Adventist Pioneer
Library
aplib.orgIsomero
Ishakiro
02 / 31
02 / 31

Ijambo ry’Ibanze ry’Igitabo cyo mu 1992

John Norton Loughborough

GSAM -[Icyitonderwa cy’umwanditsi w’icapiro ryo kuri CD-ROM: Kubera ko igitabo cyo mu 1992 cyarimo inyandiko za Loughborough zitari zarigeze zitangazwa (ziri mu Mugereka A), twasanze bikwiriye gushyiramo aya makuru mashya afasha gusobanukirwa n’igitabo, hamwe n’amateka n’ibitekerezo bifitanye isano na yo.]

GSAM 5Amateka y’Ubuzima mu Ncamake

GSAM 5.1John Norton Loughborough yiboneye n’amaso ye ishingwa ry’Itorero ry’Abadiventisiti b’Umunsi wa Karindwi. Incamake ngufi y’ubuzima bwe n’umurimo we, ivuzwe mu magambo ye bwite (yakuwe mu Mugereka A), izafasha gusobanukirwa n’iri capiro rishya ry’igitabo cye.

GSAM 5.2Navukiye i Victor, mu karere ka Ontario, muri N.Y., ku wa 26 Mutarama 1832. Uwo mudugudu wari utuwe n’abantu 200 cyangwa barenga, wari ukikijwe n’abahinzi bari batuye neza mu karere kagari ka mayili nyinshi. Wari ku nzira ya kera y’amagare akururwa n’amafarashi yatwaraga iposita kuva i Albany kugera i Buffalo. Muri uwo mudugudu ni ho najyaga mu ishuri ryo ku Cyumweru no mu materaniro rusange kugeza mu rugaryi rwo mu 1848, igihe umujyi wa Rochester, muri N.Y., wahindukaga icyicaro cyanjye. Data na sogokuru bombi bari ababwirizabutumwa bo mu Itorero ry’Abametodisiti bakoreraga aho bari batuye, ariko ni bo ubwabo bishakiraga ibibatunga....

GSAM 5.3... Mu cyumweru cya nyuma cy’Ukuboza 1843, numvise bwa mbere ikibwiriza cyerekeye ukuza kwa Kristo. Cyabwirijwe na mwene data James Barry, ku ngingo igira iti: “Igihe Cye cyo Guca Urubanza Kirasohoye.” Ububasha bukomeye bw’Imana bwatumye ukuri yabwirizaga kugera ku mitima. Twumvaga tumeze nk’abahagaze imbere y’intebe y’urubanza y’Imana. Kubera kwinginga k’umushumba kwakurikiyeho, jyewe hamwe n’abandi benshi twanyuze mu bantu tujya imbere kugira ngo badusengere. Aho ni ho natangiriye kugerageza bwa mbere gusenga no gushaka Imana....

GSAM 5.4Mu gihe cy’imbeho cyo mu 1852, mbere y’uko ntangira kubwiriza ubutumwa bw’umumarayika wa gatatu, narimo ntekereza niba nakagombye kubwiriza ubutumwa cyangwa gutunga jye n’umugore wanjye nkoresheje imirimo y’amaboko. Ku Isabato imwe, mu iteraniro ryacu ry’i Rochester, mushiki wacu White yahawe iyerekwa, maze hatangwa ubuhamya bunyerekeyeho butaziguye, bumbwira kutongera gushidikanya, ahubwo nkagenda nkabwiriza ubutumwa, kandi ko Umwami azakingura inzira kugira ngo mbone ibintunga....

GSAM 6.1Muri iyo ntangiriro, maze kumenyera neza umurimo, hagaragaye ikintu cyambereye amayobera icyo gihe. Ni iki: mu materaniro yose y’ingenzi yabaga muri leta zitandukanye, mwene data White na mushiki wacu White bajyagamo, barampamagaraga ngo tujyane. Naribwiraga nti: “Kuki badatumira aba babwirizabutumwa, aho guhora ari jye batumira?”

GSAM 6.2Nanone, igihe habagaho ubwo bwigomeke butatu kuva mu 1853 kugeza mu 1865, maze bagatangiza ibinyamakuru bitatu bitandukanye, kimwe kuri buri gitero cy’amagambo akaze, kuki nabaga mpari nkabona intangiriro ya buri bwigomeke? Nanone, kuki nari mpari nkabona mushiki wacu White ari mu mayerekwa afunguye incuro zirenga mirongo ine zitandukanye, nkabona abaganga bamusuzuma, nkamwumva ahanura ibizaba—ibintu abumvaga ubwo buhanuzi babonaga ko bidashoboka, nyamara bigasohora uko byavuzwe? Ndabivuga nta buryarya: ayo mahirwe sinayabonagamo impamvu yo kwishyira hejuru, ahubwo yambereye amayobera. Naribwiraga nti: “Kuki ibi byose bimeze bityo?”

GSAM 6.3... Mu 1890, Inteko Nkuru Rusange yansabye gukorera mu burasirazuba bw’imisozi ya Rocky. Hanyuma haje ubu buhamya bwandikiwe Umukuru O. A. Olsen, nanjye nohererezwa kopi yabwo: “Ndavuga nti: nimureke Umukuru Loughborough akore umurimo ukenewe cyane mu matorero. Umwami ashaka ko ijwi rye ryumvikana nk’uko irya Yohana ryumvikanye, avuga ibyo we ubwe yanyuzemo mu ntangiriro no mu iterambere ry’ubutumwa bw’umumarayika wa gatatu. Nimureke Umukuru Loughborough ahagarare mu mwanya umukwiriye, nka Kalebu wiyerekana imbere, atanga ubuhamya budashidikanywaho imbere yo kutizera, gushidikanya no guhakana, ati: ‘Turashoboye rwose kuzamuka tukigarurira icyo gihugu cyiza.’ Ntimugafungirane Umukuru Loughborough mu nguni iyo ari yo yose. Ntimukamubohere kuri konferansi y’amatorero imwe gusa. Nimureke ajye aha n’aha, n’ahandi hose, avuga ibyo yabonye, ibyo yamenye n’ibyo yakozeho n’amaboko ye mu ntangiriro y’ubutumwa bw’umumarayika wa gatatu.

GSAM 6.4(Reba mu Mugereka B amatariki y’ingenzi mu buzima bwa Loughborough.)

GSAM 7Irarika Ryihariye ryo Gukwirakwiza Igitabo cya Loughborough

GSAM 7.1Mu gihe cyo kuva mu kinyejana kimwe ujya mu kindi, nyuma y’uko mwene data Loughborough yandika igitabo Intangiriro n’Iterambere ry’Ubutumwa bw’Umumarayika wa Gatatu, cyabanje igitabo Umuryango Ukomeye w’Ukuza kwa Kabiri, Ellen White yanditse aya magambo:

GSAM 7.2Uko tumeze muri iki gihe birampangayikishije cyane. Ubu tugomba gukora umurimo wagombye kuba warakozwe kera. Tugomba gukora nk’uko Umwami yategetse Mose gukora, igihe Abisirayeli bari bamaze kwambuka ubutayu, bakambitse ku nkengero za Yorodani. Mose yategetswe kubasubiriramo ibyo Umwami yari yarabakoreye byose mu ngendo zabo mu butayu. Inkuru y’ibyo yabasubiriyemo iboneka mu gitabo cyo Gutegeka kwa Kabiri.

GSAM 7.3Inkuru y’ibyo ubwoko bw’Imana bwanyuzemo mu ntangiriro y’amateka y’umurimo wacu igomba kongera gutangazwa. Benshi bemeye ukuri nyuma yaho ntibazi uko Umwami yakoze. Ibyabaye kuri William Miller n’abo bakoranaga, kuri Kapiteni Joseph Bates, no ku bandi bapayiniya b’ubutumwa bw’ukuza kwa Kristo, bigomba gukomeza kwibutswa ubwoko bwacu. Igitabo cy’Umukuru Loughborough gikwiye kwitabwaho. Abayobozi bacu bagomba kureba icyakorwa kugira ngo iki gitabo gikwirakwizwe.

GSAM 7.4Tugomba gushakashaka uburyo bwiza bwo kongera kwibuka ibyo twanyuzemo kuva umurimo wacu utangiye, igihe twatandukanaga n’amatorero, tugakomeza gutera intambwe ku yindi mu mucyo Imana yaduhaye. Icyo gihe twafashe icyemezo cy’uko Bibiliya, kandi Bibiliya yonyine, ari yo igomba kutuyobora; kandi ntitugomba na rimwe kuva kuri icyo cyemezo. Twahawe ibimenyetso bitangaje by’ububasha bw’Imana. Hakozwe ibitangaza. Incuro nyinshi, igihe twabaga tugeze mu ngorane, ububasha bw’Imana bwarigaragazaga kugira ngo budufashe.—Ibaruwa 105, 1903 (CWE145) (amagambo yashimangiwe n’abateguye iri capiro).

GSAM 7Kuki Twongera Gucapa Iki Gitabo?

GSAM 7.5Dushingiye ku buhamya tumaze kubona, nimucyo dutekereze ku mpamvu mwene data Loughborough yahawe amabwiriza yo gutekerereza abandi amateka yacu, n’impamvu twumvise tuyobowe kugira ngo inkuru ye yongere gukwirakwizwa mu bantu.

GSAM 8—Irarika ryo Kwibuka

GSAM 8.1Ikiruta byose, kongera gusuzuma ibyabaye mu mateka biduha uburyo bwo gukurikirana uko ukuboko kw’Imana kwakoze, tukabona ibihamya by’uko yatwitayeho mu rukundo. Ibyo byubaka ukwizera kandi bikatwigisha amasomo y’ibyashize, yaba ay’ibyiza cyangwa ay’ibibi. Byongera kutwibutsa imfatiro z’itorero ryacu zishingiye ku Byanditswe Byera, bikagaragaza umwuka wo kwitanga warangaga abapayiniya bacu. Bitwibutsa inkomoko yacu mu by’umwuka. Nk’uko mwene data Loughborough yabivuze ku ipaji ya 33 ati: “Niba byari byiza ko Abisirayeli bibuka uko Umwami yabayoboye, mbese natwe si byiza ko tubikora? Umwanditsi wa Zaburi yongeye kuvuga yuzuye ibyishimo ati: ‘Mutima wanjye, himbaza Uwiteka, ntiwibagirwe ibyiza yakugiriye byose.’”

GSAM 8—Igihe Cyihariye mu Mateka

GSAM 8.2Imyaka umurimo w’Abadiventisiti b’Umunsi wa Karindwi watangiriyemo yari kimwe mu bihe byihariye mu mateka. Hari nibura ibintu bitatu biranga igihe nk’icyo duhita dutekereza.

GSAM 8.3(1) Igihe ubuhanuzi bukomeye burimo gusohora. Ubusanzwe, ikintu nk’icyo ntigisobanukirwa na benshi cyangwa ngo gisobanuke rwose mu gihe kiba. Ni yo mpamvu ari ngombwa cyane kandi ari ingirakamaro gusubiza amaso inyuma, tukifashisha ibyo twamenye nyuma, kugira ngo dusobanukirwe ubugari bw’ubwo buhanuzi—ubutumwa Umwami yari yarateganyije ko buba ukuri kw’iki gihe muri icyo gihe cy’amateka y’isi.

GSAM 8.4(2) Igihe hashyirwaho imfatiro z’umurimo wihariye Umwami ateganya gukora. Mu gusobanukirwa ibihe nk’ibyo, ni ngombwa cyane kubona uko inkingi zashyizweho, ibihamya byo mu Byanditswe Byera, n’ibyabaye mu buyobozi bw’Imana byagiye biyobora “abapayiniya” intambwe ku yindi. Abo bubatsi bahamagariwe igihe nk’icyo bageze ku kwemera gufite ishingiro kandi kumvikana ku byerekeye ubutumwa n’umurimo Imana yabashinze.

GSAM 8.5(3) Igihe haba impinduka zikomeye mu murimo wo mu buturo bwera nyakuri, ari bwo ibigereranyo byashushanyaga. Kubera ko inzira y’Imana “iri mu buturo bwera” (Zaburi 77:13), ni ngombwa cyane gusobanukirwa no gukurikira mu kwizera ibyo Imana ikora kugira ngo ikemure ikibazo cy’icyaha. Ikidufasha cyane muri ibyo ni isano iri hagati y’impinduka ikomeye yabanje n’iyabaye mu ikanguka ryo gutegereza ukuza kwa Kristo. Umwami ashaka ko dutekereza ku byabaye igihe havagwaga mu rugo rw’ubuturo bwera hakajywa Ahera (kuva i Kaluvari kugeza ku Kuzamuka mu ijuru), n’ukuntu abubahaga Imana muri icyo gihe babanje kumva nabi ibyabaye. Kubera ibyo, bagize gutenguhwa kwarabagerageje cyane, ariko amaherezo babona umwanya wabo mu mugambi w’Imana wagendaga usohora. Ibyababayeho bimurikira ibyabaye ku bizera mu 1844 no mu myaka yakurikiyeho, igihe havagwaga Ahera hakajywa Ahera Cyane (kuva ku Murimo wo Gusabira abantu kugeza ku Rubanza rurimo Gusabira abantu).

GSAM 9.1Ibyo bintu bitatu byose bimaze kuvugwa tubibona mu gihe cy’ishingwa ry’umurimo kivugwa mu nkuru ya mwene data Loughborough. Twifuza gusobanukirwa no kugira umwuka umwe n’uw’abo bashatse ukuri “nk’abashaka ubutunzi buhishwe”, bakakubona, maze bakegurira byose umurimo wo kukwamamaza.

GSAM 9—Guhamya Umwuka w’Ubuhanuzi

GSAM 9.2Indi mpamvu yo kongera gutangaza ubuhamya bwa Loughborough ni ukongera guhamya muri iki gihe cyacu uruhare rw’umurimo wa Ellen White mu mateka no mu mucyo wa Bibiliya, nk’umwanditsi, nk’uwavugaga imbere y’abantu, kandi nk’uwahawe impano yihariye y’Umwuka, iyo Loughborough yavugaga mu ijambo rye ry’ibanze.

GSAM 9—Inkuru y’Ukuri kw’Urufatiro Ivuzwe n’Uwabyiboneye

GSAM 9.3Ibihamya byerekana nibura impamvu eshatu zatumye Ellen White atanga amabwiriza, mu myaka igera kuri 90 ishize, yo kugeza iki gitabo kuri benshi, no kongera gusuzuma no gutangaza amagambo n’inkuru by’abari barashyizeho imfatiro z’umurimo. (1) Abo biboneye ibyabaye n’amaso yabo bari barimo gupfa, bityo ubuhamya bwabo bwite batangaga mu magambo bukagenda buceceka. (2) Ibihumbi by’abantu byarushagaho kwiyongera, byinjiraga mu itorero bitazi ubwabyo ibyabaye mu ishingwa ryaryo cyangwa abarishinze, byari kuzatuma itorero ritamenya inkomoko yaryo yagenwe n’Imana. (3) Imirimo yo gukwirakwiza inyigisho z’ubuyobe yari kuzagerageza itorero, cyane cyane mu buhumyi bwaryo bwagaragariye mu byabereye i Minneapolis kandi bukaba bwaranatewe na byo. Bityo icyizere cya benshi cy’uko Umwami yari yarigeze kuyobora uyu muryango cyari kuzageragezwa bikomeye mu buryo bwinshi, butandukanye kandi bwihishe. Byari ngombwa cyane ko ibihamya by’uko ukuboko kwe kwakoze byongera kuvugwa mu buryo busobanutse kandi bufite imbaraga.

GSAM 9Ibisobanuro ku Mugereka A

GSAM 9.4Ubujiji bw’abatiboneye ibyabaye n’amaso yabo, bwatumaga babaza ibibazo kandi bagashidikanya, bwagaragaye na mwene data Loughborough akiriho. Urugero rumwe rw’ibyo ni rwo rwamuteye kwandika inyandiko yatanzwe hano nk’Umugereka. Tubona ko ari amahirwe n’inshingano kuri twe gushobora gushyira igisubizo cye muri iri capiro, dore ko ari bwo bwa mbere gitangajwe. Twamenye ko iyo nyandiko iriho tubikuye mu gatabo ka L. E. Froom kitwa Kubona Abahamya b’Ubuhanuzi Bari Barazimiye, kayivugagaho. Dore amagambo Froom yavuze asobanura amateka y’inyandiko igize Umugereka A:

GSAM 10.1Indi nyandiko y’agaciro twabonye yari inyandiko nini itaracapwa, J. N. Loughborough yari yarandikishije imashini ya kera ya Blick y’ubwanditsi bwa telegarafe, akanda inyuguti imwe imwe, yose iri mu nyuguti nkuru. Yari igisubizo cye, yateguye mu 1918 igihe gito mbere y’urupfu rwe, asubiza ibirego by’ibinyoma, kugoreka ibintu no kutavuga ibihuje n’ukuri, bamwe mu bamunengaga bari barashinjije ibitabo bye bya mbere ku ntangiriro y’umuryango w’ukuza kwa kabiri, hari hashize igihe gito. Igihe yashyikirizwaga imwe mu nzu zacu z’icapiro ngo itangazwe, byagaragaraga ko abantu muri rusange batari kuyishishikarira bihagije kugira ngo bibe impamvu yo kuyicapa. Ni yo mpamvu yasubijwe umwanditsi.

GSAM 10.2Umukuru Loughborough amaze kugera mu zabukuru, yahaye iyo nyandiko H. A. Washburn, wari umwarimu w’amateka mu Ishuri Rikuru rya Pacific Union icyo gihe, maze arayiha agaciro kandi arayibika. Umunsi umwe, inzu nto y’uwo mwarimu yarahiye irakongoka, n’isomero rye ryiza rirahiramo. Ibitabo bike yari asigaranye byari ku meza ye ku ishuri rikuru. Muri byo harimo iyi nyandiko yitwaga “Bimwe mu Byambayeho.” Nari nasabwe gutanga urukurikirane rw’ibiganiro ku muryango w’abamilerite, mu itangira ry’Ishuri rya Bibiliya ryo mu Rwego Rwisumbuye ryabereye mu Ishuri Rikuru rya Pacific Union muri uwo mwaka. Igihe narangirizaga urukurikirane rwanjye rwa mbere, Umwarimu Washburn yazanye iyo nyandiko ayinshyira mu maboko, ambwira ati: “Ubu noneho ndumva impamvu iyi nyandiko yari mu bintu bike byarokotse mu isomero ryanjye ryose, kubera ko yari ku meza yanjye ku ishuri rikuru. Imana yashakaga ko ibikwa kugira ngo ikoreshwe muri ibi. Yishyire mu Cyegeranyo cy’Inyandiko z’Inkomoko y’Umuryango w’Ukuza kwa Kabiri.”—amapaji 48, 49

GSAM 10Uko Umwami Akorana n’Abantu

GSAM 10.3Kubera ko hari icyo dusobanukiwe ku kamere y’abantu, nk’uko tuyibonera mu mitima yacu bwite, tuzi neza intege nke z’inzabya z’ibumba Umwami yagiye akoresha. Dutanze iki gitabo kugira ngo dukomeze ukwizera dufite mu buryo Umwami yakoze, aho kubaka icyizere kidafite ishingiro mu ntege nke z’abantu yashatse gusohozamo ubushake bwe. Ntidushakira urwitwazo uburyo ubwo ari bwo bwose intege nke za kimuntu z’abo bagabo n’abagore bubahaga Imana zishobora kwigaragazamo ku muntu ushakana umwete ukuri muri iki gihe cyacu, asoma iki gitabo cyangwa indi nkuru iyo ari yo yose y’ibyo bihe bikomeye. Imana yagiye ikorana n’abantu, ubumuntu bugafatanya n’ubumana (Abefeso 2:20). Nimucyo duhore duteze amatwi ijwi ryayo, nubwo ryanyura mu magambo y’abandi avugwa adatunganye. “Ntimugahinyure ubuhanuzi; mugerageze byose; mugundire ibyiza.” (1 Abatesalonike 5:20, 21). (Reba Ubutumwa Bwatoranyijwe 3:342-347)

GSAM 11Kwibanda ku Gihe cy’Itangira

GSAM 11.1Tubona ko uruhare rukomeye iki gitabo kigira ari ugusubiza ibibazo byinshi (akenshi ndetse n’ibitarabajijwe) byerekeye igihe cy’ishingwa ryacu n’imyaka ya mbere. Ibindi bibazo byerekeye ibyabaye ku itorero nyuma yaho, mu mpera z’ikinyejana cya cumi n’icyenda no mu myaka yakurikiyeho, bisobanurwa neza mu zindi nyandiko. Intumwa y’Umwami yasobanuye mu buhamya uko itorero ryari rimeze icyo gihe, umucyo Umwami yagerageje kuzana mu 1888, n’ingaruka zo kuba itorero ryari ryanze ubwo butumwa, haba muri icyo gihe no mu myaka yakurikiyeho kugeza muri iki gihe cyacu.

GSAM 11.2Ni ngombwa kubona itandukaniro hagati yo gutinda kw’ibyo abantu bari biteze no gutinda kw’ibyo Umwami yari yagambiriye. Irya mbere ryagiye riba ku bwoko bw’Imana mu bihe byose: biringiraga ko ukuza k’Umwami kwegereje, ariko bakabona ibihamya by’uko bitari kuba mu gihe cyabo. Irya kabiri ryabaye igihe, nk’uko byagenze kuri Isirayeli ya kera, yatuzanaga turi ubwoko bwe ku mbibi za Kanani, akavuga ati: “Nimwinjire”, ariko ntitwinjire kubera kutizera. Nimucyo turebe aho turi, n’impamvu turi hano. Nimucyo twige amasomo y’abatubanjirije, dusubire kuvuga umugisha no kwihangana kw’Umwami, kandi tumwemerere gukorera muri twe no gukoresha twe ibyo atashoboye gukora mu myaka 100 ishize.

GSAM 11.3(Reba Umugereka C)

GSAM 11Imbogamizi ku Itorero ryo Muri Iki Gihe

GSAM 11.4Mu ijambo ry’ibanze rya mwene data Loughborough, yavuze ko Abadiventisiti b’Umunsi wa Karindwi 100,000 bari bagize itorero icyo gihe bagaragazaga imbaraga n’umwete byatumaga basa na miliyoni 2. Dukoresheje icyo kigereranyo, mbese ubu twavuga ko miliyoni 6 zacu zisa na miliyoni 120? Ni izihe mbogamizi inkuru ye y’imyaka ya mbere izana ku itorero ryo muri iki gihe?

GSAM 12.1Tubasigiye ibibazo bimwe bitarasubizwa, dusenga ngo iri capiro rishya rizatume mwibaza:

GSAM 12.2(1) “Umuryango” wagiye he?

GSAM 12.3(2) Mbese wakomeje kuba indahemuka ku mfatiro zawo?

GSAM 12.4(3) Ni ku ruhe rugero impinduka tubona mu itorero kuva mu gihe cya Loughborough zishobora gusobanurwa n’impinduka muri sosiyete cyangwa n’umurimo Umwami akorera muri twe?

GSAM 12.5(4) Kuki tukiri hano nyuma y’imyaka igera ku 150 umuryango utangiye kwamamaza ko kugaruka kwa Kristo kwegereje?

GSAM 12.6Iyo nsubije amaso ku mateka yacu yashize, maze kunyura muri buri ntambwe y’iterambere kugeza aho tugeze ubu, nshobora kuvuga nti: Imana ishimwe! Iyo mbonye ibyo Umwami yakoze, nuzura gutangara no kwiringira Kristo nk’umuyobozi. Nta cyo dufite cyo gutinya ku by’igihe kizaza, keretse twibagiwe inzira Umwami yatuyoboyemo n’ibyo yatwigishije mu mateka yacu yashize.—Amateka y’Ubuzima bwa Ellen G. White, 196

GSAM 12.7Ntukimure urubibi rwa kera ba sogokuruza bawe bashinze.—Imigani 22:28 Komite y’Isomero ry’Abapayiniya b’Abadiventisiti Loma Linda, California, ku wa 1 Werurwe 1992

Icyitonderwa

Subira inyuma