Igice cya 22 — Imitunganyirize
GSAM 343.1“Icyatumye ngusiga i Kirete ni ukugira ngo utunganye ibyasigaye bidatunganye, kandi ushyireho abakuru mu mudugudu wose, nk’uko nagutegetse.”1
GSAM 343.2Mu iterambere ry’ubutumwa bw’umumarayika wa gatatu, hari hashize imyaka cumi n’ibiri (kuva mu 1846 kugeza mu 1858) mbere y’uko abantu bacu basa n’abasobanukiwe ko bakeneye uburyo bwo kwishyira hamwe bufite gahunda irenze kwemera ukuri no gukundana urukundo rwa gikristo gusa. Nubwo Umwami yari yaravuganye n’ubwoko bwe kuri iyi ngingo binyuze mu mpano y’ubuhanuzi, byasaga n’aho hari hakenewe ibigeragezo bimwe kugira ngo abantu bacu bakanguke rwose, bumve ko ari ngombwa gutunganya za konferansi z’amatorero n’amatorero, no gushyiraho amashyirahamwe yo kwita ku mutungo n’ibindi bikenerwa mu murimo.
GSAM 343Kurwanya imitunganyirize
GSAM 343.3Mu nyandiko iri munsi y’urupapuro rwa 12 rw’Inyongera ku Byabaye n’Amayerekwa, yasohotse mu 1854, Umukuru James White aravuga ati:—
GSAM 343.4“Igihe cyari cyaragenwe kimaze kurenga mu 1844, habaye urujijo rukomeye, kandi abenshi barwanyaga imitunganyirize iyo ari yo yose, bavuga ko idahuje n’umudendezo wuzuye w’ubutumwa bwiza! Madamu White yahoraga arwanya ubwaka bw’uburyo bwose, kandi yatangaje hakiri kare ko hakenewe uburyo runaka bw’imitunganyirize kugira ngo hirindwe kandi hakosorwe urujijo. Muri iki gihe ni bake bashobora kwiyumvisha ubutwari no gushikama byasabwaga icyo gihe kugira ngo akomeze igitekerezo cye arwanya akajagari kari kogeye.”
GSAM 344.1Ubumwe bwabayeho mu Badiventisiti b’Umunsi wa Karindwi bwatejwe imbere kandi burabungabungwa cyane n’imiburo n’amabwiriza bye byatangiwe igihe.
GSAM 344Ibyo George Storrs yavuze ku mitunganyirize
GSAM 344.2Aya magambo akurikira ya George Storrs, yanditswe mu 1844, aragaragaza ibyigishwaga ku mitunganyirize abari baritandukanije n’amatorero bitewe no kwamamazwa k’ukuza kwa kabiri:—
GSAM 344.3“Mwirinde gushaka gushinga irindi torero. Nta torero rishobora gushingwa hakurikijwe imigambi y’abantu ngo rireke guhinduka Babuloni rikimara gushingwa. Umwami yishyiriyeho itorero rye arihuza n’imirunga ikomeye y’urukundo. Nta yindi mirunga ikomeye kuruta iyo ishobora gukorwa; kandi iyo iyo mirunga itagishoboye guhuza abavuga ko bakurikira Kristo, baba baretse kuba abayoboke be, maze bakava mu mubiri nk’ingaruka isanzwe y’ibyo.”2
GSAM 344Gahunda mu gihe cy’intumwa
GSAM 344.4Nk’uko byavuzwe mbere, Abadiventisiti b’Umunsi wa Karindwi bamaze imyaka myinshi badafite imitunganyirize yemewe y’uburyo ubwo ari bwo bwose, ndetse badafite n’imitunganyirize y’itorero. Umuntu wese wari ufite ubutwari bwo kwemera ukuri no kukumvira, nubwo yarwanywaga n’abari hanze nk’uko byari bimeze icyo gihe, yafatwaga nk’inyangamugayo ikwiriye urukundo rwa gikristo no gusangira n’abandi ukwizera. Mu minsi y’intumwa haje igihe byabaye ngombwa “gutunganya ibyasigaye bidatunganye.”3 Ahagana mu mwaka wa 65 nyuma ya Kristo, Tito yahawe ububasha bwo “gushyiraho abakuru mu mudugudu wose” warimo abizera, kandi Timoteyo yaherewe kuri iyo ngingo amabwiriza arambuye.4
GSAM 344Ibyo Umukuru White yavuze ku mitunganyirize
GSAM 344.5Aya magambo akurikira y’Umukuru James White ku byerekeye imitunganyirize n’ikinyabupfura mu itorero yasohotse mu Isubiramo n’Umubwirizabutumwa yo ku wa 4 Mutarama 1881:—
GSAM 345.1“Imitunganyirize yashyiriweho gutuma habaho ubumwe mu bikorwa no kurinda abantu uburiganya. Ntiyigeze igenerwa kuba ikiboko gihatira abantu kumvira, ahubwo yashyiriweho kurinda ubwoko bw’Imana. Kristo ntashorera ubwoko bwe; arabuhamagara. ‘Intama zanjye zumva ijwi ryanjye, nanjye ndazizi, kandi zirankurikira.’ Umutwe wacu muzima ujya imbere ukayobora, ugahamagarira ubwoko bwe kuwukurikira.
GSAM 345.2“Inyigisho z’ukwemera zashyizweho n’abantu ntizishobora kurema ubumwe. Agahato k’itorero ntigashobora guhatira itorero kuba umubiri umwe. Kristo ntiyigeze agambirira ko ibitekerezo by’abantu byatunganyirizwa kujya mu ijuru bitewe n’ububasha ibitekerezo by’abandi bantu bibafiteho. ‘Umutwe w’umugabo wese ni Kristo.’ Umurimo we ni ukuyobora, no kubumba, no gushyira ishusho ye bwite ku bazaragwa ubwiza buhoraho. Nubwo imitunganyirize ari ingenzi mu kurinda itorero no gutuma rikorera hamwe mu bwumvikane, ntigomba kwambura Umwigisha inshingano yo kurihugura no kurihana.
GSAM 345Ubumwe hagati y’impande ebyiri zikabya
GSAM 345.3“Hagati y’agahato k’itorero no kwigenga kutejejwe ni ho dusanga ibanga rikomeye ry’ubumwe no gukora neza mu murimo w’ivugabutumwa no mu itorero ry’Imana. Ibyo tubyibutswa n’iri rarika rikomeye cyane intumwa Petero yubahwaga yagejeje ku bakuru bo mu gihe cye ati: ‘Abakuru bo muri mwe ndabahugura, kuko nanjye ndi umukuru mugenzi wanyu, n’umugabo wo guhamya imibabaro ya Kristo, kandi nzafatanya namwe ubwiza buzahishurwa: muragire umukumbi w’Imana wo muri mwe, muwiteho mutabihaswe, ahubwo mubikunze; mutabitewe no gushaka indamu mbi, ahubwo mubikorane umutima ukunze; kandi mudasa n’abatwaza igitugu abo Imana yabaragije, ahubwo mube ibyitegererezo by’umukumbi. Kandi Umwungeri mukuru naboneka, muzahabwa ikamba ry’ubwiza ritangirika. Namwe abasore, mugandukire abakuru. Mwese mugandukirane, kandi mukenyere kwicisha bugufi; kuko Imana irwanya abibone, ariko abicisha bugufi ikabahera ubuntu. Nuko mwicishe bugufi muri munsi y’ukuboko gukomeye kw’Imana, kugira ngo izabashyire hejuru mu gihe gikwiriye.’5
GSAM 346Uburyo bworoheje n’imiterere by’imitunganyirize yo mu Isezerano Rishya
GSAM 346.1“Abateguye uburyo bw’imitunganyirize bwemejwe n’Abadiventisiti b’Umunsi wa Karindwi bashyizeho umwete kugira ngo babushyiremo, uko bishoboka kose, imvugo n’imiterere byoroheje biboneka mu Isezerano Rishya. Uko umwuka w’ubutumwa bwiza urushaho kugaragara, kandi ubwo buryo bukarushaho koroha, ni ko burushaho gutuma umurimo ukorwa neza.
GSAM 346.2“Inteko Nkuru Rusange igenzura muri rusange umurimo mu mashami yawo yose, harimo na za konferansi z’amatorero zo muri buri ntara. Konferansi y’amatorero yo mu ntara igenzura amashami yose y’umurimo muri iyo ntara, harimo n’amatorero yo muri iyo ntara. Naho itorero ni umubiri w’Abakristo bishyize hamwe bagiranye isezerano ryoroheje ryo gukomeza amategeko y’Imana n’ukwizera kwa Yesu.
GSAM 346Abayobozi b’itorero ni abagaragu
GSAM 346.3“Abayobozi b’itorero ry’ahantu runaka ni abagaragu b’iryo torero, si ba shebuja bo kuritwaza igitugu. ‘Uruta abandi muri mwe azabe umugaragu wanyu.’6 Abo bayobozi bagomba kubera abagize itorero ibyitegererezo byo kwihangana, kuba maso, gusenga, kugira neza no kugira ubuntu, kandi bagomba kugaragariza abo bakorera urukundo rwinshi rumeze nk’urwagaragariye mu mibereho no mu nyigisho z’Umwami wacu.”
GSAM 346Ubuhamya bwa mbere ku kugira gahunda
GSAM 346.4Mu Nyongera ku Byabaye n’Amayerekwa, yasohotse mu 1854, hatangwamo amabwiriza yihariye ku byerekeye gahunda ijyanye n’ubutumwa bwiza. Ku rupapuro rwa cumi na gatanu dusoma aya magambo akurikira:—
GSAM 346.5“Itorero rigomba guhungira ku ijambo ry’Imana, rigashinga imizi kuri gahunda ijyanye n’ubutumwa bwiza, yirengagijwe kandi igatereranwa. Ibyo ni ngombwa rwose kugira ngo itorero rigere ku bumwe bwo kwizera.”
GSAM 347Gahunda irakenewe hafi y’imperuka
GSAM 347.1Mu buhamya bwatanzwe ku wa 23 Ukuboza 1860, dusoma ngo:
GSAM 347.1“Uko twegereza iherezo ry’ibihe, Satani amanukana imbaraga nyinshi, azi ko igihe cye ari kigufi. Cyane cyane azakoresha imbaraga ze ku basigaye. Azabarwanya, ashake kubacamo ibice no kubatatanya, kugira ngo bacike intege kandi batsindwe. Ubwoko bw’Imana bugomba gukora bufite ubushishozi, kandi bugomba guhuza imbaraga zabwo. Bugomba guhuza umutima n’ibitekerezo; ni bwo imbaraga zabwo zitazatatana, ahubwo zizagira uruhare rukomeye mu kubaka umurimo w’ukuri kw’iki gihe. Gahunda igomba kubahirizwa, kandi hagomba kubaho ubumwe mu kuyikomeza, bitabaye ibyo Satani azaboneraho kubanesha.”7
GSAM 347Gahunda y’abamarayika igomba kwiganwa
GSAM 347.2Mu Buhamya No. 14, bwasohotse mu 1868, dusoma ngo: “Uko turushaho kwigana neza ubwumvikane na gahunda by’ingabo z’abamarayika, ni ko imihati y’abo bakozi bo mu ijuru yo kudufasha izarushaho kugira icyo igeraho. Nitutabona ko ari ngombwa gukorera hamwe mu bwumvikane, kandi ibikorwa byacu bikabamo akajagari, kutagira ikinyabupfura no kubura imitunganyirize, abamarayika bafite imitunganyirize yuzuye kandi bakorera kuri gahunda itunganye ntibazashobora kugira icyo batumarira mu murimo wabo. Barahindukira bakagenda bababaye, kuko batemerewe guha umugisha urujijo, kujarajara no kubura imitunganyirize.
GSAM 347Imana iracyari Imana ya gahunda
GSAM 347.3“Mbese Imana yarahindutse ntikiri Imana ya gahunda? Oya; uko iri muri iki gihe ni ko yari iri no mu gihe cyabanje. Pawulo aravuga ati: ‘Imana si Imana y’umuvurungano, ahubwo ni iy’amahoro.’ Ubu yita ku bintu byose nk’uko yabigenzaga icyo gihe. Kandi ishaka ko twigira amasomo ya gahunda n’imitunganyirize kuri gahunda itunganye yashyizeho mu minsi ya Mose ku bw’inyungu z’Abisirayeli.”8
GSAM 348Isengesho rya Kristo asaba gahunda
GSAM 348.1Mu buhamya bwanditswe mu 1882, dusanga icyo gitekerezo kivugwa muri aya magambo,
GSAM 348.1“Kugira ngo ubumwe n’urukundo bibe mu bigishwa be ni cyo cyari icyifuzo gikomeye cy’Umukiza wacu mu isengesho rye rya nyuma yabasabiriye mbere yo kubambwa kwe.... ‘Sinsabira aba bonyine, ahubwo ndasabira n’abazanyizera ku bw’ijambo ryabo; kugira ngo bose babe umwe; nk’uko wowe, Data, uri muri jye, nanjye nkaba muri wowe, ngo na bo babe umwe muri twe; kugira ngo ab’isi bizere ko ari wowe wantumye.’”9
GSAM 348Akaga ko kwigenga kwa buri muntu
GSAM 348.2Mu 1885 hatanzwe ubu buhamya:
GSAM 348.2“Hari ingingo imwe igomba kwitonderwa, ari yo kwigenga kwa buri muntu. Nk’abasirikare mu ngabo za Kristo, hagomba kubaho guhuza ibikorwa mu mashami atandukanye y’umurimo.”10
GSAM 348Satani yishimira gusenya gahunda
GSAM 348.3Mu buhamya bwihariye bwasohotse mu 1895, dusoma ngo,
GSAM 348.3“Mbega ukuntu Satani yakwishimira kwinjira muri ubu bwoko, agateza akajagari mu murimo mu gihe imitunganyirize inoze ari ngombwa, kandi ikaba ari yo izaba imbaraga zikomeye kurusha izindi zo gukumira imyivumbagatanyo y’ibinyoma no kuvuguruza ibyo abantu bavuga bidashyigikiwe n’ijambo ry’Imana. Turashaka gukomeza kuyobora ibintu mu buryo buringaniye, kugira ngo uburyo bwo gushyiraho amategeko na gahunda budasenyuka.”
GSAM 348Kwemeza abakozi b’ivugabutumwa
GSAM 348.4Kimwe mu bintu bya mbere byagombaga kwitabwaho mu gushyiraho gahunda mu bantu bacu, hakurikijwe ubuhamya tumaze kuvuga, ni ukubona uburyo bwo kwemeza ababwirizaga ubutumwa. Kuva mu 1850 kugeza mu 1861, uburyo bwakurikizwaga bwari ubwo guha abakozi b’ivugabutumwa bari baragaragaje impano yabo, kandi byagaragaraga ko bemewe n’Umwami kandi bahuje n’umurimo wose, ikarita ibasabira kwakirwa mu busabane bw’ubwoko bw’Umwami ahantu hose. Iyo karita yavugaga gusa ko bemewe mu murimo wo kubwiriza ubutumwa bwiza. Izo karita zashyirwagaho itariki kandi zigashyirwaho umukono n’abakozi babiri b’ivugabutumwa bari ku isonga, abo abantu bacu bari bazi ko ari abayobozi b’umurimo.
GSAM 349Gutunga abakozi b’ivugabutumwa
GSAM 349.1Mu gihe cy’imbeho cyo mu 1858-59 hatanzwe amabwiriza avuga ko Bibiliya ikubiyemo uburyo bwuzuye bwo gutunga abakozi b’ivugabutumwa, kandi ko abantu bacu nibiga iyo ngingo bashingiye ku Byanditswe bazabona ubwo buryo. Ni yo mpamvu habaye icyigisho cya Bibiliya i Battle Creek, kiyobowe n’Umukuru J. N. Andrews. Nyuma yo kwiga Ibyanditswe babyitondeye kandi basenga, hateguwe inyandiko isohoka mu Isubiramo n’Umubwirizabutumwa yo ku wa 3 Gashyantare 1859, igaragaza gahunda yari ikubiyemo ihame ryo gutanga icya cumi. Ijambo ryanditswe kuri iyo ngingo ryashyikirijwe abantu bacu benshi bari bateraniye mu iteraniro rusange i Battle Creek, Mich., ku wa 6 Kamena 1859, maze ryemerwa n’amajwi ya bose bari muri iryo teraniro.
GSAM 349Gahunda yashyizweho irashimwa
GSAM 349.2Mu Buhamya No. 6, bwo mu 1861, Umwami yavuze atya, abinyujije kuri Madamu White, ku byerekeye uburyo bwari bwemejwe n’Abadiventisiti b’Umunsi wa Karindwi:
GSAM 349.2“Ntimwibe Imana muyima icya cumi n’amaturo byanyu. Inshingano yera ya mbere ni uguha Imana umugabane uyikwiriye. Ntihakagire uzana ibyo yishyuza ngo atume mwiba Imana. Ntimukareke abana banyu bakura amaturo yanyu ku gicaniro cy’Imana bayiba kugira ngo bayikoreshe ku nyungu zabo bwite.
GSAM 349Uburyo bwo gutanga icya cumi mu guteza imbere imico
GSAM 349.3“Nabonye ko ubu buryo bwo gutanga icya cumi bwari guteza imbere imico, bukagaragaza uko umutima umeze by’ukuri. Iyo iki kibazo kibashyizwe imbere uko kiri koko, bakarekerwa gufata umwanzuro ubwabo, bazabona ubwenge n’urutonde muri ubu buryo bwo gutanga icya cumi.”
GSAM 349.4Muri ubwo buryo, gahunda y’imari yashyizweho mu Badiventisiti b’Umunsi wa Karindwi kugira ngo umurimo w’ababwirizabutumwa ushyigikirwe, kandi ubu ikoreshwa n’abantu bacu ku isi hose.
GSAM 350.1Mu Isubiramo n’Umubwirizabutumwa ryo ku wa 21 Nyakanga 1859, bitewe n’amabwiriza yari yarahawe mbere binyuze mu Bihamya, ni bwo hasabwe bwa mbere ko buri Leta igira iteraniro ngarukamwaka, aho umurimo utegurwa neza; bityo hakirindwa akajagari kari gasanzwe kiboneka mu buryo umurimo w’ababwirizabutumwa wakorwagamo, kandi mu murimo wacu hakubahirizwa urutonde na gahunda. Iki gitekerezo cyarebaga koko ku ishyirwaho ry’amashyirahamwe ya konferansi za Leta.
GSAM 350Kugira umutungo w’Itorero
GSAM 350.2Uko ubutumwa bwagendaga butera imbere n’umubare w’abantu ukiyongera, umutungo na wo wariyongereye; ibyo byatumye batekereza ku buryo umutungo w’Itorero wafatwa kandi ugacungwa mu buryo bwemewe n’amategeko. Mu nyandiko y’Umukuru White yabonetse mu Isubiramo n’Umubwirizabutumwa ryo ku wa 23 Gashyantare 1860, dusoma ibi bikurikira:—
GSAM 350.3“Icyakora, twiringiye ko igihe kitari kure ubwo aba bantu bazaba bageze ku mwanya ubafasha kugira ngo umutungo w’Itorero bawushyire mu bwishingizi, amazu yabo y’iteraniro bayafate mu buryo bukwiye, kandi abazandika impano mu irage, bakifuza kubikora, bashobore gutanga igice cyabyo ku ishami ryo gutangaza ibitabo. Turasaba ababwirizabutumwa bacu n’abavandimwe bayoboye ko babyitaho. Niba hari utishimiye inama zacu, yandike gahunda twakurikiza nk’abantu turi umwe, turabasabye?”
GSAM 350Imitunganyirize yemewe n’amategeko ishyigikirwa
GSAM 350.4Mu mpeshyi y’uwo mwaka, iki kibazo cyaganiriweho mu buryo bwa kivandimwe kenshi cyangwa gake mu Isubiramo n’Umubwirizabutumwa. Mu iteraniro rusange ry’abahagarariye abantu bacu baturutse muri Michigan no mu zindi Leta nyinshi, ryabereye i Battle Creek kuva ku wa 28 Nzeri kugeza ku wa 1 Ukwakira, iki kibazo cyasuzumwe nta rwikekwe, kandi habaho ibiganiro byuzuye kandi bisanzuye ku mitunganyirize yemewe n’amategeko, kugira ngo ibiro n’indi mitungo y’Itorero—amazu y’iteraniro n’ibindi—bifitwe. Ibi biganiro byanditswe mu buryo burambuye mu Isubiramo n’Umubwirizabutumwa, umubumbe wa 16, nimero 21, 22 na 23, zasohotse ku wa 9, 16 na 23 Ukwakira 1860.
GSAM 351.1Bitewe n’ibyemezo byafatiwe muri iryo teraniro, hemejwe ku bwumvikane ko hashyirwaho mu buryo bwemewe n’amategeko ishyirahamwe ryo gutangaza ibitabo; kandi kugira ngo iryo shyirahamwe rishobore gushingwa vuba bishoboka, konferansi yari iteranye yatoye komite y’abantu batanu.
GSAM 351Izina ry’idini
GSAM 351.2Iyi konferansi yanatekereje ku izina abantu bacu bagombaga kwitirirwa. Na none ibyo byazanye ibitekerezo bitandukanye: bamwe basabaga izina rimwe, abandi irindi. Igihe hasabwaga “Itorero ry’Imana”, bararyanze bavuga ko ritagaragazaga na kimwe mu biranga ukwizera kwacu; ariko izina “Abadiventisiti b’Umunsi wa Karindwi” ntiryerekanaga gusa ukwizera kwacu ko Kristo ari hafi kuza, ahubwo ryagaragazaga ko turi abubahiriza Isabato y’Umunsi wa Karindwi. Iteraniro ryose ryari rishyigikiye iryo zina rya nyuma ku buryo, igihe ryatorwaga, umuntu umwe gusa ari we warirwanyije, kandi bidatinze nyuma yaho akarekura inzitizi yari yashyizeho.
GSAM 351Izina ryemejwe
GSAM 351.3Mu Buhamya No. 6, dusoma tuti:
GSAM 351.3“Nta zina dushobora kwiyitirira ryaba rikwiye, keretse irijyanye n’ibyo twatura, rigasobanura ukwizera kwacu, kandi rikadutandukanya nk’abantu badasanzwe....
GSAM 351.4“Izina Umudiventisiti w’Umunsi wa Karindwi rishyira imbere ibintu by’ukuri biranga ukwizera kwacu, kandi rizemeza umutima ushaka kumenya. Nk’umwambi uvuye mu kirimba cy’Uwiteka, rizakomeretsa abarenga ku mategeko y’Imana, kandi ribayobore kwihana bagarukira Imana no kwizera Umwami wacu Yesu Kristo.”
GSAM 351.4Ibyavuye muri ubwo buhamya byakemuye burundu iki kibazo mu mitima y’abizera.
GSAM 351Umurimo w’impano nyakuri
GSAM 351.5Ese uyu si wo murimo wihariye w’igaragazwa ry’impano z’Umwuka w’Imana? Pawulo yavuze ko zashyizwe mu Itorero “kugira ngo abera batunganwe, umurimo wo kubwiriza ukorwe, kandi umubiri wa Kristo wubakwe, kugeza ubwo twese tugera ku bumwe bw’ukwizera,” n’ibindi.11 Mbega uko bikwiriye ko, nyuma y’uko abizera basabye umucyo mu isengesho no mu kwicisha bugufi, Umwuka avuga ati: “Ngiyi inzira; imyanzuro yanyu ni yo,” hanyuma ukongera “kubaka” Itorero, nk’uko byagenze hano, ubabwira icyo iki kibazo gisobanuye mu bikorwa n’ingaruka nziza zimwe zizava ku myanzuro yabo.
GSAM 352Imitunganyirize y’Itorero
GSAM 352.1Mu ijambo Umukuru White yavuze imbere y’Inteko Nkuru Rusange i Battle Creek, muri Mata 1861, rigasohoka mu Isubiramo n’Umubwirizabutumwa ryo ku wa 11 Kamena 1861, yatanze igitekerezo cy’imitunganyirize irushijeho kuba yuzuye y’amatorero yacu. Babitumwe n’ubutumire, ababwirizabutumwa icyenda bakoze ishuri rya Bibiliya kugira ngo bashake umucyo kuri icyo kibazo, maze Inteko ibasaba gutangaza mu Isubiramo n’Umubwirizabutumwa ibyavuye muri iryo perereza. Bamaze gutanga ubuhamya bwo mu Byanditswe ku rutonde rw’Itorero n’abakozi baryo, hasuzumwe ihagararirwa ringana rya Leta zitandukanye mu Nteko Nkuru Rusange, ndetse n’ihagararirwa rikwiye kandi ringana ry’amatorero muri konferansi za Leta. Mu by’ukuri, aha ni ho igitekerezo cyo kugira intumwa zatoranyijwe neza mu mashyirahamwe rusange, hakurikijwe igipimo kimwe cyemeranyijweho, cyatangiriye.
GSAM 352Konferansi ya Leta ya Michigan iratunganywa
GSAM 352.2Ku wa 6 Ukwakira 1861, konferansi ya Michigan yaratunganyijwe, hatorwa umuyobozi, umwanditsi na Komite Nyobozi y’abantu batatu. Ku bw’itora rya konferansi, hasabwe ko amatorero yinjira mu mitunganyirize, yemera aya magambo akurikira nk’isezerano ry’itorero:—
GSAM 352.3“Twebwe abashyize umukono hasi, twishyize hamwe nk’itorero, twiyita Abadiventisiti b’Umunsi wa Karindwi; kandi twiyemeje gukomeza amategeko y’Imana n’ukwizera kwa Yesu Kristo.”
GSAM 353Impapuro z’ububasha z’ababwirizabutumwa
GSAM 353.1Muri iyi konferansi ni bwo hafashwe bwa mbere umwanzuro wo guha impapuro z’ububasha ababwirizabutumwa bose b’Abadiventisiti b’Umunsi wa Karindwi bo muri iyi Leta bari bafite izina ryiza; kandi ababwirizabutumwa bagombaga gutwara impapuro zirimo icyemezo cy’uko bimitswe, hamwe n’impapuro z’ububasha zashyizweho umukono n’umuyobozi n’umwanditsi wa konferansi, izo mpapuro zikavugururwa buri mwaka.
GSAM 353.2Hemejwe kandi mu itora ko hatorwa komite yo gutegura ijambo risobanurira abantu bacu uburyo bwo gutunganya amatorero. Iri jambo ryasohotse mu Isubiramo n’Umubwirizabutumwa ryo ku wa 15 Ukwakira 1861.
GSAM 353Impapuro z’ububasha z’intumwa
GSAM 353.3Mu kwezi kwa Nzeri 1862, konferansi ya Michigan yakoze iteraniro ryayo rya mbere i Monterey. Aha ni ho bwa mbere hatanzwe igitekerezo cyo kwakira amatorero muri konferansi nk’uko abanyamuryango batorerwaga kwinjira mu matorero. Kubera ko muri Leta hari hamaze gutunganywa amatorero cumi n’arindwi, yinjijwe muri konferansi ku bw’itora; kandi abanyamuryango bose b’ayo matorero bari bahari bakirwa nk’intumwa.
GSAM 353Imishahara y’ababwirizabutumwa
GSAM 353.4Muri iyi konferansi kandi ni ho hemejwe gahunda yo guhemba ababwirizabutumwa amafaranga runaka buri cyumweru, bitewe n’umurimo bakoze. Ababwirizabutumwa na bo basabwaga gutanga raporo y’igihe bamaze bakora muri konferansi, hamwe n’amafaranga bakiriye n’ayo bakoresheje; konferansi yakiraga iyo raporo ikabarira neza.
GSAM 353Impapuro z’ububasha zatanzwe bwa mbere n’intumwa
GSAM 353.5Ku wa 20 Gicurasi 1863, Inteko Nkuru Rusange yabereye i Battle Creek, muri Michigan. Ni bwo bwa mbere iyo nama yagiraga iteraniro intumwa zifite impapuro z’ububasha ziturutse muri Leta zazo. Icyakora, ihagararirwa ntiryari rishingiye ku mubare. Leta zari zihagarariwe icyo gihe ni Michigan, Wisconsin, Iowa, Minnesota, New York na Ohio.
GSAM 354Amategeko shingiro y’Inteko Nkuru Rusange n’aya konferansi za Leta
GSAM 354.1Ku wa 21 Gicurasi, Inteko Nkuru Rusange yemeye amategeko shingiro, kandi uwo munsi nyine konferansi za Leta zasabwe kwemera amategeko shingiro ya Leta. Yemejwe mu iteraniro rya konferansi ya Michigan. Aya mategeko shingiro yashyizeho ko ihagararirwa ry’intumwa muri konferansi za Leta no mu Nteko Nkuru Rusange rishingira ku mubare. Amategeko shingiro ya Leta yatanzwe icyo gihe asa n’akoreshwa ubu na konferansi zacu z’ibanze mirongo irindwi na ebyiri ku isi hose.
GSAM 354.2Mu gihe cy’Inteko Nkuru Rusange, mu rugaryi rwa 1864, ni bwo hasabwe bwa mbere ko konferansi ya Leta itora Komite y’Igenzura igizwe n’abalayiki batari abakozi ba konferansi muri uwo mwaka, kugira ngo bakorane na Komite Nyobozi mu kugenzura no kurangiza ibaruramari ry’ababwirizabutumwa. Uko intambwe zakurikiranyaga, uko ibikenewe byabaga, ni ko gahunda yashyirwagaho mu murimo no mu mugambi w’Imana.
GSAM 354.3Nguko uko muri make twakurikiranye intambwe zagejeje ku mitunganyirize yemewe y’umurimo. Ibyo byakozwe igihe iri dini ryari rito cyane ugereranyije n’uko ringana ubu.
GSAM 354.4Igihe Inteko Nkuru Rusange yari imaze gutunganywa neza, mu 1863, umubare w’intumwa zose ntiwari munini nk’uwo ubu tubona buri mwaka muri zimwe muri konferansi nto z’ibanze.
GSAM 354Intego y’imitunganyirize
GSAM 354.5Intego y’imitunganyirize yari ukugira ngo umutungo w’iri dini ufatwe kandi ucungwe mu buryo bwemewe n’amategeko; kandi abakozi b’umurimo bagende bunze ubumwe, nta kajagari, kuko ibyo bakoraga babikoraga babanje kugirwa inama, bityo nta kurangara. Amahame amwe n’ayakoreshejwe mu mitunganyirize yacu kugeza mu 1864 ni yo yashyizwe mu murimo uko wagendaga waguka ukagera mu bindi bihugu no mu yandi moko.
GSAM 355Imitunganyirize rusange yashyizweho
GSAM 355.1Uko ubutumwa bwagendaga butera imbere, hashyizweho amashyirahamwe rusange akurikira, abayobozi bayo bagatorwa mu materaniro asanzwe y’Inteko Nkuru Rusange:—
GSAM 355.2Ishyirahamwe ry’Inteko Nkuru Rusange—umubiri wemewe n’amategeko ugizwe n’abanyamuryango makumyabiri n’umwe, ufite uburenganzira bwo kwandikwaho umutungo w’ibigo bitandukanye byo muri Amerika no mu bindi bihugu.
GSAM 355.3Inama y’Ubumisiyoneri mu Mahanga—gukurikirana no kwagura umurimo w’ubumisiyoneri hanze ya konferansi zatunganyijwe.
GSAM 355.4Umuryango Mpuzamahanga w’udutabo—wari ushinzwe gukwirakwiza ibitabo n’amabaruwa, ugashaka gufungura imirimo mishya y’ubumisiyoneri.
GSAM 355.5Ishyirahamwe ry’Ubwisanzure mu by’Idini—umurimo waryo wihariye wari ugufasha abatotezwa bazira umutimanama, no gukwirakwiza inyandiko zivuga ku mahame y’ubwisanzure mu by’idini.
GSAM 355.6Ishyirahamwe Mpuzamahanga ry’Ishuri ryo ku Isabato—intego yaryo yari ugushyigikira no guteza imbere umurimo w’Ishuri ryo ku Isabato mu turere twose.
GSAM 355.7Ishyirahamwe ry’Umurimo w’Ubuvuzi w’Abamisiyoneri n’Ubufasha—umurimo waryo wari ugutoza abaganga n’abaforomo, kuyobora ibigo nderabuzima, ingo z’imfubyi, iz’abageze mu za bukuru n’ibindi.
GSAM 355Akarere kakorerwagamo umurimo kugeza mu 1868
GSAM 355.8Kugeza mu 1868, umurimo wacu wakorerwaga mu gice cya Leta Zunze Ubumwe z’Amerika kiri iburasirazuba bw’uruzi rwa Missouri no mu majyaruguru y’umurongo uva iburasirazuba ugana iburengerazuba uhuye n’umupaka wo mu majyepfo wa Missouri. Icyo gihe Komite y’Inteko Nkuru Rusange yari ifite abanyamuryango batatu gusa, Perezida w’Inteko Nkuru Rusange akaba yari umwe muri bo. Konferansi z’ibanze umunani zose zari ziyobowe n’Inteko Nkuru Rusange, yari ifite icyicaro i Battle Creek, muri Michigan.
GSAM 356Impamvu kongera gutunganya byabaye ngombwa
GSAM 356.1Uko ubutumwa bwageraga mu bindi bihugu, byabaye ngombwa kongera gutunganya umurimo wose. Ni cyo cyatumye mu 1897 hatangizwa intambwe zibiganisha ho; ariko umurimo wo kongera kubutondeka warushijeho gukorwa neza mu myaka ine ishize, aho Inteko Nkuru Rusange y’u Burayi yashyizweho ifite komite nyobozi y’abanyamuryango cumi na bane; naho Inteko Nkuru Rusange yari isanzwe, ifite icyicaro i Washington, D.C., ikagira komite nyobozi y’abanyamuryango makumyabiri n’umunani bahagarariye inyungu zitandukanye z’ubutumwa, kandi igasimbura amwe mu mashyirahamwe rusange yari yarahagaritswe.
GSAM 356Uko imitunganyirize yari ihagaze ku wa 1 Mutarama 1903
GSAM 356.2Ibyanditswe bikurikira bivuye mu Gitabo cy’Umwaka cy’Inteko Nkuru Rusange cyo mu 1904 bitanga imibare ishimishije kugeza ku wa 1 Mutarama 1903:—
GSAM 356.3Icyo gihe umurimo wacu wari umaze gutunganywa wari ugizwe n’Inteko Nkuru Rusange ebyiri, zigizwe na konferansi z’ubumwe cumi n’enye, konferansi z’ibanze mirongo irindwi na ebyiri, n’imirimo y’ubumisiyoneri mirongo ine n’ibiri. Ibi byari bitatanye gutya: konferansi z’ibanze muri Amerika y’Amajyaruguru, mirongo ine n’icyenda; hanze ya Amerika y’Amajyaruguru, makumyabiri n’eshatu. Konferansi z’ubumwe muri Amerika, umunani; mu bindi bihugu, esheshatu. Imirima y’ubumisiyoneri muri Amerika, harimo Alaska, Hawaii na New Foundland, itanu; imirimo y’ubumisiyoneri hanze ya Amerika, mirongo itatu n’irindwi, itatanye gutya: cumi n’ibiri mu Burayi; ine muri Afurika; itatu muri Aziya; ibiri muri Amerika y’Epfo; ibiri muri Afurika y’Epfo; ibisigaye muri Amerika yo Hagati, Megizike, Ibirwa bya Karayibe n’Ibirwa bya Pasifika. Iyi mirimo y’ubumisiyoneri yari ifite ababwirizabutumwa bimitswe kandi bafite impushya zo kubwiriza mirongo itandatu na barindwi, n’amatorero ijana na mirongo itatu n’umwe.
GSAM 356Ubumwe mu butandukanye
GSAM 356.4Biradutera umwete kumenya ko aya mashyirahamwe atandukanye yo mu bihugu n’amoko bitandukanye yose ahuriye mu guteza imbere umurimo umwe ukomeye w’ukuri no gukiza abantu. Ntabwo twiringira imashini y’imitunganyirize yonyine, ahubwo twiringira Imana, yo soko y’urutonde. Iyo abakozi bayo bakoranye bunze ubumwe kandi bahuje umutima, umugisha wayo ukaba kuri bo, dushobora gusobanukirwa ukuntu ari byiza kandi bishimishije kugira ngo “ibintu byose bikorwe neza kandi kuri gahunda.”
Notes
- Tito 1:5. ↩
- Ijwi ryo mu Gicuku, ku wa 15 Gashyantare 1844. ↩
- Tito 1:5-9. ↩
- 1 Timoteyo 3:1-15. ↩
- 1 Petero 5:1-6. ↩
- Matayo 23:11. ↩
- Ibihamya by’Itorero, umuzingo wa 1, urup. 210. ↩
- Muri icyo gitabo, imp. 649, 653. ↩
- Ibihamya by’Itorero, umuzingo wa 5, imp. 236, 237. ↩
- Muri icyo gitabo, urup. 534 (amagambo yatsindagirijwe n’uwabivuze hano). ↩
- Abefeso 4:12, 13. ↩