအကျါ မးစ်. ဟာမၣ် ဘၣ်တၢ်ဆှၢထီၣ်အီၤလၢ တၢ်ထံၣ်ပူၤ။ ဖဲအဝဲဟဲက့ၤထီၣ်ဝဲအခါ အဝဲစံးဝဲ၊ “ဒီပုၢ်ဝဲၢ် နံကလၣ်၊ ယတလဲၤဆူ ဘီၣ်စတၣ် ခဲမုၢ်ဆ့ၣ်ဘၣ်၊ ကစၢ်နဲၣ်ယၤလၢ ယကဘၣ်လဲၤဆူ ရဲၣ်ဒဲါဖၣ်လီၤ။ အဝဲအိၣ်ဒီးတၢ်မၤလၢ ယကမၤဖဲန့ၣ်လီၤ။” မၣ်. နံကလၣ် ပာ်ဒိၣ်ပာ်ကါ အနီၢ်ကစၢ်အတၢ်ကတိၤဒိၣ်မးလီၤ။ အဝဲအၢၣ်လီၤလၢ ကဆှၢအီၤဆူ ဘီၣ်စတၣ် လၢခံတနံၤ ဒီးအဝဲသံကွၢ်လၢ တၢ်သူၣ်ကိၢ်သးဂီၤအပူၤ၊ “ယကမၤဒ်လဲၣ်လၢ ယတၢ်အၢၣ်လီၤလၢ စါဂၣ် ဒီး ရီဘံၣ် အအိၣ်န့ၣ်။” မးစ်. ဟာမၣ် စံးဝဲ၊ “ပာ်တ့ၢ်အီၤ၊ ကစၢ်မၤလိာ်ယၤလၢ ယကလဲၤလၢကျဲအဂၤလီၤ။” မၣ်. နံကလၣ် စံးဝဲ၊ “မ့ၢ်လီၤ၊ ယတသ့ၣ်ညါအီၤဘၣ်။” မးစ်. ဟာမၣ် စံးဝဲ၊ “ကစၢ်နဲၣ်ယၤလၢ ဖဲပလဲၤတုၤန့ၣ် ပကနၢ်ပၢၢ်အီၤလီၤ။” မၣ်. နံကလၣ် စံးဝဲ၊ “မ့ၢ်လီၤ၊ ကျဲလၢနကလဲၤတုၤဖဲန့ၣ် တအိၣ်ဘၣ်၊ မ့ၢ်ပတလဲၤဆှၢနၤဘၣ်န့ၣ်၊ ဘၣ်ဆၣ် ယတသ့ၣ်ညါလၢ ယကရှဲပၠးတၢ်ဂ့ၢ်လၢ ဘီၣ်စတၣ်အပုၢ်ဝဲၢ်တဖၣ်အအိၣ်ဒ်လဲၣ်ဘၣ်။”
GSAM 241.2မၣ်. နံကလၣ် စံးဆိကမိၣ်န့ၢ်ယၤအါထီၣ်လၢ “ဒီပုၢ်ဝဲၢ်မုၣ် ဟာမၣ် ထံၣ်န့ၢ်ဝဲ အဝဲသ့ၣ်အတၢ်လီတၢ်ဝ့ၤလၢ တၢ်ထံၣ်အပူၤ၊ ဒီးတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်လၢ ဘီၣ်စတၣ် လၢမုၢ်အိၣ်ဘှံးနံၤန့ၣ် တကဲထီၣ်ဘၣ်၊ စါဂၣ်၊ ရီဘံၣ် ဒီးပှၤဂၤလၢအထီဒါတၢ်တဖၣ် ကအိၣ်ဖှိၣ်ဒီး ပှၤဂီၢ်မုၢ်ဖးဒိၣ် လၢ ရဲၣ်ဒဲါဖၣ် (အိၣ်ယံၤဒီး ဘီၣ်စတၣ် ၁၃ မံးလး) လၢမုၢ်အိၣ်ဘှံးနံၤလီၤ။ ဒီးပကဘၣ်လဲၤထံၣ် ပှၤလၢအထီဒါတၢ်တဖၣ် လၢ ရဲၣ်ဒဲါဖၣ်၊ လၢအဝဲသ့ၣ်အတၢ်အိၣ်ဖှိၣ် လၢမုၢ်အိၣ်ဘှံးနံၤ၊ ဒီးဖဲန့ၣ် အဝဲကဒိးန့ၢ် တၢ်ကစီၣ်လၢအဝဲသ့ၣ်အဂီၢ်၊ လၢအကဒုးနာ် ပှၤလၢအသူၣ်ဘျၢဒီး အတၢ်ထံၣ်တကမၣ်တဖၣ်လၢ အတၢ်ထံၣ်တဖၣ် မ့ၢ်လၢကစၢ်အအိၣ် မ့တမ့ၢ်လၢ မုၣ်ကီၤလံၢ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤ။” အဝဲသ့ၣ်တလဲၤဆူ ဘီၣ်စတၣ် ဝံၤဒီးဆူ ရဲၣ်ဒဲါဖၣ် ဒ်သိးကလဲၤကျဲ ၂၂ မံးလးဘၣ်၊ အဝဲသ့ၣ်လဲၤတတီၤဆူ ရဲၣ်ဒဲါဖၣ် ဒီးတုၤဖဲ တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အဆၢကတီၢ်လီၤ။ ဖဲန့ၣ် အဝဲသ့ၣ်ထံၣ် ပှၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ လၢအအၢၣ်လီၤလၢကထံၣ်လိာ်အသးလၢ ဘီၣ်စတၣ်န့ၣ်လီၤ။ မၣ်. နံကလၣ် စံးဝဲ၊ “ခဲအံၤ ယနၢ်ပၢၢ်လံ။”
GSAM 242.1စါဂၣ် ဒီး ရီဘံၣ် အတၢ်ဂုာ်ကျဲးစၢးလၢ ကဟးဆှဲး မးစ်. ဟာမၣ် အတၢ်အုၣ်အသး၊ ဒီးကျဲလၢ ဘၣ်တၢ်နဲၣ်အီၤ ဒ်သိးကလဲၤထံၣ်အဝဲသ့ၣ်န့ၣ် အိၣ်ဒီးတၢ်စိတၢ်ကမီၤဖးဒိၣ်လၢ ပှၤအိၣ်ဖဲန့ၣ်တနီၤအတၢ်ဆိကမိၣ်အဖီခိၣ်လီၤ။ ဘၣ်ဃးဒီး တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အနီၢ်ကီၢ်န့ၣ် ယကကွဲးန့ၢ်တၢ်ကတိၤ ဒ်အမၣ်. နံကလၣ် စံးဖျါထီၣ်ဝဲအသိးလီၤ—
GSAM 242တၢ်ဖျါထီၣ်လီၤလိၢ်လီၤလးတဖၣ်
GSAM 242.2“ဒီပုၢ်ဝဲၢ်မုၣ် အဲလန် ဘၣ်တၢ်ဟံးအီၤဆူ တၢ်ထံၣ်အပူၤ လၢတၢ်ဖျါထီၣ်လီၤလိၢ်လီၤလးတဖၣ်၊ ဒီးအဝဲဆဲးကတိၤတၢ်လၢ တၢ်ထံၣ်အပူၤ လၢအသံးအဖျါ ဒီးပှၤအိၣ်ဖဲန့ၣ်ခဲလၢာ် နၢ်ပၢၢ်ဝဲ တုၤလၢမုၢ်လီၤန့ၣ်လီၤ။ ဆာဂျင့်၊ ရော်ဘင်စ် ဒီး ဖရန့်ချ်တဖၣ် သးဒိၣ်ထီၣ် ဒီးသးဟူးဝဲဒိၣ်မး ဖဲအနၢ်ဟူ ဒီပုၢ်ဝဲၢ်မုၣ် အဲလန် ကတိၤတၢ်လၢ တၢ်ထံၣ်အပူၤအခါ၊ ဒီးအဝဲသ့ၣ်စံးဝဲလၢ အဝဲအံၤ မုၣ်ကီၤလံၢ်အတၢ်လီၤ။ အဝဲသ့ၣ်သူအတၢ်စိတၢ်ကမီၤခဲလၢာ် ဒီးအနီၢ်ခိဂံၢ်အဘါခဲလၢာ် ဒ်သိးကမၤဟးဂီၤ တၢ်ထံၣ်အတၢ်စိတၢ်ကမီၤအဂီၢ်လီၤ။ အဝဲသ့ၣ်ပာ်ဖှိၣ်သး ဒ်သိးကသးဝံၣ်ကလုၢ်ဒိၣ်ဒိၣ်၊ ဒီးတလီၤဘၣ်တလီၤဘၣ် အဝဲသ့ၣ်ကတိၤ ဒီးဖးလံာ်စီဆှံလၢကလုၢ်ဒိၣ်ဒိၣ် ဒ်သိးဒီပုၢ်ဝဲၢ်မုၣ် အဲလန် အကလုၢ်တနၢ်ဟူဘၣ်အဂီၢ်၊ တုၤလၢအဂံၢ်အဘါလီၤမၢ် ဒီးအစုဟူးဝဲဒိၣ်မးလၢ အဖးလံာ်စီဆှံတန့ၢ်လၢၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ။ ဘၣ်ဆၣ် ဖဲတၢ်ကလုၢ်တၢ်သီ ဒီးတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤအံၤအကျါ ဒီပုၢ်ဝဲၢ်မုၣ် အဲလန် အကလုၢ်လၢအဖျါ ဒီးအကလုၢ်ချီၣ် ဖဲအဝဲကတိၤတၢ်လၢ တၢ်ထံၣ်အပူၤအခါ ပှၤအိၣ်ဖဲန့ၣ်ခဲလၢာ် နၢ်ဟူဝဲ ဒ်သိးဒိၣ်ဒိၣ်လီၤ။ ပှၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ အတၢ်ထီဒါ ဆဲးအိၣ်ဝဲ တုၤလၢအဝဲသ့ၣ်ကတိၤ ဒီးသးဝံၣ်တၢ်န့ၢ်လီၤ၊ မ့ၢ်ဒၣ်လဲာ် အဝဲသ့ၣ်အတံၤသကိးတနီၤ သိၣ်က့ၤသီက့ၤအီၤ ဒီးဃ့အီၤလၢ ကဆိတ့ၢ်တၢ်န့ၣ်လီၤ။ ဘၣ်ဆၣ် ရော်ဘင်စ် စံးဝဲ၊ ‘သုချံးလီၤသုခိၣ်လၢ တၢ်ဂီၤတုတခါအမဲာ်ညါလံ။ သုဘါထီၣ် ဂီၤဖံးဖိလၢတၢ်မၤအီၤလၢထူတဒုလီၤ။’
GSAM 243.1“စီၤ သေးယာ၊ ပှၤလၢအမ့ၢ်ဟံၣ်ကစၢ်န့ၣ် တသးမံဝဲလၢလၢပှဲၤပှဲၤလၢ အတၢ်ထံၣ်အံၤ မ့ၢ်မုၣ်ကီၤလံၢ်အတၢ် ဒ်ရော်ဘင်စ်စံးဝဲအသိးဘၣ်။ အဝဲအဲၣ်ဒိး မၤကွၢ်အီၤလၢကျဲတမံၤမံၤလီၤ။ အဝဲနၢ်ဟူဘၣ်လၢ တၢ်ထံၣ်လၢ မုၣ်ကီၤလံၢ်အတၢ်စိတၢ်ကမီၤ ပၢတံာ်ဝဲခီဖျိ အကးထီၣ်လံာ်စီဆှံ ဒီးပာ်လီၤအီၤလၢ ပှၤလၢအအိၣ်လၢတၢ်ထံၣ်အပူၤအလိၤအဃိ၊ ဒီးအဝဲသံကွၢ်ဆာဂျင့် မ့ၢ်အဝဲကမၤကွၢ်အီၤဒ်န့ၣ်ဧါ၊ ဘၣ်ဆၣ် ဆာဂျင့် တတူၢ်လိာ်ဘၣ်လီၤ။ ဝံၤဒီး စီၤ သေးယာ ဟံးန့ၢ် လံာ်စီဆှံဟံၣ်ဖိဃီဖိဖးဒိၣ်လၢ အလဲၣ်လွံၢ်က့ၤတဘ့ၣ်၊ လၢအအိၣ်လၢ စီၢ်နီၤခိၣ် ဒီးပှၤသူအီၤစှၤမးတဘ့ၣ်၊ အဝဲကးထီၣ်အီၤ ဒီးပာ်လီၤအီၤလၢ အဲလန်အနၢၤအလိၤ ဖဲအဝဲအိၣ်လၢ တၢ်ထံၣ်အပူၤ ဒီးအခိၣ်ဟဲက့ၤလီၤဆူ တၢ်ဒူၣ်ထောင့်အကပၤအခါန့ၣ်လီၤ။ ဖဲလံာ်စီဆှံဘၣ်တၢ်ပာ်လီၤအီၤအလိၤအခါန့ၣ် အဝဲဆၢထၢၣ်လၢအခီၣ် ဒီးလဲၤနုာ်လၢဟံၣ်အခၢၣ်သး၊ ဟံးလံာ်စီဆှံလၢအကးထီၣ်အီၤလၢအစုတခီ ဒီးပာ်ထီၣ်အီၤထီကတၢၢ်ဒ်အဝဲအစုထီၣ်သ့အသိး၊ ဒီးအမဲာ်ကွၢ်ထီလၢမူခိၣ်တခါဃီ၊ ဒီးစံးဝဲလၢ တၢ်အိၣ်မၢ်မၢ်အကလုၢ်၊ ‘တၢ်အုၣ်အသးလၢယွၤသးစီဆှံအီၤ’ မ့တမ့ၢ် တၢ်ကတိၤလၢအခီပညီဒ်န့ၣ်အသိးလီၤ။ ဝံၤဒီး ဖဲလံာ်စီဆှံအိၣ်ထီၣ်လၢ အစုတခီ ဒီးအမဲာ်ကွၢ်ထီလၢမူခိၣ်၊ တကွၢ်လံာ်စီဆှံဘၣ်အခါန့ၣ် အဝဲဆဲးလဲၤလံာ်ကဘျံးတဖၣ်လၢ အစုအဂၤတခီအပူၤ အယံာ်အယံာ်၊ ဒီးပာ်အစုကျိၤလၢ လံာ်ဆၢတနီၤအလိၤ ဒီးကတိၤထီၣ်အဝဲသ့ၣ်အတၢ်ကတိၤ ဘၣ်ဘၣ် ဒီးကလုၢ်လၢအမၢ်မၢ်လီၤ။ ပှၤအိၣ်ဖဲန့ၣ်အါဂၤ ကွၢ်လံာ်ဆၢတဖၣ် လၢအစုကျိၤအိၣ်ဝဲအလိၤ ဒ်သိးကသ့ၣ်ညါမ့ၢ်အဝဲကတိၤဝဲဘၣ်က့ၤဧါန့ၣ်လီၤ၊ အဂ့ၢ်ဒ်အံၤ, ဖဲန့ၣ် အဝဲအမဲာ်ကွၢ်ထီလၢမူခိၣ်န့ၣ်လီၤ။ လံာ်ဆၢတနီၤလၢ အဝဲနဲၣ်ဝဲန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်စံၣ်ညီၣ်လၢ ပှၤအၢပှၤသီ ဒီးပှၤစံးအၢတၢ်အဂီၢ်၊ ဒီးအဂၤတနီၤ မ့ၢ်တၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ် ဒီးတၢ်သိၣ်လိ ဘၣ်ဃးဒီး ပအိၣ်သးခဲအံၤအဂီၢ်လီၤ။
GSAM 243အဲလန် အတၢ်ထံၣ်လၢအယံာ်ကတၢၢ် — နၣ်ရံၣ်ဃုအါ
GSAM 243.2“ဖဲတၢ်အိၣ်သးအံၤအပူၤ အဝဲဆဲးအိၣ်ဝဲ ဟါလီၤခီဒီတခီလၢာ် တုၤလၢမုၢ်လီၤဘူးဘူး၊ ဖဲန့ၣ် အဝဲဟဲထီၣ်က့ၤလၢ တၢ်ထံၣ်အပူၤလီၤ။ ဖဲအဲလန်ဆၢထၢၣ်လၢအခီၣ် လၢတၢ်ထံၣ်အပူၤ၊ ဟံးလံာ်စီဆှံဖးဒိၣ်လၢအကးထီၣ်အီၤလၢအစု ဒီးလဲၤတၢ်လၢဟံၣ်ပူၤ၊ ကတိၤထီၣ်လံာ်စီဆှံအလံာ်ဆၢတဖၣ်အခါန့ၣ် ဆာဂျင့်၊ ရော်ဘင်စ် ဒီး ဖရန့်ချ် အိၣ်ဘှီဝဲလီၤ။ အဆၢကတီၢ်အိၣ်တ့ၢ်ခဲလၢာ်န့ၣ် အဝဲသ့ၣ်ဒီးပှၤအဂၤအါဂၤ သးကိၢ်ဝဲ၊ ဘၣ်ဆၣ် အဝဲသ့ၣ်ကးဘၣ်အမဲာ် ဒီးပာ်ဖျါထီၣ်သးလၢအဂံၢ်အဘါအပူၤ ဒီးတစံးအၢၣ်လီၤဘၣ် အတၢ်သးအိၣ်နီတမံၤဘၣ်။”3
GSAM 244မံးစ်. ဟာမန် အတၢ်ဖျီသး
GSAM 244.1လါအီကူး 30၊ 1846 န့ၣ် မံးစ်. အီး. ဂျီ. ဟာမန် ဒီး သရၣ် ဂျိမ်းစ် ဝှိုက် ဖျီသးဝဲ ဒီးအဝဲသ့ၣ်မၤသကိးတၢ် ဒ်သိးတၢ်ကစီၣ် ကဒိၣ်ထီၣ်အဂီၢ်လီၤ။ လၢ 1847 နံၣ်အပူၤ အဝဲသ့ၣ်အတၢ်မၤတဖၣ် အါဒၣ်တက့ၢ် အိၣ်ကတီၤအသးလၢ မိန်း ဒီး မက်ဆာချူးဆက်န့ၣ်လီၤ။
GSAM 244.2လၢလါအ့ဖြ့ၣ်အမုၢ်အိၣ်ဘှံးနံၤအခီၣ်ထံးန့ၣ် မးစ်. ဝှိုက် ဒိးန့ၢ်ဘၣ် တၢ်ထံၣ်လၢအလီၤသးစဲအဒိၣ်မး လၢ စတော့ခ်ဘရစ်ချ် ဟောင်လန် အဟံၣ်၊ တော့ပ်ရှမ်၊ ဖဲတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်တဖၣ် ဘၣ်တၢ်မၤအီၤဖဲန့ၣ် အါဒၣ်တက့ၢ်အခါန့ၣ်လီၤ။ တၢ်ထံၣ်အံၤ မ့ၢ်တၢ်ထံၣ်လၢ တၢ်ကွဲးအခီၣ်ထံးအပူၤ စံးကတိၤဝဲအဂ့ၢ်၊ ဖဲန့ၣ်အဝဲထံၣ်ဘၣ် တၢ်စီဆှံအလီၢ် ဒီးအပီးအလီ၊ တၢ်ကီတၢ်ခဲအဆၢကတီၢ်၊ ပှၤစီဆှံတဖၣ် ဃ့ၢ်ထီၣ်လၢဝ့ၢ်တဖၣ်၊ ပှၤအၢပှၤသီတဖၣ် ဝးဝဲအဝဲသ့ၣ်၊ အဝဲသ့ၣ်ဘၣ်တၢ်မၤပူၤဖျဲးအီၤ ခီဖျိယွၤအကလုၢ်၊ တၢ်သဘျ့အမူး၊ ကစၢ်ဟဲဝဲလၢလ့ၣ်လၢတၢ်အၢၣ်အပူၤ ဒီးတၢ်အဂၤတဖၣ်လီၤ။ ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ် ကဂ့ၤလၢ ပကသ့ၣ်ညါ အဝဲအတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤတနီၤ ဖဲတၢ်ထံၣ်အပူၤအခါန့ၣ်လီၤ။
GSAM 244လံာ်စီဆှံအါအါလၢ ဘၣ်တၢ်သူအီၤလၢ တၢ်ထံၣ်အပူၤ
GSAM 244.3မးစ်. ဖရန်စစ် လန့် (စီၤ အက်စ်. ဟောင်လန် အဖိမုၣ်) စံးဘၣ်ယၤ လါယနူၤအါရံၤ 19၊ 1890 နံၣ်န့ၣ်လီၤ။
GSAM 244.3“လၢဟံၣ်အကပၤ ဖဲတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်မၤအီၤအလီၢ်န့ၣ် စီၢ်နီၤခိၣ်တခိၣ်အိၣ်ဝဲ၊ ဒီးလၢစီၢ်နီၤခိၣ်အလိၤန့ၣ် လံာ်အကလုာ်ကလုာ်အိၣ်ဝဲအါအါ၊ အကျါန့ၣ် လံာ်စီဆှံလၢအဒိၣ်အဆံးညီနုၢ်တဖၣ် အိၣ်ဝဲအါဘ့ၣ်လီၤ။ ဖဲမးစ်. ဝှိုက်အိၣ်လၢ တၢ်ထံၣ်အပူၤအခါ အဝဲဆၢထၢၣ်လၢအခီၣ်၊ လဲၤဆူစီၢ်နီၤခိၣ်၊ ဟံးန့ၢ်လံာ်စီဆှံတဘ့ၣ် လၢတဘၣ်ထိးဘၣ် လံာ်အဂၤနီတဘ့ၣ်ဘၣ်၊ ဒီးပာ်အီၤကးထီၣ်ဝဲလၢ အခိၣ်အဖီခိၣ် လၢအစုစ့ၣ်အပူၤ၊ ဒီးပာ်အစုကျိၤလၢအစုထွဲအပူၤ လၢလံာ်စီဆှံအလံာ်ဆၢလၢ အဝဲကတိၤက့ၤဝဲအလိၤ၊ ဖဲအဝဲဆၢထၢၣ်လၢ ပှၤလၢလံာ်ဆၢအံၤဘၣ်ဃးအီၤအမဲာ်ညါအခါ၊ ဝံၤဒီးပာ်လီၤလံာ်စီဆှံလၢအကးထီၣ်ဝဲအံၤ လၢပှၤတဂၤအံၤအနၢၤ လၢအဝဲကတိၤလံာ်ဆၢလၢအဂီၢ်အခါန့ၣ်လီၤ။ အဝဲဟဲက့ၤဆူစီၢ်နီၤခိၣ် ဒီးဟံးန့ၢ်လံာ်စီဆှံအဂၤတဘ့ၣ်၊ ဒီးလၢကျဲတမံၤဃီန့ၣ် ကတိၤထီၣ်လံာ်ဆၢအဂၤတဆၢ ဒီးပာ်လီၤလံာ်စီဆှံလၢအကးထီၣ်အီၤလၢ ပှၤတဂၤလၢအဝဲကတိၤတၢ်လၢအမဲာ်ညါအနၢၤလီၤ။ အတၢ်မၤအံၤ ဘၣ်တၢ်မၤကဒီးအီၤ လၢပှၤဃုဂၤဘျဲၣ်အဂီၢ်၊ ဝံၤဒီးလၢကျဲလၢအဖျါဂ့ၤအပူၤ အဝဲဆ့ၣ်နီၤလၢ ခးတခိၣ်၊ ဖဲအတၢ်ထံၣ်ကွၢ်ထီတုၤလၢမူခိၣ် ဒီးတကွၢ်လံာ်စီဆှံဘၣ် လၢအဆၢကတီၢ်ခဲလၢာ်န့ၣ်လီၤ။”
GSAM 245.1ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်အံၤ မးစ်. ထရူးစ်ဒေးလ် စံးဝဲလီၤ။
GSAM 245.1“ယအိၣ်ဖဲန့ၣ် [လါအ့ဖြ့ၣ်၊ 1847] ဖဲဒီပုၢ်ဝဲၢ်မုၣ် ဝှိုက် လဲၤဆူစီၢ်နီၤခိၣ် ဒီးဟံးန့ၢ်လံာ်စီဆှံတဘ့ၣ်ဝံၤတဘ့ၣ် လၢလံာ်တဖၣ်အကျါ လၢအအိၣ်လၢစီၢ်နီၤခိၣ်အလိၤ၊ ဒီးပာ်လီၤလံာ်စီဆှံလၢ ပှၤတဂၤလၢလံာ်ဆၢအိၣ်ဝဲလၢအဂီၢ်အနၢၤန့ၣ်လီၤ။ တၢ်အံၤ ဘၣ်တၢ်မၤအီၤ ဖဲအမဲာ်ကွၢ်ထီထီဆူမူခိၣ်အခါန့ၣ်လီၤ။ ဖဲတၢ်အံၤအခါ အဝဲဟံးလံာ်စီဆှံလၢအခိၣ်အဖီခိၣ် ဖဲအဝဲကတိၤတၢ်လၢယၤအခါ၊ ဝံၤဒီးပာ်လီၤအီၤလၢ ယနၢၤလီၤ။ လံာ်ဆၢလၢဘၣ်တၢ်ဟ့ၣ်ယၤန့ၣ် မ့ၢ် ၂ ကရံသု ၆:၁၇ လီၤ။”4
GSAM 245.2လၢ မးစ်. ဖရန်စစ် လန့် အလံာ်တဘ့ၣ်အပူၤ အဝဲဟ့ၣ်ထီၣ် ပှၤသၢဂၤအမံၤ လၢအအိၣ်ဖဲတၢ်အံၤအခါ၊ ဒီးလၢပှၤသၢဂၤအံၤအလိၤ လံာ်စီဆှံတဖၣ် ဘၣ်တၢ်ပာ်လီၤဝဲ ဖဲမးစ်. ဝှိုက် ကတိၤတၢ်လၢ အဝဲသ့ၣ်အမဲာ်ညါ ဘၣ်ဃးဒီးလံာ်ဆၢတဆၢစုာ်စုာ်အခါန့ၣ်လီၤ။ မးစ်. ထရူးစ်ဒေးလ် အမံၤန့ၣ် အိၣ်ဝဲလၢအဝဲသ့ၣ်အကျါလီၤ။
GSAM 245တၢ်မၤအခီၣ်ထံးန့ၣ် အိၣ်ဝဲလၢ ပှၤနာ်တၢ်လၢ ခရံာ်ကဟဲက့ၤတဖၣ်အကျါ
GSAM 245.3မံးစ်. ဟာမန် အတၢ်မၤလၢ ဝံအတၢ်ဟ့ၣ်အတၢ်နဲၣ်ကျဲအဖီလာ်၊ စးထီၣ်လါယနူၤအါရံၤ 1845 တုၤလၢ 1846 နံၣ် တၢ်ကိၢ်ထီၣ်သီအခါ၊ 18 လါဘူးဘူးန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်မၤလၢ ပှၤနာ်တၢ်တဖၣ်လၢ ခရံာ်ကဟဲက့ၤချ့ချ့အကျါ၊ လၢအဝဲအိၣ်ဝဲဒီးအဝဲသ့ၣ်လၢအပူၤကွံာ်န့ၣ်လီၤ။ ဖဲ မုၢ်နံၤ ၂၃၀၀ ဝံၤအလီၢ်ခံ (လါအီးက်ထိဘၢၣ် 22၊ 1844) တုၤလၢ တၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ် အဝဲသ့ၣ်အတၢ်သးဟးဂီၤအဂ့ၢ်ရိၢ် ဒီးတၢ်မၤအသးဖဲန့ၣ်အန့ဆၢၣ်န့ၣ် ပှၤနာ်တၢ်တဖၣ် ကလီၤကမၣ်ဆူ တၢ်ထံၣ်လၢအကမၣ်တဖၣ်အပူၤ မ့တမ့ၢ် ကပာ်တ့ၢ်ကွံာ် အတၢ်လဲၤခီဖျိလၢအပူၤကွံာ် လၢာ်လၢာ်ဆ့ဆ့အဂီၢ် အန္တရာယ်အိၣ်ဝဲလီၤ။ အဝဲအတၢ်ကစီၣ် လၢပှၤဒ်န့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ် မ့ၢ်ဝဲ၊ “တၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤ လၢအပူၤကွံာ်န့ၣ် မ့ၢ်ယွၤအတၢ်လီၤ။ ဖီၣ်ဃာ်သုတၢ်နာ်။ ကစၢ်ယွၤ အိၣ်ဒံးဒီးတၢ်မၤလၢ အပှၤဂီၢ်အဂီၢ်လီၤ။ မၤလိလံာ်စီဆှံ။ ဃုကွၢ်လၢယွၤအတၢ်ကတိၤအပူၤ၊ ဒီးသုကထံၣ် တၢ်ကပီၤလီၤ။”
GSAM 245.4တၢ်သိၣ်လိအံၤ လီၤပလိာ်ဒီး ကစၢ်ယွၤအတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤလီၤ။ အတၢ်တိာ်ပာ်န့ၣ် မ့ၢ်လၢ အတၢ်ကစီၣ်လီၤဆီတဖၣ်လၢ အပှၤဂီၢ်အဂီၢ် ကဘၣ်ဘၣ်တၢ်ဟဲထီၣ်လၢ အတၢ်ကတိၤအပူၤ ဖဲအဆၢကတီၢ်ဘၣ်ဝဲအခါ၊ ဝံအတၢ်ဟ့ၣ် ဟဲဝဲ “ခံဘျီတဘျီ” ဒ်သိးကမၤဂၢၢ်မၤကျၢၤ ဒီးသူၣ်ထီၣ် ပှၤနာ်တၢ်တဖၣ်အဂီၢ်လီၤ။
GSAM 246.1တၢ်အံၤအဒိလၢအဖျါဒိၣ်မးန့ၣ် အိၣ်ဝဲလၢ ကောနံလိၣ် အဂ့ၢ် ဒ်ဘၣ်တၢ်ကွဲးနီၣ်အီၤလၢ တၢ်မၤလၢ တၢ်မၢဖိတဖၣ်အဂ့ၢ်အသိးန့ၣ်လီၤ။ ယွၤအမူခိၣ်ကလူးတဂၤ ဖျါထီၣ်လၢအအိၣ် ဒီးဟ့ၣ်အီၤ တၢ်ထံၣ်လၢအဟံၣ်ပူၤလီၤ။ မူခိၣ်ကလူးအံၤ သ့ၣ်ညါဝဲ တၢ်မ့ၢ်တၢ်တီလၢ တၢ်သးခုကစီၣ်အပူၤဂ့ၤဂ့ၤ၊ ဒီးမ့ၢ်အဝဲသိၣ်လိ ကောနံလိၣ်ဘၣ်သ့ဝဲ၊ ဘၣ်ဆၣ် ဘၣ်တၢ်ဆှၢအီၤ ဒ်သိးကမၤစၢၤ ပှၤလၢအကန့ၢ်သါဘၣ် တၢ်အုၣ်က့ၤခီၣ်က့ၤတဂၤ လၢကဟ့ၣ်ကောနံလိၣ် တၢ်ထံၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ။ အဝဲဟ့ၣ်အီၤ တၢ်သးခုလၢ အတၢ်ဘါထီၣ်ဘါထီၣ် ဒီးအတၢ်ဟ့ၣ်လီၤသး ဘၣ်တၢ်တူၢ်လိာ်အီၤလၢ ကစၢ်ယွၤအအိၣ်န့ၣ်လီၤ။ အဝဲတစံၣ်တဲၤတဲလီၤ တၢ်သးခုကစီၣ်လၢအအိၣ်ဘၣ်၊ အဝဲစံးအီၤထဲဒၣ်လၢ ကကိးန့ၢ်ပ့းတရူး၊ လၢအအိၣ်ဆိးဒီး စီၤၡံမိၣ် ပှၤမၤဖံး လၢ ယိၤပၤန့ၣ်လီၤ။ ပ့းတရူးဟဲဝဲ ဒီးလၢလံာ်စီဆှံအပူၤ အဝဲစံၣ်တဲၤတဲလီၤ ကောနံလိၣ်အဂီၢ် ခရံာ်အတၢ်သးခုကစီၣ်လီၤ။
GSAM 246ဝံအတၢ်ဟ့ၣ် အလီၢ်အလၢ
GSAM 246.2ဖဲအံၤန့ၣ် ကဂ့ၤလၢပကသ့ၣ်ညါ တၢ်ဟ့ၣ်တဖၣ် အတၢ်ဒိၣ်ထီၣ်အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤန့ၣ် ဒ်ကစၢ်ယွၤ ပာ်ဖျါထီၣ်အီၤလၢ အတၢ်ကတိၤအပူၤအသိးန့ၣ်လီၤ။ ပီလူးစံးကတိၤဘၣ်ဃးဒီးတၢ်အံၤ လၢအလံာ်လၢအကွဲးဆူ ကရံသုအပှၤအအိၣ်၊ ဖဲအဝဲစံးဝဲ၊ ယွၤပာ်ဝဲ ပှၤတနီၤလၢ တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အပူၤ၊ အခီၣ်ထံးန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်မၢဖိတဖၣ်၊ ခံဘျီတဘျီန့ၣ် မ့ၢ်ဝံတဖၣ်လီၤ။5
GSAM 246.3ဖဲပကွၢ်ထံ ပီလူးအတၢ်ကတိၤ ဘၣ်ဃးဒီး တၢ်ဟ့ၣ်တဖၣ်အတၢ်ဘၣ်ထွဲ လၢတၢ်သးခုကစီၣ်အတၢ်မၤအပူၤအခါ ပသ့ၣ်ညါချ့ချ့လၢ ဘၣ်မနုၤအဃိ တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤန့ၣ် ဘၣ်တၢ်ပာ်လီၤအီၤဒ်န့ၣ်လဲၣ်န့ၣ်လီၤ။ ဖဲပထိၣ်သတြီၤ တၢ်ဟ့ၣ်တဖၣ်အံၤအခါ ပီလူးစံးဝဲ၊ ဒ်န့ၣ်အဃိ ကျိာ်အကလုာ်တဖၣ် မ့ၢ်တၢ်ပနီၣ်တခါ တမ့ၢ်လၢ ပှၤနာ်တၢ်အဂီၢ်ဘၣ်၊ မ့ၢ်လၢ ပှၤတနာ်တၢ်အဂီၢ်လီၤ။ ဘၣ်ဆၣ် ဝံအတၢ်စံးပာ်န့ၣ် တမ့ၢ်လၢ ပှၤတနာ်တၢ်အဂီၢ်ဘၣ်၊ မ့ၢ်လၢ ပှၤနာ်တၢ်အဂီၢ်လီၤ။6 ကစၢ်ယွၤအတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤန့ၣ် မ့ၢ်လၢ အတၢ်ကစီၣ်လီၤဆီလၢဟီၣ်ခိၣ်အဂီၢ် ကဘၣ်ဟဲထီၣ်လၢ အတၢ်ကတိၤအပူၤ၊ ဒီးလၢတၢ်န့ၣ်အဃိ အဝဲဒုးအိၣ်ထီၣ် ပှၤတဖၣ်လၢ ကဃုကွၢ် လံာ်စီဆှံ ဒီးလဲၤထီၣ် ဒ်တၢ်မၢဖိတဖၣ်၊ ပှၤလၢအပိာ်တၢ်လၢ ကစၢ်ယွၤဟ့ၣ်အီၤ ဒီးစံၣ်တဲၤတဲလီၤအီၤလၢ လံာ်စီဆှံအပူၤ လၢအတူၢ်န့ၢ်တၢ်မၤကွၢ်လၢ စိၤအါစိၤအပူၤန့ၣ်လီၤ။ ဖဲပှၤနာ်တၢ်တဖၣ် ဘၣ်တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်အီၤအခါ ဝံအတၢ်ဟ့ၣ် ဟဲဝဲ “ခံဘျီတဘျီ” ဒီးမၤဝဲအကစီၣ် ဒ်သိး ပှၤစီဆှံတဖၣ် ကလၢပှဲၤ၊ ဒ်သိးတၢ်မၤလၢတၢ်သးခုကစီၣ်အဂီၢ် ကအိၣ်၊ ဒီးဒ်သိး ခရံာ်အနီၢ်ခိ ကဒိၣ်ထီၣ်အဂီၢ်လီၤ။7