Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
13 / 31
13 / 31

Chipaturo 10 — Chemerezgo cha Pakati pa Usiku

John Norton Loughborough

GSAM 160.1“Pakati pa usiku pakapulikikwa chemerezgo chakuti, Wonani, mwenenthengwa wakwiza; fumani mukakumane nayo. Penepapo ŵamwali wose ŵara ŵakawuka, ŵakanozga nyali zawo.”1

GSAM 160.2Tayowoyapo kale vya nyengo yakulindilira iyo yalongoreka mu ntharika iyi ya “ŵamwali khumi,” ndipo sono tiwonenge mwapadera chigaŵa icho chalongoreka mu mazgu agho ghali pachanya apa, icho ŵanthu ŵa Adventist ŵakachichema kuti “chemerezgo cha pakati pa usiku.” Mulembi wakumanyikwa uyo wakalemba vya nkhani iyi, mu nyuzipepara yakuchemeka Chemerezgo cha Pakati pa Usiku, ya pa 3 Okutobala, 1844, wakuti:—

GSAM 160.3“Kweni kasi tikafika wuli mu usiku uwu wakulindilira? Chifukwa chakuti tikambira kupenda nyengo ya mboniwoni ya nchimi [mboniwoni ya nchimi ya mazuŵa 2300] mu nyengo ya kuphukira kwa vyakumera, m'malo mwa nyengo ya kuthothoka kwa mahamba, mu 457 pambere Khristu wandaŵeko. Tikachepera myezi yinkhondi na umoza na mazuŵa ghachoko waka kuti tifike pa dowoko ilo tikalazgako. Ichi chikatifikiska mu usiku wakulindilira wa myezi yinkhondi na umoza.”

GSAM 160.4Mulembi munyake, S. S. Snow, pakuyowoya vya mazuŵa 2300 mu Chemerezgo cha pa 22 Ogasiti, 1844, wakati:—

GSAM 160.5“Ghakwamba apo likafuma dango lakuti Yerusalemu wazengekeso na kuwezgerapo ivyo vikaŵa kale. Dango ili likapelekeka pakwamba na Sayirasi, likawerezgekaso na Dariyasi, ndipo likamalizgika na Aritakisere Longimanus mu chaka chachinkhondi na chiŵiri cha kuwusa kwake. Likapharazgika na kwamba kugwira ntchito mu nyengo ya kuthothoka kwa mahamba ya chaka cha 457 pambere Khristu wandaŵeko, apo Ezira, uyo wakafika ku Yerusalemu na woko liwemi la Fumu, wakawezgerapo ndondomeko ya mtundu wa Ŵayuda, wakimika ŵalara na ŵeruzgi, ndipo wakamba kuzenga linga.”2

GSAM 160.6Pakuti nyengo ya mboniwoni ya nchimi yikaŵa vyaka vyakukwana 2300, pakakhumbikwiranga chaka chose cha 457 na chaka chose cha 1843 kuti vikwanire vyaka 2300. Ndipo usange dango likafuma mu mwezi wachinkhondi na chiŵiri wa 457 pambere Khristu wandaŵeko, ŵakasambizganga kuti nyengo iyi yikamalizgikanga mu mwezi wachinkhondi na chiŵiri wa 1844. Pakuti kusunga zuŵa lakhumi la mwezi wachinkhondi na chiŵiri kukawonekanga kuti ndiko kukalongora kwamba kwa nyengo iyi, vikayowoyekaso mwakukhozgeka kuti pa zuŵa lakhumi la mwezi wachinkhondi na chiŵiri (mwakupenda nyengo kwa Ŵayuda), pa 22 Okutobala, 1844, mazuŵa 2300 ghamalizgikenge, ndipo nyengo yakuti chihema chakupatulika chitoweskeke yifike. Ukaboni wose uwo ŵakagwiliskira ntchito pakuti nyengo iyi yimalenge mu 1843 ukaŵaso na nkhongono zakuyana pakupenda nyengo ya 1844. Ukaboni uwu ukaŵapa chigomezgo chakuti ŵasanga icho chikawonekanga kuti ntchakumazga nadi chifukwa cha kukhuŵara kwawo. Nthowa iyo ŵa Adventist ŵakapharazgiranga “chemerezgo cha pakati pa usiku chanadi,” nga umo ŵakachichemeranga pa nyengo iyo, yingalongoreka makora chomene pakuzunura ivyo ŵakalemba awo ŵakachitanga chomene mulimo pa nyengo iyo.

GSAM 161“Fumani Mukakumane Nayo”

GSAM 161.1Mu Chemerezgo cha pa 3 Okutobala, 1844, mukaŵa nkhani yakulembeka na George Storrs, ya mutu wakuti “Fumani Mukakumane Nayo,” umo wakati:—

GSAM 161.2“Nkhutora cholembera chane na maghanoghano agho nindaghaŵepo nagho kale. Mu mtima wane mulije kukayika kuti pa zuŵa lakhumi la mwezi wachinkhondi na chiŵiri, Fumu yithu Yesu Khristu yizamuvumbulika mu mabingu gha kuchanya. Tili pafupi na chakuchitika ichi, kwakhala mazuŵa ghachoko waka—nyengo yakofya kwa awo ŵandanozgeke, kweni ya uchindami kwa awo ŵanozgeka.

GSAM 161.3“‘Wonani, Mwenenthengwa wakwiza’ chaka chino; ‘fumani mukakumane nayo.’ Taleka kuchita na mipingo ya zina pera ndiposo na ŵaheni wose, kupatulako apo chemerezgo ichi chingaŵakhwaska. Mulimo withu sono ngwakuwuska ‘ŵamwali awo ŵakatora nyali zawo na kufuma kukakumana na mwenenthengwa.’ Kasi tili nkhu sono? ‘Usange mboniwoni ya nchimi yikuchedwa, yilindilirani.’ Kasi ili ndilo zgoro lithu kufuma mu Malichi panji Epulero uyo wajumpha?—Enya. Kasi chikachitika ntchivichi apo Mwenenthengwa wakachedwanga?—Ŵamwali wose ŵakagoneka na kugona tulo, asi ntheura? Mazgu gha Khristu ghandatondeke; ndipo ‘Malemba ghangasweka chara.’ Ntchambura chandulo kujiyowoya kuti taŵa maso; taŵa mu tulo, kuti pa nkhani ya kwiza kwa Khristu chara, kweni pa nyengo yake. Tikanjira mu nyengo yakulindilira; tikamanya chara kuti wachedwenge ‘nyengo yitali wuli,’ ndipo pa nkhani iyi tagona tulo. Ŵanyake ŵa ise tayowoya mu tulo twithu kuti, ‘Mungaŵikaso nyengo yinyake chara!’ Ntheura tikagona. Sono suzgo ndakuti tiwuke. Fumu, tovwirani, pakuti wovwiri wa munthu ngwawaka. Yowoyani mwaŵene, Fumu. Mphanyi ‘Dada’ sono ‘wamanyiska’ nyengo.

GSAM 162Pakati pa Usiku wa Uthenga

GSAM 162.1“Kasi nyengo yakulindilira njitali wuli?—Hafu ya chaka. Mukumanya wuli?—Chifukwa Fumu yithu yikuti, ‘pakati pa usiku,’ apo Mwenenthengwa wakachedwanga. Mboniwoni ya nchimi yikaŵa ya ‘mise na milenji 2300,’ panji mazuŵa. ‘Mise,’ panji usiku, ni hafu ya limoza la mazuŵa agha gha uchimi, ndipo ntheura ni myezi yinkhondi na umoza. Uwu ndiwo utali wose wa nyengo yakulindilira. Chemerezgo chankhongono cha sono chakuyowoya vya nyengo chikamba pafupifupi pakati pa Julayi, ndipo chathandazgika luŵiro chomene na nkhongono. Chikulongozgana na kulongoreka kwa Mzimu uko nindawonepo apo chemerezgo chikaŵa cha ‘1843.’ Sono mazgu ghakuti ‘Fumani mukakumane nayo’ ghakufiskika nadi. Ŵanthu ŵakuleka vyose mwakuti nkhaŵa nindaghanaghanepo kuti vingawoneka ntheura. Para chemerezgo ichi chakhora mtima, ŵalimi ŵakuleka minda yawo na vyakurya vyawo ivyo vili mwenemumo. Pali kulira kukuru na masozi, na kujipeleka na vyose kwa Chiuta uko nindawonepo. Pali chigomezgo mu unenesko uwu icho chindapulikwekepo pa mlingo uwu mu chemerezgo chakale, ndipo muli uchindami uwo ukukweska masozi na kusungunuska mitima, uwo ukuluska kupulikiska kose kupatulako gha awo ŵawupulikapo.

GSAM 162.2“Pa unenesko wa sono uwu, mwa uchizi, nkhuŵika vyose na chikanga, ndipo nkhuwona kuti kukayika nkhumukwiyiska Chiuta na kujiziskira ‘pharanyiko la luŵiro.’ Nkhugomezga nadi kuti sono, uko chemerezgo ichi chapharazgika makora, ‘waliyose uyo wapenjenge kuponoska umoyo wake,’ mwa kughanaghana kuti ‘usange vilekenge kuchitika,’ panji mwa kopa kuŵika vyose pa unenesko uwu, ‘wazamutaya umoyo wake.’ Pakukhumbikwira chipulikano chenecho icho chikapangiska Abrahamu kupeleka Yisake sembe, panji Nowa kuzenga chingalaŵa, panji Loti kufuma mu Sodomu, panji ŵana ŵa Israyeli kwimilira usiku wose kulindilira kufuma kwawo mu Eguputo, panji Daniyeli kunjira mu zenge la nkhalamu, panji Ŵahebere ŵatatu kunjira mu ng'anjo ya moto. Taghanaghananga kuti tinjirenge mu ufumu kwambura kuyezgeka chipulikano chakuyana na uku, kweni nkhugomezga kuti ntheura chara. Unenesko waumaliro uwu ukwiza na chiyezgo chanthena, ndipo palije uyo wangaŵikapo vyose kupatulako awo ŵali na chikanga chakuzomera kupimika kuti mbazeleza, mbakufuntha, panji zina lililose ilo ŵanthu ŵa Sodomu ŵa pambere Chigumula chindize, mpingo wakuthukira pachoko waka, panji ŵamwali ŵakugona, ŵangakhumba kuŵanena. Nkhukhumba kuchemezgaso kuti, ‘Chimbira uponoske umoyo wako;’ ‘Ungalaŵiskanga kumanyuma chara;’ ‘Kumbukani muwoli wa Loti.’”

GSAM 163Jalawe Lakuthambalala la Storrs

GSAM 163.1Mu Chemerezgo cha Pakati pa Usiku cha pa 10 Okutobala, 1844, mukafuma mazgu ghakulondezgapo agha, ghakulembeka na George Storrs pasi pa mutu wakuti, “Umaliro,” kweni ŵa Adventist ŵakaghachemanga kuti, “Jalawe Lakuthambalala la Storrs”:—

GSAM 163.2“Kasi tinozgekerenge wuli zuŵa lira?—Gomezgani unenesko wa Chiuta, ndipo muŵike vyose pa iwo, na chipulikano chankhongono icho chikupeleka uchindami kwa Chiuta. Tikwenera kuŵa na mtima wakuyana na uwo tingaŵa nawo usange tamanya kuti tifwenge pa zuŵa ilo, kujipeleka kwathunthu kwa Chiuta kwakuyana waka, na kufwa ku charu.

GSAM 163.3“Palije nthowa yiwemi yakulongosolera ivyo nkhung'anamura kuluska kughanaghanira jalawe likuru lakuthambalala pakati pa nyanja yikuru. Karonga wauchindami na wankhongono wakulayizga kuti pa nyengo yakuŵikika wazamutuma ngalaŵa yiwemi chomene yakwenda na nkhongono ya mvuchi wa maji ghakubira, kuti yikatore wose awo wazamusangapo, ŵali na ukaboni wakuti ŵakagomezga mazgu ghake kwathunthu, na kuŵatolera ku charu chauchindami. Ŵanandi ŵakukwera jalawe ilo na chikanga. Ŵanyake, para ŵafika makora pa jalawe, ŵakudumura chingwe, ndipo tumboti tawo uto ŵizira tukuyeya kufumako kwa iwo. Ŵakutulondezga na maso charaso, kweni ŵakulindilira kwiza kwa ngalaŵa yira. Ŵakukayika chara unenesko wa layizgo, ndipo ŵakuŵika vyose pa ilo. Ŵanyake awo ŵakwiza penepapo ŵakughanaghana kuti nkhukwana kuti ŵali pa jalawe. Kweni ŵakukhumba kuŵa ‘ŵavinjeru’ na kuleka kuchita vinthu vyakofya chomene.

GSAM 164.1“Mazgu ghakuti ‘Kuchitike kwa iwe kwakuyana na chipulikano chako’ ghakapharazgika pambere yindafike nyengo iyo ŵakalindiliranga ngalaŵa. Zuŵa likufika. Ŵanthu ŵakuchenjera aŵa panji ŵakukhumba kudumura vingwe vya tumboti twawo na kutuleka kuti tuyeye, para ŵawona ngalaŵa yikwiza. Yikwamba kuwoneka; kweni sono nyengo yajumpha yakuti ŵangaleka tumboti twawo kwambura kuwoneka. Kweniso kuchenjera kwenekura sono kukuŵaphalira kuti ŵaleke kuleka tumboti twawo tuyeye mpaka ŵakhozge kuti ŵandabudiske pakumanya ngalaŵa iyo yikusendelera. Sono yikusendelera pafupi chomene mwakuti ŵangadumura vingwe chara kwambura kuwoneka.

GSAM 164.2“Ngalaŵa yikufika pa jalawe. ‘Kasi pali ukaboni wuli wakuti mukagomezganga kwambura kukayika layizgo lakuti ngalaŵa yikwizenge?’—‘Vingwe vya tumboti twithu vyadumulika, ndipo tumboti twayeya kufumako kwa ise, mwakuti tikatenge tifikepo chara ku mtunda, ndipo tikatenge tifwenge usange ngalaŵa yindize, pakuti pa jalawe ili palije ngalaŵa yinyake iyo yikujumpha.’ ‘Ivi vyakwana,’ ndimo wakuchemezgera mulongozgi wa ngalaŵa; ‘kwelerani; chigomezgo chanthena chizamukhuŵazgika chara.’

GSAM 164.3“Awo ŵakasunga tumboti twawo twakukakika ku jalawe sono ŵakuwungana na kulimbikira kuti ŵakwere ngalaŵa. Mulongozgi wakufumba kuti, ‘Kasi tumboti uto nkhuwona twakukakika ku majalawe ghara, panji uto vingwe vyake vyadumulika apo namba kuwoneka, tukung'anamurachi?’ Ŵakuzgora kuti, ‘Tikaghanaghananga kuti tichite mwakuchenjera, kuti usange ngalaŵa yindize, tiŵe na chakuti tiwelere nacho ku mtunda.’ ‘Ipo mukanozgera thupi,’ ndimo wakuchemezgera mulongozgi, ‘kasi ndimo mukachitira, na kukayika mazgu ghane? Kuchitike kwa iwe kwakuyana na chipulikano chako. Ukaboni ukususkana namwe. Mukanozga chakuwelerako, ndipo sono mukwenera kuvuna vipambi vya kuleka kugomezga kwinu.’ ‘Ntheura ŵakatondeka kunjira chifukwa cha kuleka kugomezga.’ Ha, nkhwaŵa wuli kuŵa kwambura chigomezgo!

GSAM 164.4“Dumurani vingwe vinu sono, ŵabali; lekani tumboti twinu tuyeye mpaka tileke kuwoneka; enya, chimbiliranipo pambere ‘chimanyikwiro cha Mwana wa munthu chindawoneke.’ Pa nyengo iyo muzamuŵa kuti mwachedwa. Ŵikani vyose na chikanga sono, ndipo muŵike vyose. Ha, mtima wane ukuŵaŵa chifukwa cha imwe; mungachedwanga chara; kankhirani kamboti kara, chifukwa mukaparanyikenge usange mwaleka; pakuti ‘waliyose uyo wapenjenge kuponoska umoyo wake wazamuwutaya,’ ndimo wakuyowoyera Yesu Khristu, Fumu yithu na Mweruzgi withu. Ipo chimbiliranipo, nkhumuŵeyeleraniso, ha, chimbiliranipo! Lekani kamboti kalikose ako sono mukughanaghana kuti mungaponoskekera nako ku mtunda ‘usange vilekenge kuchitika.’ Mazgu agho ghakuti ‘usange’ ghamuparanyenge. Sono ni chiyezgo chaumaliro ndiposo kunyengeka kwaumaliro. Chitani nga umo Fumu yithu yikachitira apo Dyabulosi wakayiyezga kaumaliro—‘Fumapo, Satana,’ yikati. Penepapo Dyabulosi wakayileka, ndipo ‘wonani, ŵangelo ŵakiza na kuyiteŵetera.’ Ndimo vizamuŵira na imwe para mwatonda nthena.”

GSAM 165Mulimo Waluŵiro wa Chemerezgo cha Pakati pa Usiku

GSAM 165.1Pa nkhani ya luŵiro, nkhongono, na ivyo uthenga wa “chemerezgo cha pakati pa usiku” ukachita, tikusanga chithuzithuzi chakwenelera mu mazgu gha N. Southard, mulembi wa nyuzipepara iyo tazunuramo kale—Chemerezgo cha Pakati pa Usiku. Mu nyuzipepara ya pa 31 Okutobala, 1844, wakuti:—

GSAM 165.2“Pakwamba ŵanandi ŵakasuskanga nyengo yakutemeka; kweni vikawonekanga kuti kupharazgika kwake kukendanga na nkhongono iyo palije wakatenge wayikanizge, iyo yikawiska wose panthazi pake. Kukazura charu na luŵiro lwa chimphepo chakuzingilira, ndipo kukafika mu mitima ya ŵanthu ŵa mu malo ghakupambanapambana na ghakutali pafupifupi nyengo yimoza. Nthowa iyo vikachitikira yingalongosoleka pekha para tingazomera kuti Chiuta wakaŵamo. Kulikose kukapangiska kusanda mtima mwakunyang'amira chomene na kujiyuyura kwa mzimu panthazi pa Kuchanya kwa Pachanya. Kukapangiska mitima kuleka kutemwa vinthu vya charu chino, kumazga mphindano na kutinkhana, kuzomera maubudi, kujiyuyura panthazi pa Chiuta, na kumuŵeyelera mwa kupera na mitima yakusweka kuti waŵagowokere na kuŵapokelera. Kukapangiska kujiyuyura na kujilambika kwa mzimu uko tikaŵa tindawonepo. Nga umo Chiuta wakalangulira mwa Yoweli, para zuŵa likuru la Chiuta laŵandika, kukapangiska kupalura mitima m'malo mwa vyakuvwara, na kuwelera ku Fumu mwa kuziŵizga kurya, kulira na kutengera. Nga umo Chiuta wakayowoyera mwa Zekariya, mzimu wa uchizi na kuŵeyelera ukapungulika pa ŵana ŵake; ŵakalaŵiska kwa iyo uyo ŵakamulasa, ndipo mu charu mukaŵa kutengera kukuru, mbumba yiliyose payekha, na ŵawoli ŵawo paŵekha; ndipo awo ŵakalindiliranga Fumu ŵakasuzga mizimu yawo panthazi pake.”

GSAM 166Ŵanthu Ŵakakhwaskika na Nkhongono Zakuluska za Munthu

GSAM 166.1Pakuyowoyaso vya kupharazga uku kwakuwuska mitima, wakuti:—

GSAM 166.2“Kwa ise kukawonekanga kuti kukachitika kwambura kuthemba ŵanthu mwakuti tikaŵavya chakuyowoya kupatulako kuwona kuti nkhufiskika kwa ‘chemerezgo cha pakati pa usiku,’ Mwenenthengwa wati wachedwa, ndipo ŵamwali ŵati ŵagoneka na kugona tulo, apo wose ŵakeneranga kuwuka na kunozga nyali zawo. Ndipo mulimo waumaliro ukuwoneka kuti wachitika; pakuti pakaŵavya nyengo kumanyuma apo magulu ghakupambanapambana gha ŵakulindilira kwiza kwa Khristu ghakaŵa ghakunozgeka makora nthena ku kwiza kwa Fumu.”

GSAM 166Ŵakapeleka Katundu Wawo wa pa Charu

GSAM 166.3Chifukwa cha kupharazga kwakuwuska mitima kwa chisambizgo cha kwiza kwa Khristu, ŵanandi ŵakapeleka katundu wawo wa pa charu, na kugwiliskira ntchito ivyo ŵakaŵa navyo kovwira awo ŵakayowoyanga pa wumba mu mulimo wawo, panji kuthandazga manyuzipepara na tumapepara twakusindikizgika, panji kovwira ŵakusoŵerwa. Mwakuchita nthena ŵakapa charu ukaboni uwemi chomene wa unenesko wa mitima yawo na kulimbikira kwawo. Kweni awo ŵakadokeranga katundu wawo wa pa charu, na kuleka kujipeleka sembe yapadera chifukwa cha mulimo, ŵanthu ŵakutemwa charu ŵakaŵawonanga kuti ŵakagomezganga nadi chara ivyo ŵakayowoyanga. Kuti nilongosore ichi, nipekenge viyelezgero viŵiri, chimoza ku chigaŵa chilichose cha nkhani iyi.

GSAM 166Munda wa Mbatata

GSAM 166.4Chakwamba ntcha wakugomezga munyake uyo wakakhalanga ku New Ipswich, N.H., zina lake Hastings. Wakaŵa na munda ukuru wa mbatata ziwemi chomene izo wakazileka kwambura kuzijima. Ŵazengezgani ŵake ŵakafipanga mtima nazo, ndipo ŵakiza kwa iyo na kujipereka kuti ŵazijime na kumusungira mu chipinda cha pasi pa nyumba kwambura kulipiska, usange waŵazomerezga, “pakuti,” ndimo ŵakayowoyera, “mungazazikhumba.” “Chara!” wakazgora a Hastings, “nilekenge munda wura wa mbatata upharazge chipulikano chane mu kuwoneka kwa Fumu sonosono.”

GSAM 167.1Mu nyengo yira ya kuthothoka kwa mahamba, nga umo tingasambilira mu manyuzipepara gha Nombo ya ku Claremont (N.H.), Dazi Lanadi la ku New York, na manyuzipepara ghanyake ghakupambanapambana gha ŵanthu wose, mbatata pafupifupi zose zikaparanyika na “nthenda ya kuvunda kwa mbatata.” Nga umo Dazi likayowoyera, “Ntchakuŵinya wuli kupulika kuti vuna zose za chakurya chakuzirwa ichi zaparanyika na kuvunda. Mulembi wa nkhani wa nyuzipepara yinyake ya ku Philadelphia wakuti mbatata za mu chigaŵa chira zaparanyika. Chigaŵa chokha icho chikupulikikwamo kudandaura kuchoko ni Maine, kweni nanga nkhukura mbatata zindapone nthenda iyi.”

GSAM 167.2Pakuti nyengo ya kuthothoka kwa mahamba yikaŵa yakuzizima chomene chara, ndipo mbatata za a Hastings zikakhala mu dongo mpaka Novembala, palije iyo yikavunda. Ntheura wakaŵa na mbatata zinandi zakumukwana iyo pamoza na ŵazengezgani ŵake awo ŵakawirwa na soka, awo mu Okutobala uyo wajumpha ŵakamufipiranga mtima chomene. Mu nyengo ya kuphukira kwa vyakumera ŵakachichizgika kugura kwa iyo mbatata zakupanda, ndipo ŵakakondwa kulipira mtengo uwemi. Icho ŵakaghanaghananga kuti chiŵenge soka likuru kwa a Hastings, Chiuta wakachizgora thumbiko la vinthu vya pa charu, kwa iyo pera chara, kweniso na ku ŵazengezgani ŵake.

GSAM 167Wakakana Chipulikano Chake

GSAM 167.3Chiyelezgero chachiŵiri chikachitika uko ine nkhakhala. Chikaŵa cha munthu wa mu mpingo uyo mu maungano wakayowoyanga vinandi vya kwiza kwa Fumu mu nyengo ya kuthothoka kwa mahamba ya 1844. Wakaŵa munthu wa katundu munandi, ndipo pakati pa vinthu vinyake, wakaŵa na nkhumba zinandi izo msinkhu wake ukaŵa wakwenelera kusungika kuti ziguliskike mu nyengo yakulondezgapo ya kuphukira kwa vyakumera. Sibweni wane munyake, uyo wakajiyowoyanga kuti ni munthu wakusopa chara, ndipo mulimo wake ukaŵa kugura na kuguliska viŵeto, wakaluta kwa munthu uyu wakajiyowoyanga kuti ni Adventist kuti wakagure nkhumba zake. Kweni wakapulika kwa iyo kuti wakakhumbanga chara kuziguliska, pakuti wakakhumbanga kuzisunga mpaka mu nyengo yakulondezgapo ya kuphukira kwa vyakumera kuti ziŵe “nkhumba zakuguliska kuti ŵakazinenepeske.” Sibweni wakiza kwa sekuru wane, uyo wakaŵa wakugomezga wa Adventist, ndipo wakati, “Munthu yura wakugomezga chara ivyo wakujiyowoya.” “Chifukwa wuli?” ŵakafumba sekuru. “Chifukwa,” wakazgora sibweni, “wakuti Fumu yikwiza, ndipo charu chimalenge mu nyengo yino ya kuthothoka kwa mahamba, kweni wakukhumba kusunga nkhumba zake mpaka mu nyengo yakulondezgapo ya kuphukira kwa vyakumera. Palije chifukwa chakuti wayowoye nane; wakugomezga nanga ni lizgu limoza chara.”

GSAM 168Ŵakapeleka Ndalama Ŵati Ŵachedwa Chomene

GSAM 168.1Pakaŵa ŵanthu awo ŵakakoleska ndalama zawo, uku nyengo yiliyose ŵakusuzgika mu mtima na kumanya kuti ŵakwenera kuzigwiliskira ntchito kupitiskira panthazi mulimo, mpaka nyengo yakuzigwiliskira ntchito yikajumpha. Ŵanthu ŵanthena ŵakiza kwa awo ŵakasindikizganga uthenga, na kuŵachiska na masozi kuti ŵapokelere ndalama zawo, kweni zgoro likaŵa lakuti, “Mwachedwa chomene! Talipira kale vinthu vyose vyakusindikizga ivyo tingafiska kuthandazga pambere umaliro undafike. Talemba ganyu makina ghanandi ghakusindikizgira ghakwenda na nkhongono kuti ghagwirenge ntchito usiku na muhanya; tikukhumba ndalama zinyake chara.” Munthu uyo wakawona na maso ghake wakaniphalira kuti wakawona ŵanalume ŵakuŵika madola ghanandi gha vikwi pa thebulu panthazi pa musindikizgi wa Mazgu gha Unenesko, ndipo na chitima chikuru mu mzimu ŵakamuŵeyeleranga kuti wapokelere na kugwiliskira ntchito ndalamazo. Zgoro likaŵa lakuti, “Mwachedwa chomene! Sono tikukhumba ndalama zinu chara! Tingazigwiliskira ntchito chara!” Penepapo ŵakafumba kuti, “Kasi zingapelekeka yayi ku ŵakavu?” Zgoro likaŵaso limoza, “Tanozga kale vyakukhumbikwira vya sono vya wose ŵanthena awo tingafikako.” Na mitima yakusuzgika ŵanthu ŵara ŵakawerako na ndalama zawo, ŵakuti Chiuta wakukwiya nawo chifukwa cha kupeleŵera kwawo kwa chipulikano, na chifukwa cha udokezi uwo ukaŵapangiska kukanizga ndalama ku mulimo wa Chiuta pa nyengo iyo zikakhumbikwanga ndipo zikatenge zigwiliskirenge ntchito na chimwemwe.

GSAM 168Ŵalaŵiliri Ŵakimikika

GSAM 168.2Mikhaliro na fundo za awo ŵakaleka vyakurya vyawo vili mu minda kwambura kuvuna, na mashopu ghawo ghambura ŵanthu, kuti ŵathandazge mapepara ghakusindikizgika panji kuyowoya na kulomba na ŵanthu nyumba na nyumba, vikaŵa vyambura kafukwa. Ŵanthu ŵakakayikanga chara kuti ŵanalume na ŵanakazi ŵanthena ŵakagomezganga lizgu lililose ilo ŵakayowoyanga. Kweniso nkhongono yikaŵa nawo mwakuti ŵa mitima yakugomezgeka ŵakatondekanga kususka panji kukanizga mazgu ghawo. Mwakuchita nthena ŵanthu vikwi ŵakalongozgeka kuti ŵagomezge unenesko, ndipo ŵakapenja na kusanga lusungu lwa Chiuta.

GSAM 169.1Kweni wakwananga wakugoska, na uyo wakujiyowoya kuti ngwakupulikana uku wakutemwa charu, ŵakadumura kuti mulimo uwu wakuthandazga mabuku gha kwiza kwa Khristu ukwenera kulekeskeka. Ŵakati, ŵanthu aŵa ŵakutora chigaŵa cha tawuni panji chigaŵa chose chikuru na kwenda nyumba na nyumba na chisambizgo ichi cha kwiza kwa Khristu, uku ŵakuleka ntchito na mbumba zawo, ŵakwenera kuti ŵakufuntha, ndipo ntheura ŵakwenera kuŵikirika ŵalaŵiliri. Ivyo ŵakatenge mbukaboni wakuti ŵakugomezga ŵakulongora mahara ghambura kwenelera (ivyo vikaŵa waka kulimbikira kuti ŵanyawo ŵaponoskeke, kwambura ukaboni wakuti mbumba zikasuzgikanga chifukwa cha kuleka ntchito zawo), vikaŵa vyakukwana chara kulongora kuti ŵakufuntha. Ntheura ŵanthu ŵachoko waka ndiwo ŵakaŵikika pasi pa ulaŵiliri. Para tingapima na kuyowoya kwambura kusuzgika uko ŵakususkana nase ŵa mazuŵa ghano ŵakuchita pa nkhani iyi, munthu wangaghanaghana kuti pakaŵa viyelezgero vinandi. Kweni mu milimo yane yose nga ni muteŵeti wa Adventist, iyo yakwana vyaka vyakujumpha 56, nakumanapo na nkhani ziŵiri pera za “ŵalondezgi ŵa Miller” awo ŵakaŵikika pasi pa ŵalaŵiliri. Kuyowoyapo pachoko vya ŵanthu aŵa kungaŵa kwakwenelera.

GSAM 169Wakaŵa Mulaŵiliri Wake Mweneko

GSAM 169.2Yakwamba yikachitika mu chigaŵa cha New York, pa mtunda wambura kukwana mailosi 30 kufuma apo nkhakhalanga. Munthu munyake uyo katundu wake wakakwana pafupifupi $100,000 wakapokelera chisambizgo cha kwiza kwa Khristu. Wakapeleka pafupifupi hafu ya ndalama izi kwa muwoli wake na ŵana ŵake, awo ŵakaŵa nayo chara mu chipulikano. Zakukhalako wakaziwonanga kuti ni zake kuti wazigwiliskire ntchito nga umo wakuwonera kuti nkhwakwenelera. Ndipo pakuti zinyake zikapelekeka ku mulimo wa kwiza kwa Khristu, ŵana ŵake ŵakasuska na kufumba ulongozgi kwa mweruzgi, ŵakupempha kuti dada wawo ŵaŵaŵikire mulaŵiliri. Mweruzgi wakati waŵalongosolera milimo na mazaza gha mulaŵiliri pakwendeska katundu, wakaŵapempha kuti ŵazunure uyo ŵakakhumbanga kuti wamwimike. Ŵakati ŵadumbiskana kwa nyengo yichoko, ŵakawona kuti ŵakamanyanga munthu waliyose chara uyo ŵangamugomezga na katundu yura, ndipo ŵakaphalira mweruzgi kuti ŵasankha dada wawo kuŵa mulaŵiliri wake mweneko. Mweruzgi wakazgokera kwa munthu yura na kuti, “A _____, ŵana ŵinu ŵamusankhani kuti ndimwe munthu wakwenelera wakwendeska katundu winu. Nkhani zinu zili nga umo zikaŵira pambere mundize ku khoti.”3

GSAM 170Vinthu Vyakusekeska

GSAM 170.1Nkhani yinyake yikaŵa ya Stockbridge Howland, wa ku Topsham, Me. Wakaŵa yumoza wa ŵamisiri ŵaluso chomene mu chigaŵa chose chira, misiri mulara pakuzenga vigayo na maburiji. Mu gulu ili la “chemerezgo cha pakati pa usiku,” a Howland ŵakendanga pa hachi mu vigaŵa vinandi vya matawuni, na kuthandazga manyuzipepara na tumapepara twa kwiza kwa Khristu nyumba na nyumba. Ichi chikaŵakwiyiskanga chomene ŵakususkana na ŵakugoska, awo ŵakadandaulanga kuti pakuthandazga tumapepara utu ŵakalekanga ntchito yawo. Ntheura ŵakachitiska mwaluŵiro kuti ŵaŵaŵikire mulaŵiliri. Uyu wakasanga mulimo unandi kuluska umo wakaghanaghaniranga, pakuti a Howland ŵakatumanga kwa iyo ŵakusonkheska msonkho wose, ndiposo nadi waliyose uyo wakizanga na makalata gha ngongoli zakuti zilipirike; “pakuti,” ndimo ŵakayowoyera, “nkhuwoneka kuti ndilije mahara ghakuchitira mulimo uliwose.” Pakati pajumpha nyengo yichoko waka, chigaŵa chikakhumba kuzenga buriji pa Mlonga wa Kennebec,—buriji ilo lingazizipizga maji ghankhongono ghakuchimbira na maji ghakukhoma agho ghakuyeya mu nyengo ya kututuka kwa milonga para vyakumera vikuphukira. Ŵalara ŵa chigaŵa na ŵakulongozga tawuni ŵakasankha kuti Stockbridge Howland ndiyo munthu wakwenelera mulimo uwu. Ŵakati ŵiza na ndondomeko ya kazengero na phangano lakuti ŵazenge buriji, ŵakayowoya mwakugoska kuti, “Mwaŵalara, mukwenera kuluta kwa mulaŵiliri wane. Mukumanya kuti nkhapimika kuti ndilije mahara ghakulaŵilira ntchito zane, ndipo mukwiza kwa ine kuti nizenge buriji!” Vinthu ivi vikaŵa vyakusekeska chomene kwa ŵanthu ŵa mahara, ndipo ulaŵiliri wura ukamara mwamabuchi. Nkhukwana kuyowoya kuti awo ŵakaŵatambuzganga ŵakazazomera mwa kujiyuyura chomene kuti ivyo ŵakachita vikaŵa vyambura urunji ndiposo vyambura chifukwa.

Notes

  1. Mateyu 25:6, 7. ↩
  2. Wonani Daniyeli 9:25; Ezira 7:21-26; 9:9; Nehemiya 1:3; 2:12-17. ↩
  3. Nangauli nkhumumanya makora munthu uyu na umo vikachitikira, nilije wanangwa wakuzunura zina lake. ↩

Note

Back