Igice cya 20 — Ibitambo mu Murimo wo mu Ntangiriro
GSAM 311.1“Teranyiriza abera banjye aho ndi; abagiranye nanjye isezerano babikesheje ibitambo. Ijuru rizavuga gukiranuka kwe, kuko Imana ari yo mucamanza ubwayo.”1
GSAM 311.2Mu Isubiramo n’Umubwirizabutumwa ryo ku wa 3 Kamena 1902, dusoma tuti:
GSAM 311.2“Abinjiye mu murimo muri iki gihe bazi bike cyane ugereranyije n’ukwiyanga no kwitanga kw’abahawe n’Umwami umutwaro w’umurimo we igihe watangiraga. Ibyabaye kera bigomba kongera kubabwirwa kenshi; kuko bagomba gukomeza umurimo bafite ukwicisha bugufi n’ukwitanga nk’ibyarangaga abakozi b’ukuri bo mu gihe cyashize.”
GSAM 311.3Nanone, mu Ibihamya by’Itorero, Umubumbe wa 7, dusangamo aya magambo:
GSAM 311.3“Twegereje iherezo ry’amateka y’iyi si, kandi imirimo itandukanye y’Imana igomba gukomeza ikorwa hifashishijwe kwitanga kuruta uko byigeze kugaragara.”2
GSAM 311.4Imimerere yatumye Umukuru Bates asunikirwa, mu 1846, kwandika no gusohora igitabo cye cya mbere ku kibazo cy’Isabato yamaze kuvugwaho. Hanavuzwe imimerere igoye y’Umukuru James White, igihe mu 1849 yatangiraga gusohora ikinyamakuru cyitwaga Ukuri kw’Iki Gihe.
GSAM 311Agatabo k’Ijuru Rifunguye
GSAM 311.5Nyuma y’iyerekwa ryahawe Madamu White i Topsham, Maine, mu muhindo wa 1846, ubwo yeretswaga imwe mu mibumbe, Umukuru Bates yateguye inyandiko y’agatabo kari ku Ijuru Rifunguye. Ariko amafaranga yo kugisohora yari akenewe cyane. Kugira ngo iki kibazo gikemuke, mushiki wacu wabaga muri Massachusetts, wari umaze kuboha no gushyira mu nzu tapi nshya ikozwe mu dushwagara tw’imyenda, yarayikuyemo arayigurisha, maze amafaranga ayaha Umukuru Bates; ibyo byatumye ashobora gusohora igitabo cye cya kabiri.
GSAM 312Agatabo k’Umurimo wo Gushyirwaho Ikimenyetso
GSAM 312.1Nyuma y’iyerekwa ry’umurimo wo gushyirwaho ikimenyetso ryatangiwe i Dorchester, Mass., ku wa 18 Ugushyingo 1848, Umukuru Bates yanditse agatabo ka gatatu kari gafite umutwe ugira uti, Ikimenyetso cy’Imana Ihoraho. Nanone yahuye n’ikibazo cyo kutagira amafaranga yo gucapa. Umupfakazi ukiri muto amaze kumenya uko ibintu byari bimeze, yagurishije inzu nto yari afite mu cyaro, maze aha Umukuru Bates kimwe cya kabiri cy’amafaranga yayibonye. Uko ni ko yongeye kubona uburyo bwo kwishyura icapwa ry’igitabo.
GSAM 312Ibikenewe mu Murimo wo Gutangaza Ibitabo
GSAM 312.2Mu 1851-52, Isubiramo ry’Ukuza n’Umubwirizabutumwa w’Isabato ryacapirwaga i Saratoga Springs, N.Y. Aho, Bwana Thompson yahaye Umukuru White n’umugore we icumbi ku buntu; kandi bakoresheje ibikoresho batijwe, bongera kubona uburyo bwo gutunganya urugo.
GSAM 312.3Muri icyo gihe, abizeraga ukuri kw’iki gihe bariyongereye, kandi uko kwiyongera gutuma hakenerwa imirimo bwite y’Umukuru na Madamu White. Ibyo, hamwe n’umurimo wo gutunganya inyandiko, byatumye hakenerwa abafasha mu biro. Muri uwo mwanya, abandi na bo basunikirwaga gufasha mu murimo w’ubwanditsi. Kugira ngo tugaragaze uko Umwami asubiza ukwizera kw’abantu be kandi akazamura abakozi mu gihe cy’ibikenewe, dutanga inkuru ya mushiki wacu witanze, Madamu Rebecca Smith, wo muri West Wilton, N.H.:—
GSAM 312.4Nyuma y’ihita ry’igihe, umuhungu we Uriah n’umukobwa we Annie R. bifuzaga cyane kujya kwiga, kugira ngo bitegure kwigisha. Nyina yatinyaga ko abana bari gutandukira bakajya mu isi, kandi koko ubwoba bwe ntibwari budafite ishingiro rwose. Urukundo rw’umubyeyi rwari rusubijwe n’urw’abana.
GSAM 313Uriah Smith muri Ishuri rya Phillips
GSAM 313.1Kuva mu 1848 kugeza mu 1851, uwo muhungu yize muri Ishuri rya Phillips i Exeter, N. H., aho abanyeshuri bigishwaga umwaka wa mbere w’amasomo ya kaminuza, ku buryo iyo binjiraga muri kaminuza babaga bararushijeho umwaka umwe. Ayo masomo yarayarangije. Mu 1851 yakoze ashaka amafaranga yo kujya muri kaminuza, ariko umukoresha we ahomba, atakaza amafaranga ye, maze umugambi yari amaze igihe yifuza wo kwiga kaminuza urarekwa.
GSAM 313Madamazela Smith mu Ishuri ry’Abakobwa
GSAM 313.2Igihe Uriah yari muri iryo shuri, mushiki we yigaga mu ishuri ry’abakobwa bato i Charlestown, Mass. Amasomo ye yari hafi kurangira, kandi ubwo yari hafi kuva mu ishuri, we na musaza we bahawe akazi ko kwigisha imyaka itatu mu ishuri ry’i Mt. Vernon, N.H., ku mushahara wa $1,000 ku mwaka, babonye n’icumbi n’ibiryo.
GSAM 313.3Muri icyo gihe, nyina yakiriye “ukuri kw’iki gihe.” Amasengesho ye yari asigaye arushijeho kuba ay’umwete kandi ashyushye asabira abana be. Umukuru Bates yasuye West Wilton, maze Madamu Smith amushyira imbere ikibazo cy’abana be; guhinduka kwabo gukorerwa amasengesho. Umukuru Bates yari ateganya ko mu minsi mike yari kuyobora amateraniro i Somerville, Mass., mu rugo rwa Paul Folsom, kandi Madamu Smith yagombaga kwandikira umukobwa we amutumira muri iryo teraniro. Hagati aho, Umukuru Bates na nyina bagombaga gusenga basaba ko Imana ikora ku mutima we akajya muri iryo teraniro.
GSAM 313Inzozi Ebyiri Zisohozwa
GSAM 313.4Umukuru Bates ntiyari yarigeze aba mu cyumba iryo teraniro ryagombaga kubera, bityo ntiyari azi uko hameze. Mu ijoro ribanziriza iteraniro, yarose ari muri icyo cyumba, kandi imyanya yose yari yuzuye usibye umwe wari hafi y’umuryango. Nanone yarose ahinduye ingingo yari agiye kuvugaho, akavuga ku kibazo cy’ubuturo bwera; baririmbye indirimbo ya mbere, barasenga, baririmba iya kabiri, maze afungura Bibiliya atangira gusoma ati, “Kugeza ku minsi ibihumbi bibiri na magana atatu, ni bwo ubuturo bwera buzabona kwezwa,” yerekana ishusho y’ubuturo bwera ku mbonerahamwe, ubwo umuryango wafungukaga, umukobwa ukiri muto akinjira agafata wa mwanya wari usigaye. Yarose kandi ko uwo muntu yari Annie R. Smith, kandi ko yahise ashimishwa n’ukuri akakwakira.
GSAM 314.1Iteraniro ry’Umukuru Bates ryabaye ku Isabato (ku wa Gatandatu), kandi kubera ko uwo munsi nta shuri ryabaga, Annie aravuga ati, “Kugira ngo nshimishe mama gusa, ndagenda.” Mu ijoro ryabanjirije iyo Isabato, yarose ko yagiye ariko agakererwa; ageze ku muryango, indirimbo ya mbere yari yararirimbwe, amasengesho aratangwa, kandi bari barangiza indirimbo ya kabiri; yinjiye abona intebe zose zuzuyemo usibye imwe yari hafi y’umuryango; umuvugabutumwa muremure, w’umunyacyubahiro kandi ushimishije yerekanaga imbonerahamwe atari yarigeze abona, asubiramo ati, “Kugeza ku minsi ibihumbi bibiri na magana atatu, ni bwo ubuturo bwera buzabona kwezwa.” Yarose ko ibyo yavugaga byamushimishije cyane kandi ko ari ukuri.
GSAM 314.2Yatangiye kujya mu iteraniro hakiri kare, ariko arayoba, bityo ntiyagerayo kugeza baririmbaga igice cya nyuma cy’indirimbo ya kabiri. Yinjiye, asanga ibintu byose bimeze neza nk’uko yari yabibonye mu nzozi, kandi wa muntu nyir’izina yari yarose yasubiragamo mu buryo bumwe umurongo wo muri Daniyeli 8:14. Ako kanya umutima we wemezwa.
GSAM 314.3Umukuru Bates ntiyibutse inzozi ze kugeza Annie yinjiye mu muryango agafata umwanya we. Yari yateguye kuvuga ku yindi ngingo, ariko ibitekerezo bye bigahora ku kibazo cy’ubuturo bwera. Mu gihe yasubiragamo uwo murongo, inzozi ze zamuziraga mu bwenge, maze asenga mu mutima asaba ubufasha bwo kuvugisha imitima y’abamwumvaga. Yahawe umudendezo mwinshi wo gusobanura ihita ry’igihe, icyo Annie yari asanzwe azi. Hanyuma asobanura ukuri k’ubutumwa bw’umumarayika wa gatatu n’Isabato.
GSAM 315Annie Smith Yemera Ukuri
GSAM 315.1Amaze gusoza iteraniro, yegereye Annie aramubwira ati, “Nizera ko uri umukobwa wa mushiki Smith wo muri West Wilton. Sinigeze nkubona mbere, ariko mu maso hawe haramenyerewe. Narose ko nkubonye mu ijoro ryakeye.” Annie na we amubwira inzozi ze. Yavuye mu iteraniro ibyiyumvo n’ibyifuzo bye byose byarahindutse, kandi aho ngaho ahita yemera ukuri kw’Isabato.
GSAM 315.2Yasubiye mu ishuri, apakira isanduku ye, ajya iwabo. Amaze kumva imihangayiko y’Umukuru White mu gutangaza ibitabo n’imirimo ye yo kubwiriza, yumvise ko Imana imuhamagariye kujya kumufasha mu mirimo y’ibiro. Muri Kanama 1851, ubwo ikinyamakuru cyimukaga i Paris kikajya i Saratoga Springs, N.Y., Madamazela Smith yajyayo aba umwe mu bakozi.
GSAM 315Igitambo n’Ukwegurira Imana
GSAM 315.3Mu Isubiramo, Umubumbe wa 2, Nomero ya 7, harimo imirongo mike yanditswe n’ikaramu ye igaragaza uko yiyumvaga amaze kureka imigambi ye ya mbere akajya mu murimo woroheje kandi udafite ibirata. Aravuga ati:
GSAM 315.3“Nizeye ko naretse byose kugira ngo nkurikire Umwana w’Intama aho azanyobora hose. Isi yatakaje burundu ibiyishimisha. Ibyiringiro byanjye, ibyishimo byanjye n’urukundo rwanjye byose ubu byibanze ku bintu byo mu ijuru no ku by’Imana. Nta handi nshaka kuba uretse kwicara ku birenge bya Yesu nkiga kuri we—nta wundi murimo nshaka uretse gukorera Data wo mu ijuru—nta kindi nishimira uretse amahoro y’Imana aruta ubwenge bwose.”
GSAM 315.4Ubufasha bwa Mushiki Annie mu biro, bwo gusoma no gukosora inyandiko n’ibindi, bwaje mu gihe gikwiye. Yamaze imyaka itatu akora mu budahemuka kandi neza, ahabwa gusa ibyo kurya n’imyambaro. Iyo myaka irangiye, igituntu cyari cyaramuteguriye kuba igitambo cyacyo. Mu gihe cy’uburwayi bw’igihe kirekire kandi bwica, yanditse imivugo myiza, uwarenze iyindi yose ukaba “Urugo Hano n’Urugo mu Ijuru”; ijambo ry’ibanze ryawo, yanditse umunsi umwe mbere y’urupfu rwe, ku wa 26 Nyakanga 1855, rigaragaza neza ubuntu bwo kwiyoroshya no kwicisha bugufi bwari bwarakuze cyane mu mico ye ku buryo tutabura kuritanga ryose:
GSAM 316Gucunga Urugo mu Ngorane
GSAM 316.3Muri Mata 1852, Umukuru White yimukiye i Rochester, N.Y., avuye i Saratoga Springs. Muri uwo mujyi, kuri 124 Mt. Hope Avenue, ni ho bwa mbere bashinze urugo bakoresheje ibikoresho bari baguze aho gutizwa. Ariko kubera ko bifuzaga cyane ko umurimo wo gutangaza ibitabo ugira umugisha, kugira ngo ikinyamakuru gihore gisohoka ku gihe kandi ukuri gukwirakwizwe, biyimye byinshi mu byiza bisanzwe by’ubuzima.
GSAM 316.4Uburyo batangiye gucunga urugo icyo gihe musanga mu ibaruwa y’ibanga Madamu White yandikiye umuryango wa S. Howland ku wa 16 Mata 1852:—
GSAM 316.5“Ubu turi gutunganya urugo rwacu hano i Rochester. Twakodesheje inzu ishaje ku madolari $175 ku mwaka. Imashini icapa iri mu nzu. Iyo itaza kuba iri hano, twari kwishyura $50 ku mwaka y’icyumba cy’ibiro. Mwari kumwenyura murebye ibikoresho byacu. Twaguze ibitanda bibiri bishaje ku masenti makumyabiri n’atanu kuri buri kimwe. Umugabo wanjye yanzaniye intebe esheshatu zishaje, nta ebyiri muri zo zisa, azigura idolari rimwe; nyuma yongera kumpa izindi ntebe enye zishaje zidafite aho kwicarwa, azigura amasenti mirongo itandatu n’abiri zose. Ibiti bigize izo ntebe byari bikomeye, maze nzishyiraho aho kwicarwa nkoresheje umwenda ukomeye. Amavuta y’inka ahenze cyane ku buryo tutayagura, kandi ntitunabasha kugura ibirayi. Mu mwanya w’amavuta dukoresha isosi y’imbuto, ibirayi tukabisimbuza imboga za nave. Amafunguro yacu ya mbere twayariye ku rubaho rukinga iziko rwashyizwe ku ngunguru ebyiri z’ubusa z’ifu. Twemera kwihanganira ubukene niba umurimo w’Imana ushobora gutera imbere. Twizera ko ukuboko k’Umwami kwari mu kutuzana aha. Hari umurima mugari wo gukoreramo, ariko abakozi ni bake. Isabato ishize iteraniro ryacu ryari ryiza cyane. Umwami yaduhaye uburuhukiro binyuze mu kuboneka kwe.”
GSAM 317Ubuntu bwo Gutanga bw’Abizera
GSAM 317.1Mu nomero ya mbere y’Isubiramo yasohorewe i Rochester ku wa 6 Gicurasi 1852, Umukuru White avuga ku kwimuka i Saratoga akajya i Rochester, ati:
GSAM 317.2“Abavandimwe batanze amafaranga yo gukomeza ikinyamakuru birenze ibyo twari twiteze. Kandi nubwo amafaranga twakoresheje twimuka i Saratoga Springs kandi dutangiza ikinyamakuru muri uyu mujyi yari menshi, nta mwenda dufite.”
GSAM 317Ibitambo by’Abakozi
GSAM 317.3Mu nyandiko y’ubucuruzi yo muri Nomero 12, ku wa 14 Ukwakira, dusoma tuti:
GSAM 317.3“Ariko ibiro nta mwenda bifite kubera impamvu ikurikira: Abavandimwe Belden na Stowell, bakoze mu biro mu mezi atandatu ashize, bahawe ibirenze gato ibyo kurya byabo gusa. Abandi bakoze uwo murimo bahawe ibingana na byo gusa. Ni umunezero rwose ku nshuti zose z’ukuri kw’iki gihe gufasha kuzuza icyuho cy’amafaranga yinjiye, kugira ngo abakoreye cyane, cyane cyane igihe twari tudahari, hagati y’indwara, batangaza Isubiramo n’Umubwirizabutumwa, babone ibibatunga neza.”
GSAM 317Abiyongera i Rochester, N.Y.
GSAM 317.4Mu mpeshyi ya 1852, ubwo umurimo wo gutangaza ibitabo wari umaze gutangira neza i Rochester, Umukuru White n’umugore we bakoze urugendo rw’amezi atatu, bafite ifarashi n’igare, berekeza iburasirazuba kugera i Bangor, Maine, bayobora amateraniro kandi basura abizera b’Isabato bari baratataniye mu nzira. Mbere y’uko bagaruka, guhera ku wa 26 Nzeri, Umukuru J. N. Andrews yatanze urukurikirane rw’inyigisho kuri 124 Mt. Hope Avenue. Muri icyo gihe, Abadiventisiti b’umunsi wa mbere w’icyumweru umunani bemeye ukuri kw’iki gihe; umwanditsi yari umwe muri bo.
GSAM 318Oswald Stowell Yakize
GSAM 318.1Ku mugoroba wo ku wa Gatanu muri Ukwakira, Umukuru White n’umugore we bageze mu rugo bavuye mu rugendo rwabo rw’iburasirazuba. Bukeye bwaho (Isabato) ni bwo twababonye bwa mbere mu iteraniro ry’Isabato. Muri iryo teraniro, Oswald Stowell, umukozi w’imashini icapa, yari arwaye cyane indwara y’umwuka wo mu gituza, kandi muganga yari yamaze kuvuga ko agiye gupfa. Muganga yavuze ko “ntacyo yashoboraga kumukorera.” Mu gihe cy’iteraniro, Oswald yari mu cyumba cyegeranye kandi ababazwa cyane n’umubiri. Iteraniro rirangiye, yohereje gusaba ko bamukorera amasengesho. Jye n’abandi twatumiwe gusenga. Twarapfukamye iruhande rw’uburiri bwe, maze mu gihe amasengesho yatangwaga, Umukuru White amusiga amavuta “mu izina ry’Umwami.” Habayeho kuboneka k’Umwuka w’Imana kugaragara, maze ahita akira. Tumaze guhaguruka dusenga, yari yicaye ku buriri akubita impande ze, zari zababaye cyane mbere, avuga ati, “Nakize rwose. Ejo nzashobora gukoresha imashini icapa ikoreshwa n’intoki.” Hashize iminsi ibiri koko yarayikoresheje.
GSAM 318Iyerekwa rya Madamu White Imbere y’Ab’i Rochester
GSAM 318.2Umugisha umwe wakijije Mwene Data Stowell waje kuri Madamu White mu rugero rurenze cyane, maze Umukuru White amuhindukiye aramureba avuga ati, “Ellen ari mu iyerekwa; ntahumeka ari muri iyo mimerere. Niba hari uwifuza kwibonera ko ari ko bimeze, yemerewe kumusuzuma.” Yamaze muri iryo yerekwa hafi isaha imwe n’iminota makumyabiri. Muri iyo mimerere yavugaga amagambo, rimwe na rimwe n’interuro zisobanutse; ariko n’iyo wamwitonderaga cyane, nta mwuka wabonekaga usohoka mu mubiri we.
GSAM 319Iyerekwa ku Myitwarire y’Umunyamuryango Utari Hano
GSAM 319.1Madamu White amaze kuva muri iryo yerekwa, yaduhaye ubuhamya ku byo yari yabonye. Mbere y’uko Umukuru White n’umugore we bagaruka bavuye mu rugendo rw’iburasirazuba, umwe muri twe yari yaravuye mu mujyi ajya gukora urugendo rw’akazi muri Leta ya Michigan. Ni yo mpamvu atari ahari muri iryo teraniro, kandi ntiyari yarigeze abona Umukuru White cyangwa umugore we. Mu gusobanura iyerekwa rye, Madamu White yatubwiye, mu bindi, ibyo yabonye ku mugabo wagendaga ari kure y’urugo, akagira byinshi avuga ku mategeko y’Imana no ku Isabato, ariko icyarimwe akaba arenga rimwe mu mategeko. Yavuze ko ari umuntu atari yarigeze ahura na we, ariko ko yizeraga ko hari igihe azamubona, kuko yari yeretswe ikibazo cye. Nyamara nta n’umwe muri twe watekerezaga ko yari umuntu twari tuzi.
GSAM 319.2Hashize ibyumweru hafi bitandatu nyuma y’iryo yerekwa, wa mwene data twavuze mbere agaruka avuye muri Michigan. Madamu White akimureba mu maso, abwira umwe muri ba bashiki bacu ati, “Uwo ni wa muntu nabonye mu iyerekwa, uwo nababwiye.” Iyerekwa rimaze kubwirwa uwo mwene data, imbere y’umugore we n’abandi bantu bake, Madamu White aramubwira ati, “Nk’uko Natani yabwiye Dawidi, ‘Uri uwo muntu.’” Hanyuma akora neza ibyo Pawulo yavuze ko bamwe bazakora igihe bazacyahwa ibyaha byabo n’impano y’ubuhanuzi ati: “Ariko niba bose bahanura, hakaza utizera cyangwa utarize, yemezwa ibyaha bye na bose, agacirwa urubanza na bose; ni ko amabanga yo mu mutima we ahishurwa, maze akubita hasi yubamye, agasenga Imana, akavuga ko Imana iri muri mwe koko.”3 Uwo mwene data amaze kumva Madamu White asubiramo ibyo yakoze nabi, apfukama imbere y’umugore we, arira abwira we n’abantu bake bari aho ati, “Imana iri muri mwe koko,” maze yemera byimazeyo imyitwarire ye yo muri Michigan, aho yari yararenze itegeko rya karindwi, nk’uko yari yabihishuriwe igihe byabaga, ku ntera irenga mayilo magana atanu uvuye aho.
GSAM 320.1Uko ni ko ibyumweru bike byaduhaye icyemezo gikomeye cy’ubuhamya. Ntabwo twagejejwe gusa ku kuvuga ko bwaturukaga ku mbaraga zidasanzwe, ahubwo twamenye ko bwaturukaga ahantu hacyaha abantu ibyaha mu magambo adasubirwaho.
GSAM 320Uriah Smith Yifatanya n’Ibiro by’Isubiramo
GSAM 320.2Mu gihe hacapwaga Umubumbe wa 3 w’Isubiramo, Uriah Smith yatangiye kubahiriza Isabato maze yifatanya n’ibiro by’Isubiramo, aho yamaze imyaka myinshi ari umwanditsi n’umutunganya inyandiko. Igikorwa cye cya mbere cyasohotse mu kinyamakuru cyari umuvugo witwaga “Ijwi ry’Umuburo w’Igihe n’Ubuhanuzi,” wasohotse ku wa 17 Werurwe 1853.
GSAM 320.3Umukuru Smith yumvise bwa mbere ubutumwa bw’umumarayika wa gatatu mu iteraniro ryabereye i Washington, N.H., kuva ku wa 10 kugeza ku wa 12 Nzeri 1852. Agarutse iwabo i West Wilton, yiga yitonze ibyo yari yumvise, maze atangira kubahiriza umunsi wa karindwi ku Isabato ya mbere yo mu Kuboza 1852. Yifatanyije n’ibiro by’Isubiramo i Rochester, N.Y., ku wa 3 Gicurasi 1853, aho we na mushiki we Annie bakoreraga ibyo kurya n’imyambaro byabo, aho kwigisha mu ishuri ku madolari $1,000 ku mwaka hamwe n’ibyo kurya. Uko ni ko, mu buryo bumwe, bimwe mu bitambo byatanzwe kugira ngo umurimo w’ubutumwa bw’umumarayika wa gatatu ushingwe mu minsi yawo ya mbere.
GSAM 320Yimitswe Kuba Umubwirizabutumwa
GSAM 320.4Ahagana mu mwaka wa 1863, Umukuru Smith yatangiye gukoresha impano ye yo kuvugira mu ruhame. Mu 1866 yimitswe kuba umubwirizabutumwa w’ubutumwa bwiza, nyuma yaho akora cyane mu materaniro yo mu nkambi no mu makonferansi yo muri Leta zitandukanye, kuva ku Nyanja ya Atlantika kugeza ku Nyanja ya Pasifika, ndetse akora n’umurimo wo kuragira itorero rya Battle Creek, ari na ryo torero ry’iwabo. Nyuma yo gufungura Ishuri Rikuru rya Battle Creek, yigishaga rimwe na rimwe mu ishami rya Bibiliya ry’iryo shuri. Kubera inyungu z’Isubiramo n’Umubwirizabutumwa, yambutse inyanja ya Atlantika mu 1894, asura ibihugu bitandukanye by’i Burayi. Ari muri Siriya, yafashwe n’umuriro w’umubiri atigeze akira burundu.
GSAM 321Imyaka Mirongo Itanu y’Umurimo Udacogora
GSAM 321.1Kuva mu 1853 kugeza mu 1903, imyaka mirongo itanu, Umukuru Smith yari afitanye isano n’umurimo wo gutunganya Isubiramo ry’Ukuza n’Umubwirizabutumwa w’Isabato hafi y’igihe cyose; kandi mu gice kinini cy’icyo gihe ni we wayoboraga umurimo wose w’ubwanditsi bw’ikinyamakuru. Ndetse ku munsi yapfiriyeho, ubwo yaterwaga n’ubumuga bw’igice cy’umubiri, yari mu nzira ajya ku biro afite inyandiko yari yateguriye gucapwa. Yongeye kandi gutanga umusanzu w’imibumbe myinshi y’ingenzi mu bitabo by’itorero. Muri iyo mirimo harimo Ibitekerezo kuri Daniyeli n’Ibyahishuwe, Imiterere n’Iherezo ry’Umuntu, umubumbe waguwe ku Buturo Bwera n’Iminsi Ibihumbi Bibiri na Magana Atatu, Igitangaza cy’Amahanga, n’Ubupfumu bwo Muri Iki Gihe. Igitabo cya mbere muri ibyo hafi cyose cyanditswe hagati ya saa tatu z’ijoro na saa sita z’ijoro, nyuma y’uko imirimo y’umunsi yo gutunganya inyandiko n’ibiro yarangiraga.
GSAM 321Urupfu rw’Umukuru Smith
GSAM 321.2Ubuzima bwe bwari ubw’ingirakamaro kandi yabukoresheje neza. Aruhutse imirimo ye, asinzira muri Yesu ku wa 6 Werurwe 1903. Ariko kuri we bishobora kuvugwa mu kuri ngo, “Imirimo ye iramukurikira,” kandi nubwo yapfuye, aracyavuga.