Igice cya 15 — Umucyo Ugenda Wiyongera n’Ibitangaza Birushijeho Gukomera
GSAM 235.1MWIBUKE iminsi ya mbere, ubwo mumaze kumurikirwa, mwihanganiye intambara ikomeye y’imibabaro; rimwe mukaba ibishungero kubera gutukwa n’imibabaro, kandi rimwe mukaba abasangiye n’abagirirwa batyo.1
GSAM 235.2Ikiringo cy’imyaka kuva ku gutenguhwa ko mu 1844 kugeza igihe umucyo usobanutse ku byerekeye ubuturo bwera n’ubutumwa bw’umumarayika wa gatatu wagaragajwe, cyari igihe cy’ikigeragezo kidasanzwe. Abadiventisiti bakomeje gutsimbarara ko bari bafite ukuri mu rugendo rwo hambere, babaye koko abo kurebwa n’abantu bari batekereza ko ubutumwa bwatsinzwe burundu; ni yo mpamvu batutswe cyane. Ibyo bashoboraga kubyihanganira bishimye igihe bakomezaga kwizera Uwiteka kandi bakagira uruhare mu kuboneka k’Umwuka we Wera.
GSAM 235Ingingo ebyiri z’ingenzi z’igitero
GSAM 235.3Satani yari afite ingingo ebyiri zihariye zo kugeragezamo ubwoko bw’abadiventisiti. Iya mbere yari gutuma abashikamye mu myizerere y’uko igihe cy’ubuhanuzi cyarangiye bemera ko ukuza kwa kabiri kwa Kristo ari ukuza ko mu buryo bw’umwuka, kandi ko mu buryo runaka yaje ku iherezo ry’iminsi 2300. Iya kabiri yari gutuma abashidikanyaga ku byerekeye ibyababayeho mbere babireka byose. Nuko mu gihe ukuri ku byerekeye ubuturo bwera n’ubutumwa bw’umumarayika wa gatatu byagenda bisobanurwa buhoro buhoro bivuye mu Byanditswe, ubutumwa bw’Umwuka w’Imana binyuze mu mpano y’ubuhanuzi bwemezaga urwo rugendo rwo hambere, bukarwita “umucyo urabagirana” Imana yashyize ku ntangiriro y’inzira kugira ngo umurikire inzira yose igana mu murwa, kandi bukerekezaga ku bimenyetso byo mu Byanditswe by’uko ukuza kwa kabiri kwa Kristo kuzaba ukw’ukuri kandi ku giti cye; bityo ntikwashoboraga kuba igikorwa cyo ku iherezo ry’“iminsi.”
GSAM 236Ibyerekanwa Bitangaje
GSAM 236.1Niba Uwiteka avugana n’abantu be binyuze mu mayerekwa muri iyi minsi ya nyuma, ntitwari kwitega ko mu kwerekana ubwabyo habamo ibimenyetso bigaragara by’ubumana? Ibyo bimenyetso bigaragara mu mayerekwa ya Madamu Ellen G. White. Ikintu cy’amayerekwa ubwacyo, nk’uko cyerekanwe mu Gice cya 13, ni igitangaza gusa; ariko hari ibintu byinshi bitangaje bifitanye isano n’amayerekwa ye ya mbere, muzabibona uko mukomeza gusoma iki gitabo; kandi se twari kwitega ko byaba ukundi ku mpano nk’iyi yateguwe n’Imana kugira ngo ikurure abantu, ibayobore kuvuga nka Mose iti, Nzahindukira ndebe iki gitangaza gikomeye? Imvugo yoroheje y’umukobwa w’umukene, urwaye kandi ufite intege nke, usa n’uri hafi y’imva, avuga ko Uwiteka yamuhaye iyerekwa, ntiyari kuba ihagije ngo ibyo bigerweho. Ibyerekanwa bitangaje byari bifitanye isano n’amayerekwa byateje abantu kuyitaho, maze umukobwa ahamagarwa kujya ahantu hamwe n’ahandi akavuga ibyo Uwiteka yari yamutegetse kumenyesha abandi.
GSAM 236Ibyerekanwa Bidasanzwe mu Iyerekwa rya Gatatu
GSAM 236.2Hano ndavuga ibintu bimwe byerekeye iyerekwa rye rya gatatu, ari ryo yahawe mu nzu ya se, rivugwa mu Gice cya 13, ku ipaji ya 212, nk’uko nabibwiwe na se na nyina ba Madamu White, na mushiki we Madamu Sarah Belden, hamwe n’abandi.
GSAM 236.3Mu cyumba iyerekwa ryabereyemo, ku kabati hari Bibiliya y’umuryango nini cyane. Yari imwe mu zo icapiro rya Joseph Teale ryacapiriye i Boston mu mwaka wa 1822. Igitabo cyari gifite uburebure bwa inci 18 kuri 11, gifite umubyimba wa inci 4, kandi gipima amapawundi arenga 18. Ari mu iyerekwa, yarahagurutse afata iyo Bibiliya iremereye ku kuboko kwe kw’ibumoso, igitabo gifunguye, akagifata kirambuye ku nguni igororotse ya dogere 90 n’umubiri we; hanyuma mu gihe kirenga igice cy’isaha, akoresheje ukuboko kwe kw’iburyo, yagendaga ahindura impapuro, akerekana imirongo itandukanye yo mu Byanditswe, akayisubiramo mu gihe amaso ye areba hejuru no mu cyerekezo gitandukanye n’icy’igitabo. Mushiki we Sarah (waje kuba umugore wa Stephen Belden), cyangwa rimwe na rimwe undi muntu wari uhari, yarebaga buri murongo urutoki rwe rwerekezagaho, akabona neza ko buri gihe yasubiragamo umurongo urutoki rwe rwari ruriho. Mama Harmon yavuze ko umukobwa we Ellen, ari mu mimerere isanzwe, “atashoboraga, kubera kubura imbaraga, gukura iyo Bibiliya iremereye ku kabati; ariko mu iyerekwa yayifataga byoroshye cyane, bisa n’aho yari ifashe gusa Isezerano Rishya rito ryo mu mufuka.”
GSAM 237.1Aha rwose hari igitangaza!—umukobwa woroshye, wapimaga amapawundi 70 gusa, afashe Bibiliya iremereye mu gihe kirenga igice cy’isaha mu buryo umugabo ukomeye atashoboraga kuyifata iminota ibiri; kandi akongera akayihinduramo impapuro akerekana imirongo yo mu Byanditswe, buri gihe bikagaragara ko ari wo murongo yasubiragamo, mu gihe amaso ye yari areba hejuru no mu cyerekezo gitandukanye n’icy’igitabo; kandi, icyanyuma, ijwi ryavaga ku muntu utanyeganyeza ibihaha cyangwa ngo ahumeke, rigasubiramo neza imirongo yagenwe yo mu Byanditswe—ibi nta gushidikanya birenze kuvuga ko byakozwe n’umuntu cyangwa ko ari ingaruka z’indwara. Ababibonye babonaga neza ko ari ukwerekwa k’Umwuka w’Uwavuganiye mu gihuru cyaka umuriro. Ibyerekanwa nk’ibi byo mu iyerekwa rya gatatu rya Mushiki wacu Harmon, aho byamenyekanaga, byatangaga gihamya yemeza ko mu mayerekwa harimo ububasha burenze ubw’umuntu.
GSAM 237Iyerekwa ry’i Topsham
GSAM 237.2Bidatinze nyuma y’ibi, itsinda ry’abadiventisiti b’i Topsham, ku ntera ya mayilo nka 30 mu majyaruguru y’uburasirazuba bwa Portland, Maine, bumvise ibyo Uwiteka yakoreraga Mushiki wacu Ellen G. Harmon, baramutumira ngo aze aho hantu. Ubutumire yarabwemeye, bityo asura Topsham ku nshuro ye ya mbere. Muri icyo gihe amateraniro y’abadiventisiti yabaga mu nzu ya Bwana Curtiss. Madamu Frances Lunt (mbere y’uko ashyingirwa yitwaga Frances Howland), w’i Oakland, Cal., yampaye amagambo akurikira, yanditswe ku wa 19 Mutarama 1890:
GSAM 238.1“Jye n’umuryango wa data twitabiriye amateraniro ya Mushiki wacu Harmon i Topsham mu 1845, maze muri ayo materaniro agira iyerekwa. Ni bwo bwa mbere twamubonye mu iyerekwa. Imwe muri za Bibiliya z’imiryango zo mu gihe cya kera [Bibiliya y’umuryango ya Teale, yapimaga amapawundi 18] yari iya mwene data Curtiss. Iyo Bibiliya nini yakuwe ku kabati na Mushiki wacu Harmon ari mu iyerekwa, maze akagenda ahindura impapuro, akerekana imirongo yo mu Byanditswe, mu gihe amaso ye yari areba hejuru kandi kure y’igitabo. Imirongo yasubiragamo yari amagambo yo kwigisha, gutera inkunga, cyangwa gucyaha. Ikindi cyatangaje muri icyo gihe ni uko igitabo cyafatwaga. Yagifataga ku kiganza cye gifunguye ku nguni ya dogere 45, kandi nta wundi muntu washoboraga gufata igitabo ku nguni nk’iyo ngo kitagwa ako kanya mu biganza; ariko Mushiki wacu Harmon yafashe iyo Bibiliya kuri iyo nguni mu minota myinshi, ayifashe neza nk’aho yari ifatanye n’ikiganza cye, hagati aho agenda ava kuri umwe ajya ku wundi muri icyo cyumba.”
GSAM 238Ubuhamya bwa Madamu Truesdail
GSAM 238.2Andi magambo yerekeye iri yerekwa nyine yaturutse kuri Madamu M. C. Truesdail, w’i Trenton, Missouri, yanditswe ku wa 27 Mutarama 1891. Yaravuze ati:
GSAM 238.3“Nari mfite imyaka 15 mu 1845, kandi nari mpari igihe Mushiki wacu Harmon yasuraga Topsham ku nshuro ye ya mbere, ubwo yagiraga iyerekwa mu nzu ya mwene data Curtiss, aho yafashe Bibiliya nini y’umuryango akayizamura mu buryo nta wundi washoboraga gufata igitabo ku biganza ngo kitagwa ako kanya.
GSAM 238.4“Mushiki wacu Harmon yamaze amasaha arenga abiri ari mu iyerekwa. Ni cyo kintu gitangaje cyane cyerekanye imbaraga z’Imana nigeze kubona, kandi namubonye mu iyerekwa inshuro zirenga cumi n’ebyiri. Izo nshuro zose zari ibihe byo kubaha cyane no kwisuzuma, ariko iri ryazirenze zose. Yemwe! Twahindaga umushyitsi uko Nyiricyubahiro wo mu ijuru yatwigishaga binyuze mu gikoresho cye gifite intege nke; uko yadusomeraga imirongo yaduhumurizaga kandi ikadukwiriye mu mimerere yacu y’ibigeragezo, nk’Abaheburayo 2:2, 3; Yakobo 5:7, 8; Abaheburayo 10:35, 39; 1 Petero 1:7; Luka 12:32-37, hamwe n’indi myinshi, afashe Bibiliya nini y’umuryango hejuru cyane ku buryo nari ngomba guhagarara ku ntebe kugira ngo nsome aho yerekezaga. Ntabwo ntekereza ko Mushiki wacu Harmon yari muremure kundusha inci zirenze ebyiri.”
GSAM 239.1Ibyerekanwa nk’ibi byemeje abantu bafite umutima utabogama ko ububasha burenze ubw’umuntu ari bwo bwategekaga icyo gikoresho cyicisha bugufi, maze abantu bo mu bice bitandukanye bya New England bahamagara ngo aze abagezeho ubuhamya bwe.
GSAM 239Gukora Imirimo y’Amaboko ni Icyaha
GSAM 239.2Bidatinze nyuma y’ibi Mushiki wacu Harmon yategetswe mu iyerekwa gusura Paris, Maine, ahari abantu bemeraga ko gukora imirimo y’amaboko ari icyaha. Umukuru Stephens w’i Woodstock, Maine, ni we wayoboraga muri iri kosa kandi agira uruhare rukomeye ku bandi. Mbere yari umubwirizabutumwa w’Abametodisiti, kandi yabonwaga nk’Umukristo wicisha bugufi kandi wizerwa. Yari yaratsindiye benshi mu cyizere binyuze mu ishyaka yagiriraga ukuri no mu mibereho ye yasaga n’iyera, bigatuma bamwe bamwemera nk’uwari uyobowe n’Imana mu buryo bwihariye. Uwiteka yahaye Mushiki wacu Harmon ubutumwa bwo kumucyaha. Yavuze ko yarwanyaga ijambo ry’Imana mu kwirinda gukora, mu gushyiraho amakosa ye ku bandi, no kwamagana abatabyemera bose. Yanze ibimenyetso byose Uwiteka yamuhaga kugira ngo amwemeze ikosa rye, kandi yanga kwemera ibyo yari yarakoze nabi. Yakurikizaga ibyo yumvaga mu mutima, akagenda ingendo ziruhije, akagenda intera ndende, aho yakiraga gusa gutukwa, akibwira ko muri ibyo byose yababazwaga ku bwa Kristo. Yari yarashyize ku ruhande ubwenge n’ubushishozi bwe.
GSAM 239.3Ku byerekeye ubuhamya bwa Mushiki wacu Harmon n’uko ikibazo cyarangiye, ndasubiramo ibaruwa nakiriye kwa Madamu M. C. Truesdail, wari utuye i Paris, Maine. Amaze gutanga ibisobanuro bimwe bihuje n’ibimaze kuvugwa, aravuga ati:
GSAM 240.1“Kwatura kwaturutse kuri bose usibye umuyobozi wabo, Jesse Stephens. Mushiki wacu Harmon yamuburiye ko niba aticishije bugufi ngo yature amakosa ye, bidatinze azarangiza urugendo rwe. Bose babyumvise nk’ubuhanuzi bw’uko mu buryo runaka yari kwiyahura.”
GSAM 240.2Ibikurikira ni uko byagenze kuri we:
GSAM 240.3“Nyuma y’uko itsinda rye rito rimusigira, yagize agahinda gakomeye, bidatinze atakaza ubwenge, yanga kurya ikintu cyose cyatetswe n’ababi. Ntiyari yaramenye ko nari naragarutse mvuye Massachusetts igihe namuzaniraga ifunguro rya saa sita. Yabajije, ubwo yaramburaga ikiganza cye cyari gisigaye amagufwa mu mwenge muto wo ku idirishya, ati, ‘Ese Imana ni yo yakohereje n’ibi, Mushiki wacu Marion?’ Amaze kubona ko nasubije ntizeye, yanga no kubiryoherwa. Imimerere ye ibabaje, afungiye mu cyumba gito kwa mukuru we (utari umwizera), yanyibukije umuburo yari yarohererejwe uvuye mu ijuru mu buryo bwuje ineza, ariko akawanga anangiye umutima. Nyuma y’uru ruzinduko rubabaje, yajyanywe iwabo nyuma y’iminsi ibiri, maze bidatinze arangiza ubuzima bwe yiyahuye, akora umugozi mu myenda yo ku buriri.”2
GSAM 240Ubuhanuzi Bwasohoye
GSAM 240.4Mu mpeshyi ya 1845, ku butumire bwa Otis Nichols, Mushiki wacu Harmon yasuye Massachusetts, mushiki we Sarah amuherekeje. Bagiye kuba mu muryango wa Bwana Nichols. We n’umugore we bajyanaga abo bakobwa ahantu hatandukanye mu igare ryabo, kugira ngo bakore amateraniro, aho Mushiki wacu Harmon yatangaga ubuhamya bwe. Bityo yashoboye gusura Boston, Roxbury na Carver. Igihe basuraga Boston ku nshuro ya kabiri, habaye ikintu gishimishije cyane.
GSAM 240.5I Boston no mu nkengero zaho hari itsinda ry’abantu b’intagondwa mu idini na bo bemeraga ko gukora ari icyaha, ubutumwa bwabo bw’ingenzi bukaba ari ubu ngo, “Mugurishe ibyo mufite, mutange imfashanyo.” Bavugaga ko bari muri Yubile, ko ubutaka bugomba kuruhuka, kandi ko abakene bagomba gutungwa badakoze. Sargent, Robbins n’abandi bamwe ni bo bari abayobozi. Bamagana amayerekwa bavuga ko ari aya Satani, kubera ko amakosa yabo bwite yari yaragaragajwe. Bafataga nabi cyane umuntu wese utabemeraga.
GSAM 241.1Igihe Mushiki wacu Harmon na mushiki we basuraga mu nzu ya Bwana Nichols, Sargent na Robbins baje baturutse i Boston kumusaba ubufasha, bavuga ko baje kumusura no kurara iwe. Bwana Nichols yabashubije ko yishimiye ko baje, kuko ba mushiki wacu Sarah na Ellen Harmon bari mu nzu, kandi ko yifuzaga ko bamenyana na bo. Bahise bahindura ibitekerezo, ntibashobora kwemezwa kwinjira mu nzu. Bwana Nichols yabajije niba Ellen yashoboraga kuvuga ubutumwa bwe i Boston, bakabumva hanyuma bagaca urubanza. Baravuga bati, “Yego, muzaze i Boston ku Isabato itaha [bisobanura ku munsi wa mbere w’icyumweru, kuko bari batarakira Isabato]; twifuza kubona amahirwe yo kumwumva.”
GSAM 241.2Bwana Nichols yambwiye ibi mu nzu ye i Dorchester mu 1858. Yavuze ko yari yamaze gutegura byose kugira ngo ajye i Boston mu gitondo cyo ku Isabato, ajyanye Mushiki wacu Harmon mu igare rye ku iteraniro ryari riteganyijwe. Kuri uwo mugoroba, mu gihe cyo gusenga mu muryango, yafashwe n’iyerekwa. Amaze kurivamo, aravuga ati, “Mwene data Nichols, ejo sinjya i Boston; Uwiteka yanyeretse ko ngomba kujya i Randolph. Afite umurimo nshinzwe kuhakorera.” Bwana Nichols yubahaga cyane ijambo rye. Yari yarasezeranyije kumujyana i Boston ku munsi wakurikiyeho, maze abaza ahangayitse ati, “Nzagenza nte ku isezerano nahaye Sargent na Robbins?” Mushiki wacu Harmon aravuga ati, “Ntubyiteho, Uwiteka yantegetse kujya mu rundi ruhande.” Bwana Nichols aravuga ati, “Noneho, sinsobanukiwe.” Mushiki wacu Harmon aravuga ati, “Uwiteka yanyeretse ko tuzabisobanukirwa tumaze kugerayo.” Bwana Nichols aravuga ati, “Nta buryo ufite bwo kuhagera tutagiye tukajyana, ariko sinzi uko nzasobanurira bene data b’i Boston ibibazo byabaye.”
GSAM 241.2Bwana Nichols yakomeje ambwira ko “Mushiki wacu Harmon yabonye uburyarya bwabo mu iyerekwa, ko i Boston nta teraniro rizabera ku Isabato, ko Sargent, Robbins n’abandi bamurwanyaga bari guhura n’iteraniro rinini i Randolph (ku ntera ya mayilo 13 uvuye i Boston) ku Isabato; kandi ko tugomba guhura n’abamurwanyaga i Randolph, mu iteraniro ryabo ryo ku Isabato, aho yari guhabwa ubutumwa bwo kubagezaho, bukemeza abanyakuri batabogama niba amayerekwa ye yaraturukaga ku Uwiteka cyangwa kuri Satani.” Aho kujya i Boston hanyuma bakajya i Randolph, urugendo rwaba mayilo 22, bahise bajya i Randolph, bagera yo hafi y’igihe cy’iteraniro. Bahasanze ba bantu nyine bari bemeye kuzabasanga i Boston. Bwana Nichols ni bwo yavuze ati, “Noneho ndabisobanukiwe.”
GSAM 242.1Uku kugerageza kwa Sargent na Robbins guhunga ubuhamya bwa Mushiki wacu Harmon, n’uburyo yayobowe kugira ngo ahure na bo, byagize uruhare rukomeye ku bitekerezo bya bamwe mu bari bahari. Ku byerekeye iteraniro ubwaryo, ndasubiramo inkuru yatanzwe na Bwana Nichols:
GSAM 242Ibyerekanwa Bitangaje
GSAM 242.2“Mushiki wacu Ellen yajyanywe mu iyerekwa, habaho ibimenyetso bidasanzwe, maze akomeza kuvugira mu iyerekwa n’ijwi risobanutse ku buryo buri wese wari uhari yashoboraga kumwumva neza, kugeza hafi y’akazuba kagiye kurenga. Sargent, Robbins na French bararakaye cyane kandi bahagarika umutima bumvise Mushiki wacu Ellen avuga mu iyerekwa, bavuga ko byaturukaga kuri Satani; bakoresheje ijambo ryose bari bafite ku bantu n’imbaraga zabo zose z’umubiri kugira ngo babuze iryo yerekwa kugira icyo rigira. Bahuriraga mu kuririmba cyane, hanyuma bagasimburana kuvuga no gusoma Bibiliya n’ijwi riranguruye, kugira ngo Ellen atumvikane, kugeza ubwo imbaraga zabo zarashiraga n’amaboko yabo akajya ahinda umushyitsi ku buryo batashoboraga gusoma muri Bibiliya; ariko muri ako kavuyo n’urusaku byose, ijwi rya Ellen risobanutse kandi rityaye, igihe yavugaga mu iyerekwa, ryumvikanaga neza kuri bose bari aho. Kurwanya kw’abo bagabo kwarakomeje igihe cyose bashoboraga kuvuga no kuririmba, nubwo bamwe mu nshuti zabo babacyahaga bakabasaba guhagarara. Ariko Robbins aravuga ati: ‘Mupfukamiye ikigirwamana: murasenga inyana ya zahabu.’”
GSAM 243.1“Bwana Thayer, nyir’inzu, ntiyari yizeye neza ko iyerekwa rye ryaturukaga kuri Satani nk’uko Robbins yabivugaga. Yashakaga ko hari uburyo rigeragezwa. Yari yarumvise ko iyerekwa rituruka ku mbaraga za Satani rihagarikwa no gufungura Bibiliya no kuyirambika ku muntu uri mu iyerekwa, maze abaza Sargent niba yemera ko babigerageza batyo, ariko arabyanga. Nuko Bwana Thayer afata Bibiliya nini kandi iremereye y’umuryango yo mu miterere ya quarto yari iryamye ku meza kandi yakoreshwaga gake, arayifungura ayirambika ku gituza cya Ellen yari mu iyerekwa, kuko icyo gihe yari yegamye asubira inyuma ku rukuta rwo mu mfuruka y’icyumba. Ako kanya Bibiliya ikimara kurambikwa kuri we, arahaguruka, agenda ajya hagati mu cyumba, afashe Bibiliya ifunguye mu kuboko kumwe ayizamura hejuru uko yashoboraga, amaso ye ahora areba hejuru, maze avuga mu buryo bukomeye bw’icyubahiro ati: ‘Ubuhamya bwahumetswe buturuka ku Mana,’ cyangwa amagambo afite icyo gisobanuro. Hanyuma, akomeza igihe kirekire afashe Bibiliya mu kuboko kumwe, amaso ye areba hejuru atari kuri Bibiliya, akoresha ukundi kuboko ahindura impapuro zayo, agashyira urutoki ku mirongo imwe n’imwe, maze akavuga neza amagambo yayo n’ijwi ry’icyubahiro. Benshi mu bari aho barebaga aho urutoki rwe rwerekezaga kugira ngo barebe niba yavugaga neza, kuko muri icyo gihe amaso ye yari areba hejuru. Muri iyo mirongo harimo imwe yavugaga ku manza z’ababi n’abatuka Imana; indi ikaba inama n’amabwiriza arebana n’imimerere turimo ubu.”
GSAM 243Iyerekwa Rye Ryarambye Kurusha Ayandi, Ryamaze Amasaha Arenze Atandatu
GSAM 243.2“Muri iyo mimerere yakomeje kumara umunsi wose wa nyuma ya saa sita kugeza hafi y’akazuba kagiye kurenga, ni bwo yavuye mu iyerekwa. Igihe Ellen yahagararaga ari mu iyerekwa, afashe mu kuboko Bibiliya iremereye ifunguye, akagenda mu cyumba avuga imirongo y’Ibyanditswe, Sargent, Robbins na French baracecetse. Mu gihe cyari gisigaye barahangayitse, hamwe n’abandi benshi; ariko bafunze amaso bakomeza kwihangana batemera kugaragaza uko biyumvaga.”3
GSAM 244Ubukwe bwa Ellen Harmon
GSAM 244.1Ku wa 30 Kanama 1846, Ellen G. Harmon n’Umukuru James White bashyingiranywe, maze bafatanya gukora umurimo wo guteza imbere ubutumwa. Mu mwaka wa 1847, imirimo yabo ahanini yakorewe muri Maine na Massachusetts.
GSAM 244.2Ku Isabato ya mbere yo muri Mata, Madamu White yeretswe iyerekwa rishimishije cyane, mu rugo rwa Stockbridge Howland i Topsham, aho icyo gihe amateraniro yakundaga kubera. Iri ni ryo yerekwa rivugwa mu Nyandiko za Mbere, aho yeretswe ubuturo bwera n’ibikoresho byabwo, igihe cy’amakuba, abera bahunga imijyi, ababi babazengurutse, kubohorwa kwabo ku ijwi ry’Imana, umwaka wa yubile, ukuza k’Umwami mu igare ry’igicu, n’ibindi. Byaba byiza kwitegereza bimwe mu bikorwa yakoze igihe yari muri iri yerekwa.
GSAM 244Muri Iyerekwa Hakoreshejwe Bibiliya Nyinshi
GSAM 244.3Madamu Frances Lunt, umukobwa wa S. Howland, ku wa 19 Mutarama 1890, yarambwiye ati:
GSAM 244.3“Ku ruhande rw’icyumba amateraniro yabagamo hari ameza yariho ibitabo by’ubwoko butandukanye, harimo na Bibiliya nyinshi zisanzwe zingana. Igihe yari mu iyerekwa, Madamu White yarahagurukaga akajya ku meza, agafata Bibiliya atakoze ku kindi gitabo, akayifungura akayizamura hejuru y’umutwe akoresheje ukuboko kw’ibumoso, urutoki rwerekana rw’ukuboko kw’iburyo rukerekeza ku murongo wo mu Byanditswe yasubiragamo, ahagaze imbere y’umuntu uwo murongo wari ugenewe; hanyuma agashyira igitabo gifunguye ku gituza cy’uwo muntu yabwiraga uwo murongo. Yasubiraga ku meza, agafata indi Bibiliya, maze muri ubwo buryo agasubiramo undi murongo wo mu Byanditswe, agashyira Bibiliya ifunguye ku gituza cy’uwo yabwiraga. Ibyo yabikoreraga abantu bagera kuri batandatu; hanyuma, mu buryo bw’ubwiza n’ubwitonzi, akicara ku ntebe, mu gihe cyose amaso ye areba hejuru kandi kure y’igitabo.”
GSAM 245.1Ku byerekeye ibi, Madamu Truesdail avuga ati:
GSAM 245.1“Nari mpari [Mata 1847] igihe Mushiki wacu White yajyaga ku meza agafata Bibiliya imwe ikurikiye indi mu bitabo byari biri ku meza, akayirambika ku gituza cy’uwo yari afiteho umurongo wo mu Byanditswe. Ibi yabikoraga amaso ye azamuye areba mu ijuru. Icyo gihe yazamuye Bibiliya hejuru y’umutwe we igihe yavuganaga nanjye; hanyuma ayishyira ku gituza cyanjye. Umurongo nahawe wari 2 Abakorinto 6:17.”4
GSAM 245.2Mu ibaruwa ya Madamu Frances Lunt, yavuze amazina y’abantu batatu bari bahari icyo gihe, kandi Bibiliya zarambitswe ku bituza byabo igihe Madamu White yabaganirizaga ku murongo wari ugenewe buri wese; muri ayo mazina harimo na Madamu Truesdail.
GSAM 245Umurimo wa Mbere Wari mu Bemeraga Ukuza
GSAM 245.3Umurimo wa Ellen Harmon, wari uyobowe n’impano y’ubuhanuzi, kuva muri Mutarama 1845 kugeza mu itumba rya 1846, hafi amezi cumi n’umunani, wari ugenewe “abemeraga” ko ukuza kwa Kristo kwegereje, abo yari asanzwe abana na bo. Nyuma y’uko iminsi 2300 irangiye (ku wa 22 Ukwakira 1844), kugeza igihe impamvu yo gutenguhwa kwabo n’imiterere y’ibyabaye icyo gihe byari gusobanuka, abizera bari guhura n’akaga ko gutwarwa n’ibitekerezo by’ibinyoma cyangwa kureka burundu ibyo bari baranyuzemo. Ubutumwa bwe bwari bugenewe bene abo bugira buti: “Igikorwa cyabanje cyari icy’Imana. Komera ku kwizera kwawe. Uwiteka aracyafitiye abantu be umurimo. Iga Bibiliya. Shakisha ijambo, uzabona umucyo.”
GSAM 245.4Iri tegeko rihuje na gahunda y’Uwiteka. Intego ye kuva kera yabaye uko ubutumwa bwihariye agenera abantu be bugomba, igihe cyabwo, gukurwa mu ijambo rye; hanyuma impano y’ubuhanuzi ikaza “ku mwanya wa kabiri,” kugira ngo yemeze kandi yubake abizera.
GSAM 246.1Urugero rukomeye rw’uku kuri ruboneka mu nkuru ya Korneliyo, nk’uko yanditswe mu gitabo cy’Ibyakozwe n’Intumwa. Umumarayika w’Imana yamubonekeye maze amuha iyerekwa mu nzu ye. Uwo mumarayika yari azi neza ukuri k’ubutumwa bwiza, kandi yashoboraga kubwigisha Korneliyo, ariko yoherejwe gukorera umuntu wari umuragwa w’agakiza amuha iyerekwa. Yamwijeje ko gusenga kwe no kwiyegurira Imana kwe byemerwaga n’Uwiteka. Ntiyamubwirije ubutumwa bwiza, ahubwo yamubwiye gusa guhamagara Petero wari acumbitse kwa Simoni umuboshyi w’impu i Yopa. Petero yaraje, maze akoresheje Ibyanditswe abwira Korneliyo ubutumwa bwiza bwa Kristo.
GSAM 246Umwanya w’Impano y’Ubuhanuzi
GSAM 246.2Aha birakwiriye kwitondera uko impano zagiye zitezwa imbere, nk’uko Uwiteka yabishyizeho mu ijambo rye. Pawulo abivuga mu ibaruwa yandikiye Abakorinto, agira ati: Imana yashyize bamwe mu itorero, ubanza intumwa, hagakurikiraho abahanuzi.5
GSAM 246.3Iyo turebye ibyo intumwa yavuze ku isano iri hagati y’izi mpano mu murimo w’ubutumwa bwiza, duhita tubona impamvu iyi gahunda yubahirizwa. Pawulo agereranya izi mpano akagira ati: Ni cyo gituma indimi ari ikimenyetso, atari ku bizera ahubwo ku batizera; ariko guhanura si ku batizera ahubwo ni ku bizera.6 Gahunda y’Uwiteka ni uko ubutumwa bwihariye agenera isi bukurwa mu ijambo rye; bityo ategeka abantu gushakashaka Ibyanditswe, bakajya kuba intumwa zikoreye ubutumwa bw’Uwiteka, bukabwirizwa muri Bibiliya yageragejwe n’ibihe byinshi. Iyo abizera bamaze kubakwa, impano y’ubuhanuzi iza “ku mwanya wa kabiri,” igakora uruhare rwayo kugira ngo abera batungane, umurimo w’ububwirizabutumwa ukorwe, kandi umubiri wa Kristo wubakwe.7