Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
31 / 31
31 / 31

Cipaturo 28 — Muryango Uwo Palije Munthu Wangawujara

John Norton Loughborough

GSAM 462.1“Naŵika panthazi pako muryango wakujurika, ndipo palije munthu wangawujara; chifukwa uli na nkhongono zichoko, ndipo wasunga mazgu ghane, ndipo undakane zina lane.”1

GSAM 462.2Agha ni mazgu agho ghakuyowoyeka ku awo ŵali mu kakhaliro ka Filadelifiya mu mpingo wa makani ghawemi. Mpingo uwu ndiwo ukawuka chifukwa cha kupharazga kuti kwiza kwa Khristu kuli pafupi, panji kuti ŵanthu awo ŵakakoleska ivyo ŵakapulika pa nkhani iyi; chifukwa wakuyowoya vya mpingo wa Saradisi (uwo ukaŵako pambere wa Filadelifiya undaŵeko), kuti, “Ntheura kumbuka umo ukapokerera na kupulikira, ndipo koleska, ndipo ung'anamuke mtima. Ntheura usange ulekenge kuŵa maso, nditi nize kwa iwe nga ni munkhungu, ndipo kuti umanyenge chara ora ilo nditi nize kwa iwe.”2

GSAM 462.3Ntheura mpingo wa Saradisi ukapulika chisambizgo cha kwiza sonosono kwa Fumu. Awo ŵakakoleska ivyo ŵakapulika ŵakalutilira mu unenesko apo “chakuŵikapo nyali” chikasamuskika, ndipo ŵakaŵa mpingo wa Filadelifiya, uwo wakawuphalira kuti, “Chifukwa wasunga mazgu gha kuzizipizga kwane, nane nditi nikusunge ku ora la kuyezgeka, ilo lizenge pa charu chose kuyezga awo ŵakukhala pa charu chapasi. Wona, nkhwiza luŵiro: koleska icho uli nacho, mwakuti munthu waleke kutora mphumphu yako.”3 Ntheura wakuyowoya ku mpingo uwu wa Filadelifiya kuti, “Naŵika panthazi pako muryango wakujurika, ndipo palije munthu wangawujara.”

GSAM 462.4Apa ndipo pali mazgu ghankhongono gha Malemba Ghatuŵa, kuti awo, mu ulongozgi wa Chiuta, ŵakutumika kuchenjezga charu vya kwiza kwa Fumu, na kuŵeyelera ŵanthu kuti ŵanozgekere kukumana na Chiuta, ŵali na lusungu lwapadera lwa Chiuta mu mulimo wawo. Ŵanthu ŵangayezga kuŵatondeska, kutimbanizga milimo yawo, na kujara “muryango wa kuyowoya,” kweni mazgu gha Chiuta ghachali kupulikikwa pachanya pa chiwawa chose kuti, “Naŵika panthazi pako muryango wakujurika.”

GSAM 463Kuluta Panthazi kwa Vyaka 74

GSAM 463.1Mu mapeji ghakumanyuma gha buku ili tawona mwakudumura nyengo ya vyaka 74, kufuma mu 1831 kufika mu 1905, pakulongosora umo mauthenga gha kwiza kwa Khristu ghakambira na kukulira, chomenechomene uthenga wa mungelo wachitatu. Talongora umo uthenga uwu, kufuma pa kuŵa wambura kumanyikwa na pa ukavu, walutira panthazi na nkhongono zakusazgikira chaka na chaka, kufikira sono uli na malo gha umishonale kuzingilizga charu chose. Uthenga uwu wandasakate chifukwa chakuti ngwakukondweska mitima yakutemwa vya thupi; pakuti pa nthazi pake pali Sabata la Fumu, ilo kulisunga kukwiza na mphinjika yizito, chifukwa kukukhumba kulekana na malonda gha charu pa zuŵa ilo ŵanthu ŵakutangwanika chomene na milimo ya charu mu sabata. Kweniso undalute panthazi chifukwa cha kuleka kususkika; pakuti kufuma pakwamba wakumana na kususkika, nakuti kwakofya chomene kufuma ku ŵanthu ŵakuwaro, kweniso masuzgo agho ghakuchitika chifukwa cha ŵanthu ŵambura kujipatulira kwa Chiuta awo ŵanjira mu gulu kwa nyengo yichoko. Pa ivyo vyachitika chifukwa cha mauryarya na kuyezgayezga kwa ŵalwani ŵakuwaro, tingayowoya na mazgu gha Davide wakwimba Masalimo kuti, “Kuŵenge kuti Yehova wakaŵa ku chigaŵa chithu chara, sono Israyeli wayowoye kuti: kuŵenge kuti Yehova wakaŵa ku chigaŵa chithu chara, apo ŵanthu ŵakatiwukira, mphanyi ŵakatimira ise ŵamoyo, apo ukali wawo ukagolera pa ise; mphanyi maji ghakatibenekelera, mlonga ukajumpha pa umoyo withu; mphanyi maji ghakujitukumura ghakajumpha pa umoyo withu. Watumbikike Yehova, uyo wandatipeleke ku mino ghawo kuti ŵatirye. Umoyo withu wapona nga ntchiyuni kufuma mu chipingo cha ŵathya viyuni; chipingo chaphyoka, ndipo ise tapona. Wovwiri withu uli mu zina la Yehova, uyo wakalenga kuchanya na charu chapasi.”4

GSAM 464Wovwiri mwa Fumu

GSAM 464.1Fumu yikupharazga kuti yaŵika panthazi pa ŵanthu ŵake “muryango wakujurika, ndipo palije munthu wangawujara.” Ntheura ntchakuzizwiska chara kuti uthenga walutilira kuluta panthazi. Ni uthenga wa Chiuta ku ŵanthu, ndipo ukwenera kutonda. Mu Chivumbuzi 7:2 mulimo wa kunozga ŵanthu kuti ŵimilire para zuŵa likuru la ukali wa Chiuta lazakwiza ukuyimirika na mungelo “wakukwera kufuma kumafumiro gha dazi,” panji, umo ŵanyake ŵakung'anamulira, “nga nkhutuluka kwa dazi.” Wonani matandakucha: pakwamba kung'anima ungweru kumafumiro gha dazi; ungweru uwu ukusazgikira kufikira chizingo chikuru cha dazi chikuwoneka makora. Apo “Themba la Muhanya” likukwera kufika pakati pa kuchanya, ungweru wake, chithukivu chake, na nkhongono zake vikusazgikira chomene.

GSAM 464.2Ndimo uthenga wa mungelo wachitatu walutira panthazi kufuma mu 1848, apo unenesko uwo uli mu uthenga uwu ukalongosoreka makora, ndipo kufuma nyengo iyo talongora kukura kwakuwoneka na kwakulutilira uko nkhwakuzizwiska. Tingalongosora ichi na chifukwa chinyake chara, kweni kuti Fumu yikufiska mazgu ghake ku awo, mu nyengo iyi apo chiponosko chake chili pafupi kwiza, “ŵakusunga Sabata kuti ŵaleke kulifipiska,”5 ndipo ŵakuwezga malundi ghawo kuti ŵaleke kuchita vyakuŵakondweska ŵekha pa zuŵa lituŵa la Chiuta, ndipo ntheura, kwizira mu “chipulikano cha Yesu,” nga umo vikuyowoyekera mu uthenga wa mungelo wachitatu mu Chivumbuzi 14, ŵakusunga “marango gha Chiuta” ghose. Za ŵanthu aŵa Fumu yikati kwizira mwa nchimi Yesaya, “Penepapo ungweru wako uti ufume nga nkhumatandakucha, ndipo kuchira kwako kuti kutumphuke luŵiro; ndipo urunji wako [“Yehova urunji withu.” Yeremiya 23:6] uti udangilire iwe; ndipo uchindami wa Yehova uti uŵe mulinda wako kumanyuma.”6 Na vilayizgo vyakukhora ivi, kasi tingalindilira chinyake padera pa kutonda kwa mulimo? “Usange Chiuta wali ku chigaŵa chithu, ni njani wangatisuska?”

GSAM 464Kasi Aŵa Ŵangasakata Wuli?

GSAM 464.3Para tikuwona umo vikaŵira mu 1846, apo Mulara Joseph Bates wakamba kulemba buku lake lakwamba, buku lakwamba ilo ŴaAdventist ŵa Zuŵa la Chinkhonde na Chiŵiri ŵakafumiska pa nkhani ya Sabata, uku wali na masenti khumi na ghaŵiri na hafu pera mu charu chose, ndipo wakakhumbikwira kughamalizga pambere zuŵa lake lakwamba la kulemba lindamare; ndipo para tikuwonaso Mulara James White wakusindikizga kapepara kake kakwamba, Unenesko wa Sono, na ndalama izo wakasanga pakumeta utheka mu munda, na kutumizga kapepara aka kwaulere ku wose awo ŵakakhumbanga kuŵazga, uku wakayowoyanga kuti uwu ni uthenga uwo ulutenge ku vigoti vya charu,—para tikuwona kwamba kuchoko uku, munthu wangafumba na mazgu gha ŵanthu ŵa mu mazuŵa gha Amosi kuti, “Kasi Yakhobe wawukenge mwa njani? Pakuti iyo ni muchoko.”7 Para tikuyaniska ichi na umo viliri mu 1905, apo unenesko wa uthenga ukusindikizgika mu nyumba zakusindikizgiramo mabuku makumi ghaŵiri, izo zili mu vigaŵa vyakupambanapambana vya charu, ndipo kanandi zikugwira mulimo mwakufikapo kuti zikwaniske kupeleka mabuku agho ŵanthu ŵakukhumba kuŵazga, tingayowoya nadi kuti, Wonani, “muryango wakujurika” uwo palije munthu wawujara mpaka sono.

GSAM 465.1Za awo mu nyengo yakale ŵakaghanaghananga kuti mulimo ungatonda chara, tingayowoya na mazgu agho nchimi Zekariya yikachenyeranga awo ŵakaghanaghananga kutondeska mulimo wa Chiuta wa kuzengaso Yerusalemu kuti, “Ni njani wayuyura zuŵa la vinthu vichoko?”8 Za vinthu ivyo vikawonekanga nga ni mapiri gha masuzgo mu nthowa yawo, Fumu yikayowoya kwizira mwa nchimi kuti,—

GSAM 465Phiri Likazgoka Chidika

GSAM 465.2“Ndiwe njani, iwe phiri likuru? Panthazi pa Zerubabeli uti uzgoke chidika; ndipo iyo wati wafumiske libwe la pachanya, uku ŵanthu ŵakuchemerezga kuti, Lusungu, lusungu luŵe pa ilo.”9 Ndimo vyaŵira mu mulimo wa uthenga wa mungelo wachitatu, ndipo ndimo vizamuŵira kufikira “libwe la pachanya” lize, panji kuyowoya na mazgu ghanyake, kufikira mulimo umalizgike.

GSAM 465.3Wonani ŵanthu ŵachoko ŵa mu 1846, ŵakavu mu ndalama, ŵakavu mu vyose padera pa chipulikano mwa Chiuta na usambazi wa unenesko, ndipo wonani umo mulimo wawo wakulira. Ghanaghanani za vyakovwilira ivyo vili mu mawoko ghawo sono, mabuku ghose ghanozgeka, kung'anamulika, na kusindikizgika mu viyowoyero vyakupambanapambana vya charu, na ŵapharazgi ŵa mabuku ŵakukwana mahandiredi awo ŵakupeleka mabuku agha mu nyumba za ŵanthu ghakukwana $400,000 chaka chilichose. Para Chiuta walutilira kutumbika mulimo uwu, tingalindilira kutonda. Na vyakovwilira na ŵateŵeti aŵa awo ŵakusazgikira mwezi na mwezi, uku tikugomezga mwa Khristu, tikwenera kulindilira chinthu chinyake chara padera pa icho Solomoni wakimba vya mpingo wa Chiuta apo ukafumanga mu mapopa, “kwegamira pa woko la Wakutemweka wake,” apo wakuwulongosora nga ukulaŵiska kuwaro, “wakutowa nga ni mwezi, wakuŵala nga ni dazi, na wakofya nga ni gulu la ŵankhondo ilo lili na ndembera.”10

GSAM 466Kovwirika na Chawanangwa cha Uchimi

GSAM 466.1Tawona pera chara kuti ulongozgi wa Fumu wajura nthowa ya kuthandazgira unenesko, ndipo chitumbiko chake chakumanyikwa chaŵa pa kuyezgayezga kulondezga nthowa izo yanozga, kweniso mu kwamba na kukura kwa uthenga wa mungelo wachitatu yayowoyeskana na ŵanthu ŵake kwizira mu chawanangwa cha uchimi. Ichi chindaŵe chivumbuzi chiphya chakunjira mu malo gha Baibolo, nesi chakubendezga visambizgo vya Malemba, kweni kulongora uko, mu nyengo iyi, kuli ngozi ya kufumako ku upusu wa makani ghawemi gha Khristu, uko ŵanthu ŵali mu ngozi ya kuwira mu nkharo ya nyengo iyi na kukhorwa na chikozgo cha kusopa Chiuta kwambura nkhongono zake.

GSAM 466.2Para tikuwona nkhani iyi kwizira mu chiyelezgero11 cha nchimi zakale, icho Fumu yatipa nga ni limoza la malango ghakuyezgera mawonetsero agha, tikusanga kuti vifukwa ivyo vikakhumbikwiranga mawonetsero agha nyengo yira viliposo sono; ndiko kuti, mu nyengo yiliyose ŵanthu ŵangaŵa mu ngozi ya kupatuka ku nthowa ya unenesko chifukwa cha visambizgo na maluso vyakumanyikwa mu nyengo yawo. Mpositole Paulosi, pakuyowoya vya mawonetsero gha vyawanangwa ivyo Fumu yaŵika mu mpingo, wakuti vili “vya kuŵapangiska ŵatuŵa kuŵa ŵakufikapo, vya mulimo wa uteŵeti, vya kuzenga thupi la Khristu; kufikira tose tifike mu umoza wa chipulikano, na wa kumumanya Mwana wa Chiuta, ku munthu wakufikapo, ku msinkhu wa ukuru wa kuzura kwa Khristu; mwakuti kwamba sono tileke kuŵaso ŵana, ŵakuyungwiskayungwiska, na kuputikira uku na uku na mphepo yiliyose ya chisambizgo, na uryarya wa ŵanthu, na machenjerero ghawo agho ŵakubisalira kuti ŵapuluske; kweni pakuyowoya unenesko mu chitemwa, tikure mwa iyo mu vinthu vyose, uyo ni mutu, ndiyo Khristu: kufuma mwa iyo thupi lose, lakukolerana makora na kukakika pamoza na icho lutalo lulilose lukupereka, kwakuyana na kugwira ntchito kwakwenelera kwa chiŵaro chilichose, likukura na kujizenga mu chitemwa.”12

GSAM 467.1Ivyo ŵanthu ŵakususka navyo mawonetsero gha chawanangwa cha uchimi mu nyengo yasono, mphanyi ŵakavisuskaso na nkhongono yeneyiyi mu nyengo zakale; ndiko kuti, tili na Malemba, ntheura tikukhumbikwira vyawanangwa vya mtundu uwu chara. Kweni Malemba ghenegagha ghakutiphalira kuti Khristu waŵika vyawanangwa ivi mu mpingo kuti vigwire mulimo wawo kufikira “icho ntchakufikapo [kakhaliro kakufikapo] chize,” ndiposo kuti mpingo ukwenera “kusoŵerwa chawanangwa chilichose chara, pakulindilira kwiza kwa Fumu yithu Yesu Khristu.”13

GSAM 467Kasi Tikukhumbikwirachi Nchimi?

GSAM 467.2Ŵanthu ŵa mu nyengo yakale mphanyi ŵakaghanaghana kuti ŵali na dango la Chiuta la nkharo ilo wakalemba na munwe wake pa viphapha vya malibwe; kuti ŵali na malango, vyeruzgo, na ulongozgi ivyo Chiuta wakayowoya na mulomo wake kwa Mozesi, ndipo vikalembeka mwakupwelelera; ntheura kasi chikakhumbikwiraso ntchivichi? Kweni nangauli ŵakaŵa na unenesko wose uwu uwemi, Chiuta wakakondwa kuyowoya naŵo “pa nyengo zakupambanapambana na mu nthowa zakupambanapambana kwizira mwa nchimi zake zituŵa.”

GSAM 467.3Tikusanga kuti ukaboni wa ulongozgi uwo nchimi zakupambanapambana, nga ni Yesaya, Yeremiya, Ezekiyeli, Daniyeli, Hoseya, na zinyake, zikapeleka, nyengo yiliyose ukasambizganga fundo yikuru yeneyiyi ya kupulikira Chiuta; kweni nchimi yiliyose yikaŵa na machenyo ghake ghapadera ku ŵanthu ŵa nyengo yake, chifukwa cha kutemwa kwawo kupatukako ku fundo zakupatulika na zituŵa za urunji chifukwa cha maluso ghakumanyikwa gha nyengo iyo uchimi ukapelekekeranga.

GSAM 468Kukhumbikwira Vyawanangwa

GSAM 468.1Ŵanthu ŵangasuska kuti tili na ulongozgi uwemi wa Malemba gha Tesitamenti Lakale pera chara, kweniso mazgu gha Muponoski withu mweneko na gha ŵapositole, ntheura kasi tikukhumbikwiraso ungweru wachi? Fundo yikusintha chara yakuti ŵapositole ŵatuŵa ŵeneŵa ŵakalongora kunthazi ku mazuŵa ghaumaliro, apo “nyengo zakofya zizenge,” ndipo ŵanthu “ŵaŵenge na chikozgo cha kusopa Chiuta, kweni ŵakanenge nkhongono zake,” ŵakutiphaliraso kuti “ŵanyake ŵati ŵapatuke ku chipulikano, pakupulikira mizimu yakupuluska na visambizgo vya viŵanda.”

GSAM 468.2Pakuwona vyose ivi, ŵanthu awo Paulosi wakuyowoya vya iwo pakulembera Ŵatesalonika, awo ŵamuŵa mu chisi chara, mwakuti zuŵa la Khristu liŵasangire mwamabuchi nga ni munkhungu, kweni ŵamuŵa ŵana ŵa ungweru, ŵakuchiskika kuti “ŵayezge vinthu vyose” vya “mauchimi,” na kuti “ŵakoleske icho ntchiwemi.”14 Ichi chikuyana na kuŵaphalira kuti ŵanthu awo ŵazamulindiliranga kwiza kwa Fumu Yesu Khristu, ndipo paumaliro ŵazamusangika ŵakunozgekera zuŵa ilo, ŵazamuŵa na mawonetsero “ghawemi,” ghaunenesko, gha chawanangwa cha uchimi pakati pawo.

GSAM 468Vimanyikwiro vya Umaliro

GSAM 468.3Tili mu nyengo iyo vimanyikwiro vili vinandi ku vigaŵa vyose kuti zuŵa la Fumu lili pafupi. Tili mu nyengo yeneyiyo apo ŵanthu ŵakeneranga kuwuka awo ŵangasunga marango ghose, kweniso “ŵaŵe na ukaboni wa Yesu”15—uwo ni “Mzimu wa uchimi.”16 Kasi tikusanga vichi? Tikusanga kuti mu vyaka 60 ivyo vyajumpha ŵanthu ŵa mtundu uwu ŵawuka, ŵakupharazga uthenga wenewuwu, ndipo chawanangwa cha uchimi chawonekera pakati pawo. Pakuyezga chawanangwa ichi nga umo chikuwonekera mwa Amai E. G. White na malango gha mu Baibolo, tawona kuti chikutonda pa chiyezgo chilichose. Kufuma pakwamba kufika paumaliro, mu vyose ivyo Amai White ŵalemba, mundasangike mzere na umoza uwo ukuzomerezga kwananga nanga nkhwachoko, panji uwo ukuzomera kupatuka ku mazgu gha Chiuta nanga nkhwachoko. Vyakulemba ivi vindajiŵike pachanya pa Baibolo, kweni nyengo zose vikuchiska ŵanthu kuti ŵasambirenge mazgu gha Chiuta mwakupwelelera chomene, na kughalongora nga ndicho chakupimira chikuru icho milandu yithu yizamuyezgekera nacho pa cheruzgo chaumaliro. Mu ivyo ŵalemba, Khristu wakukwezgeka panthazi pithu nga ntchiyelezgero chekha icho tikwenera kulondezga. Wakulongosoreka mwakuwoneka makora chomene kuti ndiyo yekha chigomezgo chithu cha kutonda pano, chiphokwero chithu chekha ku ukali uwo ukwiza, zina lekha na nthowa yekha iyo tingaponoskekera nayo.

GSAM 469Mazgu gha Wakuŵamanya Wekha gha Kuŵachindika

GSAM 469.1Pa nkhani ya Amai White na mtundu wa mulimo wawo, mazgu ghakulondezgapo ghakupelekeka, agho ghakalembeka mu 1877 na munthu uyo wakaŵamanyanga na kusanda mulimo wawo kwa vyaka vinandi; ndipo pamanyuma pa kuŵayezga kwa vyaka pafupifupi 53, vyaka vya kuŵawona mwakupwelelera, nkhuzomerezga kwambura kukayika fundo yiliyose iyo yikuyowoyeka mu mazgu agha:—

GSAM 469.2“Pa nkhani ya nkharo Yachikhristu ya Mudumbu White, nkhuromba kuzomerezgeka kuyowoya kuti nkhughanaghana kuti nkhumanyapo kanthu. Naŵamanya kwa vyaka 18,—kujumpha hafu ya nyengo iyo ŵanthu ŵithu ŵaŵirako. Naŵapo mu mbumba yawo kanandi waka, nyengo zinyake kwa masabata ghanandi pa ulendo umoza. Naŵoso ŵaŵapo mu nyumba yithu na mbumba yithu kanandi. Nenda nawo pafupifupi kulikose; naŵapo nawo kwaŵekha na pa ŵanthu, mu maungano na kuwaro kwa maungano, ndipo naŵa na mipata yiwemi chomene ya kumanya kanthu za umoyo, nkharo, na mzimu wa M'bali White na Mudumbu White. Pakuŵa muteŵeti wa Chiuta nakumana na ŵanthu ŵa mitundu yose, na nkharo za mitundu yose, kufikira nkhughanaghana kuti ningamanyapo umo munthu waliri, nanga kungaŵa pamanyuma pa vyaka vya kumanyana nayo makora.

GSAM 470.1“Nkhumumanya Mudumbu White kuŵa mwanakazi wambura kujikwezga, wakujiyuyura, wamtima uwemi, na wa nkharo yakuchindikika. Mikhaliro iyi ŵakujiŵikako panji kusambira waka chara, kweni yikufuma mwakutowa na mwakufwasa mu mtima wawo. Ŵakujitukumura chara, kujiona ŵarunji chara, panji kujiwona ŵakuzirwa kuluska ŵanyawo chara, nga umo ŵanthu ŵakutalulira mu chisopa ŵakuŵira nyengo zose. Nakumana kanandi na ŵanthu ŵakutalulira mu chisopa, ndipo nyengo zose naŵasanga ŵakuzura na kujilumba, ŵakuzura na kujikuzga, ŵakuchimbilira kupeleka maghanoghano ghawo, ŵakujithumbwa na utuŵa wawo, na vinyake, kweni nyengo zose namusanga Mudumbu White na nkharo yakupambana na vyose ivi.

GSAM 470Mubwezi wa Ŵakavu

GSAM 470.2“Munthu waliyose, nanga wangaŵa mukavu chomene na wakuyuyulika chomene, wangiza kwa iwo mwakufwatuka kuzakupempha ulongozgi na chisangulusko kwambura kuchimbizgika. Nyengo zose ŵakupwelelera ŵakusoŵa, ŵakusoŵerwa chomene, na ŵakusuzgika, ŵakuŵapa vyakukhumbikwa, na kuŵayowoyera.

GSAM 470.3“Nindamanyanepo na munthu uyo nyengo zose wali na wofi wa Chiuta panthazi pake nga ndiwo. Palije icho chikwambika kwambura kulomba kwa Chiuta na mtima wose. Ŵakusambira mazgu gha Chiuta mwakupwelelera na nyengo zose. Namupulika Mudumbu White wakuyowoya maulendo ghakukwana mahandiredi, naŵazga ukaboni wawo wose wa ulongozgi kufuma pakwamba kufika paumaliro, unandi wake maulendo ghanandi, ndipo nindasange chiganizo na chimoza cha nkharo yiheni mu vyose ivi, panji chinthu chilichose icho ntchambura kutowa na Chikhristu; palije icho chikuŵapatutska ŵanthu ku Baibolo na kwa Khristu; kweni mwenemumo nkhusangamo kuŵeyelera kwakufumira pasi pa mtima kuti ŵapulikire Chiuta, ŵatemwe Yesu, ŵagomezge Malemba, na kughasanda nyengo zose. Napokera chandulo chikuru chauzimu, maulendo ghambura kupendeka, kufuma mu ukaboni uwu wa ulongozgi. Nadi, nindaŵazgepo kwambura kujipulika kuti nkhunenyeka chifukwa cha kuchepa kwa chipulikano chane mwa Chiuta, kuchepa kwa kujipatulira kwane, na kuchepa kwa kuyezgayezga kwane kuponoska ŵanthu. Usange nili na luso lwa kweruzga, na luso lwa kumanyaniska vya mzimu, nkhuyowoya kuti ukaboni uwu wa ulongozgi ngwa mzimu wenewura na wa kayowoyero kenekara nga ni Malemba.

GSAM 470.4“Kwa vyaka 30 [sono tingati vyaka 60] ukaboni uwu wa ulongozgi wagomezkeka na kuŵazgika pakati pa ŵanthu ŵithu. Kasi waŵachitira vichi? Kasi waŵapatutska ku dango la Chiuta? Kasi waŵachitiska kuleka chipulikano mwa Khristu? Kasi waŵachitiska kutaya Baibolo? Kasi waŵachitiska kuŵa ŵanthu ŵakuvunda na ŵa nkharo ziheni? Nkhumanya kuti para ŵangayaniskika na chisopa chinyake chilichose cha Chikhristu, ŵangasangika ŵakwenelera.

GSAM 471.1“Chinthu chimoza icho nawona ntchakuti, awo ŵakususka chomene mboniwoni za nchimi izo Mudumbu White wakawona ŵakuzomera kuti iwo ni Mkhristu. Nkhumanya chara umo ŵangazomerezgera ichi. Ŵakuyezga kulongosora pakuyowoya kuti ŵapusikika. Ŵakutondeka kulongora kabanga nanga nkhamoza mu umoyo wawo wose, nesi mazgu ghaheni mu vyose ivyo ŵalemba. Ŵakuchichizgika kuzomera kuti vinandi ivyo ŵalemba ni viwemi chomene, ndipo kuti uyo wangachita vyose ivyo ŵakuyowoya waŵenge Mkhristu muwemi, wakusimikizga kunjira kuchanya. Ichi ntchakuzizwiska chomene, usange iwo ntchida cha Dyabulosi, ŵakulongozgeka na Satana, panji usange ivyo ŵalemba ni vya nkharo ziheni panji maghanoghano ghambura ndondomeko gha mu mutu wawo.”

GSAM 471Ŵachilendo Ŵakuchitira Ukaboni Ivyo Vyalembeka

GSAM 471.2Apo manyuzipepara ghithu agho ghali na ivyo Amai White ŵalemba ghakutumizgika, ŵanthu ŵakujiyuyura chomene, ŵakopa Chiuta, na ŵakujipatulira kwa iyo ŵakughapenja. Pakulongosora ivyo ŵaŵazga, ŵakuti, “Tikukondwa chomene na ivyo Amai White ŵalemba. Ni vyakovwira chomene mu umoyo, vyakuzura na ulongozgi uwo ungamufikiska munthu kufupi na Fumu, na kumupangiska kuŵa wakujiyuyura chomene, wakopa Chiuta, na wakujipatulira kwa iyo. Vyakulemba ivi vikuyana chomene na kayowoyero ka Malemba Ghatuŵa, mwakuti para tikuŵazga, vikuwoneka kuti Amai White ŵakwenera kuŵa ŵakukhuŵilizgika na Chiuta kuti ŵalembe umo ŵakulembera.” Uwu ndiwo ukaboni wa ŵanthu ŵanandi awo ŵakulembeskana makalata na ŵateŵeti ŵithu ŵaumishonale, awo ŵakumanyako nanga nkhachoko chara kuti Amai White ŵakupokera maghanoghano ghawo mu mboniwoni ya nchimi yakupatulika.

GSAM 471Uko Kususkika Kukufuma

GSAM 471.3Pakuwona umo chawanangwa ichi chakhwaskira ŵanthu, fumbo likuwuka lakuti, Kasi kususka mawonetsero gha chawanangwa ichi kwafuma nkhu ndipo chifukwa wuli? Ndipo ŵanthu awo ŵakususka ŵafika pakuti wuli? Pakulondezga nkhani iyi mwakupwelelera kufuma mu 1852, nasanga kuti kanandi kususka mawonetsero agha kwafuma ku awo ŵanenyeka chifukwa cha kulemara mu nkharo, maluso ghaheni, panji nthowa yiheni mu kakhaliro kawo. Ŵanandi mwa awo ŵanenyeka ŵakakananga kuti mbaheni chomene nga umo ukaboni wa ulongozgi ukaŵalongosolera, ndipo ŵakayezganga kulongora kuti ŵangakoleska unenesko nanga ŵangachita mwakususkana na machenyo agho ŵapika. Nyengo yalongora kuti ŵanandi chomene ŵa mtundu uwu ŵakukana chipulikano chawo na kufumamo mu gulu. Ŵanyake ŵawona ubudi wawo, ndipo ŵakoleska unenesko chomene. Fumbo likuwuka lakuti, Usange awo ŵakususka chawanangwa ichi ŵakulongozgeka na Fumu, kasi chifukwa wuli ŵakutaya umoyo wawo wauzimu na kuweleranyuma kufuma kwa Chiuta? Dango la Muponoski withu ndakuti khuni likwenera kumanyikwa na vipambi vyake. Iyo wakukhozga chomene kuti “khuni liheni lingapambika vipambi viwemi chara.”

GSAM 472Kutondeka kwa Ŵakususka

GSAM 472.1Tikukumbuka nyengo zinyake apo ŵanthu ŵakakolerana kususka ukaboni wa ulongozgi wa Amai White, na kupharazga kuti mulimo wawo uzamutonda chomene para ŵangawuskapo ukaboni uwu wa ulongozgi. Kweni ŵatondeka chomene kufiska ivyo ŵakagomezganga. Pamanyuma pa vyaka vya kulimbana, ŵandalongore ukaboni wakuti ŵakuthandazga unenesko wa Sabata panthazi pa charu kuluska umo ŵanyawo ŵa mtundu wawo ŵakachitiranga vyaka 49 ivyo vyajumpha. Usange mulimo wawo ukaŵa wapadera wa Fumu, kasi chifukwa wuli uthenga wawo undasakate chomene?

GSAM 472Kasi Kutonda Kuli Nkhu?

GSAM 472.2Kweni para tikulaŵiska uthenga uwo marango gha Chiuta na chipulikano cha Yesu vikupharazgika nawo ku charu,—uthenga uwo wakukolerana na mawonetsero agha gha chawanangwa cha uchimi, pamoza na ulongozgi wake, visambizgo vyake, na machenyo ghake,—tikuwona kuti walutilira panthazi mwakukhora na kwambura kuleka kufuma pakwamba kwake kufika mu nyengo yasono. Pakupulikira ulongozgi wa Fumu kwizira mu chawanangwa ichi, na kuluta panthazi mu nkhongono za Fumu, uthenga uwu, nga umo talongolera, wazingilizga charu, ndipo ukuluta luŵiro ku “mtundu uliwose, na fuko lililose, na lulimi lulilose, na ŵanthu wose.”

GSAM 473.1Pa vya kuluta kwake panthazi mu nyengo yakale tingayowoya kuti mazgu gha Chiuta ghafiskika apo wakati, “Palije chilwero chakupangikira kukususka iwe icho chiti chisakate.” Nadi, woko la Chiuta lawonekera mu kutonda uko kwaŵapo pa kwamba na kukura kwa gulu likuru ili la kwiza kwa Khristu mpaka sono, ndipo pa vya kunthazi tikuthemba kufiskika kwambura kukayika kwa mazgu ghake ghakuti, “Naŵika panthazi pako muryango wakujurika, ndipo palije munthu wangawujara.” Mu chigomezgo ichi tingimba na kukhorwa kose kuti:—

GSAM 473.2“Pakuti waŵa nase, Ndipo wachali nase, Ndipo walayizga kuŵa nase Kufikira umaliro.”

Notes

  1. Chivumbuzi 3:8. ↩
  2. Chivumbuzi 3:3. ↩
  3. Chivumbuzi 3:10, 11. ↩
  4. Masalimo 124:1-8. ↩
  5. Yesaya 56:1, 2. ↩
  6. Yesaya 58:8, 13. ↩
  7. Amosi 7:2. ↩
  8. Zekariya 4:10. ↩
  9. Zekariya 4:7. ↩
  10. Sumu ya Solomoni 6:10. ↩
  11. Yakobe 5:10. ↩
  12. Ŵaefeso 4:12-16. ↩
  13. 1 Ŵakorinte 1:6, 7. ↩
  14. 1 Ŵatesalonika 5:5, 20, 21. ↩
  15. Chivumbuzi 12:17. ↩
  16. Chivumbuzi 19:10. ↩

Note

Back