Adventist Pioneer
Library
aplib.orgလံာ်ဖိးဒၢ
လံာ်အဂ့ၢ်ပာ်ဖှိၣ်
24 / 31
24 / 31

အဆၢ 21 — စုလၢအနဲၣ်ကျဲ လၢတၢ်မၤအပူၤ

John Norton Loughborough

GSAM 322.1“ယကသိၣ်လိနၤ၊ ဒီးယကနဲၣ်နၤလၢကျဲလၢနကြၢးလဲၤအပူၤလီၤ။”1

GSAM 322.2လၢပှၤလၢအပာ်ကစၢ်လၢအတၢ်သန့ၤအလီၢ်အဂီၢ်န့ၣ်၊ ကစၢ်အတၢ်ကွၢ်ထွဲအီၤဖျါထီၣ်တထံၣ်ဃီလီၤ။ ဘၣ်ဆၣ်၊ အိၣ်ဒီးဆၢကတီၢ်တနီၤလၢတၢ်ကွၢ်ထွဲအံၤဖျါထီၣ်လီၤဆီဒိၣ်မးလီၤ။ အဒိ၊ တၢ်မၤပူၤဖျဲးလီၤဆီလၢတၢ်အၢတၢ်သီဒီးတၢ်ဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘှီ လၢတၢ်ထံၣ်အီၤသ့ဒီးတၢ်ထံၣ်အီၤတသ့ဘၣ်အပူၤ၊ ဒီးကျဲလၢယွၤအတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအိးထီၣ်ဝဲလိၤလိၤ လၢအတၢ်မ့ၢ်တၢ်တီကရၤလီၤအါထီၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ။ အဆၢအံၤတဲဖျါထီၣ်တၢ်ဂ့ၢ်တဖၣ်အံၤလီၤ။

GSAM 322တၢ်ထံၣ်အခီၣ်ထံးလၢမိရှီဂန်

GSAM 322.3ဖဲလါမ့ၤ၊ 1853 နံၣ်န့ၣ်၊ သရၣ် ဝှိုက်ဒီးအမါလဲၤအိၣ်သကိးတၢ်လၢမိရှီဂန်လီၤ။ အဝဲသ့ၣ်လဲၤတုၤလၢဘၢဖလိၣ်၊ နယူးယောက် အမုၢ်နုာ်တကပၤန့ၣ် မ့ၢ်အခီၣ်ထံးတဘျီလီၤ။ ဖဲလါမ့ၤအမုၢ်အိၣ်ဘှံးနံၤအကတၢၢ်န့ၣ် အဝဲသ့ၣ်အိၣ်လၢထဲရိၣ်လီၤ။ ဖဲန့ၣ် မးစ်. ဝှိုက်ဘၣ်တၢ်ဒုးထံၣ်အီၤလၢတၢ်ထံၣ်အပူၤ ပှၤပာ်မုၢ်အိၣ်ဘှံးနံၤအကရူၢ်အကရူၢ်လၢကီၢ်စဲၣ်အံၤအပူၤ၊ ဃုာ်ဒီးတၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ်ဘၣ်ဃးတၢ်စိတၢ်ကမီၤလၢကမၤထီဒါအဝဲသ့ၣ်သ့န့ၣ်လီၤ။ ဖဲလါယူၤ 2 သီ၊ လၢကၠဲးဆၢၣ်န့ၣ်၊ အဝဲကွဲးလီၤတၢ်လၢလံာ်ကဘျံးဖးထီဃိးကဘျံးအလိၤ၊ တဲဖျါထီၣ်တၢ်တနီၤလၢဘၣ်တၢ်ဒုးနဲၣ်အီၤန့ၣ်လီၤ။ အဝဲဟ့ၣ်ယၤတၢ်ထံၣ်အလံာ်ကွဲးဒိလၢပဲၣ်စူၣ်၊ ဒီးပာ်လီၤတၢ်အၢၣ်လီၤလၢ ယကကွဲးဒိက့ၤအီၤဖျါဖျါလၢပဲၣ်ဒီးထံမဲၣ် ဒီးဟ့ၣ်က့ၤအီၤလီၤ။

GSAM 322ပိာ်မုၣ်တဂၤလၢအစံးလၢအအိၣ်စီဆှံ

GSAM 322.4လၢတၢ်အဂၤတဖၣ်လၢဘၣ်တၢ်ဒုးနဲၣ်အီၤအကျါန့ၣ်၊ တၢ်ပာ်ဖျါထီၣ်ပိာ်မုၣ်တဂၤအဂ့ၢ် လၢအဂုာ်ကျဲးစၢးနုာ်လီၤဝဲဆူပပှၤဂီၢ်မုၢ်အကျါလီၤ။ အဝဲစံးလၢပိာ်မုၣ်အံၤစံးလၢအအိၣ်စီဆှံဒိၣ်မးလီၤ။ မးစ်. ဝှိုက်တထံၣ်လိာ်အသးဒီးအီၤနီတဘျီဘၣ်၊ ဒီးတသ့ၣ်ညါအဂ့ၢ်နီတမံၤဘၣ်၊ မ့တမ့ၢ်ထဲတၢ်လၢဘၣ်တၢ်ဒုးသ့ၣ်ညါအီၤလၢတၢ်ထံၣ်အံၤအပူၤန့ၣ်လီၤ။ အဝဲတတဲဖျါထီၣ်ထဲပိာ်မုၣ်အံၤအတၢ်မၤအကျိၤအကျဲဘၣ်၊ မ့မ့ၢ်အဝဲစံးစ့ၢ်ကီးလၢ ဖဲပိာ်မုၣ်အံၤဘၣ်တၢ်သိၣ်ဃီၣ်အီၤန့ၣ်၊ အဝဲကပာ်မဲာ်ပာ်နါဒ်ပှၤစီဆှံအသိး ဒီးစံးဝဲလၢ “ကစၢ်—သ့ၣ်ညါ—ယ—သးလီၤ။” အဝဲစံးလၢပိာ်မုၣ်အံၤဟးလၢကီၢ်ပူၤဒီးပိာ်ခွါသးစၢ်တဂၤ၊ ဖဲအဝၤလၢအမ့ၢ်ပှၤသးပှၢ်တဂၤန့ၣ် အိၣ်လၢဟံၣ်မၤတၢ်လၢကဆီၣ်ထွဲအဝဲသ့ၣ်အတၢ်လဲၤအၢလဲၤသီအဂီၢ်လီၤ။ မးစ်. ဝှိုက်စံးလၢကစၢ်ဒုးနဲၣ်အီၤလၢ “ပိာ်မုၣ်အံၤမ့ၢ်စံးလၢအအိၣ်စီဆှံဘၣ်ဆၣ်၊ အဝဲဒီးပိာ်ခွါသးစၢ်န့ၣ် အိၣ်ဒီးတၢ်ကမၣ်လၢအလုၢ်သ့ၣ်ခါပတာ်တၢ်မၤလိာ်အနွံတထံၣ်လီၤ။” ယပာ်လံာ်လၢအပာ်ဖျါထီၣ်တၢ်ဂ့ၢ်အံၤလၢယထၢၣ်ပူၤ၊ ဒီးအိၣ်ခိးကွၢ်တၢ်လၢတၢ်ဘၣ်ယိၣ်တနီၤ လၢယကသ့ၣ်ညါတၢ်ကကဲထီၣ်အသးဒ်လဲၣ်န့ၣ်လီၤ။

GSAM 323တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်လၢဗၢဂျဲၣ်၊ မိရှီဂန်

GSAM 323.1ပမၤတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်တဖၣ်လၢကၠဲးဆၢၣ်၊ ဘဲတဲလ် ခရိခ်၊ ဘဲးဖၢၣ်ဒ်၊ ဒီးဟ့းစတ့ၣ်၊ ဝံၤဒီးပဟဲတုၤလၢဗၢဂျဲၣ်၊ ခဲၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်၊ လၢတၢ်ထံၣ်ဘၣ်က့ၤလၢအမ့ၢ်ပိာ်မုၣ်န့ၣ်အတၢ်အိၣ်အလီၢ်လီၤ။ ဖဲလါယူၤ 11 သီ၊ တချုးလၢမုၢ်အိၣ်ဘှံးနံၤကတုၤဒံးဘၣ်တစဲးန့ၣ်၊ ပတုၤလၢတၢ်လီၢ်လၢပကအိၣ်မံတနၤအဂီၢ်လီၤ။ ပတၢ်အိၣ်အလီၢ်မ့ၢ်သရၣ် ဝှိုက်တဂၤအဟံၣ်၊ လၢအပူၤကွံာ်မ့ၢ်သရၣ်တဂၤလၢခရံာ်ဖိကရၢအပူၤလီၤ။ မ့ၢ်လၢကီၢ်အံၤမ့ၢ်တၢ်လီၢ်လၢပှၤသုးအိၣ်သီအဃိ၊ တၢ်ကတဲာ်ကတီၤတၢ်လၢပတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အဂီၢ်လၢဘုဖီၣ်ဖးဒိၣ်လၢပှၤဘှီထီၣ်သီတဖျၢၣ်အပူၤ၊ လၢအယံၤထီၣ်ဒံးသၢမံးလာ်န့ၣ်လီၤ။ ဒ်တၢ်သ့ၣ်ညါထီၣ်က့ၤအသိး၊ ပိာ်မုၣ်လၢဘၣ်တၢ်ထံၣ်အီၤလၢတၢ်ထံၣ်အပူၤန့ၣ် အိၣ်လၢတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အလီၢ်အဘျၢၣ်တကပၤယံၤဒံးခံမံးလာ်လီၤ။

GSAM 323တၢ်အုၣ်အသးဆူပှၤလၢအသးဆူၣ်ကမၣ်တဂၤအအိၣ်

GSAM 323.2ဖဲလါယူၤ 12 သီ၊ ဂီၤခီ 10:30 နၣ်ရံၣ်န့ၣ်၊ ပအိၣ်ဖှိၣ်လၢဘုဖီၣ်ပူၤလၢတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အဂီၢ်လီၤ။ မးစ်. ဝှိုက်ဆ့ၣ်နီၤလၢပျဲၢ်စီၤနီၤအစုစ့ၣ်တကပၤအကတၢၢ်၊ ယဆ့ၣ်နီၤလၢအကပၤ၊ သရၣ် ကော်နဲလ်ဆ့ၣ်နီၤလၢယကပၤ၊ ဒီးသရၣ် ဝှိုက်အိၣ်လၢပျဲၢ်စီၤနီၤအစုထွဲတကပၤ တဲတၢ်လီၤ။ အဝဲတဲတၢ်ယံၤအိၣ်တဆံယဲၢ်မံးနံးဃၣ်ဃၣ်ဝံၤ၊ ပိာ်ခွါသးပှၢ်တဂၤဒီးပိာ်ခွါသးစၢ်တဂၤဟဲနုာ်လီၤဃုာ်အသး ဒီးဆ့ၣ်နီၤလၢလီၢ်ဆ့ၣ်နီၤအမဲာ်ညါကတၢၢ်လၢပျဲၢ်စီၤနီၤအကပၤလီၤ။ ပိာ်မုၣ်လၢအနီၢ်ထီ၊ အနီၢ်ဂံၢ်ဆံး၊ ဒီးအဖံးအဘ့ၣ်သူတဂၤ ဟဲဒီးအဝဲသ့ၣ်၊ ဒီးဆ့ၣ်နီၤလၢပဲတြီအကပၤလီၤ။ သရၣ် ဝှိုက်စံၣ်တဲၤတဲလီၤတၢ်ဖုၣ်ကိာ်ဖိဝံၤ၊ မးစ်. ဝှိုက်ဂဲၤဆၢထၢၣ် ဒီးစးထီၣ်အတၢ်ကတိၤလၢတၢ်တဲဘၣ်ဃး သရၣ်တဖၣ်ကြၢးပလီၢ်အသးဒ်သိးအသုတမၤဟးဂီၤတၢ်မၤလၢဘၣ်တၢ်အးလီၤလၢအစုအပူၤတဂ့ၤန့ၣ်လီၤ။ အဝဲသူလံာ်စီဆှံအဆၢလၢအစံးဝဲ “ပှၤလၢအစိာ်ကစၢ်အတၢ်ပီးတၢ်လီတဖၣ်ဧၢ၊ အိၣ်စီအိၣ်ဆှံတက့ၢ်။” အဝဲစံးလၢ တၢ်ကိးပိာ်မုၣ်တဂၤလၢကဟးလၢကီၢ်ပူၤဒီးပိာ်ခွါအဂၤတဂၤလၢတမ့ၢ်အဝၤဘၣ်န့ၣ် တမ့ၢ်ယွၤအတၢ်မၤလိာ်ဘၣ်။ လၢခံကတၢၢ်န့ၣ် အဝဲစံးဝဲဖျါဖျါလၢ၊

GSAM 323.2“ပိာ်မုၣ်လၢအဆ့ၣ်နီၤလၢပဲတြီအကပၤတစိၢ်ဖိအခဲအံၤန့ၣ်၊ စံးဝဲလၢယွၤကိးအီၤလၢကစံၣ်တဲၤတဲလီၤတၢ်လီၤ။ အဝဲဟးဒီးပိာ်ခွါသးစၢ်တဂၤအံၤ လၢအဆ့ၣ်နီၤလၢစီၤနီၤခိၣ်အမဲာ်ညါအခဲအံၤ၊ ဖဲပှၤသးပှၢ်အံၤလၢအမ့ၢ်အဝၤ—မ်ယွၤသးကညီၤအီၤတက့ၢ်—မၤတၢ်ဆူၣ်ဆူၣ်လၢဟံၣ် လၢကန့ၢ်စ့လၢအဝဲသ့ၣ်သူဝဲလၢကမၤဒံးအတၢ်အၢတၢ်သီအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ။ အဝဲစံးလၢအအိၣ်စီဆှံဒိၣ်မး၊ လၢအဘၣ်တၢ်ပာ်စီဆှံအီၤ၊ ဘၣ်ဆၣ် အတၢ်ပာ်မၤအသးစီဆှံခဲလၢာ်အကျါန့ၣ်၊ ယွၤဒုးနဲၣ်ယၤလၢအဝဲဒီးပိာ်ခွါသးစၢ်အံၤ အိၣ်ဒီးတၢ်ကမၣ်လၢအလုၢ်သ့ၣ်ခါပတာ်တၢ်မၤလိာ်အနွံတထံၣ်လီၤ။”

GSAM 324.1ပှၤခဲလၢာ်လၢအအိၣ်ဖဲန့ၣ် သ့ၣ်ညါဝဲလၢ မးစ်. ဝှိုက်တထံၣ်ဘၣ်ပှၤတဖၣ်အံၤနီတဘျီဘၣ် တုၤလၢအဝဲသ့ၣ်ဟဲနုာ်လီၤလၢဘုဖီၣ်ပူၤန့ၣ်လီၤ။ အတၢ်ဃုထၢနဲၣ်ဖျါပှၤတဖၣ်အံၤ ဒီးပာ်ဖျါထီၣ်အဝဲသ့ၣ်အလုၢ်အလၢ်ဒ်န့ၣ်န့ၣ် ဘၣ်ထွဲဝဲဒီးပှၤလၢအအိၣ်ဖဲန့ၣ်အသး၊ ဒီးမၤအါထီၣ်အတၢ်သန့ၤသး ဒီးမၤဂၢၢ်ကျၢၤအတၢ်နာ်လၢတၢ်ထံၣ်တဖၣ်အပူၤလီၤ။

GSAM 324တၢ်ကတိၤလၢတၢ်စံးထီၣ်ဒ်တၢ်စံးပာ်အသိး

GSAM 324.2ဖဲမးစ်. ဝှိုက်ဟ့ၣ်အတၢ်အုၣ်အသးအခါ၊ ပှၤကွၢ်ဆူမးစ်. အဲလ်ခီး၊ ပိာ်မုၣ်လၢဘၣ်တၢ်သိၣ်ဃီၣ်အီၤန့ၣ်အအိၣ်လၢတၢ်သးကိၢ်၊ ဒ်သိးကထံၣ်အဝဲတူၢ်လိာ်တၢ်လၢပှၤတဲအီၤဒ်လဲၣ်၊ ဒီးအဝဲကမၤမနုၤဒီးကတဲမနုၤလဲၣ်န့ၣ်လီၤ။ အဝဲမ့ၢ်ပူၤဖျဲးဒီးတၢ်ကမၣ်လၢပှၤပာ်ထီၣ်လၢအလိၤန့ၣ်၊ ပှၤကမုၢ်လၢ်ညီနုၢ်လၢအဝဲကဂဲၤဆၢထၢၣ် ဒီးဂ့ၢ်လိာ်တၢ်ခဲလၢာ်လီၤ။ အဝဲမ့ၢ်အိၣ်ဒီးတၢ်ကမၣ် ဒီးမၤအၢမၤသီဒိၣ်မးန့ၣ်၊ အဝဲသ့ၣ်ညါလၢတၢ်န့ၣ်မ့ၢ်တီဘၣ်ဆၣ်၊ ကဂ့ၢ်လိာ်တၢ်ခဲလၢာ်သ့ဒံးစ့ၢ်ကီးလီၤ။ ဘၣ်ဆၣ် အဝဲမၤဝဲဒ်တၢ်အုၣ်အသးစံးဝဲလၢအဝဲကမၤဖဲအဘၣ်တၢ်သိၣ်ဃီၣ်အီၤအသိးန့ၣ်လီၤ။ ဖဲပှၤခဲလၢာ်ကွၢ်တၢ်ဆူအအိၣ်န့ၣ်၊ အဝဲဂဲၤဆၢထၢၣ်ကယီကယီ၊ ပာ်မဲာ်ပာ်နါဒ်ပှၤစီဆှံအသိး ဒီးစံးကယီကယီလၢ “ကစၢ်—သ့ၣ်ညါ—ယ—သးလီၤ၊” ဝံၤဒီးဆ့ၣ်နီၤလီၤက့ၤ ဒီးတကတိၤအါထီၣ်တၢ်နီတဖျၢၣ်ဘၣ်။ အဝဲတဲဝဲလီၤတံၢ်ဒ်တၢ်အုၣ်အသးစံးဝဲလၢအဝဲကတဲအသိး၊ ဒီးတဲဝဲလၢအကျိၤအကျဲတမံၤဃီန့ၣ်လီၤ။

GSAM 325တၢ်အၢၣ်လီၤတၢ်ကမၣ်

GSAM 325.1မ့ၢ်မး၊ ယွၤသ့ၣ်ညါအဝဲသ့ၣ်အသး၊ ဒီးအဝဲသ့ၣ်သ့ၣ်ညါလီၤအသးလၢအအိၣ်ဒီးတၢ်ကမၣ်ဒ်ပှၤပာ်ထီၣ်လၢအလိၤအသိးန့ၣ်လီၤ။ အဂ့ၢ်ဒ်အံၤ၊ လၢခံန့ၣ် ပိာ်ခွါသးစၢ်န့ၣ်တဲဘၣ် မံးစထၢၣ် ကၣ်ဒနၢၣ်၊ ပှၤလၢအအိၣ်ဖဲတၢ်လီၢ်တမံၤဃီလၢအသံကွၢ်အီၤလီၤတံၢ်လီၤဆဲးဘၣ်ဃးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤန့ၣ်လၢ “မံးစထၢၣ် ကၣ်ဒနၢၣ်ဧၢ၊ တၢ်လၢမးစ်. ဝှိုက်စံးဘၣ်ဃးပဂ့ၢ်န့ၣ်မ့ၢ်တီဒိၣ်မးလီၤ။” ဒီးဖဲ 1862 နံၣ်၊ လၢဂရံၣ်ဗံလ်န့ၣ်၊ ပိာ်မုၣ်န့ၣ်တဲဘၣ်မးစ်. ဝ့လ်စၢၣ်လၢ အဝဲ “တဘူၣ်ကတိၤထီဒါဒီပုၢ်ဝဲၢ်မုၣ် ဝှိုက်နီတဖျၢၣ်ဘၣ်၊ ဘၣ်ယိၣ်လၢတၢ်ကထံၣ်ဘၣ်အီၤလၢအဒုးထီဒါယွၤအဃိ” န့ၣ်ဝံၤ၊ အဝဲအၢၣ်လီၤလၢတၢ်လၢဘၣ်တၢ်ဒုးနဲၣ်ဘၣ်ဃးအဝဲဒီးပိာ်ခွါသးစၢ်န့ၣ် မ့ၢ်တီဝဲလီၤ။

GSAM 325ပှၤစိာ်တၢ်ကစီၣ်အကရူၢ်

GSAM 325.2ဖဲ 1853 နံၣ် သ့ၣ်လၣ်လီၤကွံာ်အကတီၢ်န့ၣ်၊ ပှၤတဘၣ်အသးတနီၤလၢမိရှီဂန်ပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်အသး ဒီးစးထီၣ်ထုးထီၣ်လံာ်ပရၢတဘ့ၣ် လၢအမံၤမ့ၢ် တၢ်မ့ၢ်တၢ်တီအပှၤစိာ်တၢ်ကစီၣ် န့ၣ်လီၤ။ လံာ်ပရၢအံၤဒီးပှၤလၢအနဲၣ်အီၤတဖၣ်အတၢ်မၤ ဖျါလၢအမ့ၢ်တၢ်မၤလီၤပှီၢ်တၢ်ဒီးမၤဟးဂီၤပှၤအမံၤ၊ တမ့ၢ်တၢ်မၤထီၣ်မၤထီတၢ်ဘၣ်။ အလံာ်ကဘျံးတဖၣ်အပူၤ ဘၣ်တၢ်ထၢနုာ်တၢ်ကတိၤလံၣ်အါမး၊ လၢအမၤတံာ်တာ်ပှၤလၢပတၢ်မၤတၢ်ကစီၣ်အတၢ်မၤအပူၤလီၤ။ ဒီးမ့ၢ်လၢတၢ်ထီဒါပှၤပျီပျီဒ်အံၤ မ့ၢ်ပတၢ်လဲၤခီဖျိအခီၣ်ထံးတဘျီအဃိ၊ ပဆိကမိၣ်လၢ တၢ်ဂ့ၢ်လိာ်ကွံာ်အဝဲသ့ၣ်အတၢ်ကတိၤမၤဟးဂီၤပမံၤန့ၣ် မ့ၢ်ပမူပဒါလီၤ။ ပမၤတၢ်အံၤန့ၣ် အီၣ်ကွံာ်ဆၢကတီၢ်လၢပကြၢးသူအီၤလၢကမၤဒိၣ်ထီၣ်တၢ်မ့ၢ်တၢ်တီလၢဘၣ်တၢ်အးလီၤလၢပစုအပူၤန့ၣ်လီၤ။ တၢ်အံၤဘၣ်လိာ်လိာ်အသးဂ့ၤဒီးမုၣ်ကီၤလံၢ်အတၢ်တိာ်၊ လၢတၢ်တသးဒ့ဒီဘၣ်လၢအမ့ၢ်ပှၤထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤတၢ်ထီဒါအံၤန့ၣ်လီၤ။ ဒီးတၢ်အိၣ်သးဒ်အံၤဆဲးအိၣ်ဝဲ တုၤလါယူၤ 20 သီ၊ 1855 နံၣ် ဟါခီ၊ ဖဲသရၣ် ဝှိုက်ဒီးအမါ၊ သရၣ် ခီးထရဲလ်၊ ဒီးယၤ ပမၤကတၢၢ်တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်တဘျီလၢအီးစဝံကိၣ်၊ နယူးယောက် အခါန့ၣ်လီၤ။ ဖဲပတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အပူၤ ပှၤလၢအမံၤမ့ၢ်လံလံးတဂၤဟဲနုာ်လီၤ ဒီးနီၤလီၤလံာ်မၤဟးဂီၤပမံၤတဖၣ်အံၤလၢပှၤဂီၢ်မုၢ်အကျါ ဒီးမၤတံာ်တာ်ပှၤလီၤ။ ပမူပဒါဘၣ်ဃးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤမ့ၢ်မနုၤလဲၣ်န့ၣ် ကဲထီၣ်ကဒီးတၢ်သံကွၢ်လီၤ။ ပတၢ်ဂုာ်ကျဲးစၢးခဲလၢာ်လၢအပူၤကွံာ် လၢကစံးဆၢအဝဲသ့ၣ်အတၢ်ကတိၤလံၣ်န့ၣ် ဒုးကဲထီၣ်ထဲလၢအဝဲသ့ၣ်မၤအါထီၣ်တၢ်လံၣ်တၢ်လီန့ၣ်လီၤ။

GSAM 325တၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်ဒီးတၢ်စံးပာ်

GSAM 325.3ဖဲဟါန့ၣ် လၢတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ထုကဖၣ်လၢအဘၣ်တၢ်မၤအီၤလၢဂျီၣ် ဖလ့းအဟံၣ်၊ လၢအီးစဝံကိၣ်ဝ့ၢ်အပူၤန့ၣ်၊ မးစ်. ဝှိုက်ဘၣ်တၢ်ဟ့ၣ်တၢ်ထံၣ်တခါလီၤ။ လၢတၢ်ထံၣ်အပူၤန့ၣ် တၢ်ဒုးနဲၣ်အီၤလၢ ပမ့ၢ်ဆဲးမၤပတၢ်မၤ၊ စံၣ်တဲၤတဲလီၤတၢ်မ့ၢ်တၢ်တီ၊ ဒီးတကွၢ်ဆိပှၤဒ် “ပှၤစိာ်တၢ်ကစီၣ်အကရူၢ်” တဖၣ်အံၤဘၣ်န့ၣ်၊ အဝဲသ့ၣ်ကဒုးလိာ်အသးလၢအကျါ ဒီးအလံာ်ပရၢကလီၤပှီၢ်ဝဲလီၤ။ ဖဲတၢ်အံၤကဲထီၣ်န့ၣ် ပကထံၣ်ဘၣ်လၢပပှၤအနီၣ်ဂံၢ်အါထီၣ်ခံစးလံန့ၣ်လီၤ။ မ့ၢ်လၢပနာ်လၢတၢ်အုၣ်အသးအံၤဟဲလၢကစၢ်အအိၣ်အဃိ၊ ပစးထီၣ်မၤတၢ်တဘျီဃီဒ်အဘၣ်လိာ်အသးဒီးအီၤလီၤ။

GSAM 326ပှၤစိာ်တၢ်ကစီၣ်အကရူၢ်ဒီးအလံာ်ပရၢလီၤပှီၢ်ကွံာ်

GSAM 326.1တၢ်မ့ၢ်တၢ်တီအတၢ်မၤလဲၤထီၣ်လဲၤထီချ့ချ့၊ ဖဲ “ပှၤစိာ်တၢ်ကစီၣ်အကရူၢ်” အကျါတၢ်ကီတၢ်ခဲကဲထီၣ်န့ၣ်လီၤ။ တယံာ်တမီၢ်ဘၣ်ဒီး အကရူၢ်လီၤပြံလီၤပြါ၊ ဒီးအခိၣ်အနၢ်အါဂၤပာ်တ့ၢ်ကွံာ်မုၢ်အိၣ်ဘှံးနံၤလီၤ။ တယံာ်ဘၣ်ဒီး အလံာ်ပရၢပတုာ်ကွံာ်ဝဲ မ့ၢ်လၢတၢ်ဆီၣ်ထွဲတအိၣ်လၢပှဲၤဘၣ်အဃိလီၤ။ ဒီးပှၤလၢအမၤပှၤကွဲးဘှီလံာ်အတၢ်မၤတစိၢ်ဖိတဂၤန့ၣ် ဃၣ်က့ၤအသးဆူတၢ်သိၣ်လိကၠိန့ၣ်လီၤ။ ဘၣ်ဆၣ် မ့ၢ်လၢအတမၤလိဆိတၢ်ပၢလီၤအသးဘၣ်အဃိ၊ အဝဲပၢအပျဲၢ်အဘီၣ်တသ့လ့ၤတက့ၤဘၣ်။ ဖဲအကျဲးစၢးသိၣ်ဃီၣ်ဖိသၣ်ခွါတဂၤလၢအကၠိပူၤအခါ၊ အဝဲထုးထီၣ်ကျိဖိလၢအချံဒၢဃၣ်ဝ့ၤသးသ့တလၢ ဒီးခးဝဲလီၤ။ ကျိန့ၣ်သီၣ်ထီၣ်တစဲးဘၣ်ဆၣ် တပိၢ်ဖးထီၣ်ဘၣ်။ ဒ်သိးကပူၤဖျဲးလၢပှၤဂီၢ်မုၢ်ကမၤသံအီၤအဂီၢ်န့ၣ်၊ အဝဲဘၣ်ဃ့ၢ်ပူၤဖျဲးအသးလၢမုၢ်နၤခီဆူခဲနဒါလီၤ။

GSAM 326တၢ်ဘၣ်ထွဲဆူခရံာ်ဟဲက့ၤအတၢ်မၤ

GSAM 326.2ဖဲဆၢကတီၢ်အံၤန့ၣ်၊ ပပှၤဂီၢ်မုၢ်အကျါ အိၣ်ဒီးတၢ်ဘၣ်လိာ်ဖိးဒ့ဒီးတၢ်ဃူတၢ်ဖိးဒိၣ်န့ၢ်ဒံးအပူၤကွံာ်ခဲလၢာ်လီၤ။ ဒီးဖဲပှၤဂုာ်ကျဲးစၢးလဲၤထီၣ်ဆူညါဒီးတၢ်ကစီၣ်အခါန့ၣ်၊ ကျဲအိးထီၣ်အသးလၢတၢ်ကိးကပၤဒဲးလီၤ။

GSAM 326.3လၢ တၢ်က့ၤကွၢ် ဒီးတၢ်ကစီၣ်၊ လံာ်တၢ်ဂံၢ် 11၊ နီၣ်ဂံၢ် 10၊ လါယနူၤအါရံၤ 14 သီ၊ 1858 နံၣ်အပူၤန့ၣ်၊ ပှၤကွဲးဘှီလံာ်တဲဘၣ်ဃး ပှၤစိာ်တၢ်ကစီၣ်အတၢ်မၤအတၤသၣ်ဒီးစံးဝဲလၢ၊ “ဖဲပှၤတဘၣ်အသးဒီးဂုာ်ကျဲးစၢးမၤလီၤပှီၢ် တၢ်က့ၤကွၢ် ဒီးတၢ်ကစီၣ် အခါန့ၣ်၊ တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အတၢ်စုလီၢ်ခီၣ်ခိၣ်လၢဝဲၤဒၢးန့ၣ်အလုၢ်အပှ့ၤအိၣ်ထဲ $700 လီၤ။ စးထီၣ်ဖဲန့ၣ် အလုၢ်အပှ့ၤအါထီၣ်တုၤ $5,000 လံ။ ဖဲန့ၣ် ပှၤလၢအဟ့ၣ်စ့မၤလိာ်လံာ်အိၣ်တကထိဃၣ်ဃၣ်၊ ခဲအံၤအိၣ်ခံကထိ၊ ဒီးအါန့ၢ်အန့ၣ် ပှၤလၢအဒိးန့ၢ်ဘၣ်လံာ် ‘ကလီ’ အစရီစ့ၢ်ကီးအိၣ်အါမးလီၤ။”

GSAM 326.4မ့ၢ်လၢခဲအံၤပတုၤလၢဆၢကတီၢ် (1858 နံၣ်) ဖဲ “ပှၤစိာ်တၢ်ကစီၣ်အကရူၢ်” လီၤဖးဒီးလီၤပြံလီၤပြါ ဒီး ပှၤစိာ်တၢ်ကစီၣ် အလံာ်ပရၢပတုာ်ကွံာ်အသးအဃိ၊ နီၣ်ဂံၢ်လၢထးတဖၣ်အံၤအခီပညီအိၣ်ဒိၣ်မးလီၤ။ ဒ်ပှၤဟ့ၣ်စ့မၤလိာ် တၢ်က့ၤကွၢ် ဒီးတၢ်ကစီၣ် အနီၣ်ဂံၢ်အါထီၣ်ခံစးလီၤတံၢ်အသိးန့ၣ်၊ ပှၤစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤတၢ်အနီၣ်ဂံၢ်စ့ၢ်ကီးအါထီၣ်န့ၢ်ဒံးခံစးလီၤ။ ဒ်န့ၣ်အသိး တၢ်စံးပာ်လၢဟဲခီဖျိမးစ်. ဝှိုက် ဖဲလါယူၤ၊ 1855 နံၣ်န့ၣ် လၢပှဲၤထီၣ်ဝဲလီၤ။

GSAM 327တၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်အခီၣ်ထံးလၢတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်လၢဒဲပူၤအဂီၢ်

GSAM 327.1ဖဲတၢ်ကစီၣ်အစးထီၣ်သီအမုၢ်နံၤတဖၣ်အခါ၊ တၢ်လီၢ်လၢအဂ့ၤန့ၢ်မ့ၢ်တန့ၢ်ဘၣ်န့ၣ်၊ ပလုၢ်ပလၢ်အိၣ်ဝဲလၢပမၤတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်လၢကၠိဟံၣ်တဖၣ်အပူၤလီၤ။ တဘျီန့ၣ်၊ လၢဟံၣ်ဒ်အံၤတဖျၢၣ်အပူၤ ပှၤဂီၢ်မုၢ်ဟဲအိၣ်ဖှိၣ်အါဒိၣ်မး တုၤဒၣ်လဲာ်ကၠိဟံၣ်အဒိၣ်ဒ်န့ၣ်ခံဖျၢၣ်စ့ၢ်ကီး ကပာ်အဝဲသ့ၣ်တလၢာ်ဘၣ်။ ဒ်သိးပှၤခဲလၢာ်ကနၢ်ဟူဘၣ်အဂီၢ်န့ၣ်၊ ပှၤတဲတၢ်ဆၢထၢၣ်လၢပဲတြီဖိလၢတၢ်အိးထီၣ်အီၤအပူၤ ဒီးတဲတၢ်ဆူပှၤလၢအအိၣ်လၢဟံၣ်ပူၤ ဒီးဆူပှၤဒိကနၣ်လၢအအါန့ၢ်ဒံး လၢအဆ့ၣ်နီၤလၢအလ့ၣ်တဖၣ်အပူၤဒီးလၢနီၣ်လိၤတဖၣ်အအိၣ်လီၤ။ ပတၢ်ထံၣ်ပှၤဂီၢ်မုၢ်အါအါဂီၢ်ဂီၢ်အံၤန့ၣ် ဒုးကဲထီၣ်တၢ်ဆိကမိၣ်ဘၣ်ဃးတၢ်မၤတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်လၢဒဲပူၤန့ၣ်လီၤ။

GSAM 327တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်လၢဒဲပူၤအခီၣ်ထံးလၢဘဲတဲလ် ခရိခ်၊ မိရှီဂန်

GSAM 327.2မၤသးဒ်န့ၣ်ဒီး ဖဲလါမ့ၤ 22 သီ၊ 1854 နံၣ်န့ၣ်၊ သရၣ် ဂျိမ်းစ် ဝှိုက်ဒီးပှၤအဂၤတဖၣ်တၢၣ်ပီၣ်လိာ်အသး ဒီးဆၢတဲာ်ဝဲလၢ တၢ်သူဒဲတဖၣ်လၢတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အဂီၢ်န့ၣ် ကမ့ၢ်တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤလၢမၤအီၤသ့တခါလီၤ။ ဖဲဆၢကတီၢ်န့ၣ် ဒဲဖးဒိၣ်တဖၣ်ဘၣ်တၢ်သူအီၤလၢတၢ်ဒုးနဲၣ်တၢ်သ့တၢ်ဘၣ်လၢတၢ်လိာ်ကွဲ၊ တၢ်ပာ်ဖှိၣ်ဒုးနဲၣ်ဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိ၊ ဒီးတၢ်ဒုးနဲၣ်တၢ်အကလုာ်ကလုာ်အဂီၢ်အါကတၢၢ်၊ ဒီးပှၤသူအီၤလၢတၢ်အဂၤအဂီၢ်စှၤမးလီၤ။ မိရှီဂန်မ့ၢ်ကီၢ်စဲၣ်အခီၣ်ထံးလၢ ပှၤမုၢ်နွံသီ ခရံာ်ဖိ အဲးဒ်ဝဲၣ်တံးတဖၣ်စးထီၣ်ကျဲးစၢးမၤတၢ်လၢကျဲအံၤလီၤ။ တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်လၢဒဲပူၤအခီၣ်ထံးစးထီၣ်လၢဘဲတဲလ် ခရိခ်၊ ဖဲလါယူၤ 10 သီ၊ 1854 နံၣ်လီၤ။ ခဲအံၤ တၢ်မၤတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်လၢတၢ်ကိၢ်ခါလၢကျဲအံၤန့ၣ် ဒိၣ်ထီၣ်အါထီၣ်ဒိၣ်မးလံန့ၣ်လီၤ။

GSAM 327တၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်လၢတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်လၢစံာ်ပူၤအဂီၢ်

GSAM 327.3ဖဲ 1868 နံၣ်န့ၣ်၊ ပှၤခါထီၣ်ကဒီးခီၣ်ခါဆူညါတခါလီၤ။ တၢ်မၤတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်လၢစံာ်ပူၤန့ၣ် ကြၢးဝဲဘၣ်ဝဲဧါန့ၣ် ဘၣ်တၢ်ဆိကမိၣ်တၢၣ်ပီၣ်အီၤလီၤတံၢ်၊ ဒီးတၢ်ဆၢတဲာ်အိၣ်ထီၣ်လၢ တၢ်အံၤကမ့ၢ်ကျဲလၢအဂ့ၤဒိၣ်မး လၢတၢ်ကပာ်ပပှၤဂီၢ်မုၢ်အါအါဂီၢ်ဂီၢ်လၢတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဖးဒိၣ်တဖၣ်အပူၤအဂီၢ်လီၤ။ အိၣ်ဒီးဒဲဖးဒိၣ်တဖျၢၣ်လၢပှၤခဲလၢာ်အတၢ်ဘါအဂီၢ် ဒီးဒဲဆံးတဖၣ်လၢဟံၣ်ဖိဃီဖိတဒူၣ်စုာ်စုာ်အဂီၢ်န့ၣ်၊ ပှၤဂီၢ်မုၢ်ကအိၣ်ဘၣ်မုာ်မုာ်ခုၣ်ခုၣ်၊ ဒီးလၢကျဲဒ်အံၤန့ၣ် ပှၤကသူမုၢ်နံၤတနီၤလၢတၢ်တၢၣ်ပီၣ်တၢ်ဒီးတၢ်ဘါယွၤအပူၤ ဘျုးအိၣ်အါမးသ့ဝဲလီၤ။

GSAM 328တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်လၢစံာ်ပူၤအခီၣ်ထံးလၢရိုက်၊ မိရှီဂန်

GSAM 328.1တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်လၢစံာ်ပူၤအခီၣ်ထံး ဘၣ်တၢ်မၤအီၤလၢရိုက်၊ မိရှီဂန်၊ ဖဲလါစဲးပထ့ဘၢၣ် 1-7 သီ၊ 1868 နံၣ်လီၤ။ ပပှၤဂီၢ်မုၢ်အတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဖးဒိၣ်အရ့ဒိၣ်တဖၣ်အံၤ ဒိၣ်ထီၣ်အါထီၣ်တုၤဒၣ်လဲာ် လၢတနံၣ်စုာ်စုာ်အပူၤ တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်လၢစံာ်ပူၤအိၣ်အါန့ၢ်အဘျီယဲၢ်ဆံ လၢတၢ်မၤအလီၢ်အကျဲအကပၤကပၤန့ၣ်လီၤ။ တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်လၢစံာ်ပူၤတဖၣ်အံၤ တဘၣ်တၢ်မၤအီၤထဲလၢအမဲရကၤဘၣ်၊ မ့မ့ၢ်လၢယူရပၤ၊ အီးစထြ့လယါ၊ နယူးဇံလၢၣ်၊ ဒီးအၤဖရံၤကၤကလံၤထံးစ့ၢ်ကီးလီၤ။

GSAM 328.2တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်လၢအကလုာ်ဒ်အံၤအဒိၣ်ကတၢၢ် လၢပပှၤဂီၢ်မုၢ်မၤတ့ၢ်အီၤန့ၣ် မ့ၢ်ဖဲ 1893 နံၣ်၊ လၢလဲၣ်စ့ၣ်၊ မိရှီဂန်လီၤ။ လၢတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဖးဒိၣ်န့ၣ်အပူၤ ပှၤ 3,400 ဂၤအိၣ်လၢဟံၣ်ဖိဃီဖိအဒဲအါန့ၢ် 500 ဖျၢၣ်အပူၤလီၤ။ ဒဲအကလုာ်ကလုာ်လၢတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အလီၢ်န့ၣ် တၢ်သူယၣ်ဘျၢဃံးလၢတၢ်ဘှီထီၣ်အီၤအဂီၢ် အိၣ်အါန့ၢ် 150,000 ယးလီၤ။

GSAM 328တၢ်မၤပူၤဖျဲးလၢလ့ၣ်မ့ၣ်အူအတၢ်ဟးဂီၤအပူၤ

GSAM 328.3လၢခံတနံၤ ဖဲတၢ်ဆၢတဲာ်အိၣ်ထီၣ်လၢပကပှ့ၤပဒဲအခီၣ်ထံးလၢအအိၣ် 60 ပ့ၣ်ဝံၤအလီၢ်ခံ (လါမ့ၤ 23 သီ၊ 1854 နံၣ်) န့ၣ်၊ သရၣ် ဝှိုက်ဒီးအမါလၢဖဲန့ၣ်အိၣ်လၢကၠဲးဆၢၣ်၊ မိရှီဂန်တဖၣ် ကစးထီၣ်အတၢ်လဲၤဆူဝ့းစကီၣ်စ့ၣ်၊ ဖဲအဝဲသ့ၣ်ကမၤတၢ်တစိၢ်ဖိန့ၣ်လီၤ။ ပအိၣ်လၢ ဒီ. အာရ်. ဖါမၢၣ်အဟံၣ်လၢမုၢ်ဆါလီၤခီ၊ လၢအယံၤဒီးလ့ၣ်မ့ၣ်အူသန့ထဲတစဲးဖိန့ၣ်လီၤ။ ဖဲမုၢ်ဆါလီၤခီန့ၣ် သရၣ် ဝှိုက်ကတိၤအဘျီဘျီလၢ “ယသးအိၣ်လီၤဆီဘၣ်ဃးတၢ်စးထီၣ်တၢ်လဲၤတဘျီအံၤလီၤ။ ဘၣ်ဆၣ် အဲလန်ဧၢ၊ ပအိၣ်ဒီးတၢ်သ့ၣ်ဆၢဖးကတီၢ်လၢအဂၤတပူၤ၊ ဒီးပကဘၣ်လဲၤလီၤ။ ယမ့ၢ်တအိၣ်ဒီးတၢ်သ့ၣ်ဆၢဖးကတီၢ်ဘၣ်န့ၣ်၊ ယတလဲၤဘၣ်မုၢ်နၤအံၤဘၣ်။”

GSAM 328.4ဖဲမုၢ်နၤဟဲတုၤ၊ ဒီးဘူးထီၣ်ဒီးလ့ၣ်မ့ၣ်အူကတုၤအဆၢကတီၢ်န့ၣ်၊ ပထုကဖၣ်တၢ်တစိၢ်ဖိလီၤ။ ဖျါလၢပှၤခဲလၢာ်ဘၣ်တၢ်နဲၣ်အီၤလၢကထုကဖၣ်လၢ သရၣ် ဝှိုက်ဒီးအမါကပူၤဖျဲးလၢတၢ်လဲၤတဘျီအံၤအပူၤအဂီၢ်လီၤ။ ဖဲပဂဲၤဆၢထၢၣ်အခါ၊ သရၣ် ဝှိုက်ပာ်ဖျါထီၣ်အတၢ်နာ်လၢ ကစၢ်ကကွၢ်ထွဲဒီးပၢၤဃာ်အဝဲသ့ၣ်လီၤ။

GSAM 328.5ဖဲဃိးနၣ်ရံၣ်န့ၣ်၊ ယလဲၤဒီးအဝဲသ့ၣ်ဆူလ့ၣ်မ့ၣ်အူအအိၣ် ဒ်သိးယကမၤစၢၤအဝဲသ့ၣ်ဃုန့ၢ်လီၢ်ဆ့ၣ်နီၤဒီးရဲၣ်ကျဲၤအတၢ်ဖိတၢ်လံၤတဖၣ်လီၤ။ ပနုာ်လီၤဆူလ့ၣ်ကထံတဖျၢၣ်အပူၤ လၢအအိၣ်ဒီးလီၢ်ဆ့ၣ်နီၤလၢအချၢသနၢၣ်ထီ၊ လၢဖဲမုၢ်နံၤတဖၣ်န့ၣ် ပှၤကိးအီၤလၢ “လ့ၣ်ကထံလၢတၢ်မံအဂီၢ်” န့ၣ်လီၤ။ မးစ်. ဝှိုက်စံးဝဲလၢ “ဂျိမ်းစ်ဧၢ၊ ယအိၣ်လၢလ့ၣ်ကထံအံၤအပူၤတသ့ဘၣ်၊ ယကဘၣ်ဟးထီၣ်လၢအံၤလီၤ။” ယမၤစၢၤအဝဲသ့ၣ်ဃုန့ၢ်လီၢ်ဆ့ၣ်နီၤလၢလ့ၣ်ကထံလၢအကပၤတဖျၢၣ်အခၢၣ်သးန့ၣ်လီၤ။ မးစ်. ဝှိုက်ဆ့ၣ်နီၤလီၤ ဒီးပာ်အတၢ်ဖိတၢ်လံၤတဖၣ်လၢအခီၣ်လံၣ်ခိၣ်၊ ဘၣ်ဆၣ်စံးဝဲလၢ “ယသးတဘၣ်လီၢ်ဘၣ်စးလၢလ့ၣ်မ့ၣ်အူအံၤအပူၤဘၣ်။” တၢ်ဒ့တ့ၣ်တီသီၣ်ထီၣ်၊ ဒီးယစံး “ယလဲၤလံ” ဆူအဝဲသ့ၣ်အအိၣ်လၢတၢ်ချ့ချ့၊ ဝံၤတယံာ်ဘၣ်ဒီး ယဟးထီၣ်လဲၤဆူစဲရံနယၢး စမစ်အဟံၣ် လၢယကအိၣ်မံဖဲန့ၣ်တနၤအဂီၢ်လီၤ။

GSAM 329.1ဖဲတဆံနၣ်ရံၣ်ဃၣ်ဃၣ်န့ၣ်၊ ပခဲလၢာ်ကမၢကမၣ်ဒိၣ်မး ဖဲပနၢ်ဟူသရၣ် ဝှိုက်ဒိတကျိာ်ပဲတြီဒ်သိးကနုာ်လီၤန့ၣ်လီၤ။ ပဆိကမိၣ်လၢအဝဲလဲၤတၢ်ယံၤတနီၤဆူခၠံခါကိၣ်လံန့ၣ်လီၤ။ အဝဲစံးလၢလ့ၣ်မ့ၣ်အူဟးထီၣ်လၢကျဲမုၢ်ထးလၢကၠဲးဆၢၣ်အမုၢ်နုာ်တကပၤသၢမံးလာ်န့ၣ်လီၤ။ လ့ၣ်မ့ၣ်အူအါကတၢၢ်ဃုာ်ဒီးအခိၣ်ဟးဂီၤလီၤကလဲဝဲ၊ ဒီးပှၤတနီၤသံဘၣ်ဆၣ်၊ အဝဲဒီးမးစ်. ဝှိုက်ပူၤဖျဲးလၢတၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတအိၣ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ။ တယံာ်ဘၣ်ဒီး အဝဲဃုန့ၢ်ကသ့ၣ်ဒီးလ့ၣ်တခိၣ်၊ ဒီးလဲၤဃုာ်ဒီးအၤဘြၣ် ဒီးဂျ်လၢကလဲၤကိးက့ၤမးစ်. ဝှိုက်န့ၣ်လီၤ။ သရၣ်စိာ်အီၤလၢအစုအပူၤ တၢ်ယံၤတနီၤ၊ ခီဂာ်ဟီၣ်ခိၣ်စံၣ်လီၢ်လၢအဘီၣ် ဒီးခီဂာ်ထံကျိဖိတဘိ၊ ဆူတၢ်ပူၤဖျဲးအလီၢ်လၢအယံၤဒီးတၢ်ဟးဂီၤအလီၢ်န့ၣ်လီၤ။

GSAM 329.2လၢခံတဂီၤဂီၤန့ၣ်၊ ယလဲၤဒီးမံးစထၢၣ် ဒီးဂျ်လၢကကွၢ်လ့ၣ်မ့ၣ်အူလၢအဟးဂီၤန့ၣ်လီၤ။ ဖဲတၢ်လီၢ်တပူၤလၢကျဲခီဂာ်လ့ၣ်မ့ၣ်အူကျဲမုၢ်ထးလၢတၢ်စီၤလီၤအသးအပူၤန့ၣ်၊ ကျီၢ်ဖါတဒုအိၣ်ဘှံးလီၤအသးလၢကျဲမုၢ်ထးအလိၤလိၤလီၤ။ လ့ၣ်မ့ၣ်အူအခိၣ်တအိၣ်ဒီးထးလၢအမဲာ်ညါလၢအကဆီၣ်ဖးကွံာ်ကျီၢ်အဂီၢ်ဘၣ်အဃိ၊ ဖဲအဘၣ်ဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိန့ၣ် အဝဲဟးထီၣ်လၢကျဲမုၢ်ထးဆူစုစ့ၣ်တကပၤလီၤ။ ဖဲလ့ၣ်မ့ၣ်အူခိၣ်ဘၣ်ဟီၣ်ခိၣ်အတၢ်ဟူးဝးအခီၣ်ထံးတဘျီန့ၣ်၊ လ့ၣ်ကထံလၢအတီတၢ်ဖိတၢ်လံၤ၊ လၢအအိၣ်ဒီးသရၣ် ဝှိုက်အလံာ်အဒၢအပူၤန့ၣ်၊ စံၣ်ဟးထီၣ်လၢကျဲမုၢ်ထးလိၤခဲလၢာ် ဒီးတဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးဘၣ်။ တကတီၢ်ဃီန့ၣ်၊ လ့ၣ်ကထံလၢပှၤလဲၤတၢ်အိၣ်အပူၤ လၢလ့ၣ်မ့ၣ်အူအလီၢ်ခံကတၢၢ်န့ၣ် ထးလၢအစဲဘူးအသးဒီးလ့ၣ်ကထံအဂၤတဖၣ်ဟးထီၣ်ကွံာ်ဝဲ လၢပှၤကညီတမၤစၢၤဘၣ်၊ ဒီးအဝဲပတုာ်ဃိကလာ်လၢကျဲမုၢ်ထးအလိၤလီၤ။ လ့ၣ်မ့ၣ်အူအခိၣ်ဒီးလ့ၣ်ကထံလၢအတီမ့ၣ်အူချီဒီးထံန့ၣ် ဟးထီၣ်လၢကျဲမုၢ်ထးအချၢ၊ လဲၤထီၣ်လၢဟီၣ်ခိၣ်လိၤ တၢ်ယံၤ 99 ပ့ၣ်မ့တမ့ၢ် 132 ပ့ၣ်ဃၣ်ဃၣ်၊ ဝံၤဒီးလ့ၣ်မ့ၣ်အူအခိၣ်ဘၣ်သ့ၣ်အိးအခီၣ်ထံးတခါ လၢအဒိၣ်ခီဂာ်အသးအိၣ်သၢပ့ၣ်ဃၣ်ဃၣ်န့ၣ်လီၤ။ လ့ၣ်မ့ၣ်အူအဂံၢ်အဘါဆူၣ်ဒိၣ်မး တုၤဒၣ်လဲာ်အခိၣ်န့ၣ်လိၣ်က့ၤအသး၊ အဖီလာ်အိၣ်လၢအဖီခိၣ်၊ ဒီးလ့ၣ်ကထံလၢအတီမ့ၣ်အူချီဒီးထံအလီၢ်ခံန့ၣ် ဃၣ်က့ၤဝ့ၤအသးခီဂာ်ကျဲမုၢ်ထးန့ၣ်လီၤ။ လ့ၣ်မ့ၣ်အူအလ့ၣ်ကထံအါတက့ၢ်လၢအလဲၤဒီးဂံၢ်ဘါလၢပှဲၤန့ၣ် ဘၣ်လ့ၣ်မ့ၣ်အူအခိၣ်လၢအဟးဂီၤအံၤ၊ ဒီးဒုးကဲထီၣ်တၢ်ဟူးဝးခံဘျီတဘျီန့ၣ်လီၤ။ လ့ၣ်ကထံအခီၣ်ထံးလၢအဘၣ်လ့ၣ်မ့ၣ်အူအခိၣ်န့ၣ် မ့ၢ်လ့ၣ်ကထံတီတၢ်ဖိတၢ်လံၤလၢတၢ်ဆှၢချ့ချ့အဂီၢ်၊ ဒီးအဝဲဘၣ်တၢ်မၤသ့ၣ်ဖးအီၤတုၤအကဲထီၣ်သ့ၣ်ကူာ်ဖိတဖၣ်လၢကမၤဖိးမ့ၣ်အူသ့န့ၣ်လီၤ။ အဝဲဒီးတၢ်လၢအအိၣ်လၢအပူၤခဲလၢာ် ကဲထီၣ်တၢ်မှံၤတၢ်မၢ်တပူၣ်လၢလ့ၣ်ကထံလၢအတီမ့ၣ်အူချီဒီးထံအဖီခိၣ်ဒီးလၢအဃၢၤန့ၣ်လီၤ။ လ့ၣ်ကထံလၢခံတဖျၢၣ် မ့ၢ်ခံတီၤတတီၤအလ့ၣ်ကထံ လၢပှၤလဲၤတၢ်တဆံဃိးဂၤအိၣ်လၢအပူၤ၊ အဝဲသ့ၣ်အကျါတဂၤသံ ဒီးအဂၤခဲလၢာ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအါမ့ၢ်ဂ့ၤစှၤမ့ၢ်ဂ့ၤလီၤ။ လ့ၣ်ကထံအံၤသ့ၣ်ဖးခံခီ မ့ၢ်လၢလ့ၣ်ကထံလၢတၢ်မံအဂီၢ်လဲၤဘၣ်ဖျိအီၤအဃိလီၤ။ လ့ၣ်ကထံလၢတၢ်မံအဂီၢ်န့ၣ် အမဲာ်ညါတကပၤသ့ၣ်ဖးလီၤကလဲ၊ ဒီးလီၢ်ဆ့ၣ်နီၤလၢမးစ်. ဝှိုက်အသးတမုာ်လၢကအိၣ်ဖဲန့ၣ်န့ၣ် ဟးဂီၤလီၤကလဲခဲလၢာ်လီၤ။

GSAM 330တၢ်အုၣ်အသးလၢယွၤမၤပူၤဖျဲးတၢ်

GSAM 330.1ဖဲပကွၢ်လ့ၣ်မ့ၣ်အူလၢအဟးဂီၤ၊ ဒီးဝံၤကွၢ်လ့ၣ်ကထံလၢသရၣ် ဝှိုက်ဒီးအမါဒိးဝဲဖဲတၢ်ကဲထီၣ်အသးအခါ၊ လၢအအိၣ်ပတုာ်ဃိကလာ်ထဲတဖျၢၣ်ဧိၤ ယံၤဒီးတၢ်ဟးဂီၤအလီၢ်247.5 ပ့ၣ်ဃၣ်ဃၣ်န့ၣ်၊ ပသးပူၤပအဲၣ်ဒိးစံးလၢယွၤဒိကနၣ်တၢ်ထုကဖၣ်လီၤ။ မတၤသ့ၣ်ညါလဲၣ်၊ ဘၣ်တဘၣ်အဝဲဆှၢလီၤအမူခိၣ်ကလူးလၢကထုးဖးကွံာ်လ့ၣ်ကထံန့ၣ် ဒ်သိးအခ့အပှၤတဖၣ်ကပူၤဖျဲးလၢတၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတအိၣ်ဘၣ်အဂီၢ်ဧါ။ တၢ်ဆိကမိၣ်အံၤအိၣ်လၢပသးပူၤဒိၣ်ထီၣ်လီၤဆီ ဖဲပှၤလၢအမၤပတုာ်လ့ၣ်မ့ၣ်အူစံးဝဲလၢ အဝဲတထုးဖးကွံာ်အီၤဘၣ်၊ ဒီးအါန့ၢ်အန့ၣ် ဖဲတၢ်ကဲထီၣ်အသးအခါ ပှၤတအိၣ်လၢလ့ၣ်ကထံအကဘျံးလၢအချၢနီတဂၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ။ တၢ်အံၤကဲထီၣ်အသးဒ်လဲၣ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်ခူသူၣ်လၢအဝဲဒီးပှၤမၤတၢ်လၢလ့ၣ်မ့ၣ်အူခဲလၢာ်အဂီၢ်လီၤ။ ဒီးတၢ်လၢအခူသူၣ်ဒိၣ်န့ၢ်ဒံးလၢအဝဲသ့ၣ်အဂီၢ်န့ၣ် မ့ၢ်ထးသံကွီၤဒီးထးပနီၣ်ခံခါလၢာ်တကျဲးဘၣ်၊ ဒီးထးပနီၣ်ဃုာ်ဒီးအပျံၤထးတဘိ မံလၢလ့ၣ်ကထံလၢအဟးဂီၤအကဘျံးလၢအချၢအလိၤ ဒ်ပှၤတဂၤပာ်လီၤအီၤလၢအစုပလီၢ်သးအသိးန့ၣ်လီၤ။

GSAM 330.2တုၤလါ 24 သီအဟါန့ၣ်၊ တၢ်မၤကဆှီကျဲမုၢ်ထးလၢတၢ်မှံၤတၢ်မၢ်တဖၣ်အါလံ တုၤလ့ၣ်မ့ၣ်အူတဖၣ်လဲၤက့ၤဒ်ညီနုၢ်အသိးသ့ဝဲလီၤ။ ဒီးသရၣ်ဒီးမးစ်. ဝှိုက်ထီၣ်ကဒီးလ့ၣ်မ့ၣ်အူ ဒီးလဲၤတုၤလၢတၢ်ပူၤဖျဲး ဆူအတၢ်သ့ၣ်ဆၢဖးကတီၢ်လၢဝ့းစကီၣ်စ့ၣ်န့ၣ်လီၤ။

GSAM 330ပှၤထီဒါတၢ်တဖၣ်ဘၣ်တၢ်သိၣ်ဃီၣ်

GSAM 330.3အံၣ်စရ့လးလၢပျၢၤအဂီၢ်န့ၣ် တမ့ၢ်လၢတၢ်ခဲလၢာ် “လဲၤဘျ့ဘျ့ဆှီဆှီ” ဘၣ်။ အဒုၣ်အဒါအိၣ်လၢအချၢ လၢအဃုကျဲတြီဃာ်အတၢ်လဲၤဆူညါလၢခီၣ်ခါကိးခါဒဲးလီၤ။ လၢဒဲကဝီၤအပူၤ “ပှၤအကလုာ်ကလုာ်လၢအဃါဃုာ်အသး” ဒီးပှၤလၢတပာ်စီဆှံအသးတဖၣ် မ့ၢ်တၢ်ပီးတၢ်လီလၢအကတဲာ်ကတီၤအသး လၢမုၣ်ကီၤလံၢ်သူအီၤ ဒ်သိးကထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤတၢ်တသူၣ်မံသးမံ၊ တၢ်အ့ၣ်လိာ်ဆိးက့၊ တၢ်ကဒူးကဒ့ၣ်၊ ဒီးတၢ်ပူထီၣ်ထီဒါန့ၣ်လီၤ။ ယွၤအစုလၢအမၤဘီၣ်မၤညီတၢ်အိၣ်ဒီးပှၤလၢအသန့ၤအသးလၢအီၤ၊ ဒီးတၢ်မၤနၢၤပိာ်ထွဲအဝဲသ့ၣ်အတၢ်ဂုာ်ကျဲးစၢးန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်အုၣ်အသးလၢပှၤဂီၢ်မုၢ်အံၤဘၣ်တၢ်ဘျုးတၢ်ဖှိၣ်လၢယွၤအမဲာ်ညါ၊ ဒီးကစၢ်အစုနဲၣ်အဝဲသ့ၣ်အကျဲန့ၣ်လီၤ။

GSAM 331.1မူခိၣ်ကလူးသၢဂၤတဂၤအတၢ်ကစီၣ်အစးထီၣ်ဒီးလဲၤထီၣ်လဲၤထီန့ၣ် မ့ၢ်စ့ၢ်ကီးဒ်န့ၣ်လီၤ။ အဝဲလဲၤထီၣ်လဲၤထီန့ၣ် တမ့ၢ်လၢတၢ်မ့ၢ်တၢ်တီလၢဘၣ်တၢ်ပာ်ဖျါထီၣ်တဖၣ် ဘၣ်လိာ်အသးဒီးပှၤကညီအန့ဆၢၣ်သးအဃိဘၣ်။ မ့မ့ၢ်တခီ တၢ်ကစီၣ်အတၢ်မ့ၢ်တၢ်တီလၢအမ့ၢ်အခၢၣ်သး—ကစၢ်အမုၢ်အိၣ်ဘှံးနံၤ—န့ၣ် ထီဒါပှၤအတၢ်ဃုလီၤဒၣ်အဘျုး ဒီးဟီၣ်ခိၣ်အတၢ်ဘျုးတၢ်ဖှိၣ်တဖၣ်၊ ဒီးထုးဖးပှၤလၢအစူၢ်အကလုၢ်တဖၣ်လၢဟီၣ်ခိၣ်အတၢ်ဖံးတၢ်မၤ ခံနံၤလၢတနွံအပူၤန့ၣ်လီၤ။ တၢ်မ့ၢ်တၢ်တီလၢအဆၢကတီၢ်အံၤအတၢ်မၤ အိၣ်ဒီးအဒုၣ်အဒါလၢအချၢ လၢအပာ်လီၤသးဂၢၢ်ဂၢၢ်ကျၢၤကျၢၤဒီးဂုာ်ကျဲးစၢးတပတုာ်ဘၣ် လၢကမၤလီၤပှီၢ်တၢ်မၤအံၤန့ၣ်လီၤ။ ဘၣ်ဃးအဝဲသ့ၣ်န့ၣ် ပစံးလၢပှၤကွဲးထါစံးထီၣ်ပတြၢၤအတၢ်ကတိၤသ့လၢ “ယွၤမ့ၢ်တအိၣ်ဘၣ်လၢပကပၤန့ၣ်—ခဲအံၤမ်အံၣ်စရ့လးစံးဝဲတက့ၢ်—ယွၤမ့ၢ်တအိၣ်ဘၣ်လၢပကပၤ ဖဲပှၤကညီဂဲၤဆၢထၢၣ်ထီဒါပှၤအခါန့ၣ်၊ ဖဲအဝဲသ့ၣ်အသးထီၣ်ဒိၣ်ပှၤထီၣ်ဝဲအခါန့ၣ်၊ အဝဲသ့ၣ်ကယုၢ်လီၤပှၤလၢပမူဒံးန့ၣ်လီၤ။”2

GSAM 331.2လၢပကရူၢ်အကျါန့ၣ် ပှၤဃုလီၤဒၣ်အဘျုးဒီးပှၤတသူၣ်မံသးမံတဖၣ် ဟဲဂဲၤထၢၣ်တဘျီတခီၣ် ဒီးတဲဝဲလၢ ဖဲအဝဲသ့ၣ်အတၢ်တိာ်လၢပှဲၤထီၣ်အခါ တၢ်အဒိၣ်အမုၢ်တဖၣ်ကဘၣ်တၢ်မၤအီၤန့ၣ်လီၤ။ ဘၣ်ဆၣ် ဒ်မ့ၣ်အူဖိလၢအဖျါထီၣ်လၢစံၣ်လီၢ်ပူၤဒီးလီၤမၢ်က့ၤအသိး၊ အဝဲသ့ၣ်အတၢ်ကပီၤတဖၣ်လီၤပံာ်ကွံာ်ယံာ်လံန့ၣ်လီၤ။ လၢဆၢကတီၢ်အဘၢၣ်စၢၤန့ၣ်၊ တၢ်မ့ၢ်တၢ်တီလၢအဆၢကတီၢ်အံၤအတၢ်မၤ လဲၤဝ့ၤဆူဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်ဂၢၢ်ဂၢၢ်ကျၢၤကျၢၤတထံၣ်ဃီ၊ ဒီးလၢအတၢ်လဲၤထီၣ်ဆူညါကိးဘျီဒဲးအပူၤန့ၣ် အါထီၣ်လၢတၢ်ဂၢၢ်တၢ်ကျၢၤဒီးဂံၢ်ဘါလီၤ။

GSAM 331သရၣ် စတီဖဲန်ဆန် ဒီး ဟီၣ်

GSAM 331.3ဖဲ ၁၈၅၅ နံၣ် တၢ်ကိၢ်ကတီၢ်, သရၣ် စတီဖဲန်ဆန် ဒီး ဟီၣ် ဂုာ်ကျဲးစၢး ဒုးအိၣ်ထီၣ် တၢ်ထီဒါလၢ ဝံၣ်စကီစဲး ကီၢ်စဲၣ်အပူၤလီၤ. ဒီပုၢ်ဝဲၢ်ခိၣ်နၢ်တဖၣ် သ့ၣ်ညါဝဲဂ့ၤဂ့ၤလၢ အဝဲသ့ၣ်အဲၣ်ဒိးမၤကွၢ် ပတၢ်နာ်အဂၤခဲလၢာ် ခီဖျိ “တၢ်ဆၢကတီၢ်လၢအဟဲကဲထီၣ်” အတၢ်သိၣ်လိ, ဒီးအဝဲသ့ၣ် အဲၣ်ဒိးဝဲဒိၣ်မးလၢ ပှၤမုၢ်နွံသီ ခရံာ်ဖိ အဲးဒ်ဝဲၣ်တံးတဖၣ် ကဘၣ်တၢ်သိၣ်လိအီၤလၢ တၢ်သိၣ်လိဘၣ်ဃး တၢ်အခွဲးအယာ်လၢ ပှၤကပီၢ်ယၢ်လီၤက့ၤသးဒီးဒိးန့ၢ်တၢ်အုၣ်က့ၤခီၣ်က့ၤ လၢခရံာ်ဟဲက့ၤခံဘျီဝံၤအလီၢ်ခံလီၤ.

GSAM 331တၢ်စံးပာ် ဘၣ်ဃးဒီးအဝဲသ့ၣ်

GSAM 331.4လါနိၣ်ဝ့ဘၢၣ် ၂၀, ၁၈၅၅, မးစ်. ဝှိုက် ဒိးန့ၢ်ဘၣ် တၢ်ထံၣ်ဘၣ်ဃး အဝဲသ့ၣ်အကျဲ, ဒီးတၢ်စံးပာ်ဘၣ်ဃးဒီး အတၢ်ကတၢၢ်လီၤ. အဝဲစံးဝဲဒ်အံၤ: “ပှၤကညီဂံၢ်စၢ်, နဆိကမိၣ်လၢ နမၤပတုာ်ယွၤအတၢ်မၤသ့ဧါ. ပှၤကညီဂံၢ်စၢ်, အစုဒၣ်တဖၣ် အကံၢ်တခါန့ၣ် မၤလီၤနၤသ့လီၤ. အဝဲကဟ့ၣ်နၤ အဆၢကတီၢ်ဖိလီၤ.”

GSAM 332.1ပှၤလၢအထီဒါပှၤတဖၣ် စံးဝဲလၢ တၢ်ထံၣ်အံၤ ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲလၢ ပှၤခံဂၤအံၤ ကသံဝဲချ့ချ့, ဒီးမ့ၢ်လၢ အဝဲသ့ၣ်အိၣ်မူဘၣ်ဆၣ် အနံၣ်အါအါအဃိ တၢ်ထံၣ်အံၤ တပှဲၤထီၣ်ဘၣ်. တၢ်ထံၣ်အပူၤ တစံးဘၣ်ဃးဒီး အဝဲသ့ၣ်ကသံဘၣ်. ဘၣ်တၢ်ဒုးနဲၣ်အဝဲသ့ၣ် ဒ်ပှၤလၢအဃုမၤပတုာ် မူခိၣ်ကလူး သၢဂၤတဂၤ အတၢ်ကစီၣ် အသိးလီၤ. ဘၣ်တၢ်ဒုးသ့ၣ်ညါအဝဲသ့ၣ်လၢ ယွၤမၤပတုာ်အဝဲသ့ၣ် ညီဝဲဒ်လဲၣ်ဘၣ်ဆၣ်, တၢ်စံးအါထီၣ်ဝဲလၢ “အဝဲကဟ့ၣ်နၤ အဆၢကတီၢ်ဖိလီၤ.” အဝဲသ့ၣ်မၤဝဲဒ်လဲၣ်. အဝဲသ့ၣ် ဆိကမိၣ်လၢ ကမၤနၢၤတၢ်ထီဒါအပူၤ ဘၣ်ဆၣ်, အလီၢ်န့ၣ် အဝဲသ့ၣ် ဒ်သိးပှၤလၢအလဲၤဃုကျဲလၢ တၢ်ခံးကျါအသိးလီၤ. တယံာ်ဘၣ်အနွံအါန့ၣ် အဝဲသ့ၣ် ပာ်တ့ၢ် မုၢ်အိၣ်ဘှံးနံၤ လၢအလၢာ် ဒီးက့ၤထီဒါအီၤလီၤ. အဝဲသ့ၣ် မုၢ်လၢ်လၢ ကဒုးအိၣ်ထီၣ် “တၢ်ဆၢကတီၢ်လၢအဟဲကဲထီၣ်” အပှၤကရူၢ် ဒီးကဲခိၣ်နၢ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ် ခီဖျိပာ်တ့ၢ် မုၢ်အိၣ်ဘှံးနံၤအဃိ အဝဲသ့ၣ် အတၢ်ဟံးဃာ်လၢ ပပှၤဂီၢ်မုၢ်အဖီခိၣ် လီၤမၢ်ကွံာ်လၢာ်လၢာ်ဆ့ဆ့လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိး အဝဲသ့ၣ်အကျဲဒၣ်ဝဲ ဒုးလီၤကွံာ်တၢ်လၢ အဝဲသ့ၣ် ဆိကမိၣ်လၢ ကမၤဝဲအခီၣ်ထံးလီၤ. ပှၤဂီၢ်မုၢ်စံးဝဲ, “မ့ၢ်အီၤ, ယွၤ ‘ဟ့ၣ်အဝဲသ့ၣ် အဆၢကတီၢ်ဖိ’ လီၤ.”

GSAM 332တၢ်အိၣ်မူ အတၢ်ကတၢၢ်လၢအသူၣ်အုး

GSAM 332.2ဘၣ်ဃးဒီး ပှၤခံဂၤအံၤ အတၢ်ကတၢၢ်န့ၣ်, ပှၤကတိၤဖျါထီၣ် အဝဲသ့ၣ်အတၢ်အုၣ်အတၢ်သူၣ်အုးလၢ အဝဲသ့ၣ် ဒီပုၢ်ဝဲၢ်ဒၣ်ဝဲ, “တၢ်ဆၢကတီၢ်လၢအဟဲကဲထီၣ်” အပှၤနာ်တဖၣ်, လၢအပှၤလဲၤဃုာ်တ့ၢ်ဒီးအဝဲသ့ၣ် ပာ်တ့ၢ် မုၢ်အိၣ်ဘှံးနံၤဝံၤအလီၢ်ခံလီၤ. ၃၇ နံၣ်လၢအပူၤကွံာ်, မံးစတာ ဟီၣ် အသးတဂ့ၤထီၣ်တစဲး (ခီဖျိ ခိၣ်နူာ်အညၣ်လီၤဘျ့), တၢ်အံၤကဲထီၣ် ခီဖျိပှၤဂၤလီတၢ်အဃိ အဝဲလုၢ်ကွံာ် ပိာ်လဲအါအါလီၤ. အဝဲအိၣ်ဒီး တၢ်ကမၣ်ဆိကမိၣ်လၢ မ့ၢ်အလဲၤထီၣ်လၢ ဟံၣ်ချၢန့ၣ် အကလီၤပြံးလီၤ, မ့တမ့ၢ် ကလီၤတုၤလၢ ဟီၣ်ခိၣ်လီၤ. အဝဲတမၤဘၣ်ဒိပှၤဘၣ်, ဘၣ်ဆၣ် အနံၣ်အါအံၤ အဝဲတအိၣ်သ့ဝဲလၢ တၢ်မၤသရၣ်အတၢ်မၤ မ့ၢ်တမံၤဂ့ၤတမံၤဂ့ၤဘၣ်.3

GSAM 332.3သရၣ် စတီဖဲန်ဆန် သံဝဲအိၣ်ခန့ၣ် ၁၆ နံၣ်လံ. လၢအနံၣ်အါအတီၢ်ပူၤ တချုးအသံန့ၣ် အဝဲအိၣ်ဒီးသးတဂ့ၤဘၣ် (သးဝံၣ်), ဘၣ်ဆၣ် တမၤဘၣ်ဒိပှၤဂၤဘၣ်. တချုးအဝဲကဲထီၣ်ဒ်န့ၣ်ဘၣ်, လၢတၢ်သဘျ့လၢ အဆိကမိၣ်လၢ အအိၣ်ဒီးအီၤ ခီဖျိ တၢ်သိၣ်လိလၢ တၢ်သိၣ်တၢ်သီတအိၣ်ဘၣ် လၢအဝဲတူၢ်လိာ်တ့ၢ်ဝဲအဃိ, အဝဲပာ်တ့ၢ် အမါဒၣ်ဝဲ, မုၣ်လၢ ပှၤတဂၤမး တစံးလၢ အအိၣ်ဒီးတၢ်ကမၣ်ဘၣ် (အဝဲဒိးန့ၢ် တၢ်လီၤဖးဒီးအမါ ထဲခီဖျိ အငါပီၢ်ရီလၢ အတတီတလိၤဘၣ်တဂၤအဃိ), ဒီးဖျီထီၣ် မုၣ်အဂၤတဂၤ လၢအသးန့ၢ်အမါအခီၣ်ထံး ဆံးန့ၢ်အီၤဒိၣ်မးလီၤ. တၢ်မၤအံၤ မၤကမၣ် တၢ်သကဲာ်ပဝး ဖးဒိၣ်အဃိ, အဝဲဒၣ်အ “တၢ်ဆၢကတီၢ်လၢအဟဲကဲထီၣ်” ဒီပုၢ်ဝဲၢ်တဖၣ် တၢ်တူၢ်လိာ်အတၢ်မၤတအိၣ်ဘၣ်, ဒီးတဟ့ၣ်အီၤအခွဲးလၢ ကစံၣ်တဲၤတဲလီၤတၢ် လၢအဝဲသ့ၣ်အဂီၢ် နီတဘျီလၢၤဘၣ်.

GSAM 333.1အဝဲသ့ၣ်ဒီပုၢ်ဝဲၢ် အတၢ်ကတိၤဘၣ်ဃး ပှၤခံဂၤအံၤ အနံၤကတၢၢ် ပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်သးကညီၤလၢအဒိၣ်ကတၢၢ်, ဘၣ်ဆၣ် မ့ၢ်တၢ်မ့ၢ်တၢ်တီလၢ တၢ်တကျဲၤဘၣ်အီၤဘၣ်, ဒီးဘၣ်တၢ်ဟ့ၣ်အီၤလၢ တၢ်သးဒုးသးထီၣ် မ့တမ့ၢ် တၢ်ဆိကမိၣ်တခီဘီမုၢ် တအိၣ်ဘၣ်. အဃိ ပဟ့ၣ်ပှၤဖးလံာ်တဖၣ် အခွဲးလၢ ကဆိကမိၣ်ထီၣ် အနီၢ်ကစၢ် တၢ်ကတိၤဘၣ်ဃးဒီး တၢ်အုၣ်အသးအံၤ အတၢ်သူၣ်ထီၣ်လၢ နီၢ်ခိအပူၤလီၤ.

GSAM 333သရၣ် ဂျေ. အိတ်ချ်. ဝက်ဂိုနာ တူၢ်လိာ် တၢ်ကစီၣ်

GSAM 333.2ဖဲ ၁၈၅၂ နံၣ်, သရၣ် ဂျေ. အိတ်ချ်. ဝက်ဂိုနာ, လၢအပာ်ဖှိၣ် ကီၢ်ရ့ၣ်လံာ်ကွဲးဖဲ ဝံၣ်စကီစဲး, တူၢ်လိာ် တၢ်မ့ၢ်တၢ်တီလၢအဆၢကတီၢ်အံၤ, ဒီးနံၣ်လၢခံဟ့ၣ်လီၤအသးလၢ တၢ်မၤသရၣ်အဂီၢ် လၢပှဲၤလီၤ. ဖဲ ၁၈၅၇ နံၣ် အဝဲကွဲးလံာ်ဖိခံဘ့ၣ်လၢ အရ့ဒိၣ်, တဘ့ၣ်စုာ်စုာ် အိၣ်ဝဲအရွဲၢ်အချပ် ၂၀၀ ခန့ၣ်လီၤ. အဆိကတၢၢ်တဘ့ၣ် မံၤဝဲ “မုၢ်မဆါတနံၤအံၤအတၢ်သိၣ်လိလၢ ပှၤဆဲးကျိးဒီးပှၤသံအနီၢ်သးသ့အန့ဆၢၣ် ဒီးအတၢ်လဲၤကျဲ”, ဒီးခံဘ့ၣ်တဘ့ၣ် မံၤဝဲ “တၢ်စံးဆၢတၢ်သိၣ်လိ ဘၣ်ဃးဒီး တၢ်ဆၢကတီၢ်လၢအဟဲကဲထီၣ်”. လံာ်အဆိကတၢၢ်တဘ့ၣ်အံၤ တမ့ၢ်ထဲ ကဲထီၣ်တၢ်အုၣ်က့ၤခီၣ်က့ၤလၢ ပှၤအါဂၤ တလီၤဘၣ်လၢ မုၣ်ကီၤလံၢ်အပျံၤအပူၤဘၣ်, အိၣ်စ့ၢ်ကီးဒီး ယွၤအတၢ်ဆိၣ်ဂ့ၤအဃိ အဝဲအိးထီၣ် ပှၤအါဂၤ အမဲာ် လၢတသ့ၣ်ညါ တၢ်ဟဲဖျါသီသီတဖၣ်အခီပညီဘၣ်လီၤ.

GSAM 333.3အဝဲအလံာ် “တၢ်စံးဆၢတၢ်သိၣ်လိ ဘၣ်ဃးဒီး တၢ်ဆၢကတီၢ်လၢအဟဲကဲထီၣ်” မ့ၢ် တၢ်ဖျါထီၣ်လၢအလၢပှဲၤ ဘၣ်ဃး တၢ်သိၣ်လိအကမၣ်လၢ ပှၤဒဲးဘးဖိကဒိးန့ၢ်တၢ်အခွဲးအယာ်လၢ ကပီၢ်ယၢ်လီၤက့ၤသးဒီးဒိးန့ၢ်တၢ်အုၣ်က့ၤခီၣ်က့ၤ လၢပကစၢ်အဟဲက့ၤခံဘျီဝံၤအလီၢ်ခံလီၤ. တၢ်စံးဆၢအံၤ ပှဲၤထီၣ်ဒိၣ်မး တုၤဒၣ်လဲာ် တၢ်တစံးဆၢအီၤနီတဘျီဘၣ်, ဒီးပတထံၣ်ဘၣ် ပှၤဂုာ်ကျဲးစၢး စံးဆၢအီၤနီတဘျီဒံးဘၣ်. လံာ်အံၤ ပာ်ဖျါထီၣ် လၢကျဲဖျါဒီးဖုၣ် ဘၣ်ဃး ခရံာ်အိၣ်ဝဲဒ်သရၣ်လုၢ်ထီၣ်တၢ် လၢအပၢ်အလီၢ်ပစိာ်အဖီခိၣ် (အတၢ်မၤဒ်ပှၤလုၢ်တၢ်ဒိၣ် လၢမၤလကံစဒ့းအကျိၤအကျဲအသိး) လၢဆၢကတီၢ်အံၤ, ဒီးခရံာ်ကအိၣ်ဝဲဒ်လဲၣ် လၢအနီၢ်ကစၢ်အလီၢ်ပစိာ်အဖီခိၣ် လၢအဘီမုၢ်လၢအအိၣ်ထီဘိ လၢခါဆူညါ, လီၢ်ပစိာ်လၢ ပှၤလုၢ်တၢ်ဒိၣ်အတၢ်မၤဒ်ပှၤမၤဘၣ်လိာ်က့ၤတၢ် တအိၣ်ဘၣ်အီၤဘၣ်လီၤ.

GSAM 334.1လၢခံကတၢၢ်န့ၣ် သရၣ် ဝက်ဂိုနာ ကွဲးလံာ်ဖိ သၢဘ့ၣ်တဘ့ၣ် လၢအရွဲၢ်အိၣ်ဒ်သိး လံာ်အဆိတဖျၢၣ်, မံၤဝဲ “တၢ်ပျၢ်တၢ်ဒဲးဘး လၢတၢ်ဆိကမိၣ် ဒီးတၢ်လီၣ်ဖျါ အတၢ်ကပီၤအပူၤ” လီၤ. ဖဲ ၁၈၈၄ နံၣ် ခန့ၣ်န့ၣ် ဘၣ်တၢ်က့ၤကွဲးသီ ဒီးမၤအါထီၣ်အီၤ တုၤကဲထီၣ် လံာ်အဒိၣ်တဘ့ၣ် အရွဲၢ် ၄၀၀ ချပ်ခန့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်လံာ်သိၣ်လိလၢ ဖျါဒီးဖုၣ် ဘၣ်ဃးဒီး တၢ်ဂ့ၢ်လၢ အမံၤပာ်ဖျါဝဲန့ၣ်လီၤ.

GSAM 334.2စးထီၣ်လၢ ဆၢကတီၢ်အံၤန့ၣ် အဝဲဘၣ်ထွဲလိာ်အသးဒိၣ်မးဒီး လံာ်ထုးထီၣ်ဝဲၤလီၢ်အတၢ်မၤ, ဒ်ပှၤကွဲးလံာ် ဒီးပှၤကွဲးထုးတၢ်အသိးလီၤ. အဝဲဆဲးမၤ သရၣ်အတၢ်မၤစ့ၢ်ကီး, ဒီးလၢအနံၣ်ကတၢၢ်တဖၣ် အိၣ်ဝဲလၢ ယူရပီလီၤ.

GSAM 334.3လါအ့ဖြ့ၣ် ၁၇, ၁၈၈၉, အဝဲသံသတူၢ်ကလာ် ဖဲ ဘာဇယ်၊ ဆွစ်ဇာလန်, ဖဲအဝဲမၤဝံၤ အလံာ်လၢခံကတၢၢ်, “လၢဧ့ၤဒ့ၣ် တုၤဧ့ၤဒ့ၣ်” ဝံၤအလီၢ်ခံလီၤ. ဖဲ ၁၆ သန့ၣ် အဝဲမၤတၢ်ကွဲးလံာ် မုၢ်ဆါခဲလၢာ်, ဒီးကွဲးန့ၢ်ဝဲ လၢအလံာ်မၤနီၣ်, “မၤတၢ်ကွဲးလံာ်လၢအကီ တနံၤလၢာ်.” ခီဖျိ ပှၤဒီပုၢ်ဝဲၢ်လၢ ယူရပီ ဟ့ၣ်ထီၣ် အတၢ်ဂ့ၢ်အဃိ ပဒိးန့ၢ်ဘၣ် တၢ်ဂ့ၢ်လၢလာ်အံၤလီၤ:—

GSAM 334.4“ဖဲ ၁၇ သန့ၣ် မုၢ်ဂီၤအဆၢကတီၢ်, ခန့ၣ် ၅ နာရီခွဲန့ၣ်, အဝဲလဲၤလီၤသံဝဲလၢ အဖၠါပူၤ တချုးတၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ်ဘၣ်, ခီဖျိသးအတၢ်မၤဆံးလီၤသးလီၤ. အဝဲမၤတၢ်လၢအကီဒိၣ်မး ဒ်သိးကမၤဝံၤ အလံာ်အသီအကျိာ်အဲးကလံး, ဒီးမုၢ်လၢ်လၢ ကစးထီၣ်လဲၤ လၢ လဲၣ်ဒၣ် ဖဲမုၢ်ဒဲးနံၤလၢခံ, ဒ်သိးကမၤသကိးတၢ်လၢ အဝဲၤလီၢ်ဖဲန့ၣ်, တချုးက့ၤအိၣ်ဝဲလၢ အမဲရကၤ လၢတၢ်ကိၢ်ကတီၢ်လၢကဟဲဘၣ်.”

GSAM 334.5စးထီၣ် ၁၈၅၄ နံၣ်န့ၣ် သရၣ် ဝက်ဂိုနာ အိၣ်ဖျါထီၣ် လၢပှၤဂီၢ်မုၢ်အမဲာ်ညါ အဆိကတၢၢ် လၢတၢ်ဒီသဒၢ တၢ်မ့ၢ်တၢ်တီ, လၢတၢ်စံၣ်တဲၤတဲလီၤ ဒီးလံာ်ပရၢအပူၤလီၤ. ဖဲအဝဲသံအခါ အသးအိၣ်ခန့ၣ် ၆၉ နံၣ်လီၤ. ဘၣ်တၢ်ခူၣ်လီၤအီၤလၢ ဘာဇယ် ဖဲလါအ့ဖြ့ၣ် ၂၀ လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိး ပှၤမၤတၢ်လၢအခီၣ်ထံးတဂၤ လီၤတဲာ်ဝဲလၢ အတၢ်မၤအလီၢ်လီၤ.

GSAM 334တၢ်မၤဘျါတၢ် ခီဖျိတၢ်နာ်

GSAM 334.6ဖဲ ၁၈၅၈ နံၣ် အဆိကတၢၢ်လါသၣ်ခါန့ၣ် မးစ်. ဝှိုက် ဘၣ်တၢ်ဆါနးနး လၢအနံၤအါနံၤ, ဒီးအိၣ်လၢလီၢ်မံ ဒ်ပှၤလၢအဂံၢ်ဆံးဒိၣ်မးအသိးလီၤ. မုၢ်ဟါတနၤ, ဖဲနၤခီအခါ, အဝဲလီၤဘှံးသး; အဟံၣ်ဖိဃီဖိ ဂုာ်ကျဲးစၢးသူ တၢ်ဆါဘျါလၢ အဝဲသ့ၣ်သ့ၣ်ညါဝဲခဲလၢာ် ဒ်သိးကဒုးအိၣ်ထီၣ်က့ၤ အဝဲအတၢ်သ့ၣ်ညါ, ဘၣ်ဆၣ် အဝဲသ့ၣ် မၤဝဲတသ့ဘၣ်. အဝဲအိၣ်ဝဲဒ်န့ၣ် အါန့ၢ် မိးနံး ၃၀, ထဲန့ၣ် သရၣ် အန်ဒရူးစ် ဒီးယၤ ဘၣ်တၢ်ကိးပှၤချ့ချ့ ခီဖျိ သရၣ် ဝှိုက် ဒ်သိးပကဃုထၢတၢ်ဆၢကတီၢ်လၢ တၢ်ဘါထုကဖၣ်အဂီၢ်လီၤ. ခီဖျိ တၢ်ဃ့ဘါထုကဖၣ်လၢအပှဲၤဒီး တၢ်သူၣ်အိၣ်သးအိၣ် လၢအလီၢ်မံအကပၤန့ၣ်, ကစၢ်ယွၤ ဟ့ၣ်ကညီၤဒီး မၤက့ၤအီၤလၢ အသ့ၣ်ညါတၢ်, ဒီးဒုးအိၣ်ထီၣ်က့ၤအီၤလၢ အတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့အလီၢ်လီၤ. ဖဲအဝဲစံးထီၣ်ပတြၢၤယွၤအခါ, ဘၣ်တၢ်ဟံးထီၣ်အီၤလၢ တၢ်ထံၣ်, ဒီးအဝဲအိၣ်လၢလီၢ်မံဒံးလီၤ. တၢ်ဂ့ၢ်တဖၣ်လၢ ဘၣ်တၢ်ဒုးနဲၣ်အီၤလၢ တၢ်ထံၣ်အံၤ ပဖးဘၣ်လၢ “တၢ်အုၣ်အသးတဖၣ် လၢတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အဂီၢ်”, နီၣ်ဂံၢ် ၅ အပူၤလီၤ.

GSAM 335တၢ်ဖျါထီၣ်လၢ နီၢ်ခိအပူၤလၢအလီၤလိၣ်လီၤလး

GSAM 335.1တၢ်ဖျါထီၣ်လၢ နီၢ်ခိအပူၤ လီၤဆီတခါ ဘၣ်ထွဲဒီး တၢ်ထံၣ်အံၤ, ဒီးပအဲၣ်ဒိးပာ်ဖျါထီၣ်အီၤ လီၤတံၢ်လီၤဆဲးလီၤ. သရၣ် ဝှိုက် ဒီးယၤ ဆ့ၣ်နီၤလၢ လီၢ်မံအကပၤတခီ, ဒီးသရၣ် အန်ဒရူးစ် ဆ့ၣ်နီၤလၢ အကပၤအဂၤတခီလီၤ. အဝဲအစုတဖၣ် ဘၣ်တဘျီဘျီ ချံးအသးလၢ အနၢၣ်ဖးဒိၣ်အဖီခိၣ်, မ့တမ့ၢ် လဲၤဃုာ်ဒီးအခီၣ်စု လၢအတၢ်လဲၤလၢ အလီၤဃာ်ဒီးအတၢ်ထံၣ်အသိး လၢတၢ်ဂီၤအကလုာ်ကလုာ်လၢ အကွၢ်ဝဲအဖီခိၣ်လီၤ. အနီၢ်ခိအကိၤထီၣ်အက့ၤ ဘၣ်တၢ်ဒုးထီၣ်ထီ လၢလီၢ်မံအဖီခိၣ်, ဒ်သိး အဖံဘၣ်ခိၣ်ဒီးခိၣ်ဆၢအဘၢၣ်စၢၤ ကအိၣ်ဝဲ ၈ မ့တမ့ၢ် ၉ လဲးမ့ၤခန့ၣ်လီၤ. အခီပညီအဂၤန့ၣ်, အနီၢ်ခိစးထီၣ်လၢအခီၣ်လိၤ တုၤအဖီခိၣ် ကွေးအသးလၢ ထံၣ်စုးအခီၣ်ယာ် ၃၀ ခန့ၣ်လီၤ. အဝဲအိၣ်ဝဲဒ်န့ၣ် ဖဲတၢ်ထံၣ်အဆၢကတီၢ်အပူၤ, လၢအိၣ်ဝဲ မိးနံး ၃၀ လီၤ. ပှၤတဂၤဂၤ မၤဝဲအိၣ်သးဒ်န့ၣ် လၢအနီၢ်ကစၢ်သ့တသ့ဘၣ်, မ့ၢ်တၢ်တဟံးဃာ်အီၤလၢ အစုဒီးအခီၣ်စုဘၣ်, ဒီးအဝဲအိၣ်ဒ်န့ၣ် အဆၢကတီၢ်ထီ ဒိၣ်န့ၢ်အီၤဒံး တသ့ဘၣ်. အံၤစ့ၢ်ကီး မ့ၢ်တၢ်အုၣ်အသးလၢ တၢ်ထံၣ်အံၤ ဘၣ်ထွဲဒီး တၢ်စိတၢ်ကမီၤတခါ လၢအဝဲပၢဘၣ်အီၤတသ့ဘၣ်လီၤ.

GSAM 335တၢ်စံးပာ်အဂၤတခါ

GSAM 335.2လါအီးကထိဘၢၣ် အဆိကတၢၢ်, ၁၈၅၈, သရၣ် ဒီးမးစ်. ဝှိုက် ဒီးပှၤကွဲးလံာ် မၤဝဲ တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဖးဒိၣ်လၢ ရိုချက်စတာ၊ နယူးယောက်. လၢတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အံၤ ပှၤကွဲးလံာ် လဲၤဃုာ်ဒီးအဝဲသ့ၣ် လၢအလဲၤဟးလၢ နယူးယောက် ကီၢ်စဲၣ် ဒီး နယူးအဲန်ဂလဲန် ကီၢ်စဲၣ်တဖၣ်အပူၤလီၤ. မုၢ်အိၣ်ဘှံးနံၤတနံၤ မးစ်. ဝှိုက် ဒိးန့ၢ် တၢ်ထံၣ်, လၢတၢ်အဂၤအကျါ ဘၣ်တၢ်ဒုးနဲၣ်အီၤလၢ လၢကျဲလၢပကလဲၤန့ၣ်, မုၣ်ကီၤလံၢ် ကမၤန့ၢ်အီၤ တၢ်ထီဒါလၢအဂံၢ်ဆူၣ်, ဒီးသရၣ် ဝှိုက် ဒီးယၤ ကဘၣ်ဖီၣ်ဃာ်အီၤလၢ တၢ်နာ်, ဒီးကစၢ်ယွၤ ကမၤပူၤဖျဲးအီၤလီၤ.

GSAM 336မးစ်. ဝှိုက် အတၢ်ဆါ

GSAM 336.1အံၤစ့ၢ်ကီး မ့ၢ်တၢ်စံးပာ်ဘၣ်ဃးတၢ်လၢ ကကဲထီၣ်လီၤ. တၢ်မၤအသးလၢခံ ကပာ်ဖျါထီၣ်လၢ တၢ်စံးပာ်အံၤ ပှဲၤထီၣ်တုၤလဲၣ်. မုၢ်အိၣ်ဘှံးနံၤအဆိကတၢၢ် လၢ ရိုချက်စတာ တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဝံၤအလီၢ်ခံ, ပအိၣ်လၢ ရူစဗဲလ်, ဒီးမုၢ်အိၣ်ဘှံးနံၤလၢခံ ပအိၣ်လၢ ဘရူးဖီးလ်, မဒီစၢၣ် ကီၢ်ရ့ၣ်. အနွံလၢခံ ပမၤတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်လၢ မံးစတာ ဘဲလူ အဖၠါလၢအကျၢၢ်ဘၢၣ်, လၢ မဲန်စဗံလ်, ဂျဲဖၣ်စၢၣ် ကီၢ်ရ့ၣ်. ဖဲပလဲၤလၢ ရ့ၣ်လ့ၣ်ကျိၤ ခီဖျိ ဘရူးဖီးလ် တုၤ မဲန်စဗံလ်အခါ, မးစ်. ဝှိုက် အမဲာ်ဘၣ်တၢ်ကိၢ်ထီၣ် လၢအမဲာ်ချၢအဖီလာ်. တၢ်အံၤဆါဒိၣ်မး, တုၤပတုၤလၢ မဲန်စဗံလ်န့ၣ် အဝဲဘၣ်လဲၤမံလီၤ. တၢ်ကိၢ်ထီၣ်အါထီၣ်လၢခံနံၤ, ဒုးအိၣ်တဒၢ အမံ, ဒီးတြီအီၤလၢ တၢ်မၤသကိးတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဘၣ်. အခိၣ်ဖးထီၣ် တုၤအမဲာ်ခံဖျၢၣ် ကးဝဲ, ဒီးအမဲာ်လီၤဆီတုၤ တမ့ၢ်ဒ်ပှၤကညီအမဲာ်လၢၤဘၣ်. လၢတၢ်ဆါလၢအမၤဆါဒိၣ်အံၤ ဒီးတၢ်သူၣ်ကိၢ်သးကိၢ်လၢ အဟဲခီဖျိ တၢ်တမံဘၣ်အဃိ, ဒုၣ်ဒါဂုာ်ကျဲးစၢးဒိၣ်မး ဒ်သိးကဒုးအီၤ ကဒုၣ်တၢ်လၢယွၤအဖီခိၣ်. တၢ်အိၣ်သးဒ်န့ၣ် ဆဲးအိၣ်တုၤ တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်လၢ ဘၣ်တၢ်ပာ်ပနီၣ်အီၤဝံၤလီၤ.

GSAM 336.2တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဝံၤအလီၢ်ခံ သရၣ် ဝှိုက် စံးဘၣ်ယၤ,

GSAM 336.2“ဒီပုၢ်ဝဲၢ် ဂျိၣ်, အံၤမ့ၢ် မုၣ်ကီၤလံၢ်အတၢ်ထီဒါလၢ ယမါအဖီခိၣ်, လၢပဘၣ်တၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ်ပှၤလၢ ရိုချက်စတာန့ၣ်လီၤ. နသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်တၢ်အၢၣ်လီၤလၢ ဘၣ်တၢ်မၤအီၤဖဲန့ၣ်လၢ မ့ၢ်ပဖီၣ်ဃာ်အီၤအတူၤ ဒီးဒုးဆၢထၢၣ်အီၤလၢ တၢ်နာ်, ဒီးဖဲတၢ်ဒုးတၢ်ယၤဟဲအခါ ပတပာ်တ့ၢ်အီၤ နီတစိၢ်ဘၣ်န့ၣ်, ဒုၣ်ဒါအတၢ်စိတၢ်ကမီၤ ကကျဲၤကွံာ်, ဒီးအဝဲကဘၣ်တၢ်မၤပူၤဖျဲးအီၤလီၤ. ပလဲၤနုာ်လီၤချ့ချ့ ဒီးမၤတၢ်ဘါထုကဖၣ်တက့ၢ်.”

GSAM 336တၢ်မၤပူၤဖျဲး ဒ်တၢ်စံးပာ်အသိး

GSAM 336.3ပလဲၤနုာ်ချ့ချ့လၢ ဒၢးလၢ မးစ်. ဝှိုက် မံဝဲလၢလီၢ်မံ, ဒီးပဘါထုကဖၣ်လၢအသူၣ်အိၣ်သးအိၣ်လၢ အဂီၢ်, ဖဲဒီပုၢ်ဝဲၢ်လၢ အိၣ်လၢဟံၣ်လၢပမၤတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်န့ၣ် အိၣ်ဘါထုကဖၣ်လၢ တၢ်ဘှံးအပူၤလီၤ. ဖဲပစးထီၣ်ဘါထုကဖၣ် ၁၀ မိးနံးအလီၢ်ခံ, ကစၢ်ယွၤအတၢ်စိတၢ်ကမီၤ ဟဲလီၤ ဒီးမၤပှဲၤဟံၣ်လီၤ. မးစ်. ဝှိုက် ဘၣ်တၢ်မၤပူၤဖျဲးအီၤ ချ့ချ့လၢ တၢ်ဆါခဲလၢာ်, ဒီးဃ့တၢ်အီၣ်တဘျီဃီလီၤ. မ့ၢ်ဝဲ ခန့ၣ် ၅ နာရီ လၢမုၢ်ဟါခီလီၤ. ဖဲ ၇ နာရီန့ၣ် အမဲာ်အတၢ်ဖးထီၣ် လီၤကွံာ်ခဲလၢာ်, ဒီးအဝဲလဲၤထီၣ် တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်လၢမုၢ်ဟါခီ, ဒ်ပှၤလၢအဆူၣ်အိၣ်ချ့ ကိးနံၤဒဲးအသိးလီၤ.

GSAM 337.1ခီဖျိ ပှၤဝ့ၢ်ဖိအဃ့အဃိ, ဘၣ်တၢ်စံၣ်တဲၤတဲလီၤတၢ်လၢမုၢ်ဟါခီ ဘၣ်ဃး “စီဆှံအပှၤအိၣ်စံၣ်အိၣ်စိး”, ဒီးတၢ်စံၣ်တဲၤတဲလီၤဝံၤ မးစ်. ဝှိုက် ဟ့ၣ်ကူၣ်ဟ့ၣ်ဖးတၢ်လီၤ. ဖဲသရၣ် ဝှိုက် လဲၤထီၣ်လၢဟံၣ်ချၢ ဒီးအဖိခွါဖိ, ဒဗလျူ. စံ. အခါ, ဘၣ်တၢ်ဟံးထီၣ် မးစ်. ဝှိုက် လၢတၢ်ထံၣ်အပူၤ လၢပှၤအါဂၤအမဲာ်ညါလီၤ. တၢ်ဂ့ၢ်တနီၤလၢ ဘၣ်တၢ်ဒုးနဲၣ်အီၤ ဖဲန့ၣ် ပဖးဘၣ်လၢ တၢ်အုၣ်အသး နီၣ်ဂံၢ် ၅ အလံာ်ကတၢၢ်, လၢဘၣ်တၢ်ကွဲးအီၤလၢ မဲန်စဗံလ်၊ နယူးယောက်, လါအီးကထိဘၢၣ် ၂၁, ၁၈၅၈ အပူၤလီၤ.

GSAM 337.2တၢ်ပူၤဖျဲးလၢ မးစ်. ဝှိုက် ဒိးန့ၢ်ဝဲ ဖဲတၢ်ဂ့ၢ်လၢထီၣ်ပာ်စၢၤအံၤ မၤဘျါက့ၤအီၤ ဒ်တၢ်စံးပာ်လၢ ဘၣ်တၢ်ဒုးနဲၣ်အီၤလၢ ရိုချက်စတာအသိး လၢပှဲၤလီၤ. တၢ်ကီတၢ်ခဲဒ်န့ၣ် တကဲထီၣ်ကဒီး လၢတၢ်လဲၤအံၤအပူၤဘၣ်, ဒီးလၢအလီၢ်အလီၢ်န့ၣ် ပဒိးန့ၢ် တၢ်မၤနၢၤလၢအလၤကပီၤ လၢတၢ်မ့ၢ်တၢ်တီအဂီၢ်လီၤ.

GSAM 337တၢ်စံးပာ် ဘၣ်ဃးဒီး အမဲရကၤ ကီၢ်ပူၤတၢ်ဒုး

GSAM 337.3လၢ မုၢ်အိၣ်ဘှံးနံၤ, လါယနူၤအါရံၤ ၁၂, ၁၈၆၁, တချုးလၢ ပၢၣ်စမ်ထၢ အပှၤခးသေနါ အဆိကတၢၢ် သၢလါတီတီဘၣ် (အံၤမ့ၢ် တၢ်ဒုးအဆိအလံၤ လၢအကဲထီၣ် တၢ်မၤပူၤဖျဲး အာဖရံကၤကုၢ် ၄,၀၀၀,၀၀၀ လၢအမဲရကၤအပူၤ), တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဟံၣ်လၢ ပါ့ခ်ဗံးလ်၊ မံၡံဂၣ်, လၢပှၤမုၢ်နွံသီ ခရံာ်ဖိ အဲးဒ်ဝဲၣ်တံးအဂီၢ် ဘၣ်တၢ်ပာ်စီဆှံအီၤလီၤ. သရၣ် ဝှိုက် ဒီးအမါ, သရၣ် ဝက်ဂိုနာ, စမံးသး ဒီးပှၤကွဲးလံာ် ဟဲထီၣ်တၢ်မၤလီၤ. သရၣ် ဝှိုက် စံၣ်တဲၤတဲလီၤတၢ်ဝံၤ, မးစ်. ဝှိုက် ဟ့ၣ်ကူၣ်ဟ့ၣ်ဖးလၢ အဂံၢ်ဆူၣ်, ဒီးဝံၤအလီၢ်ခံ ဆ့ၣ်နီၤလၢ လီၢ်ဆ့ၣ်နီၤအဖီခိၣ်လီၤ. ဖဲအိၣ်ဝဲဒ်န့ၣ်အခါ ဘၣ်တၢ်ဟံးထီၣ်အီၤ လၢတၢ်ထံၣ်အပူၤလီၤ. ဟံၣ်ပှဲၤဒီးပှၤ, ဒီးမ့ၢ်ဝဲ တၢ်အိၣ်သးလၢအလီၤကဟုကယာ်လီၤ. ဖဲတၢ်ထံၣ်ဝံၤအလီၢ်ခံ အဝဲဆၢထၢၣ်, ကွၢ်လၢဟံၣ်ဒီတဖျၢၣ် ဒီးစံးဝဲ:—

GSAM 338.1“လၢဟံၣ်အံၤအပူၤ ပှၤတဂၤမး တဆိကမိၣ်ဘၣ် တၢ်ကီတၢ်ခဲလၢ ကဟဲဘၣ်ကီၢ်အံၤဘၣ်. ပှၤဂီၢ်မုၢ် နံၤဘၣ် ဆောက်သ် ကရိုလိုင်းနား အတၢ်ခွဲးထီၣ်, ဘၣ်ဆၣ် ယဒိးန့ၢ်တၢ်ဒုးနဲၣ်လၢ ကီၢ်စဲၣ်အါမး ကပာ်ဖှိၣ်အသးဒီး ကီၢ်စဲၣ်န့ၣ်, ဒီးတၢ်ဒုးကအိၣ်ထီၣ်လၢအလီၤပျံၤဒိၣ်မးလီၤ. လၢတၢ်ထံၣ်အံၤ ယထံၣ်ဘၣ် တၢ်သုးဖးဒိၣ်လၢ ခံကပၤလၢာ် စုာ်စုာ် စုဖှိၣ်ထီၣ်လၢ တၢ်ဒုးအလီၢ်. ယနၢ်ဟူ သေနါအသံၣ်, ဒီးယထံၣ် ပှၤသံဒီးပှၤလၢအကသံ လၢတၢ်လီၢ်ကိးပူၤဒဲး. ဝံၤဒီးယထံၣ်အဝဲသ့ၣ် ကရီလဲၤထီၣ် ဒုးလိာ်အသး စုဒီးစု [ဒုးလိာ်အသး ခီဖျိတၢ်မၤဘၣ်ဒိလိာ်အသးလၢ ဓားဘံၣ်]. ဝံၤဒီးယထံၣ် တၢ်ဒုးအလီၢ်လၢ ပှၤသံဒီးပှၤလၢအကသံ လၢအလိၣ်လီၤအီၤ. ဝံၤဒီးဘၣ်တၢ်ဆှၢယၤလၢ ဃိာ်တဖၣ်, ဒီးယထံၣ် ပှၤလၢအလိၣ်ဘၣ်တၢ် အတၢ်နးတၢ်ဖှီၣ်, လၢအလီၤစဲၤလီၤစဲၤ. ဝံၤဒီးဘၣ်တၢ်ဆှၢယၤလၢ ပှၤလၢအလုၢ်ကွံာ် အဝၤ, အဖိခွါ မ့တမ့ၢ် အဒီပုၢ်ဝဲၢ်ခွါ လၢတၢ်ဒုးအပူၤအဟံၣ်တဖၣ်. ယထံၣ် အဝဲသ့ၣ်အတၢ်သူၣ်အုး ဒီးတၢ်ကိၢ်တၢ်ဂီၤ.”

GSAM 338.2ဝံၤဒီး အဝဲကွၢ်လဲၤလၢဟံၣ်ဒီတဖျၢၣ် ကယီကယီ ဒီးစံးဝဲ, “ပှၤလၢဟံၣ်အံၤအပူၤ တနီၤကလုၢ်ကွံာ် အဖိခွါတဖၣ် လၢတၢ်ဒုးအံၤအပူၤလီၤ.”

GSAM 338မးစ်. အဲန်စဲၣ် အတၢ်အုၣ်အသး ဘၣ်ဃးဒီး တၢ်ထံၣ်တဖၣ်

GSAM 338.3ဒ်တၢ်အုၣ်အသးလၢ တၢ်ဂ့ၢ်လၢထီၣ်ပာ်စၢၤအံၤအဂီၢ်, ဒီးဒ်တၢ်အုၣ်အသးလၢ တၢ်စံးပာ်အံၤ ဘၣ်တၢ်မၤအီၤလၢမုၢ်နံၤလၢ ဘၣ်တၢ်စံးပာ်အီၤအသိး, ဒီးဒ်တၢ်ပာ်ဖျါထီၣ်လၢ တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်နၢ်ပၢၢ်အီၤ ဒီးစံးကဒီးဝဲအဂ့ၢ်, တၢ်အုၣ်အသးလၢလာ်အံၤ ဘၣ်တၢ်ဟ့ၣ်ထီၣ်အီၤလီၤ:—

GSAM 338.4“ယအုၣ်အသးလၢ ယအိၣ်ဆိးလၢ စ့ၣ်ဂျိၤစဲးဖံၣ် ကီၢ်ရ့ၣ်, မံၡံဂၣ်, ဖဲလါယနူၤအါရံၤ ၁၈၆၁, ဒီးအိၣ်ယံၤဒီး ပါ့ခ်ဗံးလ် ခန့ၣ် ၆ မံးလီၤ. ယတမ့ၢ် ခရံာ်ဖိ အဲးဒ်ဝဲၣ်တံးဘၣ်. ဖဲလါအံၤ အဆၢ ၁၂ သန့ၣ်, ယခိၣ်နၢ်ဖိအါဂၤ လဲၤလၢ ပါ့ခ်ဗံးလ် ဒ်သိးကနၢ်ဟူ တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်. ဖဲအဝဲသ့ၣ်က့ၤဟဲအခါ အဝဲသ့ၣ်စံးဘၣ်ယၤလၢ ဖဲတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်န့ၣ် မုၣ်တဂၤ အိၣ်လၢ တၢ်ထံၣ်ဒ်ပှၤလၢအမံသးဝံၣ်, ဒီးစံးဝဲလၢ တၢ်ဒုးလၢအလီၤပျံၤ ကဟဲဘၣ် အမဲရကၤ; တၢ်သုးဖးဒိၣ် ကအိၣ်ထီၣ် လၢခံကပၤလၢာ်, လၢကလံၤထံးကပၤ ဒီးကလံၤစိးကပၤ, ဒီးပှၤအါဂၤ ကဘၣ်တၢ်နးလၢဃိာ်; ဒီးတၢ်လိၣ်ဘၣ်လၢ အကီအခဲ ကဘၣ်ပှၤဟံၣ်ဖိဃီဖိအါဂၤ ခီဖျိ လုၢ်ကွံာ်အဝၤ, ဖိခွါ ဒီးဒီပုၢ်ဝဲၢ်ခွါ လၢတၢ်ဒုးအပူၤ; ဒီးပှၤပိာ်ခွါလၢဟံၣ်ပူၤ တနီၤကလုၢ်ကွံာ် အဖိခွါ လၢတၢ်ဒုးအံၤအပူၤလီၤ.” မၤနီၣ်အသး, “မာသၣ် ဗီ. အဲန်စဲၣ်, ဝဲလ်ဒ် ဖလါဝါ, ဖရံၣ်နိၣ်စီ ကီၢ်ရ့ၣ်, ကဲလံဖိနံယါ, လါယနူၤအါရံၤ ၃၀, ၁၈၉၁.”

GSAM 339.1ဘၣ်ဃးဒီး တၢ်ဒုးလၢအလီၤပျံၤအံၤ အတၢ်စံးပာ်, မးစ်. ဝှိုက် စံးအါထီၣ်ဝဲလၢ ပှၤမုၢ်နွံသီ ခရံာ်ဖိ အဲးဒ်ဝဲၣ်တံးတဖၣ် “ကဘၣ်တၢ်ဆှၢအဝဲသ့ၣ်လၢ တၢ်ကီတၢ်ခဲအလီၢ် ခီဖျိတၢ်ဒုး, ဒီးပှၤခဲလၢာ်အမူဒါမ့ၢ်ဝဲ ကဘါထုကဖၣ်လၢအသူၣ်အိၣ်သးအိၣ် ဒ်သိးတၢ်ကဟ့ၣ်အဝဲသ့ၣ် တၢ်ကူၣ်သ့ လၢကသ့ၣ်ညါ တၢ်လၢအဘၣ်မၤဝဲ လၢတၢ်ဆၢကတီၢ်လၢအမၤကီၤအဝဲသ့ၣ်အဖီခိၣ်.”

GSAM 339ကီၢ်ပူၤတၢ်ဒုးအဒိၣ်အကျၢၢ်

GSAM 339.2ဖဲတၢ်ထံၣ်ဘၣ်တၢ်ဒုးအံၤအခါ, ကလံၤစိးကပၤ ပှၤဂီၢ်မုၢ်အါဒ်အါ တသ့ၣ်ညါတၢ်လၢ တၢ်ဒုးအံၤ ကဟဲဘၣ်အဂ့ၢ်နီတစဲးဘၣ်. သမတ လံၣ်ကၣ်စ့ၢ်ကီး, သၢလါလၢခံ (လါအ့ဖြ့ၣ် ၁၂, ၁၈၆၁), ဖဲကီၢ်စဲၣ်အါဘၣ်တၢ်ပာ်ဖှိၣ်အီၤဒီး ဆောက်သ် ကရိုလိုင်းနား လၢအတၢ်ခွဲးထီၣ်အပူၤ, ဒီးဖဲသေနါအဆိကတၢၢ် ဘၣ်တၢ်ခးအီၤလၢ ပၢၣ်စမ်ထၢအခါ, ဃ့ထဲပှၤ ၇၅,၀၀၀, ဒီးဃ့အဝဲသ့ၣ်လၢ သၢလါအတီၢ်ပူၤထဲန့ၣ်လီၤ.

GSAM 339.3လၢတၢ်ဒုးအဆၢကတီၢ် ပှၤသုးလၢဘၣ်တၢ်ကွဲးနီၣ်အီၤ လၢ ယူနီယံ ကပၤ အနီၣ်ဂံၢ်ခဲလၢာ် မ့ၢ်ဝဲ ၂,၈၅၉,၁၃၂. အဲန်ဆိုက်ကလိပီးဒီးယား ဘရစ်တန်နီကာ စံးဝဲလၢ “ဖဲ ၁၈၆၃ နံၣ် အခီၣ်ထံးန့ၣ် ကွန်ဖဲဒရိတ် တၢ်သုးအိၣ်ဝဲ ခန့ၣ် ၇၀၀,၀၀၀,” ဘၣ်ဆၣ် တၢ်ကွၢ်ထွဲလၢ ကသ့ၣ်ညါအဝဲသ့ၣ်ကွဲးနီၣ်ထီၣ် အနီၣ်ဂံၢ်အလၢပှဲၤန့ၣ် ကီဝဲလီၤ. အဝဲဆိကမိၣ်လၢ အဝဲသ့ၣ်အပှၤသံအနီၣ်ဂံၢ် အိၣ်ဝဲ “ခန့ၣ် ၃၀၀,၀၀၀.” လံာ်အဂၤလၢ ဘၣ်တၢ်ကွဲးအီၤလၢခံတဖၣ် ပာ်ဝဲလၢ ယူနီယံ ကပၤ အတၢ်လုၢ်ကွံာ် (ပှၤလၢသံလၢတၢ်ဒုး, မ့တမ့ၢ် သံလၢအတၢ်ဘၣ်ဒိ ဒီးဆါလၢဟဲခီဖျိလၢ တၢ်ဒုးလီၢ် မ့တမ့ၢ် ဃိာ်အပူၤ) မ့ၢ်ဝဲ ၃၅၉,၅၂၈. ဘၣ်ဃးဒီး ယူနီယံ အစ့ကမၢ် ဘရစ်တန်နီကာ စံးဝဲ:—

GSAM 339.4“စ့ကမၢ် ထီၣ်ဘးလၢအဒိၣ်ကတၢၢ် ဖဲလါအီကၣ် ၃၁, ၁၈၆၅, တုၤဒၣ်လဲာ် $၂,၈၄၅,၉၀၇,၆၂၆.၅၆. တၢ်ဟဲနုာ်စ့ ခန့ၣ် $၈၀၀,၀၀၀,၀၀၀ ဘၣ်တၢ်သူကွံာ်အီၤစ့ၢ်ကီး, အါဒၣ်တက့ၢ်လၢတၢ်ဒုးအဂီၢ်; ကီၢ်စဲၣ်, ဝ့ၢ်, ကီၢ်ရ့ၣ် ဒီးဝ့ၢ်ဖိတဖၣ် သူဝဲအနီၢ်ကစၢ် အခိအဃၢၣ် ဒီးဒုးအါထီၣ် အနီၢ်ကစၢ် စ့ကမၢ် လၢတၢ်ဒုးအဂီၢ်; တၢ်ဟ့ၣ်အဘူးအလဲအဂီၢ် စ့ကဟဲတုၤလၢ $၁,၅၀၀,၀၀၀,၀၀၀ လၢကတၢၢ်. ကွန်ဖဲဒရိတ် အတၢ်လုၢ်အပိာ် တသ့ၣ်ညါဝဲနီတဘျီဘၣ်, တၢ်ဖိတၢ်လံၤလၢ ဖက်ဒရယ် သုး ဒီး ကွန်ဖဲဒရိတ် သုး မၤဟးဂီၤအီၤ တၢ်ထိၣ်ဒွးကွၢ်အီၤ ကီဒိၣ်မး, ဒီးကုၢ်လၢ ကလံၤထံးကပၤအပူၤ အလုၢ်အပိာ် $၂,၀၀၀,၀၀၀,၀၀၀ ဘၣ်တၢ်မၤဟးဂီၤအီၤ ခီဖျိတၢ်ဒုးလီၤ. ခဲလၢာ်အပူၤ, တၢ်ဒုးအလုၢ်အပိာ် ပကွၢ်ထွဲတလၢပှဲၤဘၣ်ဆၣ်, $၈,၀၀၀,၀၀၀,၀၀၀ မ့ၢ်တၢ်တယာ်ကွၢ်လၢ အလီၤပာ်သူၣ်ပာ်သး.”4

GSAM 340တၢ်အုၣ်အသးအဂၤ ဘၣ်ဃးဒီး တၢ်ထံၣ်

GSAM 340.1ဘၣ်ဃးဒီး တၢ်စံးပာ်လၢ ပှၤလၢအအိၣ်လၢ ပါ့ခ်ဗံးလ် တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဟံၣ်ပူၤ ကလုၢ်ကွံာ် အဖိခွါတဖၣ် လၢတၢ်ဒုးအပူၤန့ၣ်, ယကစံးဖျါထဲ တမံၤလီၤ. ဖဲ ၁၈၈၃ နံၣ် အကတၢၢ်, ယထံၣ်လိာ်သးဒီး ပါ့ခ်ဗံးလ် တၢ်အိၣ်ဖှိၣ် သရၣ်, လၢအကဲ သရၣ်ဖဲ ၁၈၆၁ လါယနူၤအါရံၤ ဖဲတၢ်ထံၣ်ဘၣ်တၢ်အခါစ့ၢ်ကီး, ဒီးယသံကွၢ်အီၤ မ့ၢ်အဝဲသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ် မးစ်. ဝှိုက် အတၢ်ကတိၤ ဖဲအဝဲကွဲးဖျါ တၢ်ထံၣ်ဘၣ်ဃးတၢ်ဒုးအံၤဧါ. အဝဲစံးဝဲ, “မ့ၢ်, ယနီၣ်ထီၣ်.” “နစံးဘၣ်ယၤသ့ဧါ ပှၤလၢနသ့ၣ်ညါလၢ အအိၣ်လၢဟံၣ်န့ၣ် မၤလုၢ်ကွံာ် အဖိခွါ လၢတၢ်ဒုးအပူၤ အနီၣ်ဂံၢ်အိၣ်ဝဲဆံးလဲၣ်.” အဝဲနီၣ်ထီၣ် ပှၤမံၤ ၅ ဂၤ တဘျီဃီ, ဒီးစံးဝဲ, “ယသ့ၣ်ညါလၢ အဝဲသ့ၣ်အိၣ်ဖဲန့ၣ်, ဒီးအဝဲသ့ၣ်လုၢ်ကွံာ် အဖိခွါတဖၣ် လၢတၢ်ဒုးအပူၤ; မ့ၢ်ယအိၣ်လၢဟံၣ် လၢယကကတိၤဒီး ယပှၤဂီၢ်မုၢ်သ့န့ၣ်, ယဟ့ၣ်နၤ မံၤအါန့ၢ်အံၤသ့. ယဆိကမိၣ်,” အဝဲဆဲးစံးဝဲ, “အိၣ်ဒံးပှၤ ၅ ဂၤအဂၤ, အါထီၣ်ဒီး ပှၤလၢယစံးဖျါတ့ၢ်အီၤတဖၣ်.”

GSAM 340.2တၢ်ဒုးလၢအဆဲးအိၣ် ၄ နံၣ်ဒီးအါန့ၢ်အီၤ လၢကလံၤထံးကပၤ အတၢ်ဒုးလၢအဆဲးဒုးတပတုာ်, တုၤအဝဲသ့ၣ် လုၢ်ကွံာ် ပှၤသုးလၢဘၣ်တၢ်ကိးအီၤ အခၢၣ်စး တဝာ်ဃၣ်ဃၣ် ခီဖျိတၢ်သံလၢတၢ်ဒုး မ့တမ့ၢ် တၢ်ဆါ, ပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်စံးပာ်အံၤ ပှဲၤထီၣ်လၢကျဲလၢအလီၤလိၣ်လီၤလးလီၤ.

GSAM 340ကုၢ်တၢ်မၤ ဒီးတၢ်ဒုး

GSAM 340.3ဖဲအဝဲကွဲးဖျါ တၢ်ထံၣ်လၢ ဘၣ်တၢ်ဟ့ၣ်အီၤ လါယနူၤအါရံၤ ၄, ၁၈၆၂ အခါ, မးစ်. ဝှိုက် စံးဝဲ:—

GSAM 340.4“ပှၤအါအါဂၤ ဘၣ်တၢ်ထုးန့ၢ်အဝဲသ့ၣ်အသးလၢ ကနုာ်လီၤလၢသုးအပူၤ လၢတၢ်နၢ်ပၢၢ်လၢ တၢ်ဒုးအံၤ ကမၤဟးဂီၤ ကုၢ်တၢ်မၤ, ဘၣ်ဆၣ် ခဲအံၤ ဖဲအဝဲသ့ၣ် ဖှီၣ်ဃာ်အသးန့ၣ် အဝဲသ့ၣ်သ့ၣ်ညါလၢ ဘၣ်တၢ်လီအဝဲသ့ၣ်, ဒီးတၢ်ဒုးအံၤ အတၢ်ပညီတမ့ၢ် ကမၤဟးဂီၤ ကုၢ်တၢ်မၤဘၣ်, မ့ၢ်ဝဲ ကပာ်ဃာ်အီၤ ဒ်အိၣ်အသိးလီၤ.”

GSAM 341.1တၢ်ကတိၤလၢထီၣ်ပာ်စၢၤအံၤ ဘၣ်တၢ်ဟ့ၣ်ထီၣ်အီၤ ဖဲပှၤသုးတဖၣ် ဘၣ်တၢ်မၢအဝဲသ့ၣ် မၤသကိးတၢ်လၢ က့ၤဆှၢကုၢ်လၢ အဃ့ၢ်ပူၤဖျဲးနုာ်လီၤဆူ ယူနီယံ အသုးကျိၤတဖၣ် က့ၤလၢအကစၢ်အပှၤအဂီၢ်အခါ, ဒီးပှၤသုးတဖၣ် ဘၣ်တၢ်ပာ်ဖျါအဝဲသ့ၣ် ဒ်အစံးဝဲ, “မ့ၢ်ပမၤနၢၤ တၢ်ထီဒါအံၤန့ၣ်, ပဒိးန့ၢ်တၢ်မနုၤလဲၣ်.” အဝဲသ့ၣ်စံးဆၢလၢ တၢ်သးဟးဂီၤအပူၤ, “တမံၤမးတအိၣ်ဘၣ်. တၢ်လၢအဒုးအိၣ်ထီၣ် တၢ်ထီဒါအံၤ တဘၣ်တၢ်မၤကွံာ်အီၤဘၣ်. ကုၢ်တၢ်မၤအကျိၤအကျဲ လၢအမၤဟးဂီၤ ပကီၢ်တဲာ်အံၤ ဘၣ်တၢ်ပာ်အီၤလၢ ကအိၣ်မူ ဒီးဒုးအိၣ်ထီၣ် တၢ်ထီဒါအဂၤတခါ.” တၢ်ကတိၤတဖၣ်အံၤ, လၢဘၣ်တၢ်ဟံးန့ၢ်အီၤလၢ တၢ်အုၣ်အသး နီၣ်ဂံၢ် ၇, လၢတၢ်ကွဲးဖျါ တၢ်ဒုးအဂ့ၢ် လၢအလၢပှဲၤ လၢမံၤ “ကုၢ်တၢ်မၤ ဒီးတၢ်ဒုး” အဖီလာ်, တစံးဘၣ်လၢ ကုၢ်တၢ်မၤ တဘၣ်တၢ်မၤကွံာ်အီၤနီတဘျီဘၣ်, ဘၣ်ဆၣ် ပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်အိၣ်သး ဒ်ပှၤသုးတဖၣ် ထံၣ်အီၤဖဲန့ၣ်အသိးလီၤ. လၢခံန့ၣ် လၢတၢ်အုၣ်အသးဒ်န့ၣ်အပူၤ တၢ်စံးပာ်အိၣ်ဝဲဒ်အံၤ:—

GSAM 341တၢ်စံးပာ် ဘၣ်ဃးကလံၤစိးကပၤ အတၢ်မၤနၢၤ

GSAM 341.2“ဘၣ်ဆၣ် ကီၢ်ဒီတဘ့ၣ် ပာ်ပနီၣ် တၢ်ဒုၣ်တၢ်အီၣ်လီၤ. ကစၢ်ယွၤ စံးဝဲ, ‘တၢ်ဒုၣ်တၢ်အီၣ်လၢ ယဃုထၢအီၤန့ၣ် တမ့ၢ်ဝဲလၢ ကမၤလီၤကွံာ် တၢ်အၢတၢ်သီ အကွံာ်တဖၣ်, ကဒုးလီၤတၢ်လၢအဃၢ, ဒီးကပျၢ်ပှၤလၢ ဘၣ်တၢ်ဆီၣ်တံၢ်အီၤ သဘျ့, ဒီးကမၤကွံာ် ထးလၢအဟံးဃာ်အဝဲသ့ၣ်ခဲလၢာ်ဧါ.’ ဖဲပကီၢ်မၤ တၢ်ဒုၣ်တၢ်အီၣ်လၢ ယွၤဃုထၢအီၤအခါ, အဝဲကတူၢ်လိာ် အဝဲသ့ၣ်အတၢ်ဘါထုကဖၣ် ဘၣ်ဃးတၢ်ဒုးအံၤ, ဘၣ်ဆၣ် ခဲအံၤ အဝဲသ့ၣ် တနုာ်လီၤလၢ အနၢ်ပူၤဒံးဘၣ်.”

GSAM 341.3ပှၤလၢသ့ၣ်ညါ တၢ်ဒုးအဂ့ၢ်တဖၣ် သ့ၣ်ညါဝဲလၢ ကလံၤစိးကပၤ ဂုာ်ကျဲးစၢးမၤနၢၤ ကလံၤထံးကပၤအတၢ်သုး တုၤလၢ တၢ်စံးပာ်လၢအပျၢ်ကုၢ်တဖၣ် ဘၣ်တၢ်မၤအီၤ — လါယနူၤအါရံၤ ၁, ၁၈၆၃ — အခါ, အိၣ်ဒီး တၢ်လီၤမၢ်, တၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး, တၢ်မၤလီၤဘှံးတၢ် ဒီးတၢ်အိၣ်ခိးအဆၢကတီၢ် အါမးလီၤ. လၢခံန့ၣ် တၢ်မၤနၢၤတဖၣ် လဲၤချ့ဒိၣ်မး တုၤတၢ်ဒုးကတၢၢ်. ပှၤလၢအကွၢ်တၢ်မၤအလဲၤကျဲတဖၣ် ထံၣ်ဝဲဂ့ၤဂ့ၤလၢ တၢ်စံးပာ်လၢ လါယနူၤအါရံၤ ၄, ၁၈၆၂ ပှဲၤထီၣ်ဝဲလီၤ. ဖဲတၢ်ဝံတၢ်ယၢၢ် ဘၣ်တၢ်မၤလီၤကွံာ်, တၢ်ကဲကုၢ် ဘၣ်တၢ်မၤဘျ့ထီၣ်, ဒီးထး ဘၣ်တၢ်မၤကွံာ် လၢကုၢ်အလိၤလီၤ. တၢ်ဖျါရှဲ လၢယွၤ နၢ်ဟူအပှၤဂီၢ်မုၢ်အတၢ်ဘါထုကဖၣ် ဒီးဟ့ၣ်ဆီၣ်ထွဲ တၢ်ဂုာ်ကျဲးစၢး လၢကမၤကတၢၢ် တၢ်ဒုး ဖဲအဝဲသ့ၣ် ဃုထၢတၢ်ဒုၣ်တၢ်အီၣ် လၢအဘၣ်အီၤအခါလီၤ.

GSAM 342အပူၤကွံာ် ပၢၤကီၢ်ခိၣ် စ့ၣ်ဂျီၣ် အတၢ်အုၣ်အသး

GSAM 342.1လၢအပူၤကွံာ် ပၢၤကီၢ်ခိၣ် ဂျိၣ် ပီ. စ့ၣ်ဂျီၣ်, လၢ ကန်စၣ်, အတၢ်စံၣ်တဲၤတဲလီၤတၢ် လၢ အီတဝါ၊ အီလံနွဲ, လၢယနၢ်ဟူ ဖဲလါဂျုၣ် ၂၉, ၁၈၉၁ မုၢ်ဟါခီန့ၣ်, အဝဲစံးဝဲဒ်အံၤ:—

GSAM 342.2“ယတသးဟးဂီၤ နီတဘျီ ဒ်ယသးဟးဂီၤ ဖဲ [ကွန်ဖဲဒရိတ်တဖၣ်] မၤနၢၤပှၤလၢ ဘူလ် ရၣ် အသိးဘၣ်. ဘၣ်ဆၣ် တၢ်အံၤခဲလၢာ် မ့ၢ်ယွၤအတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအကျါတခါလီၤ. မ့ၢ်ပမၤနၢၤ [ကွန်ဖဲဒရိတ်တဖၣ်] န့ၣ်, ပှၤမၤထံရူၢ်ကီၢ်သဲးတၢ်တဖၣ် ကဆိကမိၣ်ထီၣ် တၢ်ဃူတၢ်ဖိး, ဒီး ယူနီယံ ကအိၣ်ဆဲးဒီး ကုၢ်တၢ်မၤ, ဒီးပကအိၣ်ဒီးအီၤ တုၤခဲအံၤ. လၢခံနံၣ်န့ၣ် [ကွန်ဖဲဒရိတ်တဖၣ်] အိၣ်ဒီးအဂံၢ်ဆူၣ်, ဘၣ်ဆၣ် ဖဲလံၣ်ကၣ် ထုးထီၣ် တၢ်စံးပာ်လၢအပျၢ်ကုၢ် အဂ့ၢ်န့ၣ်, ပက့ၤဃၣ်အသးလၢ ယွၤအကပၤ, ဒီးပှၤမၤနၢၤပတသ့လၢၤဘၣ်.”

Notes

  1. စံးထီၣ်ပတြၢၤ 32:8။ ↩
  2. စံးထီၣ်ပတြၢၤ 124:1-3။ ↩
  3. အဟံၣ်ဖိဃီဖိ စံးဘၣ် ဒီပုၢ်ဝဲၢ် ဖရဲဒရံးစန်, လၢ ဒါကိုတၣ်, ဖဲလါအ့ဖြ့ၣ် ၁၈၉၂, ဘၣ်ဃးဒီး တၢ်ဂ့ၢ်တဖၣ်အံၤလီၤ. ↩
  4. အဲန်ဆိုက်ကလိပီးဒီးယား ဘရစ်တန်နီကာ (နီၣ်ဂံၢ် ၉ ထုးထီၣ်), လံာ်အကတြူၢ် ၂၃, လံာ်ကဘျံးပၤ ၇၈၀. ↩

Note

Back