Adventist Pioneer
Library
aplib.orgIsomero
Ishakiro
16 / 31
16 / 31

Igice cya 13 — Ibimenyetso by’Ubuyobozi bw’Imana

John Norton Loughborough

GSAM 198.1“Mbese hari imana yagerageje kujya kwishakira ishyanga irikuye mu rindi shyanga, ikoresheje ibigeragezo n’ibimenyetso n’ibitangaza n’intambara, n’ukuboko gukomeye n’ukuboko kurambuye, n’ibiteye ubwoba bikomeye, nk’ibyo Uwiteka Imana yanyu yabakoreye byose muri Egiputa mubyirebera n’amaso yanyu? Wabyeretswe kugira ngo umenye ko Uwiteka ari we Mana, ko nta yindi ibaho itari yo.”1

GSAM 198.2Uko ni ko Uwiteka yakoze igihe yakuraga ubwoko bwe mu ishyanga ry’abapagani, kugira ngo abujyane aho yashoboraga kububwirira amategeko ye, kandi aho yashoboraga kubuha ayo mategeko yanditswe ku bisate by’amabuye. Ibyo bitangaza ntibyakozwe kugira ngo bimare amatsiko yabo, ahubwo byakorewe kugira ngo bamenye badashidikanya ko uwari “yarakoreye ibikomeye muri Egiputa, n’ibitangaza mu gihugu cya Hamu, n’ibiteye ubwoba ku Nyanja Itukura,”2 kandi akavugana na bo ari hagati mu muriro no mu mwotsi byo ku mpinga ya Sinayi yaka, ari Imana nzima kandi y’ukuri, Umuremyi w’ibintu byose.

GSAM 198Mose ahamagarirwa mu gihuru cyakaga

GSAM 198.3Mose ubwe ntiyari gushobora gutuma Abisirayeli bava muri Egiputa ababwiye gusa ati: “Ubwo naragiraga imikumbi mu butayu, natekerezaga ibyanyu nkababazwa n’uburetwa murimo, none manutse mbazaniye kubakura muri Egiputa, nk’uko nagerageje kubikora ubwo nicaga Umunyegiputa mbere gato y’uko mpungira mu gihugu cya Midiyani.”

GSAM 199.1Byasabye igihuru cyakaga ntigikongoke, n’ijwi ryumvikanaga rituruka hagati mu birimi by’umuriro, kugira ngo na Mose ubwe yemere ko ari we wagombaga “kujya kuvana ubwo bwoko muri Egiputa.” Muri ubwo buryo butangaje ni bwo yahawe inshingano ye, umuhamagaro we ukomeye kandi wera. Kubwira bene se uko byamuhishuriwe byari guhita bibatera kumutega amatwi, bigategurira imitima yabo ibyari gukurikiraho, bityo bikabatera kwemera ko Mose ari umuyobozi wabo uyoborwa n’Imana.

GSAM 199.2Niba hari igihe, kuva Umukiza yazuka, abayoboke be bababaye kandi batengushywe bari bakeneye guhumurizwa no kubana na we n’amagambo ye abakomeza, ni cya gihe bamwe mu bizera bari bafite agahinda kandi batotezwaga bakomezaga gushikama mu kwizera nyuma y’“ijwi ryo mu gicuku” ryo mu 1844. Kandi niba hari igihe Imana mu mbabazi zayo yavuganye ubwayo n’imitima ibabaye, birasa n’aho byari bikwiye rwose ko ibikora mu gihe nk’icyo, ikabikorera abantu nk’abo.

GSAM 199Isezerano ryo kubana n’Umwami

GSAM 199.3Utazitiwe mu nzira cyangwa mu buryo akoresha mu gukora, kandi washyize impano z’Umwuka mu itorero rye “ubwo yazamukaga mu ijuru,”3 yasezeranyije kubana n’abayoboke be mu kubwiriza ubutumwa bwiza, “ndetse kugeza ku mperuka y’isi.”

GSAM 199.4Mu bihe byose Uwiteka yakomeje kwitegura kugaragariza imbaraga ze n’impano ze mu bamushakanaga umutima wose. Mbese, igihe yatangaga inshingano yo kubwiriza ubutumwa bwiza, ntiyavuze ati: “Ibi bimenyetso bizagendana n’abizera: mu izina ryanjye bazirukana abadayimoni, bazavuga indimi nshya, bazafata inzoka, kandi nibanywa ikintu cyica ntikizagira icyo kibatwara; bazarambika ibiganza ku barwayi, na bo bakire”?4

GSAM 199Impano z’Umwuka mu gihe cy’Ivugurura ry’Itorero

GSAM 199.5Mu gihe cy’Ivugurura ry’Itorero ryo mu kinyejana cya cumi na gatandatu, no mu bihe byakurikiyeho, habayeho ibikorwa bitangaje by’imbaraga z’Umwami no kugaragazwa kw’impano y’ubuhanuzi. D’Aubigné avuga iby’ubuhanuzi bwa John Huss. Charles Buck, mu gitabo cye cyitwa Inkuru z’Ibyabaye mu Iyobokamana, avuga uko George Wishart yahanuye mu 1546. John Wesley, mu nyandiko ze, avuga iby’ubuhanuzi bwa Jonathan Pyrah n’uko bwasohoye. Umukuru J. B. Finley, mu gitabo yanditse kivuga imibereho ye, avuga iby’iyerekwa ritangaje yagize n’uko yakize ubwe mu mpeshyi yo mu 1842. Ikinyamakuru Umuvugizi w’Umukristo, cy’Abametodisiti, cyatangaje inkuru ishishikaje y’iyerekwa ritangaje ryahawe Dogiteri Bond wo muri iryo torero igihe yakoraga umurimo wo kubwiriza, n’ingaruka zaryo. Ibyo byari ibimenyetso ku bashakanaga Uwiteka kwicisha bugufi ko atahindutse, kandi ko yari agikomeza kuvugana n’ubwoko bwe akoresheje impano y’ubuhanuzi.

GSAM 200Itorero ry’abasigaye rigomba kugira Umwuka w’Ubuhanuzi

GSAM 200.1Mu Byanditswe harimo amagambo asobanutse kandi adaciye ku ruhande avuga ko Uwiteka azagaragaza mu buryo bwihariye impano z’Umwuka we, cyane cyane impano y’ubuhanuzi, mu bantu bazasangwa bategereje ukuza kwe. Umurongo wa mbere twerekejeho ibitekerezo uboneka mu rwandiko rwandikiwe Abakorinto, ugira uti: “Nshimira Imana yanjye iteka ku bwanyu, ku bw’ubuntu bw’Imana mwaherewe muri Yesu Kristo, kuko muri we mwatungiwe muri byose, mu mvugo yose no mu bumenyi bwose, nk’uko ubuhamya bwa Kristo bwakomejwe muri mwe, ku buryo mutagira impano n’imwe mubura, mutegereje ukuza k’Umwami wacu Yesu Kristo. Ni we uzabakomeza kandi kugeza ku mperuka, kugira ngo mutazabaho umugayo ku munsi w’Umwami wacu Yesu Kristo.”5

GSAM 200.2Mu Byahishuwe dusoma iby’“abasigaye,” ari ryo torero rya nyuma ry’ubutumwa bwiza: “Ikiyoka kirakarira umugore [itorero], kiragenda ngo kirwane n’abasigaye bo mu rubyaro rwe, bakomeza amategeko y’Imana kandi bafite ubuhamya bwa Yesu Kristo.”6 Turabaza tuti: “Ubuhamya bwa Yesu” itorero rya nyuma rigomba kugira ni iki, ari bwo, iyo bwemejwe, butegura inzira yo kugaragazwa kw’impano zose z’Umwuka? Igisubizo cy’icyo kibazo tugisanga mu buhamya umumarayika yahaye Yohana ku kirwa cya Patimo: “Nikubita ku birenge bye ngo ndamuramye. Arambwira ati: Reka kubikora; ndi umugaragu mugenzi wawe na mugenzi wa bene so bafite ubuhamya bwa Yesu. Ramya Imana, kuko ubuhamya bwa Yesu ari Umwuka w’Ubuhanuzi.”7

GSAM 201.1Icyo gisobanuro cyatanzwe n’umumarayika cyerekana ko “Umwuka w’Ubuhanuzi” ugaragarira mu itorero ritegereje Kristo ari wo utegura inzira y’impano zose, kandi ko itorero ry’“abasigaye” rirwanywa kubera ko rifite iyo mpano muri ryo.

GSAM 201Ubuhamya bwa Pawulo ku mpano

GSAM 201.2Urwandiko Pawulo yandikiye Abatesalonike rwerekana ko umunsi w’Umwami, umunsi wa nyuma wo gushyira mu bikorwa urubanza, uzatungura imbaga y’abantu “nk’umujura uza nijoro”; ariko ntuzatungura utyo abana b’Umwami b’indahemuka, kuko ari “abana b’umucyo n’abana b’amanywa.” Mu nama agira abo bantu bari maso, aravuga ati: “Ntimukazimye Umwuka. Ntimugahinyure ubuhanuzi. Mugerageze byose, mugundire ibyiza.”8

GSAM 201.3Ku byerekeye ijambo ry’Ikigiriki propheteias, ryahinduwe hano ngo ubuhanuzi, Greenfield, mu gitabo cye cyitwa Inkoranyamagambo y’Ikigiriki, aravuga ati: “Gukoresha impano y’ubuhanuzi; ni cyo risobanura muri 1 Abatesalonike 5:20.” Ni na ko inkoranyamagambo za Parkhurst, Robinson, na Liddell na Scott zibivuga. Ibyo rero ni ubuhamya busobanutse ko impano y’ubuhanuzi y’ukuri izaba mu itorero ritegereje ukuza kwa kabiri kwa Kristo. Inama itangwa ni iyo kudahinyura iyo mpano, ahubwo kuyigerageza; nibabona ko igaragara mu buryo bwiza, “bakayigundira.”9

GSAM 201Isohozwa ry’isezerano

GSAM 201.4Tumaze kubona uko Uwiteka yatangiye kugaragaza impano y’ubuhanuzi igihe hatangazwaga ubutumwa bw’umumarayika wa mbere n’ubutumwa bw’umumarayika wa kabiri. Iyo mpano yarushijeho kwigaragaza nyuma y’irangira ry’iminsi 2300. Uwiteka ubwe yitoranyirije uwo yari kuyikoresha, atoranya nk’umukozi we uwari yaramweguriye byose, ndetse n’ubuzima bwe bwari buri hagati yo gupfa no gukira, “ufite intege nke kurusha abanyantege nke bose.”10 Mu mezi abiri yakurikiye igihe cyari cyarateganyijwe, Umukobwa Ellen G. Harmon, wo muri Portland, Maine, icyo gihe wari ufite imyaka igera kuri cumi n’irindwi gusa, yatangiye guhabwa ibyo ahishurirwa n’Uwiteka.

GSAM 202.1Kubera ko nabonye uburyo bwo kuganira n’abari batuye muri Portland igihe cy’iyerekwa rya mbere, kandi nkaba nari nzi na Madamu Haines, uwo Umukobwa Harmon yaboneyeho iyerekwa rye rya mbere mu rugo, ndavuga uko byagenze nk’uko abo bantu babimbwiye.

GSAM 202.2Icyo gihe Umukobwa Harmon yari arembye cyane. Mu byumweru byinshi yari amaze, ntiyashoboraga kuvuga keretse ahwihwisa. Umuganga umwe yari yaravuze ko indwara ye ari igituntu kijyana no kubyimba umubiri kubera amazi. Yavuze ko igihaha cye cy’iburyo cyari cyarangiritse, n’icy’ibumoso kirwaye cyane, kandi ko n’umutima we wari warafashwe. Yavuze ko yatekerezaga ko atari asigaje kurama keretse igihe gito cyane, kandi ko yashoboraga gupfa umwanya uwo ari wo wose. Iyo yabaga aryamye, guhumeka byaramugoraga cyane. Nijoro yashoboraga kuruhuka gusa bamwegamije mu buriri ku bintu bimushyigikiye, asa n’uwicaye. Inkorora yazaga kenshi no kuva amaraso mu bihaha byari byaramuciye intege cyane.

GSAM 202Iyerekwa rya mbere ry’Umukobwa Harmon

GSAM 202.3Igihe yagiraga iyerekwa rye rya mbere yari acumbitse kwa Madamu Haines. Hari mu gitondo, bari mu gusengera hamwe nk’umuryango. Hari abantu batanu, bose ari bashiki bacu bahuje ukwizera. Abandi bari bamaze gusenga, maze Umukobwa Harmon arimo gusenga ahwihwisa, imbaraga z’Imana zimanuka mu buryo butangaje cyane, bigaragara ko zikora ku bari aho bose. Ako kanya ntiyongera kumenya ibyaberaga iruhande rwe byose: yari mu iyerekwa.

GSAM 202.4Mu iteraniro ryakurikiyeho yabwiye abizera bo muri Portland ibyo yari yeretswe. Bizeraga badashidikanya ko byaturutse ku Uwiteka. Icyo gihe muri Portland hari abantu bagera kuri mirongo itandatu bemezaga ko ari umurimo w’Uwiteka. Hari imbaraga zaherekezaga iryo yerekwa, ndetse n’igihe ryavugwaga, zashoboraga guturuka ku Mana yonyine. Yahoraga azirikana yitonze cyane iby’iteka ryose, kandi yasaga n’uwuzuye gutinya no kubaha birenze uko umuntu yabivuga, kuko umuntu muto kandi ufite intege nke nka we yari yaratoranyijwe kugira ngo abe igikoresho Uwiteka azanyuzamo umucyo awuha ubwoko bwe. Yavuze ko mu iyerekwa yasaga n’uzengurutswe n’abamarayika barabagirana mu bikari by’ijuru byiza bihebuje, aho byose ari ibyishimo n’amahoro, kandi ko kugaruka akabona ibiri muri ubu buzima bupfa bitanyura umutima byamubabazaga cyane.

GSAM 203Incamake y’iyerekwa rya mbere

GSAM 203.1Incamake ikurikira y’iyerekwa rye rya mbere, nk’uko ubwe yaribwiye abizera bo muri Portland, irerekana muri make uko amayerekwa ye yose yari ameze:—

GSAM 203.2“Igihe nasengaga, imbaraga z’Imana zanjeho mu buryo ntari narigeze numva mbere. Nari nzengurutswe n’umucyo, kandi nagendaga nzamuka hejuru cyane y’isi. Nahindukiye gushaka abantu bo mu muryango w’ukuza kwa kabiri bari mu isi, ariko sinababona, maze ijwi rirambwira riti: ‘Ongera urebe, kandi urebe haruguru ho gato.’ Nuko nubura amaso, mbona inzira igororotse kandi ifunganye, iri hejuru cyane y’isi. Muri iyo nzira abantu bo mu muryango w’ukuza kwa kabiri bagendaga berekeza mu murwa, wari ku mpera ya kure y’iyo nzira. Bari bafite umucyo mwinshi wari washyizwe inyuma yabo ku ntangiriro y’inzira, umumarayika ambwira ko ari ‘ijwi ryo mu gicuku.’ Uwo mucyo wamurikaga inzira yose, ukamurikira ibirenge byabo kugira ngo badasitara. Iyo bakomezaga guhanga amaso Yesu wari imbere yabo abayobora mu murwa, bagiraga umutekano. Ariko bidatinze bamwe bararushye; bavuga ko umurwa uri kure cyane, kandi ko bari biteze ko baba barawugezemo mbere y’icyo gihe. Maze Yesu akabakomeza azamura ukuboko kwe kw’iburyo kurabagirana ubwiza, kuri uko kuboko hakava umucyo mwinshi wakwiraga hejuru y’abantu bo mu muryango w’ukuza kwa kabiri, bakarangurura bati: Haleluya! Abandi bahubutse bahakana umucyo wari inyuma yabo, bavuga ko atari Imana yari yabagejeje iyo hose. Umucyo wari inyuma y’abo warazimye, usiga ibirenge byabo mu mwijima w’icuraburindi; barasitara, bakura amaso ku cyo bari bahanze, ntibaba bakibona Yesu, maze bagwa bava mu nzira, bikubita hasi mu isi iri mu mwijima kandi yuzuye ibibi. Bidatinze twumvise ijwi ry’Imana rimeze nk’amazi menshi, ritumenyesha umunsi n’isaha Yesu azaziraho. Abera bari bakiriho bamenye iryo jwi kandi bararisobanukirwa, naho abanyabyaha batekereza ko ari inkuba n’umutingito. Igihe Imana yatangazaga igihe cyo kuza kwa Yesu, yadusutseho Umwuka Wera, maze mu maso hacu hatangira kumurika no kurabagirana ubwiza bw’Imana, nk’uko mu maso ha Mose hagenze igihe yamanukaga ava ku musozi wa Sinayi.”11

GSAM 204Uko Madamu White yabaga ameze igihe yabaga ari mu iyerekwa

GSAM 204.1Mbere y’uko dukomeza iyo nkuru ikora ku mutima y’uko Umwuka w’Imana yigaragaje muri ubwo buryo butangaje, ndabanza mvuge ibintu bimwe byerekeye ayo mayerekwa. Ubwa mbere nabonye Madamu E. G. White, wahoze ari Umukobwa Harmon, hari mu Ukwakira 1852. Uwo munsi namubonye ari mu iyerekwa ryamaze isaha irenga. Kuva icyo gihe nagize amahirwe yo kumubona ari mu iyerekwa incuro zigera kuri mirongo itanu. Nari mpari igihe abaganga bamusuzumaga ameze atyo, kandi nishimira guhamya ibyo nabonye kandi nzi. Niringiye ko inkuru y’ibyabaye itazirengagizwa mu buryo bwo kutayitaho ngo abantu bemere ibitekerezo bidafite ishingiro by’abatarigeze bamubona ameze atyo.

GSAM 204.2Iyo atangiye kujya mu iyerekwa, arangurura incuro eshatu ati: “Icyubahiro!” Ayo majwi atera ibinezaneza kandi agakomeza gusubirana; irya kabiri, cyane cyane irya gatatu, riba rituje kurusha irya mbere ariko rikarushaho gukora ku mutima, ijwi rikamera nk’iry’umuntu uri kure yawe, rigenda ricika ku buryo uri hafi kutaryumva. Mu gihe kigera ku masegonda ane cyangwa atanu, asa n’uwaguye nk’umuntu urabiranye cyangwa wacitse intege; maze agasa n’uhise yuzuzwa imbaraga zisumba iz’umuntu, rimwe na rimwe agahita ahaguruka akagendagenda mu cyumba. Akenshi anyeganyeza ibiganza n’amaboko, atunga iburyo cyangwa ibumoso uko umutwe we uhindukiye. Ibyo byose abikora mu buryo bwiza cyane. Uko ikiganza cyangwa ukuboko kwe kwaba gushyizwe kose, nta muntu ushobora kukunyeganyeza. Amaso ye ahora afunguye, ariko ntahumbya; aba yubuye umutwe areba hejuru, atareba nk’utagira icyo abona, ahubwo afite mu maso heza. Igitandukanya iyo ndoro n’isanzwe ni uko aba asa n’uhanga amaso ikintu kiri kure. Ntahumeka, nyamara umutima we ukomeza gutera neza uko bisanzwe. Mu maso he haba heza, hakagira ibara ritukura nk’uko asanzwe ameze.

GSAM 205Kugereranywa n’ibyabaye kuri Daniyeli

GSAM 205.1Uko yabaga ameze ku byerekeye guhumeka, kubura imbaraga, no kongera guhabwa imbaraga igihe umumarayika w’Imana yamukoragaho, byose bihuje rwose n’ibyo umuhanuzi Daniyeli yavuze ku byamubayeho mu iyerekwa, agira ati: “Nuko nsigara jyenyine, mbona iryo yerekwa rikomeye, sinasigarana imbaraga; kuko uburanga bwanjye bwahindutse bukangirika, kandi nta mbaraga nasigaranye.” “Mbese umugaragu w’uyu mwami wanjye yabasha ate kuvugana n’uyu mwami wanjye? Kuko jyewe ako kanya nta mbaraga nasigaranye, ndetse nta n’umwuka wo guhumeka wansigayemo. Maze uwari afite ishusho y’umuntu yongera kunkoraho, antera imbaraga, aravuga ati: Yewe muntu ukundwa cyane, witinya; amahoro abe muri wowe; komera, ni koko, komera. Amaze kuvugana nanjye, mpabwa imbaraga, ndavuga nti: Databuja avuge, kuko unteye imbaraga.”12

GSAM 205UBUHAMYA BW’ABABYIBONEYE

GSAM 205M. G. Kellogg, M.D.

GSAM 205.2Ku byerekeye uko Madamu White yabaga ameze igihe yabaga ari mu iyerekwa, birakwiriye ko dutanga amagambo make y’ababyiboneye. Ubuhamya bwa mbere ni ubwa M. G. Kellogg, M.D., uvuga iby’iyerekwa rya mbere yatangiwe muri Michigan, ku wa 29 Gicurasi 1853, mu iteraniro ryabereye i Tyrone, mu ntara ya Livingston. Aragira ati:—

GSAM 206.1“Mushiki wacu White yamaze mu iyerekwa iminota nka makumyabiri cyangwa igice cy’isaha. Ubwo yajyaga mu iyerekwa, abari aho bose basaga n’abiyumvamo ububasha bw’Imana n’uko yari ihari, kandi bamwe muri twe twumvise rwose Umwuka w’Imana atumanukiyeho mu buryo bukomeye. Twari mu masengesho no mu iteraniro ryo gusangira ubuhamya ku gitondo cy’Isabato, nko mu ma saa tatu. Mwene data White, data, na mushiki wacu White bari bamaze gusenga, kandi icyo gihe ni jye wasengaga. Nta kwishima gukabije cyangwa imyiyereko byari byabaye. Ariko twari twinginze Imana dushishikaye ngo ihe umugisha iteraniro ihabe, kandi ihe umugisha umurimo wo muri Michigan. Ubwo mushiki wacu White yavuzaga rya jwi ry’intsinzi ati: ‘Icyubahiro! I-c-y-u-b-a-h-i-r-o-! I-c-y-u-b-a-h-i-r-o-!’ mwamwumvanye kenshi iyo yajyaga mu iyerekwa, mwene data White yarahagurutse abwira abari aho ko umugore we ari mu iyerekwa. Amaze gusobanura uko amayerekwa ye yabaga ameze, n’uko atahumekaga igihe yabaga ari mu iyerekwa, yatumiye uwashakaga wese kuza imbere akamusuzuma. Dogiteri Drummond, umuganga wari n’umubwiriza w’umudiventisiti w’umunsi wa mbere w’icyumweru, wari waravuze (ataramubona ari mu iyerekwa) ko amayerekwa ye yakomokaga ku gusinzirizwa hakoreshejwe ububasha bw’umuntu, kandi ko na we yashoboraga kumutera iyerekwa, yaje imbere. Amaze kumusuzuma yitonze, mu maso he hahindutse herurutse cyane, maze aravuga ati: ‘Ntabwo ahumeka!’

GSAM 206.2“Nzi neza rwose ko muri icyo gihe atahumekaga ubwo yari mu iyerekwa, kandi ni ko byagenze no mu yandi mayerekwa menshi yagize mpari. Kuva mu iyerekwa na byo byagaragaraga neza kimwe no kurijyamo. Ikimenyetso cya mbere cyatumenyesheje ko iyerekwa rirangiye ni uko yongeye gutangira guhumeka. Ku nshuro ya mbere yinjije umwuka mwinshi kandi amara umwanya awinjiza, awinjiza wose mu buryo bwerekanaga ko ibihaha bye byari byarasigayemo ubusa rwose. Amaze kwinjiza umwuka bwa mbere, hashize iminota myinshi atarongera kuwufata bwa kabiri; na wo wujuje ibihaha kimwe n’uwa mbere. Hanyuma yongeye kumara iminota ibiri adahumeka, yinjiza umwuka bwa gatatu, maze nyuma yaho atangira guhumeka nk’uko bisanzwe.” Byashyizweho umukono na “M. G. Kellogg, M.D., Battle Creek, Michigan, ku wa 28 Ukuboza 1890.”

GSAM 207F. C. Castle

GSAM 207.1Dutanze aya magambo y’umuntu wiboneye isuzuma ry’ubuvuzi Madamu White yakorewe ari mu iyerekwa i Stowe, muri Vermont, mu mpeshyi yo mu 1853. Aragira ati:—

GSAM 207.2“Hari umuganga, maze aramusuzuma akurikije uko ubushishozi bwe n’ubumenyi bwe byamwerekaga, kugira ngo amenye icyateraga ibyo byagaragaraga. Buji yaka yashyizwe hafi y’amaso ye yari arambuye cyane; nta mutsi n’umwe w’ijisho wanyeganyeze. Hanyuma yasuzumye uko umutima we wateraga, ndetse n’uko yahumekaga, kandi nta guhumeka kwariho. Amaherezo yemeye adashidikanya ko ibyo bitashoboraga gusobanurwa hakurikijwe amategeko y’ibisanzwe cyangwa ubumenyi bw’abahanga.” Byashyizweho umukono na “F. C. Castle.”

GSAM 207D. H. Lamson

GSAM 207.3Ubu buhamya bukurikira buvuga iby’isuzuma ryakozwe ubwo Madamu White yari mu iyerekwa, mu iteraniro ryabereye mu rugo rw’Umukuru James White, ku muhanda wa Monroe, i Rochester, New York, ku wa 26 Kamena 1854:—

GSAM 207.4“Icyo gihe nari mfite imyaka cumi n’irindwi. Numva bisa n’aho nkiri kumva rya jwi rikora ku mutima yavugaga ati: ‘I-c-y-u-b-a-h-i-r-o-!’ Hanyuma yamanutse agana hasi, ataguye, ahubwo amanuka buhoro, afashwe mu maboko y’umuntu wari umuri hafi. Abaganga babiri barinjiye, umusaza n’umusore. Mwene data White yashakaga cyane ko basuzuma mushiki wacu White babyitondeye, kandi barabikoze. Bazanye indorerwamo, umwe muri bo ayifata hejuru y’umunwa we ubwo yavugaga; ariko bidatinze barabiretse, bavuga bati: ‘Ntabwo ahumeka.’ Hanyuma basuzumye bitonze impande z’igituza cye ubwo yavugaga, bashaka ikimenyetso icyo ari cyo cyose cy’uko yinjizaga umwuka mwinshi, ariko ntibakibona. Barangije icyo gice cy’isuzuma, yarahagurutse ahagarara, akiri mu iyerekwa, afashe Bibiliya hejuru cyane, ayirambura ava ku murongo ajya ku wundi, akavuga imirongo neza uko yanditse, nubwo amaso ye yarebaga hejuru, atareba mu gitabo.

GSAM 208.1“Yabonye ibyago birindwi bya nyuma. Hanyuma abona intsinzi y’abera, kandi ijwi rye ry’intsinzi numva bisa n’aho nkiri kuryumva na n’ubu. Ibyo bintu ndabihamya nta kuzuyaza.” Byashyizweho umukono na “Umukuru D. H. Lamson, Hillsdale, Mich., ku wa 8 Gashyantare 1893.”

GSAM 208Madamu Drusilla Lamson

GSAM 208.2Ubundi buhamya buvuga iryo suzuma ry’ubuvuzi bwatanzwe na Madamu Drusilla Lamson, umupfakazi wa mubyara w’Umukuru Lamson, wari umuyobozi w’abaforomokazi mu kigo cy’ubuvuzi cy’i Clifton Springs, N.Y. Avuga iby’iteraniro ryo ku wa 26 Kamena 1854, agira ati:—

GSAM 208.3“Ndibuka iteraniro iryo gerageza ryakorewemo, ari ryo kugenzura ibyo mwene data White yari yaravuze kenshi, ko mushiki wacu White atahumekaga igihe yabaga ari mu iyerekwa; ariko sinshobora kwibuka izina ry’umuganga wari uhari.... Agomba kuba yari Dogiteri Fleming, kuko ari we muganga bajyaga bahamagara rimwe na rimwe ngo abahe inama. Icyakora ubu yarapfuye. Icyo nshobora kuvuga ni uko iryo gerageza ryakozwe, kandi nta kimenyetso cy’umwuka wo guhumeka cyagaragaraga ku ndorerwamo.” Byashyizweho umukono na “Drusilla Lamson, Clifton Springs, N.Y., ku wa 9 Werurwe 1893.”

GSAM 208.4Dore ubundi buhamya bw’umuntu wari uhari ku munsi wavuzwe haruguru:—

GSAM 208David Seeley

GSAM 208.5“Ibi byandikiwe kwemeza ko nasomye ubuhamya buri haruguru bwa David Lamson na Madamu Drusilla Lamson, bwerekeye amagambo y’umuganga ubwo yasuzumaga Madamu E. G. White ari mu iyerekwa, ku wa 26 Kamena 1854. Nari muri iryo teraniro, kandi niboneye iryo suzuma. Nemera ibyavuzwe na mwene data Lamson na mushiki wacu Lamson, kandi nakongeraho ko Dogiteri Fleming n’undi muganga wari ukiri muto ari bo bakoze iryo suzuma. Madamu White amaze guhaguruka agahagarara, nk’uko babivuze, avuga imirongo y’Ibyanditswe, Dogiteri Fleming yasabye ko bamuzanira buji yaka. Yayegereje iminwa ye uko yashoboraga kose atamutwitse, ayishyira neza aho umwuka wari kunyura iyo aza kuba ahumeka. Urumuri rwa buji ntirwanyeganyeze na gato. Umuganga ahita avuga ashimangira ati: ‘Ibyo bikemuye iki kibazo burundu; nta mwuka wo guhumeka uri mu mubiri we.’” Byashyizweho umukono na “David Seeley, Fayette, Iowa, ku wa 20 Kanama 1897.”

GSAM 209Bwana na Madamu A. F. Fowler

GSAM 209.1Amagambo akurikira avuga iby’isuzuma ryakozwe ubwo Madamu White yari mu iyerekwa mu nzu y’amateraniro ya Waldron, i Hillsdale, Mich., mu kwezi kwa Gashyantare 1857. Dogiteri Lord, umuganga w’i Hillsdale wari umaze imyaka mirongo itanu avura, yakoze isuzuma yitonze cyane. Ku byerekeye iryo suzuma, ndatanga ubu buhamya bukurikira:—

GSAM 209.2“Twari duhari ubwo (muri Gashyantare 1857) mushiki wacu E. G. White yagiraga iyerekwa mu nzu y’amateraniro ya Waldron, i Hillsdale. Dogiteri Lord yaramusuzumye, maze aravuga ati: ‘Umutima we uratera, ariko nta guhumeka kuriho. Ari muzima, ariko ibihaha ntibikora; sinshobora gusobanura uko ameze.’” Byashyizweho umukono na “A. F. Fowler, Madamu A. F. Fowler, Hillsdale, Mich., ku wa 1 Mutarama 1891.”

GSAM 209C. S. Glover

GSAM 209.3Dore andi magambo yerekeye iryo yerekwa:—

GSAM 209.4“Nari mpari ubwo mushiki wacu White yagiraga iyerekwa ryavuzwe haruguru, mu nzu y’amateraniro ya Waldron, i Hillsdale. Uretse ibyavuzwe haruguru, numvise umuganga avuga ko uko mushiki wacu White yari ameze mu iyerekwa ‘byari birenze ubumenyi bwe.’ Yongeye kuvuga ati: ‘Muri ibyo harimo ikintu kirenze imbaraga za kamere.’” Byashyizweho umukono na “C. S. Glover, Battle Creek, Michigan, ku wa 19 Mutarama 1891.”

GSAM 209Bwana na Madamu Carpenter

GSAM 209.5Dore ubuhamya bwa gatatu ku byabaye muri icyo gihe:—

GSAM 209.6“Ibi byandikiwe kwemeza ko twari mu nzu y’amateraniro ya Waldron, i Hillsdale, Mich., muri Gashyantare 1857, ubwo Madamu E. G. White yagiraga iyerekwa, kandi akiri muri iyo mimerere agasuzumwa na Dogiteri Lord. Twumvise amagambo yavugiye ku mugaragaro ku byabaye, nk’uko yavuzwe haruguru na mwene data Fowler na mushiki wacu Fowler.” Byashyizweho umukono na “W. R. Carpenter, Eliza Carpenter, Noblesville, Ind., ku wa 30 Kanama 1891.”

GSAM 210D. T. Bourdeau

GSAM 210.1Ubu noneho ndaberekeza ku igerageza ryakozwe ubwo Madamu White yari mu iyerekwa i Buck’s Bridge, mu ntara ya St. Lawrence, N.Y.:—

GSAM 210.2“Ku wa 28 Kamena 1857, nabonye mushiki wacu Ellen G. White ari mu iyerekwa ku nshuro ya mbere. Sinemeraga amayerekwa; ariko ikintu kimwe, mu bindi nashoboraga kuvuga, cyanyemeje ko amayerekwa ye yaturukaga ku Mana. Kugira ngo menye neza niba yarahumekaga cyangwa atahumekaga, nabanje gushyira ikiganza cyanjye ku gituza cye, nkimaraho umwanya uhagije wo kumenya ko ibihaha bye bitazamukaga kandi ngo bimanuke, nk’uko byari kuba bimeze iyo aza kuba ari umurambo. Maze nshyira ikiganza cyanjye ku munwa we, mfunga amazuru ye nyafatiye hagati y’igikumwe n’urutoki rugikurikira, ku buryo atashoboraga gusohora cyangwa kwinjiza umwuka, kabone n’iyo yari kubishaka. Namufashe ntyo n’ikiganza cyanjye iminota nka cumi, umwanya wari uhagije ngo abure umwuka apfe mu bihe bisanzwe; ariko iryo gerageza nta cyo ryamutwaye na gito. Kuva nabona icyo kintu gitangaje, nta na rimwe ndongera kumva nshaka gushidikanya ko amayerekwa ye akomoka ku Mana.” Byashyizweho umukono na “D. T. Bourdeau, Battle Creek, Michigan, ku wa 4 Gashyantare 1891.”

GSAM 210Umuganga Uri Umuvugizi w’Imyuka Asuzuma Iyerekwa

GSAM 210.3Ndavuga irindi suzuma ry’ubuvuzi niboneye i Parkville, mu ntara ya St. Joseph, Mich., ku wa 12 Mutarama 1861.

GSAM 210.4Madamu White amaze kubwira amagambo yo guhugura iteraniro ry’abantu benshi bari bateraniye mu rusengero rw’Abadiventisiti, umugisha w’Imana wamumanukiyeho mu buryo butangaje, maze ajya mu iyerekwa yicaye ku ntebe ye. Hari Dogiteri Brown, umugabo wari ufite ubuzima bwiza n’imbaraga nyinshi z’umubiri, akaba n’umuvugizi w’imyuka. Yari yaravuze ko amayerekwa ye yari kimwe no gukoreshwa n’imyuka, kandi ko aramutse agize iyerekwa ari aho, yashoboraga kurimuvanamo mu munota umwe. Hatanzwe ubutumire ku muntu wese washakaga kuza imbere ngo amusuzume, yibonere neza uko ameze igihe ari mu iyerekwa. Uwo muganga yaje imbere, ariko atararangiza n’igice cy’isuzuma rye, mu maso he hahindutse nk’ah’umurambo, atitira nk’ikibabi cy’asipeni. Umukuru White aravuga ati: “Mbese umuganga yatubwira uko ameze?” Arasubiza ati: “Ntabwo ahumeka,” maze yihutira kujya ku muryango. Abari ku muryango bazi uko yari yariyemeye baramubwira bati: “Subirayo, ukore ibyo wavuze ko uzakora; vana uwo mugore mu iyerekwa.” Afite ubwoba bwinshi, yafashe ku gifashi cy’urugi, ariko ntibamwemerera kurukingura kugeza ubwo abari hafi y’urugi bamubajije bati: “Dogiteri, ni ibiki?” Arabasubiza ati: “Imana yonyine ni yo ibizi; nimundeke nsohoke muri iyi nzu;” maze arasohoka.

GSAM 211.1Byaragaragaraga ko umwuka wamukoreshaga nk’umuvugizi w’imyuka utari ufite ituze imbere y’ububasha bwayoboraga Madamu White mu iyerekwa, kimwe n’uko abari baratewe n’abadayimoni mu minsi y’Umukiza batari bafite ituze, bakabaza bati: “Mbese uje hano kutubabaza igihe kitaragera?”13

GSAM 211.2Ibyabaye muri icyo gihe bisa n’ibyanditswe ku byabaye ku muhanuzi Daniyeli. Ubwo yajyaga mu iyerekwa abitewe n’Umwuka w’Uwiteka, Abakaludaya bari aho—abapagani batari bazi uwo Mwuka—bagize ubwoba bwinshi, maze “barahunga bajya kwihisha.”14

GSAM 211Umukobwa Harmon Ategekwa Kuvuga Amayerekwa Ye

GSAM 211.3Hashize nk’icyumweru kimwe nyuma y’iyerekwa rye rya mbere, mu iteraniro ryabereye mu nzu ya se, umukobwa Harmon yagize iyerekwa rya kabiri, ategekwa kumenyesha abandi ibyo yari yarahishuriwe. Yari ahangayitse cyane, yibaza uko yashoboraga gukora ibyo Umwami yamutegetse. Ubuzima bwe bwari bubi cyane ku buryo umubiri we wababazwaga rwose, kandi uko byagaragaraga kose yasaga n’ushigaje igihe gito cyo kubaho. Yari afite imyaka cumi n’irindwi gusa, ari muto kandi afite intege nke, atamenyereye kubana n’abantu benshi. Kandi muri kamere ye yagiraga amasonisoni menshi, agakunda kwigunga, ku buryo guhura n’abantu atazi byamuteraga umubabaro. Yamaze iminsi myinshi asenga ashishikaye, akageza no mu gicuku, asaba ko uwo mutwaro wamukurwaho ugahabwa undi wabashaga kuwikorera kumurusha. Ariko umucyo wamwerekaga inshingano ye ntiwigeze uhinduka, kandi amagambo y’umumarayika yakomezaga kumvikana ati: “Menyesha abandi ibyo naguhishuriye.”

GSAM 212.1Mu gihe umukobwa Harmon yari agifite ibyo bitekerezo bimugora, yagiye mu rindi teraniro ryabereye mu nzu ya se. Muri iryo teraniro, abari aho bose bashyize hamwe bamusengera bashishikaye, maze yongera kwiyegurira Umwami, yumva yemeye gukoreshwa ngo amuheshe icyubahiro. Ubwo yasengaga, umwijima mwinshi wari waramutwikiriye waratatanye; kandi nk’uko yaje kubivuga nyuma, umucyo urabagirana, umeze nk’umupira w’umuriro, wamusanze. Uwo mucyo umugezeho, imbaraga ze zamuvuyemo, yumva ameze nk’uri imbere ya Yesu n’abamarayika. Yongeye kubwirwa ati: “Menyesha abandi ibyo naguhishuriye.” Yavuze ko yinginze ashishikaye ngo niba agomba kujya kuvuga ibyo Umwami yamweretse, arindwe kwishyira hejuru. Maze umumarayika amubwira ko isengesho rye ryumviswe, kandi ko naramuka ari mu kaga ko kwishyira hejuru, azababazwa n’uburwayi. Umumarayika aramubwira ati: “Nutanga ubutumwa mu budahemuka, ukihangana ukageza ku mperuka, uzarya ku mbuto z’igiti cy’ubugingo, kandi unywe ku ruzi rw’amazi y’ubugingo.”

GSAM 212Urugendo rw’Umukobwa Harmon i Poland, muri Maine

GSAM 212.2Umukobwa Harmon yari yareretswe ko agomba kujya i Poland, muri Maine, akavuga iyerekwa rye. Bukeye bw’iryo yerekwa rya gatatu, abantu bose batabiteze, muramu we yaje atwaye igare agera ku muryango w’inzu ya se, avuga ko ashaka kumujyana i Poland. Ari yo, yakoze iteraniro avugiramo iryo yerekwa. Hazen Foss,15 wari warihebye, ntiyemeye kwitabira iryo teraniro nubwo bamwinginze; ariko ari hanze, ateze ugutwi hafi y’urugi, yumvise avuga iyerekwa rye, maze aravuga ati: “Iyerekwa yavuze risa n’ibyo neretswe ku rugero abantu babiri bashobora kuvuga ikintu kimwe.” Bukeye mu gitondo, yahuye n’umukobwa Harmon atabiteze, amubwira ko akwiriye “kuba indahemuka mu kwikorera uwo mutwaro no mu kuvuga ubuhamya Umwami azajya amuha, kandi ko Imana itazamutererana.” Yabwiye abandi ati: “Uwo ni we gikoresho Umwami yikoreje uwo mutwaro.” Rwose yari akwiriye kubimenya, kuko yari yarabonye uwo muntu mu iyerekwa yabwiriwemo ko uwo mutwaro ‘wamwambuwe.’

GSAM 213.1Kuva icyo gihe, umurimo w’umukobwa Harmon wari uwo kuva ahantu ajya ahandi muri leta zo mu karere ka New England, avuga ibyo yari yareretswe. Rimwe na rimwe, yabwirwaga mu iyerekwa aho agomba kujya, akabwirwa n’ingorane yari kuzahura na zo. Ubutumwa bwe bwari cyane cyane ubwo gucyaha abagendaga bayoboka inyigisho y’uko Kristo yari aje mu buryo bw’umwuka, no gutera bose umwete wo gukomeza gushikama ku byo bari baranyuzemo mbere.

GSAM 213.2Avuga ibyo yanyuzemo agira ati: “Bamwe baretse rwose gukora, baca mu bumwe bwabo abantu bose batemeraga ibitekerezo byabo kuri iyo ngingo.... Imana yampishuriye ayo makosa mu iyerekwa, inyohereza ku bana bayo bayobye kugira ngo nyabamenyeshe; ariko benshi muri bo banze rwose ubutumwa, banshinja kwishushanya n’ab’isi. Ku rundi ruhande, Abadiventisiti bo ku izina banshinjaga ubufana bukabije, kandi navugwagaho ibinyoma, ndetse bamwe bakabivuga babitewe n’ubugome, bavuga ko ndi umuyobozi w’ubwo bufana bukabije, kandi ari bwo mu by’ukuri naharaniraga gukuraho.”16 Ibyo tuzabimenya mu buryo burambuye mu gice gikurikira.

Notes

  1. Gutegeka kwa Kabiri 4:34, 35. ↩
  2. Zaburi 106:21, 22, ↩
  3. Abefeso 4:8-15, ↩
  4. Mariko 16:17, 18. ↩
  5. 1 Abakorinto 1:4-8. ↩
  6. Ibyahishuwe 12:17. ↩
  7. Ibyahishuwe 19:10. ↩
  8. 1 Abatesalonike 5:5, 19-21. ↩
  9. Ushaka isuzuma rirambuye ry’ubuhamya bwa Bibiliya ku gukomeza kubaho kw’impano z’Umwuka, yasoma Impano y’Ubuhanuzi mu Itorero ry’Ubutumwa Bwiza, agatabo k’amapaji 120 kaboneka mu nzu zacu z’icapiro zose. ↩
  10. Nk’uko byeretswe Hazen Foss. Reba Igice cya 11. ↩
  11. Inyandiko za Mbere, amapaji 14, 15. ↩
  12. Daniyeli 10:8, 17-19. ↩
  13. Matayo 8:29. ↩
  14. Daniyeli 10:7. ↩
  15. Reba Igice cya 11. ↩
  16. Inyandiko za Kera, urup. 22. ↩

Icyitonderwa

Subira inyuma