Adventist Pioneer
Library
aplib.orgလံာ်ဖိးဒၢ
လံာ်အဂ့ၢ်ပာ်ဖှိၣ်
11 / 31
11 / 31

အဆၢ 8 — သိဖိအတၢ်ဖျီအမူးအဟါတၢ်အီၣ်

John Norton Loughborough

GSAM 134.1“ပှၤတဂၤကတဲာ်ကတီၤဟါတၢ်အီၣ်ဖးဒိၣ်တပွဲ ဒီးကွဲမုာ်ပှၤအါဂၤလီၤ. ဒီးတုၤဟါတၢ်အီၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ် မၢလီၤအခ့အပှၤ ဒ်သိးကစံးဘၣ် ပှၤလၢအဘၣ်တၢ်ကွဲမုာ်အီၤတဖၣ်လၢ ဟဲတက့ၢ်. အဂ့ၢ်ဒ်အံၤ တၢ်ခဲလၢာ်ကတဲာ်ကတီၤအသးဝံၤလံ.”1

GSAM 134.2“ပှၤလၢအဘၣ်တၢ်ကိးအီၤဆူ သိဖိအတၢ်ဖျီအမူးအဟါတၢ်အီၣ်န့ၣ် ဘၣ်ဆိၣ်ဂ့ၤဝဲလီၤ.”2

GSAM 134.3ဟါတၢ်အီၣ်န့ၣ် မ့ၢ်တနံၤအတၢ်အီၣ်အကတၢၢ်လီၤ. လၢတၢ်အဒိအံၤအပူၤ တၢ်ကိးပှၤဆူဟါတၢ်အီၣ်အိၣ်သၢဘျီလီၤ. တဘၣ်ပာ်ဃုာ်တၢ်အဒိအံၤဒီး တၢ်ကိးပှၤဆူ “မုၢ်ဆါတၢ်အီၣ်” လၢတၢ်စံးဘၣ်ဃးအီၤလၢ မးသဲ 22:1-7 အပူၤန့ၣ်တဂ့ၤ. “မုၢ်ဆါတၢ်အီၣ်” န့ၣ် မ့ၢ်မုၢ်ထူၣ်အတၢ်အီၣ်လီၤ. လၢတၢ်အဒိဘၣ်ဃးဒီး တၢ်ကိးပှၤဆူမုၢ်ဆါတၢ်အီၣ်န့ၣ် ပသ့ၣ်ညါဘၣ်လၢ ပှၤလၢအလဲၤကိးတၢ်တဖၣ် ဘၣ်တၢ် “မၤတရီတပါ” အီၤဒီး ဘၣ်တၢ်မၤသံအီၤလီၤ. စီၤပၤအဖိခွါဒၣ်လဲာ် ဘၣ်တၢ်မၤသံအီၤလီၤ. စီၤပၤလၢအဆှၢလီၤတၢ်ကိးန့ၣ် “မၤဟးဂီၤပှၤမၤသံတၢ်တဖၣ်န့ၣ် ဒီးဒွဲၣ်အူထီၣ်အဝဲသ့ၣ်အဝ့ၢ်လီၤ.”

GSAM 134.4တၢ်အဒိဘၣ်ဃးဒီး တၢ်ကိးပှၤဆူ “မုၢ်ဆါတၢ်အီၣ်” အံၤ ပာ်ဖျါထီၣ်ပှၤလၢအဂ့ၢ်လိာ်တၢ်ကိးအဆိကတၢၢ်တဖၣ် အတၢ်ဘၣ်သဂၢၢ်လီၤ. မ့ၢ်တၢ်အဒိလၢအကြၢးဝဲဘၣ်ဝဲ လၢတၢ်လၢအဟဲဘၣ်နီၢ်နီၢ်ဆူ ပှၤလၢအဂ့ၢ်လိာ်ခရံာ်အတၢ်သးခုကစီၣ် ဒီးမၤသံအီၤဒီးအတၢ်မၢဖိတဖၣ်အလိၤန့ၣ်လီၤ. ကစၢ်ဆှၢလီၤသုးမုၢ်တဖၣ် ဒ်သိးကထီဒါပှၤကလုာ်အဝဲန့ၣ်လီၤ. သုးမုၢ်တဖၣ်န့ၣ် “မၤဟးဂီၤပှၤမၤသံတၢ်တဖၣ်န့ၣ် ဒီးဒွဲၣ်အူထီၣ်အဝဲသ့ၣ်အဝ့ၢ်” လၢအမ့ၢ်ယရူၤၡလ့ၣ်န့ၣ်လီၤ.

GSAM 134တၢ်ကိးပှၤဆူဟါတၢ်အီၣ်

GSAM 134.5တၢ်ကိးပှၤဆူဟါတၢ်အီၣ် လၢတၢ်အဒိအံၤအပူၤန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်ဘၣ်ဃးဒီး “သိဖိအတၢ်ဖျီအမူးအဟါတၢ်အီၣ်” လၢတၢ်သးဒ့ဒီတအိၣ်ဘၣ်လီၤ. ပှၤလၢအဘၣ်တၢ်ကိးအီၤဆူ “တၢ်ဖျီအမူးအဟါတၢ်အီၣ်” န့ၣ် ဘၣ်တၢ်စံးလၢအဘၣ်ဆိၣ်ဂ့ၤလီၤ. တၢ်ဖျီအမူးအဟါတၢ်အီၣ်န့ၣ် အိၣ်လၢတၢ်ဖျီဝံၤအလီၢ်ခံလီၤ. သိဖိအတၢ်ဖျီန့ၣ် ကဲထီၣ်ဝဲတချုးလၢအဟဲဒံးဘၣ်လီၤ. အဂ့ၢ်ဒ်အံၤ ဒ်ပထံၣ်ဘၣ်လံအသိး ဖဲခရံာ်ဟဲဝဲလၢအကတၢၢ်န့ၣ် အဝဲက “ဟဲက့ၤလၢတၢ်ဖျီအမူးအပူၤလီၤ.”3

GSAM 135.1မၤသးဒ်န့ၣ်ဒီး တၢ်ကိးပှၤဆူတၢ်ဖျီအမူးအဟါတၢ်အီၣ်အံၤ ကဘၣ်မ့ၢ်တၢ်တမံၤဃီဒီး မူခိၣ်ကလူးအခီၣ်ထံး အတၢ်ကစီၣ်လၢ လီၣ်ဖျါ 14 အပူၤ ဒီးတၢ်ဘိးဘၣ်သ့ၣ်ညါဆၢကတီၢ် လၢအဆၢတဆံအပူၤ လၢပပာ်သူၣ်ပာ်သးလံအီၤန့ၣ်လီၤ. ဒ်လူၤကၣ်ကွဲးနီၣ်ဝဲအသိး တၢ်ကိးပှၤဆူဟါတၢ်အီၣ်အခီၣ်ထံးအံၤ လဲၤဝဲ “ဆူ ပှၤလၢအဘၣ်တၢ်ကွဲမုာ်အီၤတဖၣ်” အအိၣ်လီၤ. ပှၤလၢအဘၣ်တၢ်ကွဲမုာ်အီၤလံတဖၣ်န့ၣ် မ့ၢ်မတၤတဖၣ်လဲၣ်. မ့ၢ်ပှၤလၢအနၢ်ဟူဒီးတူၢ်လိာ်ခရံာ်အတၢ်သးခုကစီၣ်တဖၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်အၢၣ်လီၤလၢ အအဲၣ်ခရံာ် ဒီးအဲၣ်အတၢ်ဟဲအိၣ်ဖျါခံဘျီ ဒ်အမ့ၢ်အတၢ်မုၢ်လၢ်အတၢ်လၢပှဲၤလၢလၢပှဲၤပှဲၤအသိးလီၤ. ဘၣ်မနုၤအဃိ တၢ်ကိးတဘၣ်လဲၤဆူအဝဲသ့ၣ်အအိၣ်အဆိကတၢၢ်လဲၣ်. ဒ်တၢ်သးခုကစီၣ် ကဘၣ်တၢ်စံးဘၣ်ပှၤယူဒၤဖိအဆိကတၢၢ် မ့ၢ်လၢအဝဲသ့ၣ်အိၣ်ဒီးလံာ်စီဆှံ ဒီးအၢၣ်လီၤလၢ အကွၢ်လၢ်မ့းၡံအၤအတၢ်ဟဲအဃိအသိးန့ၣ်လီၤ.4 ဒ်န့ၣ်အသိး တၢ်ကစီၣ်ဘၣ်ဃးဒီးခရံာ်ဟဲက့ၤခံဘျီန့ၣ် ဘၣ်တၢ်ပာ်ဖျါထီၣ်အီၤအဆိကတၢၢ်ဆူ ပှၤလၢအအၢၣ်လီၤလၢ အမ့ၢ်အပှၤပိာ်အခံ ဒီးအဲၣ်အတၢ်ဟဲအိၣ်ဖျါတဖၣ်အအိၣ်လီၤ.

GSAM 135တၢ်ကိးပှၤလၢအဘၣ်တၢ်ကွဲမုာ်အီၤလံတဖၣ်

GSAM 135.2တၢ်ကိးပှၤဆူဟါတၢ်အီၣ်အခီၣ်ထံးန့ၣ် မ့ၢ်လၢအလဲၤဆူပှၤလၢအဘၣ်တၢ်ကွဲမုာ်အီၤလံတဖၣ်အအိၣ်အဃိ ကဘၣ်လဲၤဆူတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်တဖၣ်အအိၣ်လီၤ. ဒီးနီၢ်နီၢ်န့ၣ် တၢ်ဘိးဘၣ်သ့ၣ်ညါလၢ ခရံာ်အတၢ်ဟဲဘူးထီၣ်လံ စးထီၣ်လၢ 1833 တုၤ 1844 အတၢ်ကိၢ်ထီၣ်သီန့ၣ် ဘၣ်တၢ်မၤအီၤလၢတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်တဖၣ်အပူၤလီၤ. တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်တဖၣ်န့ၣ် အသရၣ်တဖၣ်ဆီၣ်ထွဲဝဲအါအါဂီၢ်ဂီၢ်လီၤ. ဝီလျံ မီလၢ အတၢ်ထံၣ်ဘၣ်ဃးဒီး ခရံာ်အတၢ်ဟဲဘူးထီၣ်လံအံၤ ဘၣ်တၢ်ထုးထီၣ်ရၤလီၤအီၤအခီၣ်ထံး လၢဘျၢထံတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အလံာ်တၢ်ကစီၣ်တဘ့ၣ် လၢဘရဲၣ်ဒၢၣ်၊ ဝၢ်မီးၣ်အပူၤလီၤ. အတၢ်မၤဒီးအပှၤမၤသကိးတၢ်ဖိတဖၣ်အတၢ်မၤ တုၤလါအ့ဖြ့ၣ် 1844 န့ၣ် အါတက့ၢ်မ့ၢ်လၢသရိာ်တဖၣ်အပူၤ မ့တမ့ၢ်လၢဘျီၣ်ဒိၣ်တဖၣ် လၢတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်တဖၣ်လၢအဆၢကတီၢ်ဖဲန့ၣ် ဃုန့ၢ်ဝဲအပူၤလီၤ.

GSAM 135.3သရၣ် Himes စံးဘၣ်ဃးဒီး သရၣ် မီလၢ အတၢ်မၤ တုၤ 1844 အတၢ်ကိၢ်ထီၣ်သီ ဒ်အံၤလီၤ—

GSAM 135.3“အဝဲမၤတၢ်လၢ ကရူၢ်ကိးကရူၢ်ဒီးတၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါအဒ့ကိးဒ့အကျါ လၢအတနုာ်လီၤမၤတံာ်တာ် အဝဲသ့ၣ်အတၢ်ကရၢကရိ မ့တမ့ၢ်အတၢ်သိၣ်တၢ်သီဘၣ်လီၤ. အဝဲနာ်လၢ တၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါအကရၢလီၤဆီတဖၣ် အကရၢဖိတဖၣ် ပၢၤဃာ်အလီၢ်အလၤသ့ ဒီးလၢတဆၢကတီၢ်ဃီ ကတဲာ်ကတီၤအသးလၢ အစီၤပၤအတၢ်ဟဲအဂီၢ်သ့စ့ၢ်ကီးလီၤ.”

GSAM 135.4သရၣ် Himes ဖဲအကတိၤဘၣ်ဃးဒီးအနီၢ်ကစၢ်ဒီး သရၣ် မီလၢ အတၢ်မၤသကိးတၢ်န့ၣ် စံးကဒီးဝဲလၢ “သရၣ်ဒီးတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်တဖၣ်လၢ အအိးထီၣ်အပဲတြီလၢပဂီၢ် ဒီးပဒီပုၢ်ဝဲၢ်တဖၣ်လၢ အဘိးဘၣ်သ့ၣ်ညါတၢ်သိၣ်လိဘၣ်ဃးဒီးခရံာ်အတၢ်ဟဲန့ၣ် အါတက့ၢ်မၤသကိးတၢ်ဒီးပှၤ တုၤလၢအနံၣ်အကတၢၢ်န့ၣ်လီၤ”—လၢအမ့ၢ် 1844 န့ၣ်လီၤ.

GSAM 136ပဲတြီတဖၣ်အိးထီၣ်လၢတၢ်ကစီၣ်အဂီၢ်

GSAM 136.1ဘၣ်ဃးဒီးအတၢ်မၤ ဒီးအတၢ်မၤအက့ၢ်အဂီၤန့ၣ် ဝီလျံ မီလၢ စံးဝဲလၢ—

GSAM 136.1“ပဲတြီတဖၣ်အိးထီၣ်လၢယဂီၢ် ဒ်သိးယကဘိးဘၣ်သ့ၣ်ညါ တၢ်သိၣ်လိဘၣ်ဃးဒီးခရံာ်ဟဲက့ၤခံဘျီအံၤ လၢတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အဒ့ဃၣ်ဃၣ်ခဲလၢာ်အကျါလီၤ. မၤသးဒ်န့ၣ်ဒီး တၢ်ကိးတၢ်ကွဲမုာ်လၢအဟဲတဖၣ်န့ၣ် ယလဲၤမၤစၢၤန့ၢ်ထဲတစဲးဖိဧိၤလီၤ.... လၢကယဲၢ်တၢ်လီၢ်လၢယလဲၤဘၣ်တဖၣ်န့ၣ် တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဖိလၢအယူးယီၣ်ယွၤ၊ ဟ့ၣ်လုၢ်ထီၣ်အသး ဒီးအိၣ်ဒီးတၢ်မူအအါကတၢၢ်တဖၣ် တူၢ်လိာ်တၢ်ထံၣ်လၢအဘၣ်တၢ်ဘိးဘၣ်သ့ၣ်ညါအီၤဒ်အံၤ ချ့ချ့ညီညီလီၤ. မ့မ့ၢ်ပှၤလၢအအၢၣ်လီၤအတၢ်နာ် ဘၣ်ဆၣ်အသးစဲလၢဟီၣ်ခိၣ်၊ ပှၤဖၤရံၤၡဲ၊ ပှၤလၢအဟံးဃာ်ထဲအနီၢ်ကစၢ်အတၢ်ထံၣ်ဒီး တအဲၣ်ဒိးနၢ်ဟူပှၤဂၤအကလုၢ်ဘၣ်၊ ပှၤပာ်ထီၣ်ထီအသး၊ ပှၤသးကဖၢလၢ ဒီးပှၤကွၢ်ထဲအနီၢ်ကစၢ်အဂီၢ်တဖၣ်န့ၣ် ကတိၤဒုၣ်ဒွဲၣ်ဒီးနံၤဘၣ်ဖၣ်လဲ တၢ်သိၣ်လိဘၣ်ဃးဒီးခရံာ်ဟဲက့ၤခံဘျီအံၤလီၤ.”

GSAM 136.2ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ကစီၣ်ဘၣ်ဃးဒီးခရံာ်အတၢ်ဟဲ အက့ၢ်အဂီၤန့ၣ် ပစံးအီၤသ့ ဒ် ဒ့အီဘံည့ စံးဘၣ်ဃးဒီး တၢ်မၤဂ့ၤထီၣ်က့ၤတၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါအသိးလီၤ. အဝဲစံးလၢ တၢ်အံၤ “ဘၣ်တၢ်မၤလၢပှဲၤအီၤလၢ နီၢ်သးအတၢ်သိၣ်တၢ်သီတမံၤအမံၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲဘိးဘၣ်သ့ၣ်ညါလၢ အသရၣ်မ့ၢ်ယွၤအကလုၢ်ကထါ၊ အတၢ်အုၣ်က့ၤခီၣ်က့ၤမ့ၢ်တၢ်နာ်၊ ဒီးအစုကဝဲၤမ့ၢ်သးစီဆှံန့ၣ်လီၤ. ဒီးခီဖျိကျဲဒ်အံၤတဖၣ်န့ၣ် အဝဲဂ့ၢ်လိာ်ကွံာ်ဟီၣ်ခိၣ်အတၢ်ခဲလၢာ်လီၤ.”

GSAM 136တၢ်သးသီထီၣ်က့ၤအလပီဖးဒိၣ်

GSAM 136.3တၢ်သးသီထီၣ်က့ၤလၢ အပိာ်ထွဲတၢ်ဘိးဘၣ်သ့ၣ်ညါတၢ်ကစီၣ် ဘၣ်ဃးဒီးခရံာ်အတၢ်ဟဲအခံန့ၣ် အက့ၢ်အဂီၤဘၣ်တၢ်ပာ်ဖျါထီၣ်အီၤဒ်အံၤလၢ အဲလ်. ဒီ. ဖလဲမ့ၣ်၊ လၢအမ့ၢ်သရၣ်လၢ ကဲးစကိၣ်ကျဲ ခရံာ်ဖိတၢ်အိၣ်ဖှိၣ် လၢ Portland၊ Maine အပူၤန့ၣ်လီၤ—

GSAM 136.4“တၢ်သးစဲလၢအဟဲပၢၢ်ထီၣ်ခီဖျိအဝဲ [ဝီလျံ မီလၢ] အတၢ်စံၣ်တဲၤတဖၣ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်သးစဲလၢအဆိကမိၣ်ထံတၢ် ဒီးအိၣ်ဂၢၢ်အိၣ်ကျၢၤအဒိၣ်ကတၢၢ်လီၤ. ဒီးမ့မ့ၢ်တၢ်သးသီထီၣ်က့ၤလၢ ယထံၣ်ဘၣ်အဒိၣ်ကတၢၢ်ဘၣ်ဆၣ် တၢ်သးဟူးသးဂဲၤအၢအၢသီသီန့ၣ် စှၤကတၢၢ်လီၤ. ဖျါလၢအမၤဘၣ်ပှၤပိာ်ခွါလၢတၢ်တဝၢအပူၤ အသူၣ်အသးအဒိၣ်ကတၢၢ်လီၤ. တၢ်လၢအမၤကဲထီၣ်တၢ်အံၤန့ၣ် မ့ၢ်ဒ်အံၤလီၤ. ဒီပုၢ်ဝဲၢ် မီလၢ ဟံးထီၣ်ထဲသးအနးလၢ အဘၣ်တၢ်ထုးထီၣ်လၢအကူပူၤ ဒီးအအိၣ်ဘ့ၣ်ဆ့ ဒီးပာ်လီၤအခိၣ်စူၤလၢ ပှၤအသးလၢအအိၣ်ဘ့ၣ်ဆ့အလိၤ ဒီးနးန့ၣ်ကျီတၢ်လီၤ. မ့ၢ်ထဲတၢ်အံၤဧိၤလီၤ. လၢစုကဝဲၤဖးဒိၣ်အံၤ အခိၣ်စူၤအမဲာ်ညါန့ၣ် တၢ်တနာ်ဘၣ်ယွၤလီၤဃံၢ် ဒီးတၢ်သိၣ်လိလၢပှၤခဲလၢာ်ကဘၣ်တၢ်အုၣ်က့ၤခီၣ်က့ၤအီၤန့ၣ် ဃ့ထီကွံာ်လီၤ. တၢ်အခီၣ်ထံးလၢအကမၣ်တဖၣ် လီၤမၢ်ကွံာ် ဒီးဘၤဘ့လးအပှၤကၤတၢ်ဖိတဖၣ် ကမၢကမၣ်ဝဲလီၤ. လၢယတၢ်ထံၣ်န့ၣ် လၢတၢ်ခဲလၢာ်လၢခ့ခါဆၢကတီၢ်အံၤထံၣ်ဘၣ်ဝဲအကျါ တၢ်အံၤကဘၣ်လီၤဂာ်အဘူးကတၢၢ်ဒီး တၢ်သးသီထီၣ်က့ၤလၢတၢ်မၢဖိတဖၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ်လီၤ.”

GSAM 137တၢ်လဲၤခီဖျိတမံၤလၢ ရ့းခၠမၢၣ်၊ Maine

GSAM 137.1ဒ်တၢ်အဒိတမံၤလၢ တၢ်သးသီထီၣ်က့ၤအတၢ်မၤလၢ အလဲၤဃုာ်ဒီးတၢ်စံၣ်တဲၤတဲလီၤ တၢ်သိၣ်လိဘၣ်ဃးဒီးခရံာ်အတၢ်ဟဲန့ၣ် ပကဟံးန့ၢ်တၢ်ကတိၤလၢ ပှၤတဂၤအတၢ်ပာ်ဖျါအပူၤလီၤ. အဝဲမ့ၢ်ပှၤလၢအမၤတၢ်လၢ တၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤအဝဲန့ၣ်အပူၤ ဆူၣ်ဆူၣ်ကလဲာ်လီၤ. ဖဲအကတိၤဘၣ်ဃးဒီး တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်သၢလါတဘျီလၢ ဘၣ်တၢ်မၤအီၤလၢ ရ့းခၠမၢၣ်၊ Maine လၢအမ့ၢ် သးအတၢ်ဃုထၢသဘျ့ ဘျၢထံတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်သၢဆံ အခၢၣ်စးအတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်န့ၣ် အဝဲစံးလၢ—

GSAM 137.2“ဖဲယနုာ်လီၤဆူတၢ်ဘူၣ်ထီၣ်ဘါထီၣ်အလီၢ်န့ၣ် သရၣ် ရိလ့ၣ်စ် လၢအဆ့ၣ်နီၤလၢပျဲၢ်စီၤနီၤအကပၤ လၢဟံၣ်အကတၢၢ်လၢအယံၤတကပၤန့ၣ် ဂဲၤဆၢထၢၣ်ဒီးစံးဝဲလၢ ‘ဒီပုၢ်ဝဲၢ် White ဧၢ၊ နကထံၣ်န့ၢ်လီၢ်ဆ့ၣ်နီၤဖဲအံၤ လၢယကပၤလီၤ.’ တၢ်စံၣ်တဲၤတဲလီၤဝံၤန့ၣ် တၢ်ဟ့ၣ်အခွဲးလၢပှၤကကတိၤတၢ် ဒီးယကတိၤတၢ်သဘျ့သဘျ့ ဘၣ်ဃးဒီးခရံာ်ဖိအတၢ်အိၣ်မူ ဒီးပှၤတီပှၤလိၤတဖၣ်အတၢ်မၤနၢၤ ဖဲခရံာ်ဟဲက့ၤခံဘျီန့ၣ်လီၤ. ပှၤအါဂၤကိးထီၣ်ဝဲလၢ ‘အၤမ့ၣ်. အၤမ့ၣ်.’ ဒီးလၢတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဖးဒိၣ်အဝဲန့ၣ်အပူၤ ပှၤအါတက့ၢ်မဲာ်ထံလီၤဝဲလီၤ.... တုၤဘူးဒီးတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အဝဲန့ၣ်ကဝံၤန့ၣ် သရၣ် ရိလ့ၣ်စ် မၤန့ၢ်ယတၢ်ဘၣ်သးဝံၤဒီး ဂဲၤဆၢထၢၣ်စံးဝဲလၢ ‘ဒီပုၢ်ဝဲၢ် White လၢအဆ့ၣ်နီၤလၢယစုထွဲတခီအံၤ ကကတိၤတၢ်လၢ ရံးဒ် အတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အဟံၣ် လၢမုၢ်ဟါတနံၤအံၤ ဘၣ်ဃးဒီးပကစၢ်ယ့ၣ်ၡူးခရံာ်ဟဲက့ၤခံဘျီအဂ့ၢ်လီၤ. ဒီပုၢ်ဝဲၢ်သ့ၣ်ဧၢ၊ ဟဲထီၣ်ဒီးဒိကနၣ်လၢသုနီၢ်ကစၢ်တက့ၢ်. ပအိၣ်ဒီးတၢ်လီၢ်လၢလၢပှဲၤပှဲၤလၢ ပကတူၢ်လိာ်သုခဲလၢာ်အဂီၢ်လီၤ. ဒီပုၢ်ဝဲၢ်သ့ၣ်ဧၢ၊ ဟဲထီၣ်တက့ၢ်. သုမ့ၢ်ဒိကနၣ်တၢ်ဂ့ၢ်အံၤဒီး တမၤဘၣ်ဒိသုတဂၤဂၤဘၣ်လီၤ....’ အဝဲသ့ၣ်ညါဂ့ၤဂ့ၤလၢ အဒီပုၢ်ဝဲၢ်အါတက့ၢ်ကပာ်တ့ၢ် အဝဲသ့ၣ်အတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်လၢသဝီအပူၤ ဒီးကလဲၤသၢမံးလာ် ဒ်သိးကနၢ်ဟူယတၢ်ကတိၤ ဒီးလၢတၢ်န့ၣ်အဃိ အဝဲသ့ၣ်အတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်လၢတၢ်ရဲၣ်ကျဲၤဃာ်လၢ တၢ်ကရၢအတၢ်မၤအဂီၢ် ကလီၤပြံလီၤပြါကွံာ်န့ၣ်လီၤ. ဒီးကဲထီၣ်အသးဒ်န့ၣ်လီၤ. သရၣ်တဖၣ်လွံၢ်ပူသၢပူ ဒီးဃၣ်ဃၣ်ခၢၣ်စးကိးဂၤဒဲး ဟးထီၣ်ဝဲ ဒီး ရံးဒ် အတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အဟံၣ်န့ၣ် ပှဲၤဒီးပှၤလၢအဆၢကတီၢ်ဆိဆိလီၤ. ယတၢ်ဂ့ၢ်မ့ၢ် မးသဲ 24 လီၤ. ယွၤအသးဟ့ၣ်ယၤတၢ်သဘျ့ဖးဒိၣ် လၢယကကတိၤတၢ်အဂီၢ်လီၤ. ပှၤအတၢ်သးစဲန့ၣ် လီၤလးဒိၣ်မးလီၤ.

GSAM 137.3“ဖဲယကတၢၢ်ယတၢ်ကတိၤဒီး ယဃ့ကညးခရံာ်ဖိတဖၣ်လၢ ကဟ့ၣ်လုၢ်ထီၣ်အသးလၢလၢပှဲၤပှဲၤ ဒီးကတဲာ်ကတီၤအသး ဒီးဃ့ကညးပှၤတၢ်ဒဲးဘးဖိတဖၣ်လၢ ကဃုခရံာ် ဒီးကတဲာ်ကတီၤအသးလၢပှၤကညီဖိခွါအတၢ်ဟဲအဂီၢ်န့ၣ် ယွၤအတၢ်စိတၢ်ကမီၤဟဲလီၤလၢယလိၤဒိၣ်ဝဲတုၤ ယဘၣ်ဖီၣ်ဃာ်ပျဲၢ်စီၤနီၤဒီး ယစုခံခီလၢာ် ဒ်သိးယကဆၢထၢၣ်ဂၢၢ်ဂၢၢ်အဂီၢ်လီၤ. မ့ၢ်ဆၢကတီၢ်လၢအပှဲၤဒီးတၢ်ယူးယီၣ်ပာ်ကဲလီၤ. ဖဲယကွၢ်ပှၤတၢ်ဒဲးဘးဖိတဖၣ်အတၢ်အိၣ်သး လၢအဟးမၢ်ခီဖျိတအိၣ်ဒီးခရံာ်ဘၣ်န့ၣ် ယဟီၣ်ဒီးကိးအဝဲသ့ၣ် ဒီးစံးတၢ်အံၤအါဘျီလၢ ‘ပှၤတၢ်ဒဲးဘးဖိဧၢ၊ ဟဲဆူခရံာ်အအိၣ် ဒီးဖဲအဝဲကဟဲအိၣ်ဖျါလၢအတၢ်လၤကပီၤအပူၤန့ၣ် ဘၣ်တၢ်အုၣ်က့ၤခီၣ်က့ၤနၤတက့ၢ်. ပှၤတၢ်ဒဲးဘးဖိလၢအဘၣ်သးကညီၤဧၢ၊ ဟဲတက့ၢ်၊ တချုးလၢအစဲၤခံလီၤတလိာ်ဒံးဘၣ်န့ၣ်တက့ၢ်. ပှၤတၢ်ဒဲးဘးဖိဧၢ၊ ဟဲတက့ၢ်. ပှၤတၢ်ဒဲးဘးဖိလၢအဘၣ်သးကညီၤဧၢ၊ ဟဲတက့ၢ်.’”

GSAM 138.1“တၢ်လီၢ်န့ၣ် ပှဲၤဒီးတၢ်ယူးယီၣ်ပာ်ကဲ လၢအဒိၣ်မးလီၤ. သရၣ်တဖၣ်ဒီးပှၤဂီၢ်မုၢ်ဟီၣ်ဝဲ ဒီးတနီၤန့ၣ် ဟီၣ်သီၣ်ဒိၣ်ဒိၣ်လီၤ. ကိးဘျီဒဲးဖဲယကိးပှၤတၢ်ဒဲးဘးဖိဝံၤန့ၣ် တၢ်သူၣ်အုးသးအုးအကလုၢ်သီၣ်ထီၣ်ဝဲလၢ တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဒီတဖုညါအပူၤလီၤ. ယဆၢထၢၣ်အိၣ်လၢယခီၣ်ဒီး ရှဲပၠးလံာ်အဆၢန့ၣ် ဒီးဃ့ကညးတၢ် ယံာ်လၢခံနၣ်ရံၣ်အဖီခိၣ်လံ ဒီးယကလုၢ်စးထီၣ်ဘှံးဝဲလီၤ. ယပတုာ်ယတၢ်ကတိၤဒီး ဟီၣ်သီၣ်ဒိၣ်ဒိၣ်လၢ ပှၤလၢယအဲၣ်တဖၣ်န့ၣ်အဃိ ဒီးအိၣ်ဒီးတၢ်တူၢ်ဘၣ်လၢယသးပူၤယိာ်ယိာ် လၢပှၤလၢယွၤကိးအီၤလၢ ကစံၣ်တဲၤတဲလီၤအတၢ်မ့ၢ်တၢ်တီဆူပှၤတၢ်ဒဲးဘးဖိတဖၣ်အအိၣ်တဂၤဧိၤ သ့ၣ်ညါဝဲန့ၣ်လီၤ. ဆၢကတီၢ်မ့ၢ်နၤခီခွံနၣ်ရံၣ်လံ ဒီးယမ့ၢ်ဟ့ၣ်အခွဲးလၢပှၤဂၤကကတိၤတၢ်ဒီး တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ကဆဲးလဲၤအသး တုၤနၤသးကတီၢ်လီၤ. တၢ်အဂ့ၤကတၢၢ်မ့ၢ်လၢ ပကကတၢၢ်တၢ်အိၣ်ဖှိၣ် ဖဲပှၤအသူၣ်အသးဘၣ်ဒိယိာ်ယိာ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ် တချုးလၢပှၤခဲလၢာ်န့ၢ်ဘၣ်အခွဲးလၢ ကပာ်ဖျါအတၢ်ဃုထၢလၢ ကအိၣ်လၢကစၢ်အကပၤဒံးဘၣ်န့ၣ် တဘၣ်ကတၢၢ်ဝဲဒံးဘၣ်. လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ ယကိးပှၤခဲလၢာ်လၢတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အပူၤ လၢအအဲၣ်ဒိးဃ့ဘါထုကဖၣ်ဃုာ်ဒီးယၤ ဒီးပှၤလၢအအဲၣ်ဒိးလၢ တၢ်ကပာ်အီၤလၢတၢ်သးကညီၤအလီၢ်ပစိာ်အမဲာ်ညါ ဒ်သိးအဝဲသ့ၣ်ကကတဲာ်ကတီၤအသး လၢကထံၣ်လိာ်အသးဒီးတၢ်အုၣ်က့ၤခီၣ်က့ၤကစၢ် လၢတၢ်သးခုအပူၤ ဖဲခရံာ်ဟဲက့ၤခံဘျီန့ၣ် လၢကဂဲၤဆၢထၢၣ်လီၤ. ပှၤကိးဂၤဒဲးလၢဟံၣ်ဖးဒိၣ်န့ၣ်အပူၤ ဂဲၤဆၢထၢၣ်ဝဲ ဒ်လၢခံပှၤလၢအအိၣ်လၢဟံၣ်အလီၢ်လီၤဆီတဖၣ် တဲဘၣ်ယၤအသိးန့ၣ်လီၤ. တၢ်ဃ့ဘါထုကဖၣ်တစိၢ်ဖိဝံၤဒီး တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ကတၢၢ်ဝဲလီၤ.

GSAM 138.2“လၢခံတဂီၤန့ၣ် ယက့ၤကဒါဆူသဝီ ဒီးအိၣ်ဒီးပှၤလၢ သးအတၢ်ဃုထၢသဘျ့ ဘျၢထံတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်သၢလါတဘျီအပူၤ အစှၤကတၢၢ်ဃိးပူနွံပူ လဲၤပိာ်ယခံလီၤ. ပှၤကိးဂၤဒဲးတဲဘၣ်ဃးဒီး တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်လၢအလီၤလးဒိၣ်မး လၢအလဲၤထီၣ်ဝဲလၢမုၢ်ဟါလၢအပူၤကွံာ်န့ၣ်လီၤ.

GSAM 138တၢ်ကွဲမုာ်လၢတၢ်ကစီၣ်အဂီၢ်လၢတၢ်လီၢ်အဂၤတဖၣ်

GSAM 138.3“ဖဲတၢ်အိၣ်ဘှံးအဆၢကတီၢ်န့ၣ် ခၢၣ်စးဒီးသရၣ်တဖၣ်ကွဲမုာ်ယၤ လၢယကမၤသကိးတၢ်ဒီးအဝဲသ့ၣ် လၢတၢ်ရဲၣ်ကျဲၤဆၢကတီၢ် ဘၣ်ဃးဒီးယကစံၣ်တဲၤတၢ်ဆူ တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်လီၤဆီတဖၣ် လၢတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်သၢလါတဘျီအပူၤ လၢအအိၣ်ဒီးသရိာ်လၢအလဲၢ်အလဲၢ်တဖၣ်အဂီၢ်လီၤ. ဆၢကတီၢ်ဖဲန့ၣ် မ့ၢ်လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤအသးကတီၢ်လီၤ. ဒီးပပာ်လီၤပသးလၢ ဆၢကတီၢ်လၢတၢ်လဲၤတၢ်က့ၤ လၢလ့ၣ်ကမူၤလၢမူခိၣ်ဖီအဖီခိၣ် ကသ့ဂ့ၤဂ့ၤန့ၣ် အိၣ်လီၤတဲာ်တအါန့ၢ်ဃုနွံလၢၤဘၣ်. တၢ်အံၤဟ့ၣ်ပှၤဂီၢ်မုၢ် တၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်အဂ့ၤလၢ ကဟဲထီၣ်တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်တဖၣ်လီၤ. တၢ်လီၢ်အရ့ဒိၣ်ကတၢၢ်တဆံခံခါ ဘၣ်တၢ်ဃုထၢထီၣ်အီၤလၢ ယတၢ်မၤဃုနွံအဂီၢ်လီၤ. ယကဘၣ်စံၣ်တဲၤတၢ်တဆံဘျီ လၢအကလိၣ်ဘၣ်ယၤလၢ ယကကတိၤတၢ်ခံဆံဘျီလၢတနွံအပူၤလီၤ. လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ ယအိၣ်တ့ၢ်ဒီးဆၢကတီၢ်ထဲနံၤဝာ်ဖးတနံၤ လၢတနွံစုာ်စုာ်အပူၤလီၤ. အါတက့ၢ်ယထံၣ်လၢ ဆၢကတီၢ်အံၤလိၣ်ဒိၣ်မးလၢ ယကလဲၤတဆံယဲၢ် မ့တမ့ၢ်ခံဆံမံးလာ် ဆူတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အလီၢ်လၢခံတတီၤအဂီၢ်လီၤ.”5

GSAM 139ပှၤလၢအကယၤတဖၣ်ပီၢ်ယၢ်လီၤက့ၤအသး

GSAM 139.1တၢ်သးသီထီၣ်က့ၤ ဒီးပှၤလၢအကယၤတဖၣ်အတၢ်ပီၢ်ယၢ်လီၤက့ၤသးန့ၣ် ပိာ်ထွဲတၢ်စံၣ်တဲၤတဲလီၤ တၢ်သိၣ်လိဘၣ်ဃးဒီးခရံာ်အတၢ်ဟဲအခံ လၢကယဲၢ်တၢ်လီၢ်ကိးပူၤဒဲးလီၤ. ဒီးလီၤဆီဒၣ်တၢ် တၢ်အံၤကဲထီၣ်အသးဖဲ ပှၤယူဒၤဖိအနံၣ် 1843 အကတၢၢ်ဘူးထီၣ်အခါန့ၣ်လီၤ (လါမၢ်ၡး 21, 1844). မ့ၢ်လၢတၢ်ဂိၢ်ခါအဝဲန့ၣ်အပူၤ လၢပှၤကွဲးလံာ်အံၤ နၢ်ဟူတၢ်ဂ့ၢ်အံၤအဆိကတၢၢ် လၢအအိၣ်ဖျဲၣ်အိၣ်ဒိၣ်ထီၣ်အလီၢ် လၢအမ့ၢ် ဝံးထၢၣ်သဝီ၊ New York န့ၣ်လီၤ. ဒီးအဝဲအနံၣ်မ့ၢ်အိၣ်ထဲတဆံခံနံၣ်ဘၣ်ဆၣ် ဒ်အနၢ်ပၢၢ်ဝဲန့ၣ် တူၢ်လိာ်တၢ်နာ်ဘၣ်ဃးဒီးခရံာ်ဟဲက့ၤခံဘျီလီၤ. တၢ်အံၤမၤဘၣ်ပှၤဂီၢ်မုၢ်အသူၣ်အသး လၢတၢ်ယူးယီၣ်ပာ်ကဲအပူၤနီၢ်နီၢ် တမ့ၢ်ထဲလၢတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်တဖၣ်အပူၤဘၣ် မ့ၢ်လၢတၢ်လီၢ်ကိးပူၤဒဲးလီၤ. ဖဲန့ၣ် ဝံးထၢၣ် မ့ၢ်ထဲသဝီတဖျၢၣ်လၢ ပှၤအိၣ်ဆိးအိၣ်ဝဲအဂၤခံကယၤဃၣ်ဃၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ် လၢတၢ်လီၢ်လၢအဝးတရံးအီၤန့ၣ် ပှၤအိၣ်ဆိးဝဲအါအါဂီၢ်ဂီၢ်လီၤ. ဒ်တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်တဖၣ်လၢ ဘၣ်တၢ်မၤအီၤတဆီဘၣ်တဆီလၢ သဝီဖိန့ၣ်အပူၤအဘျုးအသိး တၢ်ပာ်ဖျါထီၣ်လၢ ပှၤပီၢ်ယၢ်လီၤက့ၤအသးအိၣ်ယဲၢ်ကယၤဂၤလီၤ.

GSAM 139မဲးသဒ့းစ်အနံၣ်အလံာ် အတၢ်အုၣ်အသး

GSAM 139.2ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်သးသီထီၣ်က့ၤအလပီဖးဒိၣ် လၢအပိာ်ထွဲတၢ်ဘိးဘၣ်သ့ၣ်ညါ ခရံာ်အတၢ်ဟဲအခံန့ၣ် ပထံၣ်လၢ မဲးသဒ့းစ်အနံၣ်အလံာ် အပူၤလၢ “လၢလွံၢ်နံၣ်အတီၢ်ပူၤ စးထီၣ် 1840 တုၤ 1844 န့ၣ် ပှၤပီၢ်ယၢ်လီၤက့ၤအသး 256,000 ဂၤလၢ အမဲရကၤအပူၤလီၤ.” တၢ်လၢအမ့ၢ်ဝဲတီဝဲလၢ အမဲရကၤအပူၤန့ၣ် မ့ၢ်စ့ၢ်ကီးတၢ်လၢအမ့ၢ်ဝဲတီဝဲလၢ ထံကီၢ်အဂၤတဖၣ်အပူၤ ဖဲတၢ်ကိးအံၤဘၣ်တၢ်မၤအီၤန့ၣ်လီၤ. “တၢ်စိတၢ်ကမီၤဖးဒိၣ်လဲၤဃုာ်ဒီးတၢ်စံၣ်တဲၤတဲလီၤ ဒီးပှၤပီၢ်ယၢ်လီၤက့ၤအသးလၢတၢ်လီၢ်ကိးပူၤဒဲးလီၤ.” ဒ်တၢ်ကိးပှၤဆူတၢ်ဖျီအမူးအဟါတၢ်အီၣ်အခီၣ်ထံး လဲၤဆူတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်တဖၣ်အအိၣ် လၢအမ့ၢ် “ပှၤလၢအဘၣ်တၢ်ကွဲမုာ်အီၤတဖၣ်” အသိးန့ၣ် ခီဖျိအဝဲသ့ၣ် တၢ်ကိးအံၤလဲၢ်ထီၣ်ဆူ ပှၤကိးဂၤဒဲးလၢအအဲၣ်ဒိးဟဲ ဒီးဒိးန့ၢ်သကိးတၢ်အုၣ်က့ၤခီၣ်က့ၤ လၢအအိၣ်ခိးယွၤအပှၤဂီၢ်မုၢ်တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ကစီၣ်အံၤ ဘၣ်တၢ်စံၣ်တဲၤတဲလီၤအီၤမ့ၢ်ဂ့ၤ၊ ဘၣ်တၢ်ဃ့ဘါထုကဖၣ်အီၤမ့ၢ်ဂ့ၤ၊ ဘၣ်တၢ်သးဝံၣ်အီၤလၢ “တၢ်သးဝံၣ်ဘၣ်ဃးဒီးခရံာ်အတၢ်ဟဲ” အပူၤမ့ၢ်ဂ့ၤ၊ ယွၤအသးအတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤဖးဒိၣ် လဲၤဃုာ်ဒီးတၢ်မၤန့ၣ်လီၤ.

GSAM 140ဖိသၣ်တဖၣ်စံၣ်တဲၤတဲလီၤတၢ်လၢ ဆွံၣ်ဒ့ၣ်

GSAM 140.1ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်အံၤ ပကပာ်သူၣ်ပာ်သးလၢ ကစၢ်မၤတၢ်ဒ်လဲၣ် ဒ်သိးကဒုးစးထီၣ်တၢ်ဘိးဘၣ်သ့ၣ်ညါအံၤ လၢထံကီၢ်တဖၣ်အပူၤ ဖဲတၢ်သိၣ်တၢ်သီတြီတၢ်စံၣ်တဲၤတဲလီၤ တၢ်တမံၤမံၤလၢအထီဒါ “တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်လၢထံကီၢ်ပာ်ဂၢၢ်ပာ်ကျၢၤအီၤ” န့ၣ်လီၤ. ဆွံၣ်ဒ့ၣ် မ့ၢ်ထံကီၢ်အဝဲန့ၣ်တဖၣ်အကျါတဘ့ၣ်လီၤ. ဖဲန့ၣ် ကစၢ်သူဖိသၣ်ဆံးတဖၣ် လၢကဒုးစးထီၣ်တၢ်မၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်ပာ်ဖျါအသးအံၤအဆိကတၢၢ် မ့ၢ်ဖဲတၢ်ကိၢ်ခါ 1843 လၢ အဲးခ်ၡိၣ်၊ ဆွံၣ်ဒ့ၣ်အကလံၤထံးန့ၣ်လီၤ. ဖိသၣ်မုၣ်ဖိတဂၤလၢ အသးအိၣ်ထဲယဲၢ်နံၣ် ဒီးတမၤလိယုၢ်ဘၣ်ဖးလံာ် မ့တမ့ၢ်သးဝံၣ်တၢ်ဒံးဘၣ်န့ၣ် တနံၤဒီးလၢတၢ်ယူးယီၣ်ပာ်ကဲအဒိၣ်အမုၢ်အပူၤ သးဝံၣ် လူသၢၣ်တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အတၢ်သးဝံၣ်စံးထီၣ်ပတြၢၤအထီတယုၢ် ဘၣ်ဘၣ်လီၤတံၢ်လီၤဆဲးလီၤ. ဝံၤဒီးအဝဲဘိးဘၣ်သ့ၣ်ညါလၢတၢ်စိတၢ်ကမီၤဖးဒိၣ်အပူၤလၢ “အတၢ်စံၣ်ညီၣ်အနၣ်ရံၣ် ဘၣ်လံ” ဒီးဃ့ကညးအဟံၣ်ဖိဃီဖိတဖၣ်လၢ ကကတဲာ်ကတီၤအသးလၢ ကထံၣ်လိာ်အသးဒီးကစၢ် မ့ၢ်လၢအဝဲကဟဲလၢတယံာ်ဘၣ်အဃိန့ၣ်လီၤ. ပှၤလၢဟံၣ်ဃီအပူၤ လၢအတပီၢ်ယၢ်လီၤက့ၤအသးဒံးဘၣ်တဖၣ် ကိးထီၣ်ယွၤလၢတၢ်သးကညီၤအဂီၢ် ဒီးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်ပျၢ်တၢ်ကမၣ်လီၤ. တၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤအံၤ ရၤလီၤအသးလၢဝ့ၢ်တဖျၢၣ်ဆူအဂၤတဖျၢၣ် ဒီးဖိသၣ်အဂၤတဖၣ် ဘိးဘၣ်သ့ၣ်ညါတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤဒ်အံၤလၢဖိသၣ်တဖၣ်အကျါ ပာ်ဖျါအသးတစဲးတစဲးစ့ၢ်ကီး လၢနီၢ်ဝ့ၣ်ဒီးကၠၢမနံၣ်အပူၤလီၤ.

GSAM 140“မ့ၢ်တၢ်! ယဘၣ်စံၣ်တဲၤတဲလီၤ”

GSAM 140.2ဖဲ 1896 နံၣ်အပူၤ၊ ယမၤတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်လၢ Sweden အလီၢ် 17 တီၤ အဆၢကတီၢ်၊ ယလဲၤခီဖျိတၢ်အိၣ်တၢ်ဆိးအါတီၤ ဖဲဖိသၣ်တဖၣ် စံၣ်တဲၤတဲလီၤတၢ်လၢ 1843 နံၣ်အခါ၊ ဒီးယဒိးန့ၢ်အခွဲးလၢ ယကတိၤသကိးဒီး ပှၤလၢအနၢ်ဟူတၢ်စံၣ်တဲၤတဲလီၤအံၤ၊ ဒီးပှၤပိာ်ခွါလၢအစံၣ်တဲၤတဲလီၤတၢ် ဖဲအဝဲသ့ၣ်မ့ၢ်ဖိသၣ်အခါတဖၣ်လီၤ. ယသံကွၢ်ပှၤတဂၤလၢ၊ “နစံၣ်တဲၤတဲလီၤတၢ်ကစီၣ် ဘၣ်ဃးဒီးခရံာ်ဟဲက့ၤ ဖဲနမ့ၢ်ဖိသၣ်အခါဧါ.” အဝဲစံးဆၢဝဲ၊ “စံၣ်တဲၤတဲလီၤတၢ်ဧါ! မ့ၢ်တၢ်၊ ယဘၣ်စံၣ်တဲၤတဲလီၤတၢ်လီၤ. တၢ်ကိးမံၤဒၣ်လဲာ် ယတၢ်ဆိကမိၣ်တအိၣ်ဘၣ်. တၢ်စိတၢ်ကမီၤဟဲလီၤလၢယဖီခိၣ်၊ ဒီးယစံးထီၣ်တၢ်လၢ တၢ်စိတၢ်ကမီၤအံၤ မၢယစံးထီၣ်ဝဲလီၤ.”

GSAM 140Boquist ဒီး Walbom လၢ Örebro, Sweden

GSAM 140.3လၢ Örebro Län (ကီၢ်ရ့ၣ်) အပူၤ တၢ်မၤအံၤရၤလီၤအသး တုၤဒၣ်လဲာ် ပှၤသးပှၢ်တဖၣ် ဘၣ်တၢ်ထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤအီၤလၢ ကစံၣ်တဲၤတဲလီၤတၢ်ကစီၣ်လီၤ. ဒီးဒ်န့ၣ်အသိး ပဒိၣ်အပှၤပၢပြးတဖၣ်လၢ ပှၤလုၢ်တၢ်အခိၣ်တဖၣ် ထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤအီၤလၢ တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်လၢဘၣ်တၢ်ပာ်လီၤအံၤ ဖီၣ်န့ၢ်ဖိသၣ်အိၣ်ဖျဲၣ်ခံဂၤ၊ Walbom လၢအသးအိၣ် 18 နံၣ် ဒီး Ole Boquist လၢအသးအိၣ် 15 နံၣ်၊ ဒီးစံးဝဲလၢ အဝဲသ့ၣ်ကမၤန့ၢ်တၢ်ဒိလၢ ပှၤဂၤအမဲာ်ညါလီၤ. အဝဲသ့ၣ်တီၢ်ဝဲ အလံၣ်တကူလၢအအိၣ်ဖျဲၣ် ဒီးသ့ၣ်ခိၣ်ဖိတဖၣ်၊ ဒီးပာ်လီၤအဝဲသ့ၣ်လၢ Örebro ဃိာ်ပူၤ ဖဲအတၢ်ဒိတၢ်တဲာ်လွံၢ်ထီၣ်ဒံးအခါလီၤ. ဖဲတၢ်ဒိတၢ်တဲာ်တဖၣ်ဘျါက့ၤအခါ အဝဲသ့ၣ်ထုးထီၣ်အီၤလၢဃိာ်ပူၤ ဒီးသံကွၢ်ဝဲ၊ “သုကပတုာ်စံၣ်တဲၤတဲလီၤ တၢ်သိၣ်တၢ်သီအံၤဧါ.” တဘျီအဝဲသ့ၣ်တီၢ်ကဒီးအီၤလၢသ့ၣ်ခိၣ်ဖိတဖၣ် ဒီးအတၢ်ဒိတၢ်တဲာ်တဖၣ် အိးထီၣ်ကဒါက့ၤဘၣ်ဆၣ်၊ တၢ်စံးဆၢလၢအဝဲသ့ၣ်ဒိးန့ၢ်ဝဲခဲလၢာ်န့ၣ် မ့ၢ်ဒၣ်၊ “ပကစံၣ်တဲၤတဲလီၤတၢ်ကစီၣ်လၢ ကစၢ်ယွၤမၢပစံၣ်တဲၤတဲလီၤဝဲလီၤ.” ခီဖျိဒီးပှၤပိာ်မုၣ်အရ့ဒိၣ်တဂၤ အတၢ်ဃ့ကညးလၢ Örebro အပူၤအဃိ စီၤပၤ Oscar I. မၢပှၤပၢပြးတဖၣ် ဒုးထီၣ်ဖိသၣ်တဖၣ်လၢဃိာ်ပူၤ ဒီးပာ်ပှၤဂီၢ်မုၢ်အံၤဒ်အဝဲအိၣ်အသိးလီၤ. အဃိ တၢ်မၤနၢၤလၢ တၢ်မ့ၢ်တၢ်တီအဂီၢ် ဟဲအိၣ်ထီၣ်လၢ Sweden လီၤ.

GSAM 141Boquist အတၢ်အုၣ်အသး

GSAM 141.1လၢ Review and Herald လၢအထုးထီၣ်ဖျါထီၣ် လါအီးကထိဘၢၣ် 7, 1890 အပူၤန့ၣ် တၢ်ကွဲးပာ်ဖျါတၢ်အိၣ်သးလၢ အလီၤသူၣ်အိၣ်သးအါ ဘၣ်ဃးဒီးဖိသၣ်တဖၣ် အတၢ်စံၣ်တဲၤတဲလီၤတၢ်လီၤ. O. Boquist ကွဲးဝဲန့ၣ်ဒၣ်ဝဲလီၤ. အဝဲစံးဝဲဒ်အံၤ—

GSAM 141.2“လၢ 1843 နံၣ်အပူၤ တၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤလၢတၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါ အိၣ်ထီၣ်လၢ Karlskoga တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်, Örebro Län အပူၤလီၤ. ပှၤလၢအဆှၢတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤအံၤ မ့ၢ်ဖိသၣ်တဖၣ် ဒီးသးစၢ်တဖၣ် လၢပှၤကိးအီၤလၢ ‘rapare’ လီၤ. အဝဲသ့ၣ်စံၣ်တဲၤတဲလီၤတၢ်လၢ ယွၤအတၢ်စိတၢ်ကမီၤ ဒီးဘိးဘၣ်သ့ၣ်ညါပှၤဂီၢ်မုၢ်လၢ တၢ်သးဆူၣ်ဒိၣ်ဒိၣ်လၢ ယွၤအတၢ်စံၣ်ညီၣ်အနၣ်ရံၣ် ဟဲတုၤလံအဂ့ၢ်လီၤ.”

GSAM 141.3“လၢနံၣ်တနံၣ်ဃီအကတီၢ်ထီၣ်သီအပူၤ ယ O. Boquist အိၣ်အသးအိၣ်ဝဲ 15 နံၣ် ဒီး Erik Walbom အိၣ်အသးအိၣ်ဝဲ 18 နံၣ်လီၤ. ပဘၣ်တၢ်ထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤပှၤလၢ တၢ်စိတၢ်ကမီၤလၢပထံၣ်အီၤတသ့ဘၣ်အံၤအဃိ ပတၢ်ဟံးဃာ်အီၤတသ့ဘၣ်. ဖဲတၢ်စိတၢ်ကမီၤလၢမူခိၣ်အံၤ ဖီၣ်န့ၢ်ပှၤချ့ချ့အခါ ပစးထီၣ်ကတိၤဒီးပှၤဂီၢ်မုၢ် ဒီးပဘိးဘၣ်သ့ၣ်ညါအီၤလၢ အကလုၢ်ဖးဒိၣ်လၢ တၢ်စံၣ်ညီၣ်အနၣ်ရံၣ်ဟဲတုၤလံအဂ့ၢ်၊ ဒီးပနဲၣ်အဝဲသ့ၣ်ဆူ ယိၤအ့လး 2:28-32 ဒီး တၢ်လီၣ်ဖျါ 14:6, 7 လီၤ.”

GSAM 141ဖိသၣ်တဖၣ်လၢတၢ်ထံၣ်အပူၤ

GSAM 141.4ပှၤဂီၢ်မုၢ်တဖၣ်တဲဘၣ်ယၤလၢ ပှၤလၢတၢ်စိတၢ်ကမီၤလၢမူခိၣ်အံၤ ထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤအီၤတဖၣ်န့ၣ် လီၤမၢ်ကွံာ်ဝဲလၢ တၢ်လၢအဝဲသ့ၣ်အိၣ်ဝးဝဲအဖီခိၣ်ခဲလၢာ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်အိၣ်နီၢ်နီၢ်လၢ တၢ်ထံၣ်လၢယွၤဟ့ၣ်အီၤအပူၤ ဒီးကတိၤတၢ်လၢ တၢ်စိတၢ်ကမီၤလၢအဒုးနာ်န့ၢ်ပှၤနၢ်ဟူတၢ်ဖိတဖၣ်လၢ တၢ်မ့ၢ်တၢ်တီဆူၣ်ဆူၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်စံးဝဲလၢ ဖိသၣ်ဖိတဖၣ်အံၤ ဖဲတၢ်စိတၢ်ကမီၤအံၤ အိၣ်လၢအလိၤအခါ ကတိၤတၢ်လၢ ပှၤပိာ်ခွါဒီးပှၤပိာ်မုၣ်သးပှၢ်တဖၣ် အဂံၢ်အဘါ ဒီးအက့ၢ်အဂီၤအိၣ်ဝဲလီၤ. အဃိ ပှၤလၢအထံၣ်တၢ်အံၤတဖၣ် ဆိကမိၣ်ဝဲလၢ ကစၢ်ယွၤသူအဝဲသ့ၣ် ဒ်သိးဝံကတိၤတၢ်မ့ၢ်တၢ်တီအံၤအဂီၢ်လီၤ. ပှၤကွဲးတၢ်အံၤ ဆဲးကွဲးဝဲဒ်အံၤ—

GSAM 142.1“ပှၤဂီၢ်မုၢ်တဖၣ်အိၣ်ဖှိၣ်ဒ်သိးအကနၢ်ဟူပှၤအဂီၢ် အါအါဂီၢ်ဂီၢ်လီၤ. ပတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်တဖၣ် ဆဲးအိၣ်ဝဲ မုၢ်ဆါဒီးမုၢ်နၤ ဒီးတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤလၢတၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါ အိၣ်ထီၣ်လီၤ. ပှၤသးစၢ်ဒီးပှၤသးပှၢ် ဘၣ်တၢ်ထိးဘၣ်အီၤလၢ ယွၤအသး ဒီးကိးထီၣ်ကစၢ်ယွၤလၢ တၢ်သးကညီၤအဂီၢ်၊ ဒီးအၢၣ်လီၤအတၢ်ဒဲးဘးလၢ ယွၤဒီးပှၤဂီၢ်မုၢ်အမဲာ်ညါလီၤ.”

GSAM 142.2“ဘၣ်ဆၣ် ဖဲတၢ်အံၤဘၣ်တၢ်ဘိးဘၣ်သ့ၣ်ညါလံ လၢတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ပူၤအပှၤလုၢ်တၢ်အခိၣ်အခါ တၢ်ဂုာ်ကျဲးစၢးအါမးမၤဝဲ ဒ်သိးကဒုးအိၣ်ဆိးပှၤဒီး ဒ်သိးကပတုာ် တၢ်သူၣ်ထီၣ်သးထီၣ်လၢအဟဲဝဲအံၤအဂီၢ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ် တၢ်ဂုာ်ကျဲးစၢးခဲလၢာ်န့ၣ် တကဲထီၣ်ဘၣ်. အဃိ ပှၤပၢပြးအခိၣ် ဘၣ်တၢ်ဃ့အီၤလၢ ကဖီၣ်ပှၤ၊ ဒီးလၢနွံဃုနွံအပူၤ တၢ်ဃုကွၢ်ပှၤလၢသ့ၣ်ပူၤန့ၣ် တကဲထီၣ်ဘၣ်၊ အဂ့ၢ်ဒ်အပဃ့ၢ်အိၣ်ခူသူၣ်လၢ သ့ၣ်ပူၤအဃိလီၤ.”

GSAM 142.3“လၢခံကတၢၢ်ဒၣ်လဲာ် ပဘၣ်တၢ်ကိးပှၤလၢ ပကလဲၤဆူ တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ပူၤအပှၤလုၢ်တၢ်အခိၣ်အအိၣ်လီၤ. ပှၤလၢပကျါအနီၣ်ဂံၢ်ဒိၣ်ထီၣ် တုၤဒၣ်လဲာ် ပှၤပိာ်ခွါဒီးပှၤပိာ်မုၣ်သးစၢ် လွံၢ်ဆံ ဟဲဖျါထီၣ်လၢ ပှၤလုၢ်တၢ်အခိၣ်အဟံၣ်၊ ဖဲပဘၣ်တၢ်စံၣ်ညီၣ်ပှၤအဆၢကတီၢ် အိၣ်ဝဲအဆၢကတီၢ်ဖးယံာ်လီၤ. ပှၤခဲလၢာ် ဘၣ်တၢ်ပျဲအီၤလၢ ကက့ၤဆူအဟံၣ်၊ ထဲယၤဒီး Walbom ဧိၤ တဘၣ်တၢ်ပျဲပှၤဘၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ် ပဘၣ်တၢ်ဖီၣ်ပှၤ ဒီးလၢမုၢ်နံၤလၢခံန့ၣ် ဘၣ်တၢ်ပာ်ပှၤလၢ Örebro ဃိာ်ပူၤ၊ ဖဲပဘၣ်တၢ်ပာ်ဖှိၣ်ပှၤဒီးပှၤဟုၣ်တၢ်တဖၣ်လၢ ဃိာ်ဒၢး 14 အပူၤ ဒ်သိးပမၤတၢ်ဒဲးဘးအဒိၣ်အမုၢ်တမံၤအိၣ်ဝဲအသိးလီၤ.”

GSAM 142Boquist အဒီပုၢ်ဝဲၢ်မုၣ် အတၢ်အုၣ်အသး

GSAM 142.4လၢ လါစဲးပတ့ဘၢၣ် 22, 1896 အမုၢ်နံၤန့ၣ် Boquist အဒီပုၢ်ဝဲၢ်မုၣ် လၢအသးအိၣ် 72 နံၣ် ဟဲထီၣ်ပတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်လၢ Örebro အပူၤ ဒီးတဲဘၣ်ပှၤဘၣ်ဃးဒီး အဝဲအပုၢ်ခွါအတၢ်လဲၤခီဖျိအဂ့ၢ်လီၤ. အဂ့ၢ်ဒ်အဝဲထံၣ်ဘၣ် အတၢ်တီၢ်၊ တၢ်ပာ်လီၤလၢဃိာ်ပူၤ ဒီးတၢ်ပျၢ်ကွံာ်အီၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲသးဝံၣ်န့ၢ်ပှၤ တၢ်သးဝံၣ်လၢ Boquist ဒီး Walbom သးဝံၣ်ဝဲ ဖဲအဝဲသ့ၣ်ဟးထီၣ်လၢဃိာ်ပူၤ ဒီးလဲၤထီၣ်ဆူ တိၤလၢအခီဃာ် ထံကျိလၢဘၣ်တၢ်ခူၣ်အီၤ ဒီးကဝီၤဃာ်ဝဲ ဟံၣ်ဖးဒိၣ်လၢအဘၣ်တၢ်တ့အီၤလၢ 16 ယၤဖှိၣ်အပူၤ ဒီးဘၣ်တၢ်သူအီၤဒ်ဃိာ်လၢ 1843 နံၣ်အခါအံၤလီၤ. တၢ်စိတၢ်ကမီၤလၢ 1843 နံၣ် အတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤအပူၤ ဟဲလၢတၢ်အုၣ်အသးဒီး တၢ်သးဝံၣ်အံၤအပူၤလီၤ. ဖဲဘၣ်တၢ်ကျိးထံက့ၤဆူ အဲကလံးကျိာ်အခါ တၢ်သးဝံၣ်အံၤမ့ၢ်ဒ်အံၤ—

GSAM 143တၢ်သးဝံၣ်လၢ Boquist ဒီး Walbom သးဝံၣ်ဝဲ

GSAM 143.1“ပှၤတဂၤမး လဲၤတုၤဆူ တၢ်အိၣ်ဘှံးအထူအယာ် တသ့ဘၣ်၊ အဝဲမ့ၢ်တလဲၤဆူညါလၢ တၢ်ဂဲၤဆူၣ်အဂံၢ်အဘါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤတဂၤမး လဲၤတုၤဆူ တၢ်ပာ်ပနီၣ်လၢအကပီၤ တသ့ဘၣ်၊ အဝဲမ့ၢ်တလဲၤဆူညါလၢ အသးဒီဖျၢၣ် ဒီးအသးသမူဘၣ်န့ၣ်လီၤ. အတၢ်ဂဲၤလိာ်ဆူၣ်ဆူၣ်န့ၣ် ကဘၣ်ဆဲးအိၣ်ဝဲ တုၤလၢအကတၢၢ်၊ အဂ့ၢ်ဒ်ပတၢ်မုၢ်လၢ်ခဲလၢာ် အိၣ်သန့ၤထီၣ်လၢတၢ်တမံၤအံၤအဃိလီၤ. ပဲတြီန့ၣ်ကျဲၣ်၊ ဒီးကျဲန့ၣ်ဘၣ်တၢ်ကိးအီၤလၢ အဆံး၊ ဘၣ်ဆၣ် တၢ်ဘျုးဒီးတၢ်ဃုထၢန့ၣ် အိၣ်ဝဲလၢပှၤကိးဂၤဒဲးအဂီၢ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ် တၢ်ခဲလၢာ်န့ၣ် အိၣ်သန့ၤထီၣ်လၢ တၢ်ဂဲၤလိာ်ဆူၣ်ဆူၣ် ဒီးလဲၤဆူညါလီၤ. ခီဖျိတၢ်အံၤတမံၤဧိၤ ပှၤဒိးန့ၢ်လီၢ်ဘှံးလီၢ်သါလီၤ.”
GSAM 143.2“အိၣ်ဂၢၢ်ဆူၣ်ဆူၣ်၊ မ့ၢ်အိၣ်ဂၢၢ်ဆူၣ်ဆူၣ်၊ အိၣ်ဂၢၢ်လၢတၢ်ထီဒါအပူၤ အိၣ်ဝဲလၢယသးအံၤတက့ၢ်! လၢတၢ်လၢအဟဲအိၣ်လၢ နၤဒီးနတၢ်ပာ်ပနီၣ်အဘၢၣ်စၢၤခဲလၢာ်န့ၣ် မၤတၢ်ထီဒါအီၤတက့ၢ်. တၢ်အခီၣ်တၢ်ဂီၤကိးမံၤဒဲးန့ၣ် တိုၢ်ဆှၢအီၤ၊ ဆၢထၢၣ်ဂၢၢ်၊ ဆၢထၢၣ်ဂၢၢ်ဂၢၢ်တက့ၢ်! အဂ့ၢ်ဒ် ပှၤလၢအလဲၤဆူညါတဖၣ်အဂီၢ် ခိၣ်ဖၣ်အိၣ်ကတဲာ်ကတီၤအသးလံ. နမ့ၢ်အဲၣ်ဒိးအီၣ်ဘၣ် မူခိၣ်အတၢ်သးခုန့ၣ် လဲၤဆူညါခီဖျိ တၢ်အခီၣ်တၢ်ဂီၤကိးမံၤဒဲးတက့ၢ်. အိၣ်ခိးတၢ်တဘၣ်၊ လဲၤချ့ချ့တက့ၢ်. ပာ်တ့ၢ်၊ ပာ်တ့ၢ်၊ ပာ်တ့ၢ်ကွံာ် ဟီၣ်ခိၣ်အတၢ်လီတၢ်ဝ့ၤခဲလၢာ်တက့ၢ်. ပကွဲးပနီၣ်လၢတၢ်ထီဒါအံၤ ဆဲးအိၣ်ဖျါထီၣ်ဝဲတက့ၢ်!”
GSAM 143.3“ဟီၣ်ခိၣ်ကိးနၤလၢ၊ ‘ဟဲဒီးလဲၤသကိးတၢ်ဒီးပှၤ’ အခါန့ၣ် တဘၣ်ဒိကနၣ်အီၤတဂ့ၤ၊ အဂ့ၢ်ဒ်ကျဲအံၤဆှၢနၤဆူတၢ်နးတၢ်ဖှီၣ်လီၤ. တၢ်လၢဟီၣ်ခိၣ်ဃ့နၤန့ၣ် ထီဒါအီၤလၢအဘူးအလဲကိးမံၤဒဲးတက့ၢ်. နမ့ၢ်ဒိကနၣ်အီၤန့ၣ် သးသမူလၢအဘၣ်တၢ်အဲၣ်နၤအံၤ ကလီၤမၢ်ဝဲလီၤ. လၢခရံာ်အတၢ်အဲၣ်အဂီၢ် ယဟ့ၣ်ကူၣ်နၤဒ်အံၤလီၤ. ဂုာ်ကျဲးစၢးလၢယွၤအဂံၢ်အဘါအပူၤ၊ အဝဲအံၤ မ့ၢ်ခိၣ်ဖၣ်အဘူးအလဲလီၤ. လၢတၢ်အခီၣ်တၢ်ဂီၤကိးမံၤဒဲးအဖီခိၣ် မၤတၢ်ထီဒါလၢအဂၢၢ်အကျၢၤတက့ၢ်. ခိၣ်ဖၣ်အံၤ ကြၢးဝဲဒီး တၢ်ဂဲၤလိာ်ဖးယံာ်လီၤ.”
GSAM 143.4“တၢ်ကပီၤအတၢ်အိၣ်ဘၣ်လၢမူခိၣ်န့ၣ် တၢ်အိၣ်မူနတၢ်ခဲလၢာ်အဘူးအလဲလီၤ. အဝဲအံၤကြၢးဝဲဒီး နတၢ်ဘါထုကဖၣ်၊ နတၢ်မုၢ်လၢ်၊ ဒီးနတၢ်ဂဲၤလိာ်ခဲလၢာ်လီၤ. လၢမူခိၣ်ကီၢ်န့ၣ်အပူၤ တၢ်သးဟးဂီၤတအိၣ်ဘၣ်. ခိၣ်ဖၣ်အံၤ ကြၢးဝဲဒီး တၢ်မုၢ်လၢ်ကိးမံၤလၢ နဟ့ၣ်လီၤသ့ဝဲလီၤ. အဃိ ဖုထၢၣ်တက့ၢ်၊ ကွၢ်ဝးတၢ်လၢအဆူၣ်ဆူၣ်တက့ၢ်၊ ဒီးမၤကတီၤနသးလၢ တၢ်စံၣ်ညီၣ်အကွဲၤအသီၣ်အဂီၢ်တက့ၢ်. တၢ်ဖျီအကူအသိးလၢအစီဆှံ၊ အဝါ ဒီးအလၢအပှဲၤန့ၣ် တၢ်ကဘၣ်ဃ့အီၤလၢ ပှၤလၢအဃ့တၢ်ဆူၣ်ဆူၣ် ကိးဂၤဒဲးအအိၣ်၊ ပှၤလၢအဃုကျဲလၢကလဲၤနုာ်ဆူ ဝ့ၢ်လၢအကိၤအံၤအပူၤတဖၣ်အဂီၢ်လီၤ. အဃိ ဖုထၢၣ် ဒီးမၤကတီၤနသးတက့ၢ်.”
GSAM 144.1“နလဲၤတုၤဆူ မူခိၣ်ကီၢ်အနံၣ်အယာ်အကၢာ် ဒီးနုာ်လီၤဆူ ကီၢ်လၢ ‘ဘၣ်တၢ်ကတီၤအီၤလၢအခါဆိ’ တသ့ဘၣ်၊ နမ့ၢ်တဒိးန့ၢ် တၢ်အိၣ်မူလၢတၢ်နာ် ဟ့ၣ်လီၤနၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. အဂ့ၢ်ဒ် လံာ်စီဆှံစံးဝဲလၢ အဖျါဒိၣ်ဒိၣ်လၢ တၢ်နာ်တမံၤဧိၤ မၤပူၤဖျဲးပှၤဒဲးဘးဖိ ဒီးထုးထီၣ်နၤလၢ တၢ်သံလၢအအၢအသီအပူၤသ့ဝဲလီၤ.”
GSAM 144.2“ဒိကနၣ်တက့ၢ်၊ ပှၤလၢယအဲၣ်အီၤဧၢ၊ ဒီးဖုထၢၣ်လၢ နတၢ်လီၤကမၣ်အပူၤတက့ၢ်. ယွၤအတၢ်ဘျုးအိၣ်ဝဲအါအါ ဒီးအိၣ်ဝဲလၢပှၤကိးဂၤဒဲးအဂီၢ်လီၤ. နာ်တက့ၢ်၊ ပီၢ်ယၢ်လီၤက့ၤနသးတက့ၢ်၊ ဒီးနၢ်ဟူပှၤမၤပူၤဖျဲးတၢ်စံးဝဲလၢ တၢ်ကတိၤလၢအလီၤသူၣ်အိၣ်သး၊ ‘အဝဲအံၤ၊ အဝဲအံၤ မ့ၢ်ကျဲလီၤ.’ ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်န့ၣ် ဘၣ်တၢ်ကိးအီၤခဲလၢာ်၊ မ်ပှၤကိးဂၤဒဲးဟဲဝဲတက့ၢ်၊ ဒီးဟံးန့ၢ်ခိၣ်ဖၣ်လၢ အဟံၣ်အပူၤ ဒ်တၢ်မၤနၢၤအီၤအသိးတက့ၢ်.”
GSAM 144.3“ကစၢ်အဲၣ်ဒိးဟ့ၣ်လီၤ တၢ်ဟ့ၣ်အံၤလၢပှၤကိးဂၤဒဲးအအိၣ် လၢအလဲၤတၢ်လၢအကျဲတဖၣ်လီၤ. တဘၣ်ပာ်ကွံာ်နသးလၢ တၢ်ဂဲၤလိာ်အပူၤတဂ့ၤ၊ မၤဆူၣ်ထီၣ် ဒီးလဲၤဆူညါတက့ၢ်၊ ဒီးမုၢ်နံၤချ့ချ့ တၢ်မၤနၢၤကဟဲဝဲလီၤ. ယွၤအစုဃုနသး ဒီးအဝဲကဟ့ၣ်နၤတၢ်အိၣ်ဘှံးလီၤ. ယ့ၣ်ၡူးဆၢထၢၣ်လၢပဲတြီအချၢ ဒီးကိးနၤ၊ ဃုနတၢ်ဂ့ၤအဂီၢ်လီၤ. ဖုထၢၣ်တက့ၢ်. ယွၤအသး လှီၣ်နတၢ်မံလီၤ. ထဲပှၤလၢအဆိးသီအိၣ်ခိးတဖၣ်ဧိၤ ကဘၣ်တၢ်မၤပူၤဖျဲးအီၤလီၤ.”

GSAM 144ဖိသၣ်စံၣ်တဲၤတဲလီၤတၢ်လၢ Karlskoga

GSAM 144.4ပှၤပိာ်ခွါတဂၤလၢ Örebro တဲဘၣ်ယၤ တၢ်ကဲထီၣ်တမံၤလၢ Karlskoga၊ ဖဲအဝဲအိၣ်တ့ၢ်ဝဲလၢ 1843 နံၣ်အခါလီၤ. အဝဲစံးဝဲဒ်အံၤ—

GSAM 144.5“ဖိသၣ်ဖိပိာ်ခွါတဂၤ လၢအသးအိၣ် 8 နံၣ်၊ လၢအတသိၣ်လိဘၣ် အလံာ်ဖိအလံာ်တဖၣ်နီတဘျီဘၣ်န့ၣ် စးထီၣ်စံၣ်တဲၤတဲလီၤတၢ်ကစီၣ် ဒီးနဲၣ်လီၤ လံာ်စီဆှံအါမးလီၤ. ပှၤဂီၢ်မုၢ်တဖၣ်စံးဝဲ၊ ‘ဖိသၣ်ဖိအံၤ အိၣ်ပှဲၤဒီးလံာ်စီဆှံလီၤ.’ တၢ်ကဲထီၣ်အံၤ အိၣ်ထီၣ်ဝဲလၢ စီၤပၤ Oscar စံးတၢ်လၢ ပှၤလၢတၢ်မၤအၢအီၤတဖၣ်အဂီၢ်ဝံၤအလီၢ်ခံအဃိ၊ တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ပူၤအပှၤလုၢ်တၢ်အခိၣ် လၢအလီၢ်န့ၣ် မၤန့ၢ်ဖိသၣ်အံၤလၢ တၢ်စံၣ်ညီၣ်အလီၢ်အမဲာ်ညါ ဒ်သိးကပတုာ်တၢ်မၤအံၤ တသ့ဘၣ်. ဘၣ်ဆၣ် အဝဲတဲပှၤဂီၢ်မုၢ်လၢ ကဟဲစိာ်ဖိသၣ်အံၤဆူအအိၣ်၊ ဒီးအဝဲကလီၣ်ဖျါထီၣ်အီၤ ဒီးဒုးနဲၣ်ပှၤလၢ အတသ့ၣ်ညါလံာ်စီဆှံဘၣ်အဂ့ၢ်လီၤ.”

GSAM 144.6“လၢပှၤဂီၢ်မုၢ်အါအါဂီၢ်ဂီၢ်အမဲာ်ညါ ပှၤလုၢ်တၢ်အခိၣ်အံၤ အိးထီၣ်အတၢ်သးဝံၣ်လံာ် ဒီးသံကွၢ်ဖိသၣ်အံၤလၢ ကဖးန့ၢ်အီၤတက့ၢ်. ဖိသၣ်စံးဆၢဝဲ၊ ‘ယဖးတဘၣ်ဘၣ်.’ ဘၣ်ဆၣ် အဝဲဃၣ်ကွံာ်အသးလၢ ပှၤလုၢ်တၢ်အခိၣ်အိၣ်ဘၣ်ဆၣ် သးဝံၣ်တၢ်သးဝံၣ်တပူၤလၢ်လၢ် လၢအခီၣ်ထံးတုၤလၢအကတၢၢ် ဘၣ်ဘၣ်လီၤ. ပှၤလုၢ်တၢ်အခိၣ်န့ၣ် ကွၢ်လံာ်လၢတၢ်လီၤကမၢကမၣ်အပူၤလီၤ. အဝဲစံးဘၣ်ဖိသၣ်၊ ‘နသ့ၣ်ညါတၢ်ခဲလၢာ်ဒ်သိးန့ၣ်လီၤ.’ ဖိသၣ်စံးဆၢဝဲ၊ ‘တမ့ၢ်ဘၣ်. ပှၤတပျဲပှၤကတိၤဖျါထီၣ် တၢ်ခဲလၢာ်လၢပသ့ၣ်ညါအီၤ အဆၢကတီၢ်ခဲလၢာ်ဘၣ်.’”

GSAM 145.1“ဝံၤဒီး ပှၤလုၢ်တၢ်အခိၣ်အံၤ အိးထီၣ် လံာ်စီဆှံအသီတကတြူၢ် ဒီးစံးဘၣ်ဖိသၣ်၊ ‘ဖးန့ၢ်ယၤလၢ လံာ်အံၤအပူၤတက့ၢ်.’ ဖိသၣ်စံးဆၢဝဲ၊ ‘ယဖးတဘၣ်ဘၣ်.’ ပှၤလုၢ်တၢ်အခိၣ်သံကွၢ်ဝဲ၊ ‘ဘၣ်ဃးဒီးလံာ်စီဆှံန့ၣ် နသ့ၣ်ညါတၢ်မနုၤလဲၣ်.’ ဖိသၣ်စံးဆၢဝဲ၊ ‘ယသ့ၣ်ညါတၢ်လီၢ်ဖဲလံာ်စီဆှံအိၣ်ဝဲတတီၤ လၢအိၣ်ဒီးလံာ်လၢအကတိၤ “ဒီး” အိၣ် 14 ဘျီလီၤ.’ ပှၤလုၢ်တၢ်အခိၣ်စံးဝဲ၊ ‘တအိၣ်ဘၣ်. လံာ်စီဆှံအပူၤ တၢ်ကွဲးဒ်န့ၣ်တအိၣ်ဘၣ်.’ ဖိသၣ်စံးဝဲ၊ ‘ဝံသးစူၤ ဖးန့ၢ်ယၤ တၢ်လီၣ်ဖျါ 18:13 တက့ၢ်.’ ပှၤလုၢ်တၢ်အခိၣ်စံးဝဲ၊ ‘မ့ၢ်လီၤ.’ ဖဲအဝဲဖးအခါ ပှၤဂီၢ်မုၢ်တဖၣ်ဂံၢ်ဝဲ၊ ဒီးမ့ၢ်နီၢ်နီၢ်လၢ လံာ်လၢအကတိၤ “ဒီး” အိၣ် 14 ဘျီလီၤ. ဒီးလၢ 14 ဘျီအကျါန့ၣ် “တၢ်စၢဃာ်ပှၤကညီအသးသမူတဖၣ်” အိၣ်ဝဲလီၤ. ပှၤဂီၢ်မုၢ်ဟီၣ်ထီၣ်ဝဲ၊ ‘အိၣ်ဝဲန့ၣ်! အိၣ်ဝဲန့ၣ်! ဖိသၣ်အံၤသ့ၣ်ညါလံာ်စီဆှံအါန့ၢ် ပှၤလုၢ်တၢ်အခိၣ်လီၤ.’ ပှၤလုၢ်တၢ်အခိၣ်သးဟးဂီၤဒိၣ်မးအဃိ ပာ်တ့ၢ်တၢ်ဂ့ၢ်အံၤ ဒီးတပျဲတၢ်မၤအၢပှၤဂီၢ်မုၢ်နီၤတဘျီလၢၤဘၣ်.”

GSAM 145.2ဒ်န့ၣ်အသိး၊ ကစၢ်ယွၤဒုးအိၣ်ဂၢၢ်အတၢ်ကတိၤ ခီဖျိဖိသၣ်အထးခိၣ်၊ ဒီးလၢကျဲလီၤလးအံၤ ဒုးဟူဘၣ်ပှၤဂီၢ်မုၢ်လၢ အတၢ်မ့ၢ်တၢ်တီလၢ တၢ်ဘျၢအဝဲသ့ၣ်တဖၣ် တပျဲပှၤစံၣ်တဲၤတဲလီၤ တၢ်သိၣ်တၢ်သီအဂၤတမံၤမံၤဘၣ် အဘျၢမ့ၢ်ထဲ တၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါလၢဘၣ်တၢ်ပာ်လီၤအီၤတမံၤအံၤဧိၤလီၤ.

GSAM 145တၢ်ဟ့ၣ်လၢသးစီဆှံ ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ကစီၣ်

GSAM 145.3တမ့ၢ်ထဲလၢ Sweden အပူၤဘၣ်လၢ ကစၢ်ယွၤကတိၤတၢ်ဒီးအပှၤဂီၢ်မုၢ် ခီဖျိသးစီဆှံအတၢ်ဟ့ၣ်တဖၣ်လၢ တၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤ ဘၣ်ဃးဒီးခရံာ်ဟဲက့ၤအပူၤဘၣ်. လၢ Scotland၊ England ဒီး America အပူၤစ့ၢ်ကီး ကစၢ်ယွၤ သိၣ်လိအပှၤဂီၢ်မုၢ် ခီဖျိတၢ်လီၣ်ဖျါထီၣ်လၢ အရ့ဒိၣ်တဖၣ်လီၤ.

GSAM 145William Foy အတၢ်ထံၣ်တဖၣ်

GSAM 145.4လၢ 1842 နံၣ်အပူၤ ပှၤလၢအမံၤမ့ၢ် William Foy အိၣ်ဝဲလၢ Boston, Mass. လီၤ. အဝဲမ့ၢ်ပှၤလၢ အသ့ၣ်ညါတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့အါ ဒီးမ့ၢ်ပှၤကတိၤတၢ်လၢအကလုၢ်မုာ်လီၤ. အဝဲမ့ၢ် Baptist ဘၣ်ဆၣ် အိၣ်ကတီၤအသးလၢ ကဒိးန့ၢ်တၢ်ပာ်ထီၣ်အီၤ ဒ်ပှၤလုၢ်တၢ်အခိၣ်လၢ Episcopal လီၤ. ကစၢ်ယွၤဟ့ၣ်အီၤ တၢ်ထံၣ်ခံခါလၢ 1842 နံၣ်အပူၤ၊ တခါလၢ လါယနူၤအါရံၤ 18 ဒီးအဂၤတခါလၢ လါဖ့ၣ်ဘြူၣ်အါရံၤ 4 လီၤ. တၢ်ထံၣ်တဖၣ်အံၤ အိၣ်ဒီးတၢ်အုၣ်အသးလၢအဖျါလၢ အမ့ၢ်သးစီဆှံအတၢ်လီၣ်ဖျါထီၣ်လၢအမ့ၢ်အတီလီၤ. ပှၤကိးအီၤလၢအလီၢ်အါတီၤ ဒ်သိးကကတိၤလၢ တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အပူၤ၊ တမ့ၢ်ထဲပှၤ Episcopal ဖိတဖၣ်ဘၣ်၊ မ့ၢ်စ့ၢ်ကီး Baptist ဖိတဖၣ် ဒီးတၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါအဂၤတဖၣ်လီၤ. ဖဲအဝဲကတိၤတၢ်အခါ အဝဲကူသိးဝဲ ပှၤလုၢ်တၢ်အခိၣ်အဆ့ကၤ ဒ်သိးတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အံၤအပှၤလုၢ်တၢ်အခိၣ်တဖၣ် ကူသိးဝဲလၢ အတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်တဖၣ်အပူၤအသိးလီၤ.

GSAM 146.1စီၤ Foy အတၢ်ထံၣ်တဖၣ် ဘၣ်ဃးဒီး ခရံာ်ကဟဲက့ၤချ့ချ့၊ ယွၤအပှၤဂီၢ်မုၢ် လဲၤတၢ်ဆူဝ့ၢ်စီဆှံလၢမူခိၣ်၊ ဟီၣ်ခိၣ်အသီ ဒီးပှၤလၢတၢ်မၤပူၤဖျဲးအီၤတဖၣ် အတၢ်ကပီၤလီၤ. အဝဲသ့ၣ်ညါကျိာ်ဂ့ၤဂ့ၤ ဒီးအတၢ်ပာ်ဖျါတၢ်အဂံၢ်အဘါအိၣ်ဝဲအဃိ အဝဲဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်လီၤဆီဖဲအလဲၤဝဲတပူၤလၢ်လၢ်လီၤ. ခီဖျိတၢ်ကိးအီၤအဃိ အဝဲလဲၤလၢဝ့ၢ်တဖျၢၣ်ဒီးတဖျၢၣ် ဒ်သိးကတဲဘၣ်ပှၤဂီၢ်မုၢ် တၢ်လီၤလးလၢအထံၣ်ဘၣ်ဝဲတဖၣ်အဂ့ၢ်လီၤ. ဒီးဒ်သိးကတူၢ်လိာ် ပှၤဂီၢ်မုၢ်အါမးလၢအဟဲနၢ်ဟူအီၤအဂီၢ် ဘျီၣ်ဖးဒိၣ်တဖၣ် ဘၣ်တၢ်ဃုထၢအီၤ၊ ဖဲန့ၣ်အဝဲတဲဘၣ်ပှၤအါအါဂီၢ်ဂီၢ် ဘၣ်ဃးဒီးမူခိၣ်အဟီၣ်ခိၣ်၊ ဝ့ၢ်ယရူၤၡလ့ၣ်အသီအတၢ်ဂ့ၤတၢ်ဝါ ဒီးမူခိၣ်ကလူးတဖၣ် အတၢ်ကရူၢ်ကရၢအဂ့ၢ်လီၤ. ဖဲအဝဲကတိၤဘၣ်ဃးဒီး ခရံာ်အတၢ်အဲၣ်လၢအနူးအနျၢ် ဒီးအတၢ်သးကညီၤလၢ ပှၤဒဲးဘးဖိအဂီၢ်အခါ အဝဲကိးပှၤလၢအတနာ်ဘၣ်တဖၣ် ဒ်သိးကဃုယွၤ၊ ဒီးပှၤအါဂၤစံးဆၢဝဲလၢ အတၢ်ဃ့ကညးလၢအနူးအနျၢ်အံၤလီၤ.

GSAM 146ခီၣ်သၢခါအတၢ်ထံၣ်

GSAM 146.2အတၢ်မၤဆဲးအိၣ်ဝဲ တုၤလၢ 1844 နံၣ်၊ ဖဲ မုၢ်နံၤ 2300 ကဘူးကတၢၢ်အခါလီၤ. ဖဲန့ၣ် အဝဲဒိးန့ၢ် သးစီဆှံအတၢ်လီၣ်ဖျါထီၣ်အဂၤတခါ—မ့ၢ်တၢ်ထံၣ်သၢခါတခါ လၢအဝဲတနၢ်ပၢၢ်ဝဲဘၣ်လီၤ. လၢတၢ်ထံၣ်အံၤအပူၤ အဝဲထံၣ်ဘၣ် ယွၤအပှၤဂီၢ်မုၢ်အကျဲ လၢအဆှၢအဝဲသ့ၣ်ဆူ ဝ့ၢ်စီဆှံလၢမူခိၣ်လီၤ. အဝဲထံၣ်ဘၣ် ခီၣ်လၢအဒိၣ်တခါ မ့တမ့ၢ် တၢ်ဆၢထၢၣ်တခါ ဖဲပှၤဂီၢ်မုၢ်အါအါဂီၢ်ဂီၢ် အိၣ်ဖှိၣ်ဝဲလီၤ. တဘျီတဘျီ ပှၤတဂၤဂၤလီၤတဲာ်ခီဖျိ ခီၣ်အံၤ ဒီးလီၤမၢ်ကွံာ်ဝဲလၢ အမဲာ်ညါ၊ ဒီးတၢ်စံးဘၣ်အီၤလၢ ပှၤအံၤ ‘ဃၣ်ကွံာ်ဝဲ’ လီၤ. ဝံၤဒီး အဝဲထံၣ်ဘၣ် ပှၤဂီၢ်မုၢ်တဖၣ် ဂဲၤထီၣ်ဆူ ခီၣ်ခံခါတခါ မ့တမ့ၢ် တၢ်ဆၢထၢၣ်ခံခါတခါ၊ ဒီးပှၤအဂၤတဖၣ်စ့ၢ်ကီး လီၤတဲာ်ခီဖျိ ခီၣ်အံၤ ဒီးလီၤမၢ်ဝဲလၢ အမဲာ်ညါလီၤ. လၢခံကတၢၢ် ခီၣ်သၢခါတခါဖျါထီၣ်ဝဲ ဒီးတုၤလၢ ဝ့ၢ်စီဆှံအပဲတြီတဖၣ်လီၤ. ပှၤဂီၢ်မုၢ်အါအါဂီၢ်ဂီၢ် ဟဲအိၣ်ဖှိၣ်ဒီးပှၤလၢအလဲၤထီၣ်ဆူ ခီၣ်သၢခါတခါအံၤလီၤ. မ့ၢ်လၢအဝဲမုၢ်လၢ် ကစၢ်ယ့ၣ်ၡူးကဟဲလၢအဆၢကတီၢ်ဖုၣ်ကိာ်အဃိ အဝဲတသ့ၣ်ညါ တၢ်ဂ့ၢ်လၢ တၢ်ကစီၣ်သၢခါတခါ ကဟဲဝဲလၢ တၢ်ကစီၣ်အခီၣ်ထံးတခါဒီးခံခါတခါအလီၢ်ခံ၊ ဒ်တၢ်ကွဲးအိၣ်လၢ တၢ်လီၣ်ဖျါ 14 အပူၤအသိးဘၣ်. အဃိ တၢ်ထံၣ်အံၤ မ့ၢ်တၢ်လၢအတနၢ်ပၢၢ်အီၤသ့ဘၣ်လၢ အဂီၢ် ဒီးအဝဲပတုာ်ကွံာ် တၢ်ကတိၤလၢပှၤဂီၢ်မုၢ်အမဲာ်ညါလီၤ. ဖဲဝံအဆၢကတီၢ် ကတၢၢ်ဝံၤအလီၢ်ခံ၊ လၢ 1845 နံၣ်အပူၤ၊ အဝဲနၢ်ဟူ ပှၤအဂၤတဂၤတဲဖျါထီၣ် တၢ်ထံၣ်ဒ်သိးအံၤ ဒီးအတၢ်ဖျါထီၣ်လၢ “တၢ်ကစီၣ်အခီၣ်ထံးတခါဒီးခံခါတခါ ဘၣ်တၢ်ဟ့ၣ်လီၤအီၤဝံၤလံ၊ ဒီးတၢ်ကစီၣ်သၢခါတခါ ကဟဲပိာ်ထွဲထီၣ်အခံလီၤ.” တယံာ်ဘၣ်န့ၣ် စီၤ Foy ဆူးဆါ ဒီးသံဝဲလီၤ.

GSAM 147.1လၢတၢ်လီၣ်ဖျါထီၣ်လၢယွၤအတၢ်စိတၢ်ကမီၤ ဒ်အံၤတဖၣ်အပူၤ၊ ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်စံၣ်တဲၤတဲလီၤအဝဲဟဲက့ၤ ‘အိၣ်လၢပဲတြီအချၢ’ အဂ့ၢ်၊ ဒီးတၢ်သးခုလၢပှၤအါအါဂီၢ်ဂီၢ် လီၤကွံာ်လၢတၢ်ဒဲးဘး ဒ်သိးကမၤယွၤအတၢ် ဒီးကအိၣ်ခိးအတၢ်ဟဲက့ၤအဂီၢ်န့ၣ် ပှၤဂီၢ်မုၢ်ဒိးန့ၢ် တၢ်အုၣ်ကီၤခံစးလၢ အဝဲအံၤမ့ၢ်နီၢ်နီၢ် ယွၤအတၢ်ကစီၣ်လၢ ဟီၣ်ခိၣ်အဂီၢ်အဂ့ၢ်လီၤ.

GSAM 147.2ဘၣ်ဆၣ် လါမၢ်ၡး 21, 1844 ဟဲတုၤဝဲ ဒီးလဲၤပူၤကွံာ်ဝဲ၊ ဒီးကစၢ်တဟဲဘၣ်. ဘၣ်ဆၣ် ပှၤလၢအသးအိၣ်ဆူၣ် ဒီးဆိကမိၣ်တၢ်ဂ့ၤတဖၣ် အတၢ်နာ်န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲလၢ အဝဲသ့ၣ်လဲၤတၢ်လၢ တၢ်ဘၣ်ဃးဒီးကစၢ်ယွၤအသးအိၣ်ဝဲ၊ ဒီးလၢအဆၢကတီၢ်ဘၣ်အခါ တၢ်ခဲလၢာ်ကဘၣ်တၢ်ဒုးဖျါထီၣ်ဝဲလီၤ.

Notes

  1. လူၤကၣ် 14:16, 17. ↩
  2. လီၣ်ဖျါ 19:9. ↩
  3. လူၤကၣ် 12:36. ↩
  4. မၤတၢ် 13:45. ↩
  5. James White ဒီး အဲလန် ဂျီ. White အတၢ်အိၣ်မူအဂ့ၢ်ဖုၣ်ကိာ်တဖၣ်၊ လံာ်ကဘျံးပၤ 61-64. ↩

Note

Back